ÄßÄÎ ÏÐÀÑ
ÒÅÐÈ ÏÐÀÒ×ÅÒ

Ïîñâåùàâà ñå íà óïðàâèòåëÿ íà áîéíàòà êíèæàðíè÷êà, ïîçíàò ñðåä ïðèÿòåëèòå ñè êàòî „ïïèíò", çàùîòî ïðåäè ìíîãî ãîäèíè ìè çàäàäå âúïðîñà, êîéòî õðóìâà è íà Ñþçúí â òàçè êíèãà. Èçíåíàäàí ñúì, ÷å ïîâå÷å õîðà íå ñå ñåùàò çà òîâà...

È íà òâúðäå ìíîãîòî ïðèÿòåëè, êîèòî âå÷å íå ñà òóê.

Âñè÷êî çàïî÷âà âñå íÿêúäå, ìàêàð è ìíîçèíà ôèçèöè äà íå ñà ñúãëàñíè ñ òîâà.
Õîðàòà îáà÷å âèíàãè ñà íàïèïâàëè — ñìúòíî â ïîâå÷åòî ñëó÷àè — ïðîáëåìà ñ íà÷àëîòî íà íåùàòà. Ïèòàò ñå íàïðèìåð êàê øîôüîðèòå íà ñíåãîðèíèòå óñïÿâàò äà ñòèãíàò äî ãàðàæà ñëåä ñòðàøíàòà âèåëèöà, çà äà çàïî÷íàò ðàç÷èñòâàíåòî, èëè îòêúäå ñúñòàâèòåëèòå íà ðå÷íèöè ñà íàó÷èëè ïðàâîïèñà íà äóìèòå. È íå ìîãàò äà ñå îòúðâàò îò æåëàíèåòî äà íàìåðÿò âñå íÿêîå âúçåë÷å â óñóêàíèòå è ðàçðúôàíè ìðåæè íà ïðîñòðàíñòâî-âðåìåòî, çà äà ãî ïîñî÷àò ïîíå ìåòàôîðè÷íî ñ ïðúñò è äà çàÿâÿò: „Åòî, îòòóê ñå çàïî÷íà..."
ßñíî å ïîíå, ÷å áå äàäåíî íÿêàêâî íà÷àëî, êîãàòî Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå ïðèå â ðåäîâåòå ñè ãîñïîäèí Òèéòàéì. Òîé ãëåäàøå íà íåùàòà ðàçëè÷íî îò îñòàíàëèòå õîðà è åäíà îò îñîáåíîñòèòå íà ãëåäíàòà ìó òî÷êà ñå ñúñòîåøå â òîâà, ÷å âèæäàøå õîðàòà êàòî íåùà. (Ñëåä âðåìå ëîðä Äàóíè îò Ãèëäèÿòà ñïîìåíà: „Ñúæàëèõìå ãî, çàùîòî áå çàãóáèë è äâàìàòà ñè ðîäèòåëè íà òâúðäå êðåõêà âúçðàñò. Âå÷å ñè ìèñëÿ, ÷å áåøå ïðîÿâà íà íåáðåæíîñò îò íàøà ñòðàíà äà íå ïðîó÷èì ïî-çàäúëáî÷åíî êàê òî÷íî ñà íàïóñíàëè òîçè ñâÿò.")
Íî ìîæåì äà îòêðèåì äðóãà, ìíîãî ïî-ðàííà îòïðàâíà òî÷êà âúâ âðåìåòî, êîãàòî ïî÷òè âñè÷êè õîðà ïðåäïî÷åëè äà çàáðàâÿò, ÷å ñúùíîñòòà íà íàé-äðåâíèòå ëåãåíäè è ìèòîâå â êðàéíà ñìåòêà ñå ñâåæäà äî ïðîëèâàíåòî íà êðúâ. Ïî-êúñíî ìàõíàëè êðúâòà îò èñòîðèèòå, çà äà ãè íàïðàâÿò ïîäõîäÿùè çà äåöàòà èëè ïîíå çà õîðàòà, êîèòî èì ãè ÷åòàò. (Ñàìèòå õëàïåòà äîñòà ñè ïàäàò ïî êúðâèùàòà, ñòèãà äà ñà ïðîëåòè çàñëóæåíî.*) À íàêðàÿ âçåëè äà ñå ÷óäÿò çàùî ïðåäàíèÿòà ñà ñå çàãóáèëè íÿêúäå â ìèíàëîòî. Èëè íà÷àëîòî å áèëî â ïî-ñòàðè âðåìåíà, êîãàòî íåùî â ìðàêà íà ïåùåðèòå è çàòúíòåíèòå ãîðè ñè êàçâàëî: „Ùî çà ñúçäàíèÿ ñà òåçè? Òðÿáâà äà ãè äúðæà ïîä îêî..."
Èëè íåèçìåðèìî ïî-ðàíî, êîãàòî âúçíèêíàë Ñâåòúò íà Äèñêà, ðååù ñå â ïðîñòðàíñòâîòî âúðõó ÷åòèðè ñëîíà, ñòúïèëè íà ñâîé ðåä âúðõó ÷åðóïêàòà íà ãèãàíòñêà êîñòåíóðêà, Âåëèêàòà À'Òóèí.
Âåðîÿòíî ïî ïúòÿ ñè òÿ ñå íàòúêâà — êàòî ñëåïåö íà ïàÿæèíèòå â èçîñòàâåíà êúùà — íà ìúíè÷êèòå, èçâúíðåäíî îñîáåíè íèøêè íà ïðîñòðàíñòâî-âðåìåòî, êîèòî ñå ìú÷àò äà ïðîíèêíàò âúâ âñÿêà ñðåùíàòà èñòîðèÿ. Ìîæå áè À'Òóèí ãè îïúâà, êúñà è ïðåïëèòà íàíîâî.
Ðàçáèðà ñå, ìîæå è äà íå å òàêà. ôèëîñîôúò Äèäàêòèëîñ å îáîáùèë åäíà àëòåðíàòèâíà õèïîòåçà ïî ñëåäíèÿ íà÷èí: „Íåùàòà ïðîñòî ñå ñëó÷âàò. Íà êîãî ìó ïóêà?"

Ñòàðøèòå ìàãüîñíèöè íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò ñòîÿõà è ñå âçèðàõà ñúñðåäîòî÷åíî âúâ âðàòàòà.
Ó òÿõ íÿìàøå è ñÿíêà íà ñúìíåíèå, ÷å êîéòî è äà ÿ å çàòâîðèë, å èñêàë òÿ äà ñè îñòàíå â òîâà ïîëîæåíèå.

* Òîåñò îò îíåçè, êîèòî çàñëóæàâàò äà ïðîëèâàò êðúâ. Èëè îò îíåçè, êîèòî çàñëóæàâàò êðúâòà èì äà áúäå ïðîëÿòà. Òðóäíî å ÷îâåê äà âíèêíå â ìèñëåíåòî íà íÿêîè íåâèííè ñúçäàíèÿ.

Äåñåòêè ãâîçäåè ÿ ïðèêîâàâàõà êúì ðàìêàòà, à äîñòúïúò äî íåÿ áå ïðåãðàäåí ñ ìíîæåñòâî äúñêè. Äà íå ñïîìåíàâàìå è ÷å äî òàçè ñóòðèí âðàòàòà áåøå ñêðèòà çàä òåæúê áèáëèîòå÷åí øêàô.
— Ðèäêúëè, íå çàáðàâÿé òàáåëàòà — ðåøè äà îïèòà ïàê Äåêàíúò. — Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñè íàïðàâè òðóäà äà ÿ ïðî÷åòåø, íàëè? Ãîâîðÿ òè çà íàäïèñà íà íåÿ: „Íå îòâàðÿéòå â íèêàêúâ ñëó÷àé!"
— Àìè äà, õâúðëèõ é åäíî îêî — èçñóìòÿ Ðèäêúëè. — Èíà÷å çàùî ùå ñå íàñòúðâÿ òîëêîç äà îòâîðÿ âðàòàòà?
— Äîáðå äå... — ïðîòî÷è Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — È çàùî âñå ïàê?
— Åñòåñòâåíî, çà äà âèäÿ çàùî ñà ÿ çàêîâàëè òîëêîç çäðàâî.*
Àðõèêàíöëåðúò ïîäêàíè ñ æåñò Ìîäî, äæóäæåòî ãðàäèíàð è ìîì÷å çà âñè÷êî â Óíèâåðñèòåòà, êîéòî äúðæåøå ÿê ëîñò.
— Õàéäå, äðàãè!
— Åé ñåãèíêà, ãóñèíå!
Ïîä òðÿñúêà íà ÷óïåùè ñå äúñêè Ðèäêúëè ïîäõâàíà ïîó÷èòåëíî:
— Â ïëàíà íà ñãðàäàòà å îòáåëÿçàíî, ÷å òóê èìà áàíÿ. Â èìåòî áîæèå — êîåòî îò ìíîãîòî ïðåäïî÷èòàòå, — êàêâî òîëêîç ñòðàøíî ìîæå äà íàìåðèòå â åäíà áàíÿ?! À ïúê àç èñêàì äà ñè èìàì ñâîÿ. Ïèñíà ìè äà ñå ñàïóíèñâàì çàåäíî ñ âàñ. Àìè íå å õèãèåíè÷íî! Òúé ÷îâåê ìîæå äà ïðèõâàíå ðàçíè ãàäîñòè. Îò òàòêî ñè ãî çíàì. Äà ñå ðàçáåðåì — àç êàçâàì

* Òàçè ðàçìÿíà íà ðåïëèêè ñúäúðæà ïî÷òè âñè÷êî, êîåòî å íåîáõîäèìî äà çíàåòå çà ÷îâåøêàòà öèâèëèçàöèÿ. Èëè ïîíå çà îíåçè íåéíè ÷àñòè, êîèòî â ìîìåíòà ñà íà ìîðñêîòî äúíî, îãðàäåíè ñà ñ áîäëèâà òåë èëè âñå îùå äèìÿò.

êàêâî ùå ñòàâà òóêà è êðàé íà ñïîðîâåòå. Èñêàì ñè áàíÿòà ãîòîâà ïðåäè Ïðàñîêîëåäà, ÿñíî ëè å?

Åòî âè ãî è ïðîáëåìà ñ íà÷àëîòî. Êîãàòî ñè èìàòå ðàáîòà ñ îêóëòíèòå ñåëåíèÿ, íàñòðîåíè ñúâñåì íå êàòî âàñ êúì âðåìåòî, ñëó÷âà ñå ñëåäñòâèåòî äà âè ñå ñòîâàðè íà ãëàâàòà ìàëêî ïðåäè ïðè÷èíàòà.
Îòíÿêúäå ñå ðàçíåñå åäâà äîëîâèì çà îáèêíîâåíèÿ ñëóõ çâúí íà ìàëêè ñðåáúðíè êàìáàíêè.
Äîêàòî Àðõèêàíöëåðúò íàïîìíÿøå íà ïîä÷èíåíèòå ñè êîé êîìàíäâà ïàðàäà, Ñþçúí Ñòî-Õåëèò ñåäåøå â ëåãëîòî ñè è ÷åòåøå íà ñâåùè.
Ïî ïðîçîðöèòå ñå èçïèñâàõà êàðòèíêè îò ñêðåæ.
Ìíîãî é õàðåñâàõà òåçè âå÷åðè. Óñïååøå ëè âåäíúæ äà ïðèñïè äåöàòà, ìîæåøå äà ðàçïîëàãà ñ âðåìåòî ñè, çàùîòî ãîñïîæà Ãåéòúð òðåïåðåøå îò ñàìàòà ìèñúë äà äàâà íàðåæäàíèÿ íà ãóâåðíàíòêàòà, ìàêàð äà é ïëàùàøå íàäíèöàòà.
Å, íå ÷å Ñþçúí ïðèäàâàøå îñîáåíî çíà÷åíèå íà çàïëàòàòà. Çà íåÿ áåøå âàæíî, ÷å ñå èçäúðæà ñàìà è èìà èñòèíñêà ðàáîòà. À äà áúäåø ãóâåðíàíòêà ñè å òåæúê òðóä... Ïðèòåñíè ñå ñàìî âåäíúæ, êîãàòî íåéíèòå ðàáîòîäàòåëè îòêðèõà, ÷å âñúùíîñò å õåðöîãèíÿ. Ãîñïîæà Ãåéòúð äîòîãàâà ñå ïðèäúðæàøå êúì óáåæäåíèåòî, ÷å âèñøåòî ñúñëîâèå å ïðåäîïðåäåëåíî äà áåçäåëíè÷è. Ñþçúí åäâà é âíóøè äà íå ñå êëàíÿ, êîãàòî ñå ðàçìèíàâàò â êîðèäîðà.
Íÿêàêâî íåÿñíî äâèæåíèå ÿ íàêàðà äà ñå îáúðíå.
Ïëàìú÷åòàòà íà ñâåùèòå ñå ñòåëåõà óñïîðåäíî íà ïîäà, ñÿêàø â ñòàÿòà áóøóâàøå óðàãàí. Çàâåñèòå ñå èçäóâàõà êàòî ïëàòíà íà êîðàá, à ïðîçîðåöúò ñå îòâîðè ñ òðÿñúê.
Íî íÿìàøå äîðè ïîâåé. Ïîíå íå â òîçè ñâÿò.
×åðâåíî êúëáî... Îñòúð äúõ íà ñíÿã... Èëþçèèòå íà ñåòèâàòà èç÷åçíàõà, à âìåñòî òÿõ îñòàíàõà...
— Çúáè?! — èçñúñêà Ñþçúí. — Ïàê ëè çúáè?!
Òÿ ñòèñíà êëåïà÷è. Êîãàòî ïîãëåäíà îòíîâî, ïðîçîðåöúò áåøå ïëúòíî çàòâîðåí. Çíàåøå ñè. À ñâåùèòå íåâèííî ñòðóÿõà ïëàìú÷åòàòà ñè íàãîðå. Î, ïàê ëè! Ñàìî íå òîâà! Íàëè ìèíà òîëêîâà âðåìå? È âñè÷êî ïîòðúãíà äîáðå...
— Øþæúí?
Èçâúðíà ñå. Ïðåä îòâîðåíàòà âðàòà ñòîåøå ìàëêà áîñà ôèãóðêà ïî íîùíèöà. Ñþçúí âúçäúõíà.
— Êàêâî èìà, Òóàéëà?
— Ùðàõóâàì øå îò øóäîâèùåòî â ìàæåòî. Ùå ìå øõðóøêà.
Ãóâåðíàíòêàòà ðåøèòåëíî çàòâîðè êíèãàòà è ðàçìàõà ïîêàçàëåö.
— Òóàéëà, êàêâî òè îáÿñíÿâàõ çà ãëóïàâîòî æåëàíèå äà ñå ïðåñòðóâàø íà áåáå?
— Àìè êàçà ìè äà íå ãîâîðÿ òàêà — ïðîìúðìîðè ìîìè÷åíöåòî. — ôúôëåíåòî áèëî òåæêî ïðîâèíåíèå, äîñòîéíî çà áîé ñ ïðú÷êè. Áèëà ñúì ãî ïðàâåëà, çà äà ïðèâëè÷àì âíèìàíèåòî.
— Äîáðå, ðàäâàì ñå, ÷å ñè çàïîìíèëà. À êîå å ÷óäîâèùåòî òîçè ïúò?
— Àìè îíîâà ãîëÿìîòî è êîøìàòîòî øúø... — ïîêàçàëåöúò ñå âäèãíà êúì òàâàíà — ...ñúñ ñåäåì ðú÷èùà.
— Êàê íå ìó îìðúçíà! Îõ, äà âúðâèì.
Òÿ ñòàíà îò ëåãëîòî è ñå íàìåòíà ñ õàëàòà. Îïèòâàøå ñå äà áúäå íàïúëíî íåâúçìóòèìà ïðåä äåòåòî. „Çíà÷è ñå âðúùàò..." Íå ÿ ïðèòåñíÿâàøå ÷óäîâèùåòî â ìàçåòî, òî áåøå ÷àñò îò âñåêèäíåâíàòà é ðàáîòà. Áîåøå ñå îáà÷å, ÷å îòíîâî ùå çàïî÷íå äà ñè ñïîìíÿ áúäåùåòî.
Òÿ ïîêëàòè ãëàâà. Êîëêîòî è íàäàëå÷ äà áÿãàø, âñå íàñòèãàø ñåáå ñè.
Ïîíå ñ ÷óäîâèùàòà ñå ñïðàâÿøå ëåñíî. Áúðçî èì õâàíà öàêàòà. Â äâèæåíèå ãðàáíà òåæêèÿ ðúæåí îò ñòîéêàòà äî êàìèíàòà è òðúãíà íàäîëó ïî çàäíàòà ñòúëáà, ñëåäâàíà îò Òóàéëà.
Ñåìåéñòâî Ãåéòúð èìàøå ãîñòè çà âå÷åðÿ. Îòêúì òðàïåçàðèÿòà ñå ÷óâàõà ïðèãëóøåíè ãëàñîâå. Äâåòå òúêìî ñå ïðîìúêâàõà íà ïðúñòè, êîãàòî âðàòàòà ñå îòâîðè è ãè çàëÿ æúëòåíèêàâà ñâåòëèíà, à íÿêîé âúçêëèêíà:
— Áðåé, ÷å ÷óäî — òóê èìà ìîìè÷å ïî íîùíèöà ñ ðúæåí â ðúêàòà!
Íÿêîëêî ñèëóåòà ïîçàñåí÷èõà ñâåòëèíàòà, íî óñïÿ äà âèäè ðàçòðåâîæåíîòî ëèöå íà ãîñïîæà Ãåéòúð.
— Èçâèíåòå, Ñþçúí, íî... êàêâî âúçíàìåðÿâàòå äà ïðàâèòå?
— Ãîñïîæî, Òóàéëà ìè êàçà, ÷å ñå ñòðàõóâà îò ÷óäîâèùåòî â ìàçåòî.
— È âèå ùå ãî íàòóïàòå ñ ðúæåíà, à? — ïîäñìèõíà ñå äðóã îò ãîñòèòå.
Îòêúì îòâîðåíàòà âðàòà ëúõàøå íà áðåíäè è ïóðè.
— Äà — íåõàéíî ïîòâúðäè Ñþçúí.
— Òîâà å íàøàòà ãóâåðíàíòêà — ïîáúðçà äà ÿ ïðåäñòàâè ãîñïîæà Ãåéòúð. — Âå÷å âè ãîâîðèõ çà íåÿ.
Èçðàæåíèÿòà íà íàäíè÷àùèòå ëèöà ñå ïðîìåíèõà äî ëåêî íàñìåøëèâà ïî÷èò.
— È ïðåáèâà ÷óäîâèùà çà ëåêà íîù, òúé ëè? — ïðîìúðìîðè ïúðâèÿò ãëàñ.
— Àìè ìíîãî õèòðî ãî å èçìèñëèëà — íàìåñè ñå âòîðèÿò. — Ìàëêàòà ñè å âòúëïèëà, ÷å â ìàçåòî ñå êðèå ÷óäîâèùå, çíà÷è ñëèçàø äîëó, óäðÿø çäðàâî ñ ðúæåíà ïî ñòåíèòå è âñè÷êî å íàðåä. Èìà óì â ãëàâàòà òàçè ìëàäà äàìà. Ñúâðåìåííè ìåòîäè íà âúçïèòàíèå.
— Òîâà ëè ùå ïðàâèòå? — ïîæåëà äà ñå óâåðè èçíåðâåíàòà ãîñïîæà Ãåéòúð.
— Ðàçáèðà ñå, ãîñïîæî — ñìèðåíî îòâúðíà Ñþçúí.
— Åé, ñàìèÿò Éî ìè å ñâèäåòåë, ÷å ñè ñòðóâà äà âèäèø êàê ìëàäà äàìà ïðåòðåïâà ÷óäîâèùå! — âúçòîðæåíî ñå ïðîâèêíà ïúðâèÿò ìúæ.
Â êîðèäîðà íàõëóõà øóìîëåíå íà êîïðèíà è îáëàöè äèì îò ïóðè. Ñþçúí âúçäúõíà è ïðîäúëæè êúì ìàçåòî, à Òóàéëà ñåäíà íà åäíî ïî-ãîðíî ñòúïàëî è îáãúðíà ñ ðúöå êîëåíåòå ñè.
Äîëó ñå òðåñíà âðàòà. Êðàòêà òèøèíà, ïîñëåäâàíà îò ñìðàçÿâàù êðúâòà ðåâ. Åäíà îò ãîñòåíêèòå ïðèïàäíà.
— Íå ñå áîéòå — áåçìåòåæíî ïðîìúëâè äåòåòî.
— Ñþçúí âèíàãè ïîáåæäàâà. Åé ñåãà ùå âèäèòå.
Îòêúì ìàçåòî ñå ðàçíàñÿõà òó ãëóõè, òó çâúíëèâè óäàðè, íàêðàÿ ñå ÷ó õúðêàíå, ïîñëåäâàíî îò ìîêðî áúëáóêàíå.
Ñþçúí èçëåçå. Ðúæåíúò áåøå èçêðèâåí íà çèã-çàã. Ãîñòèòå èçðúêîïëÿñêàõà íåóâåðåíî.
— Äîáðå ñå ñïðàâè ìëàäàòà äàìà. Õèòðî, õèòðî, äîðè å èçêðèâèëà ðúæåíà. È ìàëêàòà âå÷å íå ñå áîè, íàëè?
— Íå ñå áîÿ — ðàâíîäóøíî ñå ñúãëàñè Òóàéëà.
— Åòî âè ãî ñúâðåìåííîòî âúçïèòàíèå. Èìà ïîëçà, à?
— Ñþçúí êàçâà äà íå ñå ïëàøà, àìè äà ñå ÿäîñâàì — ðàçãîâîð÷èâî äîáàâè ìîìè÷åíöåòî.
— Ú-ú... áëàãîäàðÿ âè, Ñþçúí — ñ òðåïåðåù ãëàñ ñìúíêà ãîñïîæà Ãåéòúð. — À ñåãà, ñúð Äæîôðè, àêî îáè÷àòå, çàïîâÿäàéòå îáðàòíî...
Âñè÷êè ñå èçíèçàõà ïî êîðèäîðà. Ñþçúí ÷àêàøå äîëó.
— Òóàéëà, ïðèáðàõà ëè ñå â òðàïåçàðèÿòà?
— Äà.
— ×óäåñíî.
Òÿ ñå âúðíà â ìàçåòî è ñêîðî èçâëå÷å íåùî åäðî è êîñìàòî ñ ó÷óäâàù áðîé ðúöå è êðàêà. Íÿêàê ãî èçäúðïà ïî ñòúïàëàòà, íàêðàÿ ãî çàìúêíà â çàäíèÿ äâîð. Ùåøå äà ñå èçïàðè â íåáèòèåòî ïðåäè çàçîðÿâàíå.
— Íèå òàêà ñå ðàçïðàâÿìå ñ ÷óäîâèùàòà — íàòúðòè, êîãàòî ñå êà÷è ïðè âúçïèòàíè÷êàòà ñè, êîÿòî ÿ áå íàáëþäàâàëà ñúñðåäîòî÷åíî. — À ñåãà å âðåìå äà çàñïèø.
— Ìîæå ëè äà îñòàâèø ðúæåíà â ìîÿòà ñòàÿ ïðåç íîùòà?
— Ùîì èñêàø.
Ñþçúí âäèãíà Òóàéëà íà ðúöå, îòèäå â äåòñêàòà ñòàÿ è ÿ îñòàâè âíèìàòåëíî äî áðàò÷åòî é. Ïîñëå èçïðàâè ðúæåíà è ãî ïîäïðÿ íà øêàôà ñ èãðà÷êèòå. Æàäóâàøå çà âúçìîæíîñòòà äà ãî îãúíå â ãúðáà íà ïðåäèøíàòà ãóâåðíàíòêà.
— Ëåêà íîù.
— Ëåêà íîù.
Âúðíà ñå â ìàëêàòà ñè ñïàëíÿ è ñå ïúõíà â ëåãëîòî. Èçãëåäà çàâåñèòå ñ ïîäîçðåíèå.
Áè áèëî òîëêîâà ïðèÿòíî äà ñè âíóøè, ÷å é ñå å ïðèâèäÿëî. È ãëóïàâî. Íî âå÷å äâå ãîäèíè áåøå ïî÷òè íîðìàëåí ÷îâåê, ñàìà ñè ïðîïðàâÿøå ïúò â èñòèíñêèÿ ñâÿò è èçîáùî íå ñè ñïîìíÿøå áúäåùåòî...
Ìîæå âñå ïàê äà å áèëî âèäåíèå. (Íî ïîíÿêîãà ñå ñëó÷âàøå è òå äà ñà èñòèíñêè...)
Ìíîãî ñå ñòàðàåøå äà íå âèæäà äúëãàòà íèøêà âîñúê, êîÿòî ïîäñêàçâàøå, ÷å ïëàìú÷åòî íà ñâåùòà ïîíå íÿêîëêî ñåêóíäè å áèëî ïîäìÿòàíî îò âÿòúð.

Ñþçúí ñå ìú÷åøå äà ïîñïè, à ëîðä Äàóíè ñå îïèòâàøå äà íàâàêñà ñ êàíöåëàðñêèòå êíèæà.
Òîé áåøå óáèåö. Âñúùíîñò Óáèåö ñ ãëàâíà áóêâà. Òàçè äðåáíà ðàçëèêà áåøå âàæíà. ×ëåíîâåòå íà Ãèëäèÿòà ñå ñìÿòàõà çà êóëòóðíè õîðà, êîèòî ïðåäïî÷èòàõà èçòúí÷åíàòà ìóçèêà, õðàíà è ëèòåðàòóðà. Îñâåí òîâà ïîçíàâàõà äîáðå ñòîéíîñòòà íà ÷îâåøêèÿ æèâîò. Â ïîâå÷åòî ñëó÷àè ñ òî÷íîñò äî åäèí öåíò.
Êàáèíåòúò íà ëîðä Äàóíè áåøå îáëèöîâàí ñ äúá è çàñòëàí ñúñ ñêúïè êèëèìè. Çà ìåáåëèòå ìîæåøå äà ñå êàæå, ÷å ñà ñòàðè è ïîèçíîñåíè, íî ïî íà÷èí, ïðèñúù ñàìî íà ïðåêðàñíèòå èçäåëèÿ, èçïîëçâàíè ñòîëåòèÿ íàðåä. Òóê èìàøå ñàìî îòëåæàëè ìåáåëè.
Â êàìèíàòà ãîðÿõà öåïåíèöè, à ïðåä íåÿ ñïÿõà äâå ãðàìàäíè êîñìàòè êó÷åòà. Îñâåí ðÿäêîòî ñóìòåíå íà æèâîòíèòå è ïóêàíåòî íà äúðâàòà íå ñå ÷óâàõà äðóãè çâóöè, àêî íå ñå áðîè ñêðèáóöàíåòî íà ïåðîòî â ðúêàòà íà ëîðä Äàóíè è öúêàíåòî íà âèñîêèÿ ÷àñîâíèê â úãúëà. Ïðèâè÷åí äîìàøåí øóì, êîéòî ñàìî ïîä÷åðòàâà òèøèíàòà.
Òàêà áåøå, äîêàòî íÿêîé íå ñå ïðîêàøëÿ.
Çâóêúò ïîäñêàçâàøå íåäâóñìèñëåíî, ÷å öåëòà íå å äà áúäå ìàõíàòà äîñàäíà òðîøèöà îò ãúðëîòî, à äà ñå ïîä÷åðòàå âúçìîæíî íàé-ëþáåçíî ïîÿâàòà íà ñúùîòî òîâà ãúðëî.
Äàóíè ïðåñòàíà äà ïèøå, íî íå âäèãíà ãëàâà. Èçãëåæäàøå, ÷å ñå å îòäàë íà ñïîêîåí ðàçìèñúë. Íàêðàÿ çàãîâîðè äåëîâî:
— Âðàòàòà å çàêëþ÷åíà. Íà ïðîçîðöèòå èìà çäðàâè ðåøåòêè. Êó÷åòàòà êàòî ÷å íå ñå ñúáóäèõà. Ñïåöèàëíèòå äúñêè â ïîäà íå èçñêúðöàõà. ßâíî ñà áèëè çàîáèêîëåíè è äðóãè ïðåäïàçíè ìåðêè, êîèòî íÿìà äà óòî÷íÿâàì. Âñè÷êî òîâà ðÿçêî îãðàíè÷àâà êðúãà íà âåðîÿòíèòå ïîñåòèòåëè. Ñúìíÿâàì ñå äà ñòå ïðèçðàê, à áîãîâåòå íèêîãà íå ñå ÿâÿâàò òîëêîâà ó÷òèâî. Ðàçáèðà ñå, ìîæå äà ñòå Ñìúðò, íî íå âÿðâàì è òîé äà ñè ãóáè âðåìåòî, êàòî ñïàçâà åòèêåòà, ïúê è àç ñå ÷óâñòâàì íàïúëíî çäðàâ. Õì... — Íåùî âèñåøå âúâ âúçäóõà ïðåä áþðîòî ìó. — Çúáèòå ìè ñà â ïðåêðàñíî ñúñòîÿíèå, çàòîâà íå ñòå ôåÿòà íà çúá÷åòàòà. — ôèãóðàòà ãî äîáëèæè îùå ìàëêî. — Íÿêîé ãíîì áè ñå ïðîìúêíàë è ïðåç ìèøà äóïêà, ñàìî ÷å àç ñúì çàëîæèë êàïàíè íàâñÿêúäå. Çëèòå äóõîâå ìèíàâàò è ïðåç ñòåíè, íî äîêîëêîòî ìè å èçâåñòíî, îòáÿãâàò ïî âñÿêàêúâ íà÷èí äà ðàçêðèâàò ïðèñúñòâèåòî ñè. Îòêðîâåíî êàçàíî, îçàäà÷èõòå ìå. Õì?
×àê òîãàâà ïîãëåäíà.
Ñèâà ðîáà âèñåøå âúâ âúçäóõà. Íàãëåä ÿ çàåìàøå íÿêàêâî òÿëî, ïîíåæå èìàøå ôîðìà, ñàìî ÷å òÿëîòî íå ñå âèæäàøå. Ïî ãúðáà íà Äàóíè ïîëàçè ëåäåíà òðúïêà îò ïðîçðåíèåòî, ÷å íåùîòî â ðîáàòà ïðîñòî íå ïðèñúñòâà ôèçè÷åñêè â íîðìàëíèÿ ñâÿò.
— Äîáúð âå÷åð.
„Äîáúð âå÷åð, ëîðä Äàóíè" — îòâúðíà ðîáàòà.
Ìîçúêúò ìó âúçïðèå äóìèòå, íî óøèòå áÿõà ãîòîâè äà ñå çàêúëíàò, ÷å íå ñà ãè ÷óëè. ×îâåê îáà÷å íå îãëàâÿâàøå Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå, àêî ñå îòëè÷àâà ñ èçëèøíà ïëàøëèâîñò. Ïúê è íåùîòî íå âäúõâàøå ñòðàõ. Ïî-ñêîðî áåøå èçóìèòåëíî ñêó÷íî. Àêî åäíîîáðàçíàòà ñèâîòà íà Âñåëåíàòà ìîæåøå äà ñå ïðîÿâè â êîíêðåòíà ôîðìà, òî òÿ áåøå ïðåä Äàóíè.
— Ïîíå äîêîëêîòî ìè ñå ñòðóâà, âèå ñòå ôàíòîì — îòáåëÿçà òîé.
„Íàøàòà ñúùíîñò íå å ïðåäìåò íà ðàçãîâîðà — îòåêíà â ãëàâàòà ìó. — Ïðåäëàãàìå âè äà èçïúëíèòå åäíà ïîðú÷êà."
— Æåëàåòå íÿêîé äà áúäå ïîëîæåí â çåìÿòà ëè? 
„Èñêàìå äà ïðåäèçâèêàìå êðàÿ ìó." Äàóíè ñå çàìèñëè. Íå áåøå ÷àê òîëêîâà íåîáè÷àéíî. Èìàøå ïîäîáíè ïðåöåäåíòè. Âñåêè ìîæåøå äà ïðèáåãíå äî óñëóãèòå íà Ãèëäèÿòà. Íÿêîëêî çîìáèòà íàïðèìåð ñè áÿõà óðåäèëè ñìåòêèòå ïî òîçè íà÷èí ñ îíåçè, êîèòî áÿõà ïðè÷èíèëè ñåãàøíîòî èì ñúñòîÿíèå. Ëîðä Äàóíè äîðè ñè ïîçâîëÿâàøå äà ìèñëè, ÷å ïîä÷èíåíàòà ìó Ãèëäèÿ å ïðàêòè÷åñêîòî âúïëúùåíèå íà äåìîêðàöèÿòà. Çà äà é âúçëîæè ïîðú÷êà, ÷îâåê íÿìàøå íóæäà îò èíòåëåêò, ïîëîæåíèå â îáùåñòâîòî, êðàñîòà èëè îáàÿíèå. Ñàìî îò ïàðè, êîèòî çà ðàçëèêà îò äðóãèòå óñëîâèÿ ñà äîñòúïíè çà âñåêèãî. Îñâåí çà áåäíÿöèòå, ðàçáèðà ñå, íî íÿêîè õîðà ñà ïðîñòî áåçíàäåæäíè ñëó÷àè...
— Íèå áèõìå ìîãëè... — ïîäõâàíà òîé. „Çàïëàùàíåòî ùå ñúîòâåòñòâà íà òðóäíîñòòà íà ïîñòàâåíàòà âè çàäà÷à."
— Õì, íàøèòå òàðèôè ñà... „Ùå âè áúäàò èçïëàòåíè òðè ìèëèîíà äîëàðà." Äàóíè ñå îáëåãíà íà ñòîëà ñè, çà äà ïðåãëúòíå òîâà èçÿâëåíèå. Ñóìàòà íàäâèøàâàøå ÷åòèðèêðàòíî íàé-âèñîêîòî çàïëàùàíå, ïîëó÷àâàíî íÿêîãà îò ÷ëåí íà Ãèëäèÿòà, à îíàçè ïîðú÷êà âêëþ÷âàøå öÿëîòî áëàãîðîäíî ñåìåéñòâî çàåäíî ñ îñòàíàëèòå äà ïðåíî-ùóâàò ãîñòè.
— Áåç äà çàäàâàìå âúïðîñè, íàëè? — ïîìú÷è ñå äà ñïå÷åëè âðåìå.
„Íÿìà äà èì áúäå îòãîâîðåíî."
— Äà ðàçáèðàì ëè, ÷å ïðåäëîæåíàòà îò âàñ ñóìà îòðàçÿâà è òðóäíîñòòà íà ïîðú÷êàòà? Îáåêòúò äà íå ñå å çàîáèêîëèë ñ ìíîãîáðîéíà îõðàíà?
„Èçîáùî íå å îõðàíÿâàí. Íî ñìå óâåðåíè, ÷å å ïî÷òè íåâúçìîæíî äà áúäå çàëè÷åí ñ êîíâåíöèîíàëíè îðúæèÿ."
Äàóíè êèìíà. È òîâà íå ìó ñå ñòðóâàøå ïðåêàëåíî. Ïðåç ãîäèíèòå íà ñúùåñòâóâàíåòî ñè Ãèëäèÿòà áå íàòðóïàëà èíòåðåñíà êîëåêöèÿ îò òâúðäå íåêîíâåíöèîíàëíè îðúæèÿ. Çàëè÷åí, çíà÷è? Èíòåðåñåí èçðàç...
— Ïðåäïî÷èòàìå äà çíàåì çà êîãî ðàáîòèì. „Íå ñå ñúìíÿâàìå, ÷å ïðåäïî÷èòàíèÿòà âè ñà òàêèâà."
— Òîåñò òðÿáâà äà íàó÷èì èìåòî âè. Èëè èìåíàòà. Åñòåñòâåíî ïðè ïúëíà äèñêðåòíîñò îò íàøà ñòðàíà. Âñå íåùî òðÿáâà äà âïèøåì â àðõèâèòå ñè.
„Áèõòå ìîãëè äà íè íàçîâåòå... Ðåâèçîðèòå."
— Íèìà? È â êîè îáëàñòè èçâúðøâàòå ðåâèçèè? „Âúâ âñè÷êè."
— Âñå ïàê ìèñëÿ, ÷å å çàäúëæèòåëíî äà çíàåì ïîâå÷å çà âàñ.
„Íèå ñìå îíåçè, êîèòî âè ïëàùàò òðè ìèëèîíà äîëàðà."
Äàóíè ñõâàíà íàìåêà, ìàêàð è äà íå ìó õàðåñà. Ïðèçíàâàøå, ÷å òðè ìèëèîíà ñà äîñòàòú÷íè ÷îâåê äà çàáðàâè ïî÷òè âñåêè õðóìíàë ìó âúïðîñ.
— Å, äà... Íî â êîíêðåòíèòå îáñòîÿòåëñòâà, à è òúé êàòî ñòå íîâ êëèåíò, áèõìå ïðåäïî÷åëè äà ïîëó÷èì ïàðèòå â àâàíñ.
„Êàêòî æåëàåòå. Çëàòîòî âå÷å å âúâ âàøèòå òðåçîðè."
— Èñêàòå äà êàæåòå, ÷å ñêîðî ùå áúäå òàì, íàëè? — ó÷òèâî óòî÷íè ëîðä Äàóíè.
„Íå. Òî å â òðåçîðèòå âè. Çíàåì òîâà, çàùîòî òîêó-ùî ãî ñëîæèõìå òàì."
Ñòàðøèÿò Óáèåö ïîçÿïà ïðàçíàòà êà÷óëêà ïðåä ñåáå ñè è áåç äà îòìåñòâà ïîãëåä, âçå ôóíèéêàòà íà ðàçãîâîðíàòà òðúáà îò áþðîòî ñè. Ïîäñâèðíà è ïîâèêà:
— Ãîñïîäèí Óèíâî? Àõà, ðàäâàì ñå, ÷å ìå ÷óâàòå. Ìîëÿ âè, êàæåòå ìè ïðèáëèçèòåëíî êîëêî èìàìå â òðåçîðèòå. Î, ãîðå-äîëó. Ñ òî÷íîñò ïëþñ-ìèíóñ åäèí ìèëèîí. — Ïîìúë÷à è íàñòîÿ: — Å, óãîäåòå íà êàïðèçà ìè è âúïðåêè òîâà ïðîâåðåòå, áèâà ëè?
Îñòàâè òðúáàòà è îïðÿ äëàíè íà áþðîòî.
— Áèõ ëè ìîãúë äà âè ïðåäëîæà íåùî çà ïèåíå?
„Óáåäåíè ñìå, ÷å áèõòå ìîãúë."
Äàóíè ñå èçïðàâè ñ èçâåñòíî îáëåê÷åíèå è îòèäå ïðè ãîëÿìîòî áàð÷å â ñòåíàòà. Ðúêàòà ìó çàìðÿ íåðåøèòåëíî ïðåä êðèñòàëíèòå áóòèëêè ñ åòèêåòè „Ìîð", „Íèæä", „Òóìðåâ" è „Èêñèó".*
— À êàêâè íàïèòêè ïðåäïî÷èòàòå?
Äàóíè ñå ÷óäåøå êúäå ëè å óñòàòà íà Ðåâèçîðà. À ðúêàòà ìó ðàçñåÿíî ñå ïëúçíà êúì ãàðàôàòà ñ íàäïèñ „Àâîðòî".
„Íèå íå ïèåì."
— Íî òîêó-ùî êàçàõòå, ÷å áèõ ìîãúë äà âè ïðåäëîæà íåùî çà ïèåíå...
„Èìåííî. Ñìÿòàìå, ÷å ñòå íàïúëíî ñïîñîáåí äà ãî ñòîðèòå."
— Àõà... — Â òîçè ìèã ðàçãîâîðíàòà òðúáà èçñâèðè ãëóõî. — Äà, ãîñïîäèí Óèíâî? Ñåðèîçíî ëè ãîâîðèòå? Î, íÿìà íèùî ñìàéâàùî, ñàìèÿò àç âñå íàìè-

* Ïå÷àëíî è æàëêî å, ÷å ìíîçèíà áëàãîðîäíèöè ñà ñè ïîçâîëÿâàëè äà òúíàò â òàêàâà çàáëóäà — ñëóãèòå óæ áèõà ñå ïîäëúãàëè çà ñúäúðæàíèåòî, àêî åòèêåòèòå ñà íàäïèñàíè îòçàä íàïðåä. Â îòãîâîð íà íåñêîïîñàíèòå èì õèòðèíè íåìàëêî èêîíîìè ñà ïðåäïîëàãàëè ñ äîñòà ïî-ãîëÿìî îñíîâàíèå, ÷å ãîñïîäàðèòå íÿìà äà çàáåëåæàò, àêî óèñêèòî áúäå äîïúëíåíî ñ ÿíêèï.

ðàì èçïàäíàëè ìîíåòè ïî äèâàíà... Íå, íå ñè ïðàâÿ... Ðàçáèðà ñå, ÷å èìàõ ïðè÷èíà äà ïðåäïîëàãàì... Óñïîêîéòå ñå, çà íèùî íå âè... Äà, ïðåêðàñíà èäåÿ, âúðâåòå äà ñè îòäúõíåòå, ìíîãî âè ñå å ñúáðàëî. Áëàãîäàðÿ âè çà óñúðäèåòî.
Êà÷óëêàòà íå áå ïîìðúäíàëà ïî âðåìå íà ðàçãîâîðà.
— Âðåìå å äà íè îñâåäîìèòå êúäå, êîãà è ðàçáèðà ñå — êîãî — íàïîìíè Äàóíè.
Êà÷óëêàòà êèìíà. „Ìÿñòîòî íå ìîæåòå äà íàìåðèòå íà íèêîÿ êàðòà. Æåëàåì ïîðú÷êàòà äà áúäå èçïúëíåíà çà íå ïîâå÷å îò ñåäìèöà. Òîâà å èçâúíðåäíî âàæíî. À ïî âúïðîñà çà ñàìîëè÷íîñòòà..."
Âúðõó áþðîòî ñå ïîÿâè ðèñóíêà, à â ãëàâàòà íà Äàóíê ïðîçâó÷à: „Íåêà ãî íàðå÷åì ïðîñòî Äåáåëàêà."
— Øåãóâàòå ëè ñå?!
„Íèêîãà íå ñå øåãóâàìå."
„Ëè÷è âè" — ìèñëåíî ñå îçúáè òîé è ïîòðîïà ñ ïðúñòè.
— Õì, ìíîçèíà áèõà çàÿâèëè óáåäåíî, ÷å òîçè... èíäèâèä íå ñúùåñòâóâà.
„Çàäúëæèòåëíî å äà ñúùåñòâóâà. Èíà÷å êàêâà å ïðè÷èíàòà âåäíàãà äà ãî ïîçíàåòå íà ðèñóíêàòà? Îñâåí òîâà õîðàòà âîäÿò îæèâåíà êîðåñïîíäåíöèÿ ñ íåãî."
— Î, äà, íå îòðè÷àì, ÷å ïîíå â èçâåñòåí ñìèñúë òîé ñúùåñòâóâà...
„Âñè÷êî ñúùåñòâóâà â èçâåñòåí ñìèñúë. À íèå ñå èíòåðåñóâàìå îò êðàÿ íà òîâà êîíêðåòíî ñúùåñòâóâàíå."
— Íàìèðàíåòî ìó ìîæå äà ñå îêàæå ãëàâîáîëíî çàíèìàíèå.
„Ïúðâèÿò ñðåùíàò ùå âè ïîäñêàæå ïðèáëèçèòåëíèÿ ìó àäðåñ."
— Íå ñå ñúìíÿâàì. Íî êàêòî è âèå èçòúêíàõòå, íÿìà äà íè ïîñî÷è ìÿñòîòî íà ãåîãðàôñêà êàðòà. À äîðè äà ãî îòêðèåì, êàê áèõìå... ïðåêðàòèëè áèòèåòî íà Äåáåëàêà? Ìîæå áè êàòî ìó ïîäíåñåì ÷àøà îòðîâåí ëèêüîð?
Â êà÷óëêàòà ëèïñâàøå ëèöå, êîåòî äà ñå çàñìåå.
„Èçãëåæäà íå ðàçáèðàòå íàïúëíî õàðàêòåðà íà çàäà÷àòà, çà êîÿòî âè íàåìàìå."
Äàóíè íàñòðúõíà. Íèêîé íå íàåìàøå Óáèéöèòå. Íà òÿõ èì ñå âúçëàãàõà ïîðú÷êè. Ñàìî ñëóãèòå ãè íàåìàõà.
— È êàêâî ïî-òî÷íî íå ñúì ðàçáðàë? „Íèå âè ïëàùàìå. Âèå èçìèñëÿòå íà÷èíèòå è ñðåäñòâàòà."
— À êàê äà ñå ñâúðæà ñ âàñ?
„Íèå ùå ñå ñâúðæåì ñ âàñ. Çíàåì êúäå ñòå. Çíàåì êúäå å âñåêè."
Ôèãóðàòà èç÷åçíà. Ñëåä ÷àñòèöà îò ñåêóíäàòà âðàòàòà ñå îòâîðè ðÿçêî è ñå ïîÿâè ðàçñòðîåíèÿò ãîñïîäèí Óèíâî, êîâ÷åæíèêúò íà Ãèëäèÿòà.
— Èçâèíåòå, âàøà ñâåòëîñò, íî áåøå êðàéíî íàëîæèòåëíî äà âëÿçà ïðè âàñ! — Òîé ïîäõâúðëè íÿêîëêî ìåòàëíè êðúã÷åòà íà áþðîòî. — Ïîãëåäíåòå!
Äàóíè âçå åäèí ìàëúê çëàòåí äèñê. Ìíîãî ïðèëè÷àøå íà ìîíåòà, íî...
— Íÿìà äåíîìèíàöèÿ! — âúçìóòåíî ïîäñêàçà ãîñïîäèí Óèíâî. — Íèêàêâè öèôðè, íèêàêúâ ãåðá èëè öàðñòâåí ëèê!
Ñòàðøèÿò Óáèåö îòâîðè óñòà äà ïîïèòà äàëè ñà àáñîëþòíî ëèøåíè îò ñòîéíîñò. Ïî÷òè ñå íàäÿâàøå äà å òàêà. Àêî îíåçè, êîèòî ùå äà áÿõà, ñà ïëàòèëè ñ áåçïîëåçåí ìåòàë, çíà÷è íèêàêúâ äîãîâîð... Íå êàçà íèùî. Óáèéöèòå îùå â íà÷àëîòî íà îáó÷åíèåòî ñè çàïî÷âàõà äà ðàçïîçíàâàò êîå êîëêî ñòðóâà.
— Äà, âÿðíî, ñàìî ÷å ñà îò ÷èñòî çëàòî. — Óèíâî êèìíà óíèëî. — Å, òîâà å íàïúëíî çàäîâîëèòåëíî çà íàñ.
— Òðÿáâà äà ñà ìàãè÷åñêè ïàðè! — âúçêëèêíà êîâ÷åæíèêúò. — Íèêîãà íå ñìå ñå ñúãëàñÿâàëè äà íè ïëàùàò ñ èëþçèè!
Äàóíè ïîäõâúðëÿøå êðúã÷åòî âúðõó áþðîòî è ñå âñëóøâàøå â ïðèÿòíèÿ ïëúòåí çâóê. Çëàòîòî íå áåøå ìàãè÷åñêî. Èëþçîðíèòå ïàðè èçãëåæäàõà ñúâñåì êàòî èñòèíñêèòå, çàùîòî åäèíñòâåíîòî èì ïðåäíàçíà÷åíèå áåøå èçìàìàòà. À òîâà â ïðúñòèòå ìó íå ñå óíèæàâàøå äà ïîäðàæàâà íà íåùî ïîøëî êàòî ìîíåòèòå. „Àç ñúì çëàòî — ñÿêàø êàçâàøå òî. — Àêî ùåø — âçåìè ìå, àêî íå — ãëåäàé ñè ðàáîòàòà."
Äàóíè ñåäåøå è ðàçìèøëÿâàøå, à Óèíâî ñòîåøå è ñå ïðèòåñíÿâàøå.
— Ùå ïðèåìåì çëàòîòî — ðåøè íàêðàÿ ñòàðøèÿò Óáèåö.
— Íî...
— Ãîñïîäèí Óèíâî, ìíîãî ñúì âè ïðèçíàòåëåí. Ðåøåíèÿòà âçåìàì àç. — Òîé ïîçÿïà ñòåíàòà è ñå óñìèõíà. — Äàëè ãîñïîäèí Òèéòàéì å îùå â ñãðàäàòà?
Êîâ÷åæíèêúò îòñêî÷è ñòðåñíàò.
— Íàëè Ñúâåòúò ãëàñóâà äà ãî ïðîãîíèì? — ñìúíêà íåñãîâîð÷èâî. — Ñëåä îíàçè èñòîðèÿ ñ...
— Î÷åâèäíî å, ÷å ãîñïîäèí Òèéòàéì ãëåäà íà ñâåòà ðàçëè÷íî îò îñòàíàëèòå... — ïðîìúðìîðè Äàóíè, êàòî ñå âçèðàøå âíèìàòåëíî â ðèñóíêàòà íà áþðîòî ñè. — Ìîëÿ âè, êàæåòå ìó äà äîéäå ïðè ìåí.
Äàóíè îòíîâî ïîóìóâà íàä ôàêòà, ÷å Ãèëäèÿòà áåøå ïðèâëåêàòåëíà çà êàêâè ëè íå õîðà. Íåäîóìÿâàøå îáà÷å êàêâî ëè å íàêàðàëî ãîñïîäèí Óèíâî äà ñå ïðèñúåäèíè êúì òÿõ. Òðóäíè÷êî áè ñè ïðåäñòàâèë êàê êîâ÷åæíèêúò ïðîíèçâà íÿêîãî â ñúðöåòî, çàùîòî ùåøå äà ñå óïëàøè äà íå óëó÷è ïîðòôåéëà ìó. Äîêàòî ãîñïîäèí Òèéòàéì...
Äà, Ãèëäèÿòà ïðèåìàøå ìëàäè ìîì÷åòà è èì äàâàøå ïðåâúçõîäíî îáðàçîâàíèå, êàòî ñúâñåì ìåæäó äðóãîòî ãè îáó÷àâàøå è êàê äà ïðåìàõâàò æåðòâèòå ñè ÷èñòî è áåçñòðàñòíî — çà ïàðè è çà áëàãîòî íà îáùåñòâîòî èëè ïîíå çà áëàãîòî íà îíàçè ÷àñò îò îáùåñòâîòî, êîÿòî ðàçïîëàãàøå ñ ïàðè. ×å îñòàíàëîòî çàñëóæàâàøå ëè äà áúäå îáõâàíàòî îò ïîíÿòèåòî „îáùåñòâî"?! .
Íî ïîíÿêîãà îñúçíàâàø, ÷å ñè èìàø ðàáîòà è ñúñ ñúùåñòâà êàòî ãîñïîäèí Òèéòàéì, êîãîòî ìèñúëòà çà ïàðè ñàìî áè ïîäðàçíèëà. Íå ìîæåøå äà ìó ñå îòðå÷å áëåñòÿùèÿò óì, ñàìî ÷å áëÿñúêúò íàïîìíÿøå ïî-ñêîðî çà íàòðîøåíî îãëåäàëî — ÷óäåñíè èñêðÿùè îòðàæåíèÿ è ïúñòðè öâåòîâå, íî îñíîâåí ñè îñòàâà ôàêòúò, ÷å íåùî ñå å ñ÷óïèëî. Ãîñïîäèí Òèéòàéì òâúðäå ìíîãî îáè÷àøå ñåáå ñè. Äðóãèòå õîðà ñúùî, ìàêàð è ïî îñîáåí íà÷èí.
Äàóíè áå ðåøèë, áåç äà ñïîäåëÿ ñ íèêîãî, ÷å òîçè ìëàäåæ òðÿáâà íå ñëåä äúëãî äà ïðåòúðïè çëîïîëóêà. Êàòî ïîâå÷åòî áåçíðàâñòâåíè õîðà ñòàðøèÿò Óáèåö ñå ïðèäúðæàøå êúì íåïîêëàòèìè ïðàâèëà, ïîðàäè êîåòî Òèéòàéì ãî îòâðàùàâàøå. Ïîðú÷êîâîòî óáèéñòâî ñè å åäíà èçâúíðåäíî ñëîæíà èãðà, à â ðîëÿòà íà ïðîòèâíèöè îáèêíîâåíî ñà èíäèâèäè, êîèòî ñúùî îòëè÷íî ïîçíàâàò ïðàâèëàòà é èëè ïîíå ðàçïîëàãàò ñúñ ñðåäñòâàòà äà ñè îñèãóðÿò óñëóãèòå íà îíåçè, êîèòî ñà ãè îâëàäåëè äî ñúâúðøåíñòâî. Â ÷èñòèÿ óñïåøåí óäàð íàìèðàø ðàäîñòòà îò æèâîòà.
Íî îò ÷ëåíîâåòå íà Ãèëäèÿòà íå ñå î÷àêâàøå äà èçïèòâàò óäîâîëñòâèå, êîãàòî çàáúðêàò êúðâàâà êàøà. Ìîæåøå äà èì èçëåçå ëîøà ñëàâà.
Îò äðóãà ñòðàíà, ðàçêðèâåíèÿò êàòî òèðáóøîí óì íà Òèéòàéì ìàé áåøå íàé-ïîäõîäÿùîòî ñðåäñòâî çà èçïúëíåíèåòî íà òîëêîâà ñòðàííà ïîðú÷êà. Àêî ïúê íå ñå ñïðàâåøå... Äàóíè íå áè èìàë çà êàêâî äà ñå óïðåêíå, íàëè?
Ïàê ñå ñúñðåäîòî÷è â êíèæàòà. Èìàõà ñìàéâàùîòî ñâîéñòâî äà ñå òðóïàò ñâåòêàâè÷íî íà îãðîìíè êóï÷èíè. Íàëàãàøå ñå îáà÷å äà ñå çàíèìàâà è ñ òÿõ. Â êðàÿ íà êðàèùàòà íå ðúêîâîäåøå áàíäèòñêà ñáèðùèíà...
Íÿêîé ïî÷óêà íà âðàòàòà. Òîé ïîáóòíà ëèñòîâåòå êúì êðàÿ íà áþðîòî è ñå îáëåãíà.
— Âëåçòå, ãîñïîäèí Òèéòàéì.
Íå áåøå èçëèøíî äà âäúõâàø ñòðàõîïî÷èòàíèå íà ïîä÷èíåíèòå ñè. Ïîêàçà ñå îáà÷å åäèí îò ñëóãèòå ñ ïîäíîñ çà ÷àé.
— À, Êàðòúð, òè ëè ñè... Îñòàâè ãî íà ìàñè÷êàòà åé òàì.
— Äà, ñúð. — Êàðòúð ïîãëåäíà âñòðàíè è êèìíà. — Åé ñåãà ùå äîíåñà îùå åäíà ÷àøà, ñúð.
— Ìîëÿ?
— Çà âàøèÿ ïîñåòèòåë, ñúð.
— Èñêàø äà êàæåø çà ãîñïîäèí Òèéòàéì, êîãàòî òîé...
Ìëúêíà è ñå îáúðíà. Íà êèëèì÷åòî ïðåä êàìèíàòà ñåäåøå åäèí ìëàäåæ è ñè èãðàåøå ñ êó÷åòàòà.
— Êàê ãî íàïðàâèõòå, ãîñïîäèí Òèéòàéì?
— Àìè ëåñíî, ñúð. Ðàçáèðà ñå, ìàëêî ñå îïúðëèõ ïîñëåäíèòå äâà ìåòðà.
Íà êèëèì÷åòî ëè÷àõà ïåòíà îò ñàæäè. Íèêîé íå ìîæåøå äà ïðîíèêíå ïðåç êîìèíà. Â ãîðíèÿ ñè êðàé äèìîîòâîäúò áåøå ïðåãðàäåí ñ ÿêà ðåøåòêà.
— Íî çàä ñòàðàòà áèáëèîòåêà èìà çàçèäàíà êàìèíà — îáÿñíè Òèéòàéì, êîéòî ÿâíî ÷åòåøå ìèñëèòå ìó. — Äèìîîòâîäèòå ñà ñúåäèíåíè òî÷íî ïîä ðåøåòêàòà.
Äàóíè êèìíà ñ äîñàäà. Òåçè îñîáåíîñòè íà ñòàðèòå ñãðàäè ñå èçó÷àâàõà â îñíîâíèÿ êóðñ. À ïîñëå ãè çàáðàâÿø. Êàêòî çàáðàâÿø, ÷å è ìëàäîöèòå çíàÿò êîëêî å ïîëåçíî äà âäúõíåø ñòðàõîïî÷èòàíèå ó äðóãèÿ.
— Âèæäàì, ÷å êó÷åòàòà âè õàðåñâàò.
— Ïîãàæäàì ñå äîáðå ñ æèâîòíèòå, ñúð.
Ëèöåòî íà ìëàäåæà èìàøå ïðèâåòëèâî èçðàæåíèå. Å, ïîíå ñå óñìèõâàøå ÷åñòî. Ïîâå÷åòî õîðà íå çàáåëÿçâàõà òîâà, çàùîòî ñå ñòðÿñêàõà îò ñòúêëåíîòî ìó îêî. Ëîðä Äàóíè îáà÷å ñå ñìóùàâàøå îò ïîãëåäà íà äðóãîòî. Íå áå âèæäàë äðóãà òîëêîâà ìàëêà è ñÿêàø áîöêàùà çåíèöà. Òèéòàéì ñå âçèðàøå â ñâåòà ïðåç äóï÷èöà êàòî îò êàðôèöà.
Âèäÿ, ÷å íåâîëíî ïàê ñå å ïðåìåñòèë çàä áþðîòî. È òîâà áåøå ïðèñúùî çà Òèéòàéì — ÷îâåê ñå ÷óâñòâàøå ïî-óþòíî, àêî ìåæäó íåãî è òîçè ìëàäåæ èìàøå ñîëèäíî ïðåïÿòñòâèå.
— Çíà÷è îáè÷àòå æèâîòíèòå? — ïîêëàòè ãëàâà ñòàðøèÿò Óáèåö. — Íî â òîçè äîêëàä ìå óâåäîìÿâàò, ÷å ñòå ðàçïúíàë íà òàâàíà êó÷åòî íà ñúð Äæîðäæ.
— Ñúð, íå áèõ ìó ïîçâîëèë äà ìå ëàå, äîêàòî ñè âúðøà ðàáîòàòà.
— Íà âàøå ìÿñòî íÿêîé äðóã ïðîñòî áè ãî óïîèë.
— Î, òúé ëè... — Òèéòàéì ïîñúðíà çà ìèã, íî òóòàêñè ñå îæèâè. — Èçïúëíèõ ïîðú÷êàòà, ñúð. Ïîíå òîâà íå ìîæå äà áúäå îñïîðåíî. È íàêðàÿ ïðîâåðèõ ñ îãëåäàëöå äàëè ñúð Äæîðäæ îùå äèøà. Òî÷íî êàêòî ñà ìå ó÷èëè, ñúð.
— Íèìà?
Ñàìî ÷å â îíçè ìîìåíò ãëàâàòà íà îáåêòà âå÷å å áèëà íà íÿêîëêî ñòúïêè îò òÿëîòî. Áåøå ñìðàçÿâàùî, ÷å ìëàäåæúò íå âèæäàøå íèùî íåëåïî â äåéñòâèÿòà ñè.
— À... ñëóãèòå? — íàñèëè ñå äà ïðîäúëæè Äàóíè.
— Íå áèâàøå äà ìå ñâàðÿò íåïîäãîòâåí, ñúð.
Ñòàðøèÿò Óáèåö ïàê êèìíà, ïî÷òè õèïíîòèçèðàí îò ñòúêëåíîòî îêî è ìúíè÷êàòà çåíèöà. Àìè äà, íå áèâàëî äà ãî ñâàðÿò íåïîäãîòâåí... Âñåêè îò Ãèëäèÿòà ñå ãðèæåøå äà íå ñå íàòúêíå íà ñúïðîòèâàòà íà ïðîôåñèîíàëèñòè, îáó÷åíè âåðîÿòíî îò ñúùèòå ïðåïîäàâàòåëè. Íî ñòàðåö è ìîìè÷å, êîèòî ñàìî ñà èìàëè íåùàñòèåòî äà áúäàò â êúùàòà...
Äàóíè âñå ïàê íå çàáðàâÿøå, ÷å íÿìà èçðè÷íî ïðàâèëî. Ãèëäèÿòà îáà÷å ñè èìàøå íåïèñàíè íîðìè, êîèòî ñàìî ñå çàòâúðæäàâàõà ñ ãîäèíèòå. ×ëåíîâåòå é ñå ñòàðàåõà äà ïèïàò èçòúí÷åíî, äîðè çàòâàðÿõà âðàòèòå è ðàçòðåáâàõà ñ÷óïåíîòî íà èçëèçàíå. À äà íàâðåäèø íà áåçîáèäíèòå è íåâèííèòå áåøå ïî-ëîøî, îòêîëêîòî äà ïîãàçèø îáùåñòâåíèÿ ìîðàë. Òîâà îçíà÷àâàøå äà ñå îòêëîíèø îò äîáðèòå îáíîñêè. Äîðè ïî-çëå — áåøå ïðîÿâà íà ïîøëîñò. Óâè, ïðàâèëî íÿìàøå...
— Ñúð, íå ñúì ñáúðêàë, íàëè? — ïîïèòà Òèéòàéì, î÷åâèäíî íåóâåðåí â ñåáå ñè.
— Å... ëèïñâà âè åëåãàíòíîñò.
— Î, áëàãîäàðÿ âè, ñúð. Ìíîãî ñå ðàäâàì, êîãàòî ìè ïîñî÷àò íåäîñòàòúöèòå. Ñëåäâàùèÿ ïúò ùå âíèìàâàì ïîâå÷å.
Äàóíè ñè ïîå äúõ.
— Òúêìî çà ñëåäâàùàòà âè ïîðú÷êà èñêàõ äà ïîãîâîðèì. — Îáúðíà êúì ïîñåòèòåëÿ ïîðòðåòà íà... êàê ãî íàðå÷å îíîâà âèäåíèå?... À, äà, Äåáåëàêà. — Êàê áè âè ñå ñòîðèëà çàäà÷àòà äà ïîëîæèòå â çåìÿòà òîçè... ãîñïîäèí?
Íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å âñåêè äðóã áè ñå ðàçêèêîòèë. Î÷àêâàøå è äà ïîäõâúðëè ëèöåìåðíî: „×óäåñíà øåãà, ñúð!" À Òèéòàéì ñàìî ñå ïðèâåäå íàïðåä ñúñ ñòúïèñâàùà ñòðúâ.
— Òðóäíà, ñúð.
— Íÿìà ñïîð — ñúãëàñè ñå ñòàðøèÿò Óáèåö.
— È áèõ ïîìîëèë äà ìè äàäåòå âðåìå, çà äà ðàçðàáîòÿ ïëàí.
— Ðàçáèðà ñå, à...
Òèõî ïî÷óêâàíå íà âðàòàòà. Êàðòúð äîíåñå îùå åäíà ÷àøà íà ÷èíèéêà. Ïîêëîíè ñå ïî÷òèòåëíî è ñå èçíèçà áåçøóìíî.
— Ãîòîâî, ñúð — îáàäè ñå Òèéòàéì.
— Ìîëÿ? — ñåïíà ñå ëîðä Äàóíè, ðàçñåÿë ñå çà-ìàëêî.
— Âå÷å ïîäãîòâèõ ïëàí, ñúð — òúðïåëèâî îáÿñíè ìëàäåæúò.
— Íàèñòèíà ëè?
— Äà, ñúð.
— Òîëêîâà áúðçî?
— Äà, ñúð.
— Î, áîãîâå!
— Àìè, ñúð, çíàåòå, ÷å íè ïîîùðÿâàò äà îáìèñëÿìå è ÷èñòî õèïîòåòè÷íè çàäà÷è...
— Äà, äà, òåçè óïðàæíåíèÿ ñòèìóëèðàò... — Äàóíè åäâà íå ñå çàäàâè. — Íàèñòèíà ëè ñòå îòäåëèë îò ñâîáîäíîòî ñè âðåìå, çà äà ðàçìèøëÿâàòå êàê áèõòå ïîëîæèë â çåìÿòà Äÿäî Ïðàñ?! — èçðå÷å íåìîùíî.
— Äà, ñúð. Íå ïðåíåáðåãíàõ è Ñìúðò. Ñòàðøèÿò Óáèåö ïðèìèãà.
— Åé òúé ñòå ñåäíàë è ñòå ñå ïîïèòàë êàê áèõòå...
— Äà, ñúð. Ñúáðàõ è ëþáîïèòíî äîñèå. Ðàçáèðà ñå, ñàìî â ñâîáîäíîòî ñè âðåìå.
— Ãîñïîäèí Òèéòàéì, íåêà ñè èçÿñíèì òîâà âåäíúæ çàâèíàãè. Âèå ñòå íàñî÷âàë âíèìàíèåòî ñè êúì íàìèðàíåòî íà ñïîñîáè çà ëèêâèäèðàíåòî íà Ñìúðò?
— Ñàìî êàòî õîáè, ñúð.
— Äà, ðàçáèðàì. Òîåñò íÿêîãà è àç êîëåêöèîíèðàõ ïåïåðóäè — Äàóíè ñÿêàø îòíîâî èçïèòà ïúðâèòå òðåïåòè íà ðàáîòàòà ñ êàðôèöàòà è îòðîâàòà, — íî...
— Ñúð, îñíîâíèÿò ïîäõîä å ñúùèÿò êàêòî ñïðÿìî îáèêíîâåíèÿ ÷îâåê. Ïðîó÷âàíå íà îáñòàíîâêàòà, èçáîð íà ïîäõîäÿùèÿ ìîìåíò è êîíêðåòíîòî ñðåäñòâî... È ïàê ñå íàëàãà äà ñå îïèðàìå íà ôàêòèòå, êîèòî ñìå ñúáðàëè çà îáåêòà. Åñòåñòâåíî èìåííî çà òîçè îáåêò íè å èçâåñòíî íåìàëêî.
— Çíà÷è âñè÷êî èçìèñëèõòå, à?
— Îòäàâíà, ñúð.
— È êîãà ïî-òî÷íî, àêî ñìåÿ äà ïîïèòàì?
— Åäíà íîù ïðåäè Ïðàñîêîëåäà, êîãàòî ìå ñëîæèõà äà ñïÿ ïðåêàëåíî ðàíî.
„Î, áîãîâå, àç ïúê ñå çàñëóøâàõ çà çâúí÷åòàòà íà øåéíàòà ìó..."
— Íî ùå ñå íàëîæè äà óòî÷íÿ íÿêîè ïîäðîáíîñòè. Ñúð, ùå âè áúäà îñîáåíî ïðèçíàòåëåí, àêî ïîëó÷à äîñòúï äî îïðåäåëåíè èçòî÷íèöè â ×åðíàòà áèáëèîòåêà. Îñíîâàòà íà ïëàíà îáà÷å ìè å ñúâñåì ÿñíà.
— È âñå ïàê... ìíîçèíà òâúðäÿò, ÷å òîçè îáåêò å... ïðàêòè÷åñêè áåçñìúðòåí.
— Ñúð, âñåêè ñè èìà ñëàáî ìÿñòî.
— Äîðè Ñìúðò ëè?
— Î, äà. Íåñúìíåíî.
— Íèìà?
Äàóíè ïàê çàòðîïà ñ ïðúñòè ïî áþðîòî. Íå ìó ñå âÿðâàøå õëàïàêúò äà å èçìèñëèë îñúùåñòâèì ïëàí. Íàèñòèíà ìèñëåíåòî ìó áåøå òâúðäå èçêðèâåíî... Ñàìî èçêðèâåíî ëè? Ïðèëè÷àøå íà òåíäæåðà ñúñ ñïàãåòè! Íî è Äåáåëàêà íå áåøå íÿêîé ìóõëüî â ðàçêîøíà ðåçèäåíöèÿ. Âåðîÿòíî õîðàòà ìó áÿõà çàëàãàëè êàïàíè íåâåäíúæ äîñåãà.
Îëåêíà ìó. Òèéòàéì ùåøå äà ñå èçäúíè, ìîæå áè äîðè ôàòàëíî, àêî ïëàíúò ìó áåøå äîñòàòú÷íî òúï. È íå ñå çíàåøå äàëè â òàêúâ ñëó÷àé Ãèëäèÿòà ùå ñå ïðîñòè ñ òîíîâåòå çëàòî.
— Äîáðå — èçðå÷å ðåøèòåëíî. — Íå å íóæíî è àç äà çíàì êàêâè ñà íàìåðåíèÿòà âè.
— Ñúð, àç è íå áèõ ñå îñìåëèë äà ãè ñïîäåëÿ ñ âàñ. Óáåäåí ñúì, ÷å íå áèõòå ãè îäîáðèë.
— Òèéòàéì, íÿìà äà ñêðèÿ èçóìëåíèåòî ñè îò âàøàòà ñàìîíàäåÿíîñò.
— Ñúð, àç ïðîñòî îáìèñëÿì ïðîáëåìà ëîãè÷íî. Â ãëàñà íà ìëàäîêà ñå ïðîêðàäíà óêîð.
— Ëîãè÷íî, çíà÷è?
— Ñàìî ÷å ãëåäíàòà ìè òî÷êà ñå ðàçëè÷àâà îò îáè÷àéíàòà.

Çà Ñþçúí äåíÿò çàïî÷íà ñïîêîéíî, ìàêàð ÷å ïî ïúòÿ êúì ïàðêà Ãàóåéí ñå ïîñòàðà íàðî÷íî äà ñòúïè âúðõó ïðîëóêà ìåæäó ïàâåòàòà.
Áåçìåòåæíî âåñåëèÿò óì íà ïðåäèøíàòà ãóâåðíàíòêà áå ñú÷èíèë ñðåä âñè÷êè îñòàíàëè óæàñè è çàïëàõàòà, ÷å ñâèðåïè ìå÷îöè èçÿæäàò äåöàòà, êîèòî ñòúïâàò ïî ïóêíàòèíèòå è ëîêâèòå.
Çàòîâà Ñþçúí ñâèêíà äà íîñè ðúæåíà ïîä ìîäíî ñêðîåíîòî ñè ïàëòî. È åäíî çàìàõâàíå îáèêíîâåíî ñòèãàøå. Òâàðèòå ñå ñòúïèñâàõà îò èçíåíàäà, ÷å íÿêîé èçîáùî óñïÿâà äà ãè çúðíå.
— Ãàóåéí... — ñòðîãî ïðîìúëâè òÿ, çàãëåäàíà â íåðâíèÿ ìå÷îê, êîéòî âå÷å îòñòúïâàøå çàäíåøêîì.
— Äà, ãîñïîæèöå?
— Çíàì, ÷å ìèíà îòòàì, çà äà ñå íàëîæè äà, ïðåáèÿ äî ñìúðò íÿêîå íåùàñòíî æèâîòèí÷å, ÷èÿòî åäèíñòâåíà âèíà ñå ñúñòîè â íåïðåîäîëèìîòî æåëàíèå äà òå ðàçêúñà.
— Àìà àç ñàìî ñè ïîäñêà÷àõ...
— Èìåííî. Íîðìàëíèòå äåöà íå ïîäñêà÷àò, îñâåí àêî ñà äðîãèðàíè. — Ìîì÷åòî é ñå óõèëè. — Èçìèñëèø ëè îùå íÿêîÿ ùóðîòèÿ — ñ ðàâåí ãëàñ äîáàâè òÿ, — ùå òè âúðæà ðúöåòå çàä âðàòà.
Òîé êèìíà è îòèäå äà áóòíå Òóàéëà îò ëþëêàòà.
Ñþçúí âúçäúõíà îò ðàäîñòíî îáëåê÷åíèå. Òîâà áåøå ëè÷íîòî é îòêðèòèå â ïåäàãîãèêàòà. Èäèîòñêèòå çàïëàõè èçîáùî íå ïðèòåñíÿâàò äåöàòà, çàòîâà ïúê ãè ïðàâÿò ïîñëóøíè. Îñîáåíî àêî áúäàò îïèñàíè êðàñíîðå÷èâî.
Ïðåäèøíàòà ãóâåðíàíòêà áå ïðèçîâàëà âñåâúçìîæíè ÷óäîâèùà è äóõîâå â áîðáàòà ñè çà äèñöèïëèíà. Âñå íÿêîå îò òÿõ ÷àêàøå äà ñõðóñêà ìîì÷åíöàòà è ìîìè÷åíöàòà çà ïðåñòúïëåíèÿ êàòî çàåêâàíåòî èëè óïîðèòîòî ïèñàíå ñ ëÿâàòà ðúêà. Îò òàêèâà òóõëè÷êè ñå ãðàäè äåòñêàòà íåâèííîñò.
Ïúðâîíà÷àëíèòå îïèòè íà Ñþçúí äà ðàçóáåæäàâà âúçïèòàíèöèòå ñè ñàìî âëîøèõà íåèìîâåðíî ïîëîæåíèåòî.
Òóàéëà çàïî÷íà äà ñå íàïèøêâà íîùåì. Âåðîÿòíî èçïîëçâàøå åäèíñòâåíîòî äîñòúïíî é ñðåäñòâî çà çàùèòà ñðåùó ÷óäîâèùåòî, êîåòî ñå áå çàñåëèëî ïîä ëåãëîòî.
Ñêîðî Ñþçúí áå ïðèíóäåíà äà ïðèòè÷à ïîñðåä íîù, çàùîòî ìîìè÷åíöåòî ñå ðàçïèùÿ çà êàðàêîíäæîëà, êîéòî ñå êðèå â êèëåðà. Òÿ ïîêëàòè ãëàâà ïðèìèðåíî è íàäíèêíà â òúìíîòî ïîìåùåíèå. Îò ÿä õâàíà ãàäèíàòà çà ãúñòàòà ãðèâà íà ãëàâàòà, õàëîñà ÿ ñ ðúæåíà îò êàìèíàòà íà äåòñêàòà ñòàÿ, èçêúë÷è é ðàìîòî, çà äà çàòâúðäè âíóøåíèåòî, è ÿ èçðèòà ïðåç çàäíàòà âðàòà íà êúùàòà.
Äåöàòà íå æåëàåõà äà ñå ïðîñòÿò ñ âÿðàòà ñè â òåçè ðàçíîîáðàçíè òâàðè, çàùîòî ñè çíàåõà, ÷å ãè èìà. Îêàçà ñå îáà÷å, ÷å ñà îùå ïî-ñêëîííè äà ïîâÿðâàò â ñèëàòà íà ðúæåíà.
Ñåäíà íà åäíà ïåéêà äà ïî÷åòå ìàëêî. Ïîñòàâèëà ñè áå çàäà÷àòà âñåêè äåí äà âîäè äåöàòà íà ìÿñòî, êúäåòî äà ñðåùàò ñåáåïîäîáíè. Àêî ñå íàó÷åõà äà îöåëÿâàò íà äåòñêàòà ïëîùàäêà, íèùî â æèâîòà èì êàòî âúçðàñòíè íå áè ìîãëî äà ãè óïëàøè. Îñâåí òîâà é áåøå ïðèÿòíî äà ñëóøà äåòñêèòå ãëàñ÷åòà, ñàìî âíèìàâàøå äà ñÿäà äîñòàòú÷íî äàëå÷, çà äà íå ÷óâà äóìè÷êèòå, êîèòî èçðè÷àõà.
Ïî-êúñíî ïðåç äåíÿ ïðåäñòîÿõà óðîöèòå. Ïîñòèãíà çàáåëåæèòåëåí íàïðåäúê, ñëåä êàòî èçõâúðëè êíèæêèòå ñ òîï÷èöè è êó÷åíöà. Ãàóåéí â ìîìåíòà ïîãëúùàøå æàäíî âîåííèòå ìåìîàðè íà ãåíåðàë Òàêòèêóñ — áÿõà ïîäõîäÿùî êúðâàâè, îñâåí òîâà ñå ñìÿòàøå, ÷å ñà ïðåêàëåíî òðóäíè çà äåòñêèÿ óì. Îò òåçè çàíèìàíèÿ ðå÷íèêúò ìó ñå óäâîÿâàøå åäâà ëè íå âñÿêà ñåäìèöà, âå÷å óïîòðåáÿâàøå ñúâñåì íà ìÿñòî äóìè êàòî „èçêîðìâàíå". Â êðàÿ íà êðàèùàòà èìàøå ëè ñìèñúë äà ó÷è äåöàòà êàê äà áúäàò äåöà? Òîâà èì ñå óäàâàøå ïî ïðèðîäà è áåç íè÷èÿ íàìåñà.
Çà íåèí íåîïèñóåì óæàñ ìíîãî ÿ áèâàøå äà ñå ñïðàâÿ ñ äåöàòà. Çà êîåòî áÿõà âèíîâíè ñîáñòâåíèòå é ðîäèòåëè. Ðàçáèðà ñå, ñíèçõîäèòåëíî ñè êàçâàøå Ñþçúí, íå ñà èñêàëè æèâîòúò é äà ñå èçâúðòè òàêà íàêðàÿ.
Ñàìî ñà ñå îïèòâàëè äà ÿ îïàçÿò îò ñâåòîâåòå îòâúä òîçè, îò îíîâà, êîåòî õîðàòà íàçîâàâàõà ñìúòíî ñ äóìàòà „îêóëòíî", è... íàïðàâî êàçàíî — îò íåéíèÿ äÿäî.
Äà äå, íî ìàëêî é ïîðàçìåñòèõà óìà îò ïðåêàëåíî ñòàðàíèå. ×åñòíî êàçàíî, òúêìî â òîâà ñå ñúñòîè ðîäèòåëñêèÿò äúëã. Ñâåòúò å ïðåòúïêàí ñúñ ñìàõíàòè êðèâîëèöè è îñòðè úãëè, à àêî íå ñè ïîî÷óêàí â ïîäõîäÿùà ôîðìà, íÿìà êàê äà ñå íàìåñòèø.
Ïîãðèæèõà ñå è çà îáðàçîâàíèåòî é. Áåøå îíçè òèï îáðàçîâàíèå, êîåòî ïðèëè÷à íà áîëåñò, ïðåäàâàùà ñå ïðè ïîëîâ êîíòàêò. Ïúðâî, ïðàâè òå íåãîäåí çà íÿêîè ïðèçâàíèÿ â æèâîòà, âòîðî, ïîäáóæäà òå íà ñâîé ðåä äà ïðåäàäåø çàðàçàòà.
È òÿ ñòàíà ãóâåðíàíòêà — åäíà îò ìàëêîòî ïðîôåñèè, äîñòúïíà è ïðèñòîéíà çà äàìà ñ íåéíîòî ïîòåêëî. Äîïàäàøå é. Çàêëå ñå, ÷å àêî ïàê ñå èçëîâè äà òàíöóâà ñ ìåòëà íà íÿêîé ïîêðèâ, ùå ñå ïðåáèå äî ñìúðò ñ ÷àäúðà ñè.
Ïî-êúñíî èì ïðî÷åòå ïðèêàçêà. Äåöàòà ìíîãî õàðåñâàõà íåéíèòå âåðñèè.
— ...è òîãàâà Äæåê îòñÿêúë áîáåíîòî ñòúáëî, äîáàâÿéêè óáèéñòâî è åêîëîãè÷íà êàòàñòðîôà êúì êðàæáàòà, ñúáëàçíÿâàíåòî è íàâëèçàíåòî â ÷óæäà ñîáñòâåíîñò, êîèòî îáâèíåíèÿ ñïîìåíàõìå ïî-ãîðå. Òîé îáà÷å îñòàíàë íåíàêàçàí è æèâÿë ùàñòëèâî äî êðàÿ íà äíèòå ñè, áåç äîðè äà ãî ãðèçå ñúâåñòòà çàðàäè çëîäåÿíèÿòà ìó. Ïîóêàòà ãëàñè — âñè÷êî ùå âè áúäå ïðîñòåíî, àêî ñòå ãåðîè, çàùîòî íèêîé íå áè äðúçíàë äà âè çàäàâà íåóäîáíè âúïðîñè. À ñåãà áúðçî ïî ëåãëàòà!
Ïðåäèøíàòà ãóâåðíàíòêà áå íàó÷èëà Ãàóåéí è Òóàéëà íà ìîëèòâà, ÷èÿòî ñúùíîñò ñå èçðàçÿâàøå â íàäåæäàòà íÿêîé áîã äà ïðèáåðå äóøèòå èì, àêî óìðàò íàñúí. Ìàé ñå ïîäðàçáèðàøå, ÷å òîâà ùå áúäå ùàñòëèâî ñúáèòèå.
„Íÿêîé äåí — îòíîâî ñå çàêàíè Ñþçúí — ùå ÿ äîêîïàì!"
— Ñþçúí... — îáàäè ñå ìîìè÷åòî èçïîä çàâèâêàòà.
— Ñëóøàì òå.
— Íàëè çíàåø, ÷å ìèíàëàòà ñåäìèöà ïðàòèõìå ïèñìà íà Äÿäî Ïðàñ?
— È?
— Äà, àìà... Â ïàðêà Ðåé÷úë ðàçïðàâÿøå, ÷å íÿìàëî íèêàêúâ Äÿäî Ïðàñ, à ñàìî òàòêîâöè. È äðóãèòå äåöà ãî êàçàõà.
Øóìîëåíå îòêúì äðóãîòî ëåãëî — áðàò÷åòî íà Òóàéëà íàîñòðè ñëóõ.
„Àìè ñåãà..."
— Êàêâî âè çàñÿãà èìà ëè Äÿäî Ïðàñ, ùîì ñè ïîëó÷àâàòå ïîäàðúöèòå? — îïèòà ñå äà çëîóïîòðåáè ñ äåòñêàòà èì àë÷íîñò.
— Çàñÿãà íè.
„Îëåëå..." Ñþçúí ïðèñåäíà íà êðàÿ íà ëåãëîòî é. Òðåñêàâî òúðñåøå èçõîä. Ïîòóïà åäíà ïîêàçàëà ñå ðú÷è÷êà.
— Àìè åòî êàêâî ìèñëÿ... — çàïî÷íà è ìèñëåíî âúçäúõíà äúëáîêî. — Òàì, êúäåòî õîðàòà ñà íåâåæè è çàáëóäåíè... Êúäåòî, ìåêî êàçàíî, èìàò ïðîçîðëèâîñòòà íà ïèëåíöå íàñðåä óðàãàí... Êúäåòî ñà òðîãàòåëíî äîâåð÷èâè, ïðèâúðçàíè êúì íåëåïèòå ñè äåòñêè ñïîìåíè è, îáùî âçåòî, èìàò ïðåäñòàâà çà ôèçè÷åñêèòå çàêîíè íà Âñåëåíàòà êîëêîòî è åäèí ðàê çà àëïèíèçìà... Äà, Òóàéëà, ïî òàêèâà ìåñòà Äÿäî Ïðàñ ñúùåñòâóâà.
Ìúë÷àíèå ïîä çàâèâêèòå, íî òÿ äîëîâè, ÷å òîíúò íà ãëàñà é ïîñòèãíà öåëòà. Äóìèòå íå îçíà÷àâàõà íèùî çà äåöàòà. „Êàêâî äðóãî äà î÷àêâàø îò ÷îâå÷åñòâîòî?", êàêòî ÷åñòî áå ÷óâàëà îò äÿäî ñè.
— Ëåêà íîù — èçìúíêà ñúíëèâî ìîìè÷åòî.
— Ëåêà íîù.

Íå áåøå äîðè áàð, à ìÿñòî, êúäåòî õîðàòà ñè ïèéâàò, äîêàòî ÷àêàò äðóãè õîðà, ñ êîèòî äà ñè óðåäÿò äàëàâåðêàòà. Îáèêíîâåíî ñòàâàøå äóìà çà ñìÿíàòà íà ñîáñòâåíîñò âúðõó íåùî, íî íàëè òîâà å ñúùíîñòòà íà áèçíåñà èçîáùî?
Çàòîâà ìîæå äà ñå êàæå, ÷å ïåòèìà áèçíåñìåíè ñåäÿõà îêîëî ìàñà, îñâåòåíà îò çàëåïåíà íà ÷èíèéêà ñâåù. Ïî ñðåäàòà ñå ìúäðåøå è îòâîðåíà áóòèëêà.
Ñòàðàåõà ñå ãúðëîòî é äà íå å ïðåêàëåíî áëèçî äî ïëàìú÷åòî.
— Åé, ìèíàâà øåñò — íàïîìíè åäèí ãðàìàäåí ìúæàãà ñ áàêåíáàðäè è áðàäà, ñ êîèòî íÿêîé áè ìîãúë äà èçõðàíè ñòàäîòî ñè êîçè. — Îòêîãà äðúííà ÷àñîâíèêúò. Ïúê îíÿ òèï íèêàêúâ ãî íÿìà. ß äà ñè õîäèì.
— Ñåäè ñè êðîòêî, ÿñíî? Óáèéöèòå âñå çàêúñíÿâàò. Òúé èì ïðèëè÷à, ñâåòíà ëè òè â ÷óòóðàòà?
— Àìà òîÿ å ñìàõíàò.
— Èìà ñè ïðèóìèöè ÷îâåêúò.
— È ê'âà å ðàçëèêàòà?
— Åäèí ÷óâàë ìàíãèçè.
Òðèìàòà, êîèòî îùå íå ñå áÿõà îáàäèëè, ñå ñïîãëåäàõà.
— ×àêàé áå — îçúáè ñå Ìðåæåñòèÿ. — Íå ñìå ñå ðàçáèðàëè äà èìàìå âçåìàíå-äàâàíå ñ óáèåö. Áàíäæî, òîé íå êàçà, ÷å ùå èäâà óáèåö, íàëè?
Îòåêíà çâóê êàòî äàëå÷íà ãðúìîòåâèöà. Áàíäæî Ëèëèóàéò ñå ïðîêàøëÿ.
— Àìè äà — äîëåòÿ íÿêúäå îò âúðõà. — Íå êàçà. Äðóãèòå èç÷àêàõà òúòåíúò äà çàãëúõíå. Äîðè ãëàñúò íà Áàíäæî íàäâèñâàøå.
— Îòãîðå íà âñè÷êî — íàñòîÿ ïúðâèÿò — å ñìàõíàò. È èìà ãíóñíî îêî.
— Ñòúêëåíî å, ê'âî òè ïóêà? — âäèãíà ðàìåíå Êîòàêà è ïîèñêà îò ñåðâèòüîðà ÷åòèðè áèðè è ÷àøà ìëÿêî. — Ïëàùà ïî äåñåò õèëÿäàðêè íà êàëïàê. À îêîòî ìó íå ìè âëèçà â ðàáîòàòà.
— Äà, àìà ÷óõ äà ðàçïðàâÿò, ÷å áèëî íàïðàâåíî, îò ñúùàòà ãàäîñò, äåòî ïðàâåëè îò íåÿ è êúëáàòà çà ãàäàåíå. Å, òîâà äà íå å õóáàâî? Ñòúêëåíî áèëî, ïúê ãëåäà ñ íåãî.
Òîçè îò ìúæåòå íîñåøå ïðÿêîðà Ìúõíàòêî, ìàêàð íèêîé äà íå çíàåøå çàùî.*
Êîòàêà âúçäúõíà. Â ãîñïîäèí Òèéòàéì íàèñòèíà èìàøå íåùî ñáúðêàíî. Íî âñè÷êè îò Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå ñè áÿõà ïðåâúðòåëè ïîñâîåìó. Ïúê è ÷îâåêúò áåøå ãîòîâ äà ïëàòè äîáðå. Ìíîçèíà óáèéöè ïîëçâàõà óñëóãèòå íà âçëîìàäæèè èëè äîíîñíèöè, ôîðìàëíî ïîãëåäíàòî, íàðóøàâàõà ïðàâèëàòà, íî ïðè òîçè âñåîáù óïàäúê... Îáèêíîâåíî ïëàùàõà ñúñ çàêúñíåíèå è ñå ïàçàðÿõà çà âñåêè öåíò, ñÿêàø òè ïðàâåõà óñëóãà. Ñ Òèéòàéì îáà÷å ìîæåøå äà ñå ïîãîäèø. Å, äà, ïðè ðàçãîâîð ñ íåãî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè î÷èòå òè çàïî÷âàõà äà ñúëçÿò, à êîæàòà òå çàñúðáÿâàøå è îòâúòðå, àìà íèêîé íå å èäåàëåí, íàëè?
Ìúõíàòêî ñå íàêëîíè íàïðåä è çàøåïíà çàãîâîðíè÷åñêè:
— Àéäå íà áàñ, ÷å òîé å òóêà. Ïðåäðåøèë ñå å! È íè ñå ïîäèãðàâà! Ñàìî äà ãî âèäÿ äà ñå õèëè...
Êîêàë÷åòàòà íà þìðóöèòå ìó èçïóêàõà. À Ñðåäíèÿ Äåéâ, ïîñëåäíèÿò îò ïåòèìàòà, ñå îãëåäà. Íàèñòèíà èìàøå ìíîæåñòâî ñàìîòíèöè èç íèñêîòî çäðà÷íî ïîìåùåíèå. È ìàé ïîâå÷åòî ïðåäïî÷èòàõà øèðîêèòå áåçôîðìåíè íàìåòàëà ñ ãîëåìè êà÷óëêè.

* Ìúõíàòêî íå áåøå îò õîðàòà, íà êîèòî òè ñå èñêà äà çàäàâàø âúïðîñè, îñâåí àêî íå çâó÷àò ïðèáëèçèòåëíî òàêà: „À-à-à-àêî âè äàì âñè÷êèòå ñè ïàðè, í-í-í-íàëè íÿìà äà ìè ñ÷óïèòå è äðóãèÿ êðàê?"

Íèêîé íå èçëú÷âàøå îñîáåíî äðóæåëþáèå.
— Ìúõíàòêî, íå ñè èçìèñëÿé — ïðîìúðìîðè Êîòàêà.
— Òå ñè ïàäàò ïî òàêèâà íîìåðà — èçðúìæà Ìúõíàòêî. — Ìíîãî ãè áèâà äà ñå ïðàâÿò íà ê'âèòî ñè ïîèñêàò.
— Àìè äà ñå ïðåäðåøè, àêî ùå, íàëè îêîòî ãî èçäàâà?
— Äî îãíèùåòî ñåäè åäèí ñ ïðåâðúçêà íà îêîòî — ïîäõâúðëè Ñðåäíèÿ Äåéâ.
Òîé ðÿäêî îòâàðÿøå óñòà, çàòîâà ïúê âèíàãè áåøå íàùðåê. È äðóãèòå ñå âòîðà÷èõà â ïîñî÷åíèÿ ÷îâåê.
— Ùå ÷àêà äà ñå çàëèñàìå, ïîñëå ùå íè ñå ñìåå — èçñóìòÿ Ìúõíàòêî.
— Àìà òå óáèâàò ñàìî çà ïàðè — íàïîìíè Êîòàêà, ìàêàð è âå÷å íå òîëêîâà óâåðåíî.
Âïèâàõà ïîãëåäè â çàêà÷óëåíèÿ ìúæ ñ ïðåâðúçêàòà, êîéòî èì îòâðúùàøå ñúñ ñúùîòî.
Àêî íÿêîé ãè ïîìîëåøå äà îïèøàò ñ êàêâî ñå ïðåïèòàâàò, áèõà îòãîâîðèëè: „Àìè îò âñè÷êî ïî ìàëêî." Èëè: „Ñ ê'âîòî ìè ïàäíå." Íàé-âåðîÿòíàòà ðåïëèêà íà Áàíäæî îáà÷å áè ïðîçâó÷àëà òàêà: „À áå, ÿ ñå..." Â ðàâíîäóøíèòå î÷è íà îáùåñòâîòî áÿõà ïðåñòúïíèöè, ìàêàð ñàìèòå òå äà íå ñå ñìÿòàõà çà òàêèâà, à è íå áèõà ìîãëè äà íàïèøàò ïðàâèëíî äóìàòà „êðèìèíàëåí". Íàé-îáùî çàíèìàíèÿòà èì âêëþ÷âàõà ïðåíàñÿíå íà íåùà îò åäíî ìÿñòî íà äðóãî. Ñëó÷âàøå ñå íåùàòà äà ñà îò íåïîäõîäÿùàòà ñòðàíà íà äåáåëà ñòîìàíåíà âðàòà èëè íå â êîÿòî êúùà òðÿáâàøå äà áúäàò. Ïîíÿêîãà ïúê âúïðîñíèòå íåùà ïðåäñòàâëÿâàõà õîðà — òâúðäå íåçíà÷èòåëíè, çà äà èì îáúðíå âíèìàíèå Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå, íî âúïðåêè òîâà ñå èçòúïàíâàõà òàì, êúäåòî ïðå÷åõà íàé-ìíîãî. Ïîâå÷å èì ïðèëè÷àøå äà íàìåðÿò ïîêîé, äà ðå÷åì, íà ìîðñêîòî äúíî.*
Íèêîé îò ïåòèìàòà íå ïðèíàäëåæåøå êúì îôèöèàëíèòå Ãèëäèè, à è êëèåíòèòå èì ïî÷òè âèíàãè ñè èìàõà çëîâåùè ïðè÷èíè äà íå òúðñÿò ïîìîùòà íà ñúùèòå òåçè Ãèëäèè — ïîíÿêîãà è çàùîòî áÿõà òåõíè ÷ëåíîâå. Âèíàãè ñå íàìèðàøå íåùî, êîåòî òðÿáâàøå äà áúäå ïðåìåñòåíî îò òî÷êà À â òî÷êà Á èëè ïúê íà äúíîòî íà òî÷êà Ì.
— Åé ñåãèíêà ùå äîéäå — óâåðè ãè Ìúõíàòêî. Áàíäæî ñå ïðîêàøëÿ. Ïàê ñå áå ïîÿâèëà íÿêàêâà ìèñúë â ãëàâàòà ìó.
— À áå, íåùî íå ðàçáèðàì...
— Êàçâàé, êàçâàé — íàñúð÷è ãî áðàò ìó Ñðåäíèÿ Äåéâ.**
— Îòêîãà â òàÿ äóïêà èìà êåëíåðè, à?
— Äîáúð âå÷åð — ïîçäðàâè ãè ó÷òèâî Òèéòàéì è îñòàâè ïîäíîñà íà ìàñàòà.
Çÿïíàõà ãî îíåìåëè, à òîé èì ñå óñìèõíà ïðèÿòåëñêè. Ïîñëå ãðàìàäíàòà äëàí íà Ìúõíàòêî ïëåñíà ïî ìàñàòà.

* Ìðåæåñòèÿ çàñëóæè ïðÿêîðà ñè ñúñ ñâîÿ èçîáðåòàòåëñêè ïðèíîñ â ìåòîäèòå çà ïðèêðåïâàíå íà äîñàäíèöèòå êúì äúíîòî ñ ïîìîùòà íà áåòîíåí áëîê. Ïðîöåñúò èìà åäèí íåäîñòàòúê — ñëåä âðåìå èçïëóâàò ïàð÷åòà è ïëúçâàò íåíóæíè ïðèêàçêè. Õèòðîóìíèÿò ìúæ ñå äîñåòè, ÷å àêî óâèåø è ïàð÷å ãúñòà ìðåæà îêîëî íàòðàïíèêà, ùå ñè ñïåñòèø íåïðèÿòíèòå ñëóõîâå, à ïðåç äóïêèòå ðèáèòå è ðàöèòå ïàê ùå ìîãàò äà ñè ñâúðøàò ðàáîòàòà ïî ïî÷èñòâàíåòî.

** Ïîäçåìíèÿò ñâÿò íà Àíêõ-Ìîðïîðê ñå îòëè÷àâàøå ñ òàêèâà ìàùàáè, ÷å îáèêíîâåíèÿò ñâÿò ñå íîñåøå âúðõó íåãî êàòî êîêîø÷èöà, îïèòâàùà ñå äà íàõðàíè ãíåçäî ñ ïîðàñíàëè ùðàóñ÷åòà. Âå÷å èìàøå Ãîëåìèÿ Äåéâ, Òëúñòèÿ Äåéâ, Ëóäèÿ Äåéâ, Ñëàáàêà Äåéâè è Äúëãó÷à Äåé. À âñå íÿêàêúâ ïðÿêîð òðÿáâàøå äà èçìèñëÿò è íà òîçè îò áðàòÿòà Ëèëèóàéò.

— Ùå íè ñå ïðîìúêâàø, äðåáîñúê òàêúâ... — çàïî÷íà çàïëàøèòåëíî.
Â òåõíèÿ çàíàÿò õîðàòà îáèêíîâåíî ñå ñäîáèâàõà ñ êà÷åñòâî, áëèçêî äî ÿñíîâèäñòâîòî. Ñðåäíèÿ Äåéâ è Êîòàêà íåáðåæíî ïîèçìåñòèõà ñòîëîâåòå ñè íàñòðàíè.
— Çäðàñòè è íà òåá! — æèçíåðàäîñòíî èçðå÷å Òèéòàéì.
Íåùî áëåñíà è åäèí íîæ ñå çàáè ìåæäó ïàëåöà è ïîêàçàëåöà íà Ìúõíàòêî, êîéòî ñå âòîðà÷è óïëàøåíî âúâ âñå îùå íåïîêúòíàòàòà ñè ðúêà.
— Êàçâàì ñå Òèéòàéì, à òè êîé ñè?
— Àìè... Ìúõíàòêî.
— Èíòåðåñíî èìå. È çàùî òå íàðè÷àò òàêà?
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñãóøè ãëàâà â ðàìåíåòå ñè, à Ìúõíàòêî ñå âòîðà÷è â ëèöåòî íà óáèåöà. Ñòúêëåíîòî îêî áåøå ïðîñòî òîï÷å îò ëåêî ïðîñâåòâàùà ñèâîòà. Äðóãîòî ïðèëè÷àøå íà òî÷èöà â áÿëî ìîðå. Åäèíñòâåíèÿò äîïèð íà Ìúõíàòêî ñ èíòåëåêòà ñå ñúñòîåøå â îáèðàíåòî è ïðåáèâàíåòî ìó, íî âíåçàïíî ïðîáóäèëèÿò ñå èíñòèíêò çà ñàìîñúõðàíåíèå ãî ïðèêîâà êúì ñòîëà.
— Ùîòî íå ñå áðúñíà — ñìúíêà òîé.
— Ãîñïîäèíå, îñòðèòå íåùà ãî äðàçíÿò — ïîäñêàçà Êîòàêà.
— Ìúõíàòêî, à òè ìíîãî ïðèÿòåëè ëè èìàø?
— Úõú, íàìèðàò ñå, êîëêîòî äà íå å áåç õè÷...
Ñ âíåçàïíî, ñòðÿñêàùî äâèæåíèå Òèéòàéì ñå èçâúðòÿ, äîêîïà ñòîë, ïðåìåñòè ãî äî ìàñàòà è ñå íàñòàíè. Òðèìà îò òÿõ âå÷å áÿõà ñòèñíàëè äðúæêèòå íà ìå÷îâåòå ñè.
— Àç ïúê íÿìàì — îáÿñíè óáèåöúò, ñÿêàø ñå èçâèíÿâàøå. — Ìàé íå çíàì êàê äà ñå ñïðèÿòåëÿâàì. Íî îò äðóãà ñòðàíà... Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íÿìàì è íèòî åäèí âðàã. Ïðèÿòíî å, íàëè?
Ñ èñêðÿùèÿ, ïðèïóêâàù è äèâî âúðòÿù ñå ôîéåðâåðê íà óìà ñè Òèéòàéì ðàçìèøëÿâàøå çà áåçñìúðòèåòî.
Áåçñïîðíî áåøå ëóä, íî íå è ãëóïàê. Â Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå èìàøå ìíîæåñòâî ïîðòðåòè è áþñòîâå... íå íà íåéíè ÷ëåíîâå, à íà ïðî÷óòè òåõíè îáåêòè, âñåêè ïðèäðóæåí ñúñ ñêðîìíà áðîíçîâà òàáåëà, íàïðèìåð: „Íàïóñíàë òîçè ñêðúáåí ñâÿò íà 3 ãðóíè â Ãîäèíàòà íà ñãúð÷åíàòà âúøêà ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà äîñòîïî÷òåíèÿ Ê. Ó. Äîáñúí (Êëàí íà óñîéíèöàòà)." Â ìíîãî îáðàçîâàòåëíè èíñòèòóöèè ñ òðàäèöèè èìà ìåìîðèàëíè çàëè â ÷åñò íà âúçïèòàíèöèòå, îòäàëè æèâîòà ñè çà êðàëñòâîòî è ñòðàíàòà. Ãèëäèÿòà íå ñå îòëè÷àâàøå îò òÿõ, ñàìî ÷å âúçíèêâàøå âúïðîñúò, ÷èé æèâîò å áèë îòäàäåí.
È âñåêè îò ìëàäîöèòå â òàçè ïðîôåñèÿ èñêàøå äà ñå çàïèøå íÿêúäå ïî ñòåíèòå. Òîâà ñè áåøå áåçñìúðòèå...
Ìúæåòå îêîëî ìàñàòà ãî íàáëþäàâàõà. Òðóäíî áåøå äà ñå íàëó÷êà çà êàêâî ñè ìèñëè Áàíäæî è äàëè ìèñëè â ìîìåíòà, íî îñòàíàëèòå ÿâíî áåñíååõà: „Íàõàêàíî äðåáíî êîïåëåíöå êàòî âñè÷êè óáèéöè. Ùå ìè ñå ïðàâè íà âñåçíàéêî! Ìîãà äà ãî ñìà÷êàì ñ äâà ïðúñòà. Àìà... ×óâàë ñúì ðàçíè èñòîðèè. Ïúê è îò î÷èòå ìó òðúïêè ìå ïîáèâàò..."
— Êàçâàé çà äàëàâåðêàòà — ïîäêàíè ãî Ìðåæåñòèÿ.
— Íèå íå ñå çàíèìàâàìå ñ äàëàâåðêè — óòî÷íè Òèéòàéì. — Íèå èçïúëíÿâàìå ïîðú÷êè è èçâúðøâàìå óñëóãè. À òàçè óñëóãà ùå âè äîíåñå ïî äåñåò õèëÿäè äîëàðà íà ÷îâåê.
— Äîñòà ïîâå÷êî, îòêîëêîòî äàâàò îíèÿ îò Ãèëäèÿòà íà êðàäöèòå — îòáåëÿçà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Íèêîãà íå ñà ìè áèëè ñèìïàòè÷íè — îòâúðíà Òèéòàéì, áåç äà ãî ïîãëåäíå.
— ×å çàùî?
— Òâúðäå ìíîãî âúïðîñè çàäàâàò.
— Íèå çà íèùî íå ïèòàìå — ïîáúðçà äà ñå íàìåñè Ìðåæåñòèÿ.
— Çíà÷è ùå ñè äîïàäíåì — óñìèõíà ñå óáèåöúò. — Ïîðú÷àéòå ñè ïî îùå åäíî ïèòèå, äîêàòî ÷àêàìå è äðóãèòå îò íàøèÿ ìàëúê ñïëîòåí åêèï.
Ìðåæåñòèÿ çàáåëÿçà êàê óñòíèòå íà Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå ãîòâÿò äà èçáúëâàò: „Êîè..." Ñðèòà ãî ïîä ìàñàòà.
Âðàòàòà ñå îòêðåõíà. Âúòðå íå âëåçå, à ñå âìúêíà íåâçðà÷íà ôèãóðà è ãè èçãëåäà íàä âäèãíàòàòà ñè ÿêà.
— Åé, àìà òîÿ å ìàãüîñíèê — ïðîìúðìîðè Ìúõíàòêî.
Ôèãóðàòà ñè ïðèäúðïà ñòîë.
— Íå ñúì! È òóê íÿìàì èìå!
— ßñíî, ãîñïîäèí Áåçèìåíåí — ïîäñìèõâà ñå Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Ñàìî äåòî ñè çàáðàâèë äà ñè ñâàëèø îñòðîâúðõàòà øàïêà. Òîÿ òóêà å áðàò ìè Áàíäæî, îíÿ å Ìúõíàòêî, äî íåãî å...
Íåùàñòíèêúò ñå îçúðíà îò÷àÿíî êúì Òèéòàéì.
— Íå èñêàõ äà èäâàì!
— Ãîñïîäèí Ñàéäíè íàèñòèíà å ìàãüîñíèê. Ïîíå å ñòóäåíò â Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò. Ñàìî ÷å íå ìó âúðâè íàïîñëåäúê, çàòîâà âñå ïàê ñå ïðèñúåäèíè êúì íàøåòî íà÷èíàíèå.
— È â ê'âî òîëêîç íå ìó âúðâè? — íå ñå ñäúðæà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
Ìàãüîñíèêúò ñå ñòàðàåøå äà íå ñðåùíå íè÷èé ïîãëåä.
— Ïðåöåíèõ íåïðàâèëíî âåðîÿòíîñòèòå.
— Àõà, çàãóáèë ñè îáëîã! —äîñåòè ñå Ìðåæåñòèÿ.
— Ïëàòèõ ñè íàâðåìå.
— Òàêà å — ïîòâúðäè Òèéòàéì, — íî èìà åäíà íåïðèÿòíà ïîäðîáíîñò — òðîëúò Õðèçîïðàç íå ïîíàñÿ æúëòèöèòå, êîèòî íà äðóãèÿ äåí âå÷å ñà îëîâíè. Íàøèÿò ïðèÿòåë èìà ñïåøíà íóæäà äà ïðèïå÷åëè ìàëêî ïàðè, è òî íà ìÿñòî, êúäåòî íÿìà äà ìó îòêúñíàò ðúöåòå è êðàêàòà.
— Íå ñìå ñå ðàçáèðàëè äà èìà è ìàãèè — èçñóìòÿ Ìúõíàòêî.
— Âÿðíî, íî íàøàòà öåë, ãîñïîäà, å... íåùî êàòî êóëà íà ìàãüîñíèê.
— Àìà íå å ñúâñåì èñòèíñêà, íàëè? — íåñïîêîéíî ñå îñâåäîìè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Ùîòî îíèÿ ùóðàöè ìíîãî ãàäíè êàïàíè çàëàãàò.
— Íå å.
— Ñòðàæè èìà ëè?
— Ïðåäïîëàãàì, àêî ñå ñúäè ïî ëåãåíäèòå. Íå ñà íèùî îñîáåíî.
Ñðåäíèÿ Äåéâ ïðèñâè î÷è.
— À â îíàÿ... êóëà èìà ëè ñêúïîöåííîñòè?
— Î, äà.
— ×å òîãàç çàùî íå ñòèãàò ñòðàæèòå, à?
— Îáèòàòåëÿò íà âúïðîñíàòà íåäâèæèìîñò âåðîÿòíî íå ðàçáèðà êîëêî å öåííî îíîâà, êîåòî ïðèòåæàâà.
— Çíà÷è èìà ìíîãî êëþ÷àëêè — óñúìíè ñå Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Ïî ïúòÿ êúì íàñ ùå ñå ïðèñúåäèíè è êëþ÷àð.
— Êîé?
— Ãîñïîäèí Áðàóí.
Âñåêè â çàíàÿòà ïîçíàâàøå ãîñïîäèí Áðàóí. Ïðèñúñòâèåòî ìó ïðèäàâàøå íà ïðåäñòîÿùàòà ðàáîòà èçâåñòíî ëóñòðî. Ñïðåòíàòèÿò çàñòàðÿâàù ìúæ áå èçðàáîòèë ñàì ïî÷òè âñè÷êè èíñòðóìåíòè â êîæåíàòà ñè òîðáà.
Ñ êàêâàòî è äÿâîëñêà õèòðîñò äà íàääåëååø íàä ìàëêà àðìèÿ ïàçà÷è èëè äà ñå âìúêíåø â òðåçîðà, ðàíî èëè êúñíî âèêàø ãîñïîäèí Áðàóí. Òîé èäâà ñ òîðáàòà. Ïúðâèòå äåñåòèíà ìèíóòè íå ïðàâè íèùî, ñàìî ñå âãëåæäà â êëþ÷àëêàòà, ïîñëå èçáèðà ïàð÷åíöå îãúíàò ìåòàë èçìåæäó îùå ñòîòèöè ïî÷òè íåîòëè÷èìè îò íåãî. Íå ïîâå÷å îò ÷àñ ñëåä òîâà ñè îòèâà ñ ïðèÿòíèòå äåñåò ïðîöåíòà îò ïëÿ÷êàòà. Ðàçáèðà ñå, íèêîé íå òå çàäúëæàâà äà ïîëçâàø óñëóãèòå ìó. Àêî ïðåäïî÷èòàø, ñåäèø ñè òàì äî êðàÿ íà æèâîòà è çÿïàø çàêëþ÷åíàòà âðàòà.
— Äîáðå äå, êúäå å òîâà ìÿñòî? — ïîïèòà Ìúõíàòêî.
Òèéòàéì ìó ñå óñìèõíà.
— Ùîì àç âè ïëàùàì, çàùî òîãàâà âèå ìè çàäàâàòå âúïðîñè?
Ìúõíàòêî äîðè íå ïîãëåäíà ñòúêëåíîòî îêî âòîðè ïúò.
— Àìè ñàìî èñêàì äà ñå ïðèãîòâèì, åé òàêâèç ìè òè ðàáîòè... — ñìîòîëåâè êðîòêî.
— Ïðèëåæíîòî ïðîó÷âàíå å îñíîâàòà íà óñïåøíàòà îïåðàöèÿ — ñúãëàñè ñå óáèåöúò. Îçúðíà ñå êúì ãðàìàäàòà, êîÿòî ïðåäñòàâëÿâàøå Áàíäæî. — À òîâà êàêâî å?
— Áàíäæî — ïðåäñòàâè ãî Ñðåäíèÿ Äåéâ, ñâèâàéêè ñè öèãàðêà.
— Öèðêîâè íîìåðà ïðàâè ëè? Âðåìåòî ñÿêàø ñå ñìðúçíà. Îñòàíàëèòå òðèìà ñúðàòíèöè íà Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå îïóëèõà. Ñðåä õîðàòà îò çàíàÿòà áåøå èçâåñòåí êàòî ñêëîíåí êúì ðàçìèñúë è òúðïåëèâ ìúæ, äîðè ìó ñå íîñåøå ñëàâàòà íà èíòåëåêòóàëåö, çàùîòî íÿêîè îò òàòóèðîâêèòå ìó áÿõà èçïèñàíè ïðàâèëíî. È â íàïå÷åíî ïîëîæåíèå ìîæåøå äà ñå ðàç÷èòà íà íåãî, à îñíîâíàòà ìó äîáðîäåòåë áåøå ÷åñòíîñòòà, çàùîòî ñâåñòíèòå êðèìêè ïðîñòî ñà ïðèíóäåíè äà áúäàò ÷åñòíè ïîìåæäó ñè. Ó Ñðåäíèÿ Äåéâ îáà÷å èçïúêâàøå è åäèí íåäîñòàòúê — ðàçäàâàøå îêîí÷àòåëíî è áúðçî ïðàâîñúäèå íà âñåêèãî, êîéòî ïîäõâúðëåøå íåïðåäïàçëèâà çàáåëåæêà çà áðàò ìó.
Òîçè ïúò ñå îïðÿ íà òúðïåíèåòî ñè. Ïðúñòèòå ìó äîðàçïðåäåëèõà òþòþíà âúðõó õàðòèéêàòà è ÿ âäèãíàõà êúì óñòíèòå ìó.
— Íå — îòãîâîðè òîé èç÷åðïàòåëíî. Ìðåæåñòèÿ ñå îïèòà äà ñòîïè ëåäà.
— Å, íèêîé íå ñìÿòà Áàíäæî çà ìíîãî ñõâàòëèâ, àìà âèíàãè å ïîëåçåí. Ìîæå äà âäèãíå ïî äâàìèíà ñ åäíà ðúêà. È òî êàòî ãè ñòèñêà çà âðàòîâåòå.
— Úõú — ïîòâúðäè ïëàíèíàòà îò ïëúò.
— Ïðèëè÷à ìè íà âóëêàí — ïîäìåòíà Òèéòàéì.
— Ñåðèîçíî? — ïîêëàòè ãëàâà Ñðåäíèÿ Äåéâ Ëèëèóàéò.
Ìðåæåñòèÿ ñå ïðåñåãíà ïðèïðÿíî è ãî áóòíà îáðàòíî íà ñòîëà. À óáèåöúò ìó ñå óñìèõâàøå.
— Ãîñïîäèí Ñðåäåí Äåéâ, èñêðåíî ñå íàäÿâàì äà áúäåì ïðèÿòåëè. Áîëè ìå ñúðöåòî, êàòî ñè ïîìèñëÿ, ÷å ìîæå äà èìà íåïðèÿçúí â îòíîøåíèÿòà íè. — Èçãëåäà è äðóãèòå. — Ñïîðàçóìÿõìå ëè ñå, ãîñïîäà?
Òå çàêèìàõà, ìàêàð è ìàëêî íåîõîòíî çàðàäè ìúë÷àëèâèÿ êîíñåíñóñ êúäå ìó å ìÿñòîòî íà òîçè òèï — â äîáðå çàòâîðåíà ñòàÿ ñ ìåêè ñòåíè, — íî â êðàÿ íà êðàèùàòà äåñåò õèëÿäè äîëàðà ñà ñè ïàðè.
— Äîáðå — ïîîùðè ãè Òèéòàéì è ïðåìåðè ñ ïîãëåä Áàíäæî. — Â òàêúâ ñëó÷àé íèùî íå íè ïðå÷è äà çàïî÷íåì.
Çàìàõíà è ïðàñíà ñ âñå ñèëà âåëèêàíà ïî óñòàòà.

Ñìúðò íå ñå ÿâÿâà ëè÷íî çà êðàÿ íà âñåêè æèâîò. Íå å íåîáõîäèìî. Ïðåçèäåíòèòå è ìèíèñòúðïðåä-ñåäàòåëèòå ñúùî íå õîäÿò ïî äîìîâåòå íà õîðàòà äà ãè ïîó÷àâàò êàê äà æèâåÿò — áè áèëî ãèáåëíî çà íÿêîãî. Èìà ñè çàêîíè, íàëè?
Âñå ïàê îò âðåìå íà âðåìå Ñìúðò ïðîâåðÿâàøå äàëè âñè÷êî å íàðåä è â ïî-íåçíà÷èòåëíèòå îáëàñòè íà òâúðäå îáøèðíàòà ìó þðèñäèêöèÿ.
Ñåãà áðîäåøå èç ìðà÷íî ìîðå.
Òóê öàðåøå òèøèíà, íàëÿãàíå è íåïðîãëåäíà òúìà. È òîëêîâà äàëå÷ ïîä âúëíèòå ñå ñðåùàøå æèâîò. Ãèãàíòñêè êàëìàðè è ðàöè ñúñ çúáè îêîëî î÷èòå. Ïàÿêîîáðàçíè òâàðè ñúñ ñòîìàñè ïî ñòúïàëàòà è ñâåòåùè ðèáè. Áåçìúëâåí è ÷åðåí ñâÿò îò êîøìàðèòå, íî æèâîòúò ïðîíèêâà íàâñÿêúäå, êúäåòî ìîæå äà îöåëåå. Êúäåòî íå ìîæå, ñå íàñòàíÿâà ìàëêî ïî-êúñíî.
Ñìúðò âúðâåøå êúì âúçâèøåíèå â äúíîòî. Âîäàòà îêîëî íåãî ñòàâàøå ïî-òîïëà è íàñåëåíà ñúñ ñúçäàíèÿ, êîèòî ñÿêàø áÿõà ñëåïåíè îò îòïàäú÷íè ÷àñòèöè.
Îãðîìíà ñòðóÿ êèïÿùà âîäà èçðèãâàøå îò áëèçêàòà ïóêíàòèíà. Íÿêúäå ïî-íàäîëó ñêàëèòå ñå íàæåæàâàõà äî ÷åðâåíî çàðàäè ìàãè÷åñêîòî ïîëå íà Äèñêà.
Íàîêîëî ñòúð÷àõà êîëîíè îò óòàå÷íè ìèíåðàëè. È òîçè ìàëúê îàçèñ èìàøå ñâîÿ ôîðìà íà æèâîò, êîÿòî íå èçïèòâàøå ïîòðåáíîñò îò âúçäóõ èëè ñâåòëèíà, äîðè îò õðàíà, êàêâàòî ïîãëúùàõà ïîâå÷åòî äðóãè âèäîâå.
Ïðîñòî ñúùåñòâóâàøå êðàé âîäíàòà ñòðóÿ è ïðèëè÷àøå íà êðúñòîñêà ìåæäó ÷åðâåé è öâåòå.
Ñìúðò ñå íàâåäå äà ïîãëåäíå îòáëèçî, çàùîòî æèâîòî íåùî áåøå ìúíè÷êî. Íåçíàéíî çàùî â òîçè ñâÿò, êúäåòî ëèïñâàõà è ñâåòëèíà, è î÷è, äðåáíàòà òâàð áåøå ÿðêî÷åðâåíà. Ðàçòî÷èòåëñòâîòî íà æèâîòà ÷åñòî ãî èçóìÿâàøå.
Áðúêíà â øèðîêàòà ñè ðîáà è èçâàäè ìàëêî êàëúô÷å. Âíèìàòåëíî âçå îò åäíîòî äæîá÷å êîñà ñ äúëæèíà ïîëîâèí ïðúñò è ÿ ñòèñíà ñ ïàëåö è ïîêàçàëåö.
Íÿêúäå ãîðå ñëó÷àéíî òå÷åíèå ðàçìåñòè êàìåííà ïëî÷êà è òÿ ñå çàïðåìÿòà ìóäíî ïî ñêàëíàòà êîëîíà. Íàêðàÿ îòêúñíà öâåòåòî-÷åðâåé îò êàìåííîòî ìó ëåãëî. È Ñìúðò çàìàõíà ñ ìèíèàòþðíàòà êîñà òúêìî êîãàòî öâåòúò çàïî÷íà äà èçáëåäíÿâà...
Äóøàòà íà ñúùåñòâîòî áåøå ìúíè÷êà è ïðîñòè÷êà. Íå ñå òðåâîæåøå çà ãðåõà. Íèêîãà íå ïîæåëàâàøå ïîëèïèòå íà ñúñåäà. Íå ïèåøå, íå ñè ïàäàøå ïî õàçàðòíè èãðè. Íå ñå ìú÷åøå ñ âúïðîñè îò ðîäà íà „Àç çàùî ñúì òóê?". Âñúùíîñò íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêâî å „òóê", íèòî äîðè „àç".
Âúïðåêè òîâà íåùî ñå îñâîáîäè èçïîä îñòðèåòî è ñå çàãóáè â ìúòíàòà âîäà. Ñìúðò ïðèáðà ãðèæëèâî èíñòðóìåíòà è ñå èçïðàâè. Âñè÷êî áåøå íàðåä, íåùàòà âúðâÿõà...
...êðàéíî íåçàäîâîëèòåëíî.
Êàêòî íàé-ñïîñîáíèòå èíæåíåðè ïî ïîääðúæêàòà îòêðèâàò èçõàáåíèÿ ëàãåð ïî íèùîæíàòà ïðîìÿíà â áîáîòåíåòî íà äâèãàòåëÿ, òàêà Ñìúðò äîëîâè ôàëøèâ çâóê â ñâåòîâíàòà ñèìôîíèÿ. Äðàçíåøå ïîäîáíî íà ïåñú÷èíêà â îãðîìíà îáóâêà.
Ðàçìàõà ïðúñò â ìðàêà. Çà ìèã ñå î÷åðòà ñèíÿ ðàìêà, Ñìúðò ìèíà ïðåç íåÿ è èç÷åçíà.
Äðóãèòå ñúùåñòâà íå ãî çúðíàõà êàê ñè îòèäå, çàùîòî íå ãî âèäÿõà è êàê èäâà. Òå íèêîãà íèùî íå çàáåëÿçâàõà.

Êàðóöà òðîïîëåøå ïî çàñêðåæåíèòå ìúãëèâè óëèöè, êîëàðÿò ñå ãúðáåøå ïîä äåáåëèÿ ñè êàôÿâ êîæóõ.
Íåÿñåí ñèëóåò ñå ñòðåëíà îòêúì ñåíêèòå è èçâåäíúæ ñå íàñòàíè äî íåãî íà êàïðàòà.
— Çäðàñòè, àç ñúì Òèéòàéì. Òè êàê ñå êàçâàø?
— ß ñëèçàé, íå äàâàò äà âîçÿ è...
Êîëàðÿò ïðåãëúòíà îñòàíàëîòî. Áåøå íàèñòèíà îçàäà÷àâàù íà÷èíúò, ïî êîéòî óáèåöúò ïðîíèêíà ñ îñòðèåòî ïðåç ÷åòèðè ñëîÿ äåáåë ïëàò è ñàìî ïîãú-äåëè÷êà ïëúòòà.
— Èçâèíåòå, íå ðàçáðàõ? — óñìèõíà ñå òîé ëú÷åçàðíî.
— Ú-ú... àìà íÿìà íèùî öåííî, âîçÿ ñàìî åäíè ÷óâàëè...
— Òà êàê òè áåøå èìåòî?
— Úðíè. Ú-ú... Äà, Úðíè. Òèéòàéì ëåêî çàâúðòÿ ãëàâà.
— Êà÷âàéòå ñå, ãîñïîäà. Òîâà å ìîÿò ïðèÿòåë Úðíè. Ùå íè âîçè òàçè íîù.
Îùå ïîëîâèí äóçèíà ôèãóðè èçïëóâàõà îò ìúãëàòà è ñå ïîêàòåðèõà îòçàä â êàðóöàòà. Úðíè èçîáùî íå ñå îïèòà äà ãè ïîãëåäíå. Ñúçíàâàøå, ÷å òàêàâà ïîñòúïêà íå áè áèëà ïðîÿâà íà áëàãîðàçóìèå. Ñàìî óñåòè, ÷å íàé-ãðàìàäíèÿò íàòðàïíèê íîñåøå äúëúã âúðçîï, êîéòî øàâàøå è èçäàâàøå çàäàâåíè çâóöè.
— Åé, Úðíè, ñòèãà ñè òðåïåðèë. Ïðîñòî ùå íè îòêàðàø äîêúäåòî èñêàìå.
— Íàêúäå ñåãà, ãîñïîäèíå?
— À, ùå âèäèì. Ïúðâî îáà÷å ùå ñïðåø íà ïëîùàä „Ñàòîð" äî âòîðèÿ ôîíòàí.
Íîæúò ñå îòäðúïíà è êîëàðÿò ïðåêðàòè óñèëèÿòà äà äèøà ïðåç óøèòå ñè.
— Ú-ú...
— Êàêâî èìà? Ìíîãî ñè íàïðåãíàò. Â òàêèâà ñëó÷àè ïîìàãà ëåê ìàñàæ íà øèÿòà.
— Òàêîâà... Ñòàâà ëîøî, êàòî âîçÿ íÿêîãî. ×àðëè íàïðàâî ùå ìè ñìà÷êà ôàñîíà...
— Âèæ, îò íåãî íÿìà çàùî äà ñå áîèø — òóïíà ãî Òèéòàéì ïî ãúðáà. — Íàëè âñè÷êè òóê ñìå ñâîè õîðà!
— À òóé ìîìè÷å çàùî ãî ïîìúêíàõìå? — îáàäè ñå íÿêîé îòçàä.
— Íå ìîæå òúé äà òðåñíåø ìîìè÷å ïî ãëàâàòà — çàòúòíà îùå åäèí ãëàñ. — Ìàì÷åòî ðàçïðàâÿøå äà íå áèåì ìîìè÷åòà. Âèêàøå íè, ÷å ñàìî ëîøèòå ìîì÷åòà ãî ïðàâÿò...
— Áàíäæî, õàéäå ñòèãà!
— Äà, àìà ìàì÷åòî...
— Øúò! — îáàäè ñå íåâúçìóòèìî Òèéòàéì. — Íå å íóæíî äà çàíèìàâàìå è Úðíè ñ ïðîáëåìèòå ñè.
— Àç, äà çíàåòå, ñúì ãëóõ êàòî ïúí — çàáúðáîðè êîëàðÿò, êîéòî ñõâàùàøå èçâúíðåäíî áúðçî ñìèñúëà íà íÿêîè ñèòóàöèè. — Ïúê è åäâà ñè âèæäàì êðàêàòà. Èçîáùî íå ïîìíÿ ëèöà. Êàòî ñè ïðèêàçâàò çà çàáðàâÿíå, õîðàòà âñå ìåí ñïîìåíàâàò. — Îò ãúðëîòî ìó âå÷å ñå èçòðúãâàøå ïèñêëèâî ãúðãîðåíå. — Íÿêîé ïúò è èìåòî ñè íå çíàì!...
— Úðíè — íàïîìíè ìó óñìèõíàò Òèéòàéì. — À, ïðèñòèãíàõìå. ß ãëåäàé, òàì ìàé ñòàâàò íÿêàêâè áåçðåäèöè.
Îòïðåä íàèñòèíà ñå ÷óâàøå øóì êàòî îò ñáèâàíå, ïîñëå äâàìà ìàñêèðàíè òðîëîâå ïðåòè÷àõà òåæêî, ñëåäâàíè ïî ïåòèòå îò òðèìà ñòðàæè. Íèêîé äîðè íå ïîãëåäíà êúì êàðóöàòà.
— ×óõ, ÷å áàíäàòà íà ×àêúëà ùÿëà äà îáèðà äíåñ òðåçîðà íà Ïàêëè — îáÿñíè íÿêîé çàä ãúðáà íà êîëàðÿ.
— Çíà÷è ãîñïîäèí Áðàóí íÿìà äà èäâà ñ íàñ — ïðèõíà äðóã.
— À, íå áèõ ñå ñúãëàñèë ñ âàñ, ãîñïîäèí Ëèëèóàéò — âúçðàçè òðåòè îòêúì ôîíòàíà. — Ùå ïîåìåòå ëè òîðáàòà, äîêàòî ñå êà÷à ïðè âàñ? Âíèìàâàéòå, äîñòà å ïîíàòåæàëà.
Äîðè ãëàñúò áåøå ñïðåòíàò. Ïîäñêàçâàøå, ÷å ïðèòåæàòåëÿò ìó âèíàãè áðîè ðåñòîòî, ïðåäè äà èçëåçå îò ìàãàçèíà.
— Ïðîäúëæàâàé, Úðíè — ïîäêàíè Òèéòàéì. — Äîêîëêîòî çíàì, òðÿáâà äà çàîáèêîëèì è äà ìèíåì çàä Óíèâåðñèòåòà.
Êàðóöàòà ïàê çàäðúí÷à ïî êàëäúðúìà, à ñïðåòíàòèÿò ãëàñåö ïîäõâàíà ðàçãîâîð:
— Íàé-äîáðå äà ïðèáåðåø ïàðèöèòå è äà ñå èçñóëèø êðîòêî. Ïðàâ ëè ñúì?
Íÿêîé ïðîìúðìîðè îäîáðèòåëíî:
— Òóé ñúì ãî çàñóêàë ñ ìàé÷èíîòî ìëÿêî.
— Ãîñïîäèí Ëèëèóàéò, îùå ìíîãî õèòðèíè ñòå çàñóêàë ñ ìëÿêîòî íà ìàéêà ñè.
— Åé, ÿ äà íå ïðèêàçâàø çà íàø'òî ìàì÷å! — îòåêíà îòãëàñ îò çåìåòðúñ.
— Áàíäæî, ñòåãíè ñå, äå. Òîâà å ãîñïîäèí Áðàóí!
— Àìà ùî ïëåùè çà ìàì÷åòî!
— ßñíî, ÿñíî! Âïðî÷åì, çäðàñòè, Áàíäæî. Íÿêúäå ïî äæîáîâåòå èìàõ áîíáîí÷å... Çàïîâÿäàé. Äà, âàøàòà ìàéêà ðàçáèðàøå òúíêîñòèòå íà æèâîòà. Âëèçàø òèõîìúëêîì, âúðøèø ñè ðàáîòàòà áåç ðàçòàêàâàíå, ïîñëå èç÷åçâàø ïî òåðëèöè. È íå ñå ïîìàéâàø íà ìÿñòîòî, çà äà áðîèø ïëÿ÷êàòà è äà ñå òóïàø å ãúðäèòå êîëêî ñè ïå÷åí. Ïðàâ ëè ñúì?
— Ãîñïîäèí Áðàóí, êàòî ÿ ïðåìåðèõ íà ðúêà òàÿ òîðáà, íå ñòå ñè ãóáèë âðåìåòî.
— Äæîáíè ïàðè, ãîñïîäèí Êîòàêî. Ïîäàðú÷å çà Ïðàñîêîëåäà, îáðàçíî êàçàíî. Àç òàêà ñè ãî ïðåäñòàâÿì — íå íàãðàáâàø âñè÷êî è íå òè÷àø ïðåçãëàâà. Âçåìàø ìàëêî è èçëèçàø ñïîêîéíî. È ñå îáëè÷àø ïðèëè÷íî. Òîâà òðÿáâà äà çàïîìíè ÷îâåê — äà íå áÿãà Íèêîãà! Îíåçè îò Ñòðàæàòà âåäíàãà ñå âòóðâàò ïîäèð òåá. Ñúùèíñêè ãîí÷åòà ñà. Íå òàêà! Ñâèâàø íåâúçìóòèìî çàä úãúëà, èç÷àêâàø äà çàäî÷íå øóìîòåâèöàòà è ñå âðúùàø. Òîãàâà ñå ñëèñâàò è òå ïóñêàò äà ìèíåø ïîêðàé òÿõ. Ïîæåëàâàø èì ëåêà íîù è ñå ïðèáèðàø âêúùè äà ïèéíåø ãîðåù ÷àé.
— Òúé, òúé! Àêî èìàø çäðàâè ãàùè, èçìúêâàø ñå îò êàøàòà.
— Íå ìå ðàçáðàõòå, ãîñïîäèí Ìúõíàòêî. Íèêîãà íå çàòúâàø â íåÿ... Õà! Áàíäæî, êàêâî ñòàíà ñ óñòàòà òè?
— Ïàäíà ìó åäíî çúá÷å — èçêèñêà ñå íÿêîé.
— Úõú, ãîñïîäèí Áðàóí, ïàäíà ìè çúá÷å — ïîòâúðäè ïëàíèíàòà ñ ãðîõîò íà òúðêàëÿùè ñå êàìúíè.
Íàîêîëî âå÷å íÿìàøå íèêîãî âúïðåêè îæèâëåíèåòî â ãðàäà çàä òÿõ è áëèçîñòòà íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò. Êúùèòå ïî óëèöèòå áÿõà î÷åâèäíî èçîñòàâåíè. È çâóöèòå ñå ïðîìåíÿõà ñòðàííî. Øóìîòåâèöàòà íà Àíêõ-Ìîðïîðê ñòèãàøå äî óøèòå èì êàòî ïðåç äåáåëà ñòåíà. Íàâëèçàõà â ïðåçðÿíîòî êúò÷å íà ãðàäà, êúäåòî Óíèâåðñèòåòúò îòêðàé âðåìå ñå îòúðâàâàøå îò îòïàäúöèòå ñè, çàòîâà íà êâàðòàëà ìó èçëåçå èìåòî Ïúðõàùàòà íåäâèæèìîñò.
— Ñêàïàíè ìàãüîñíèöè — èçñúñêà Úðíè ïî íàâèê.
— Ìîëÿ? — ó÷óäè ñå Òèéòàéì.
— Ïðàäÿäî ìè âñå ñå âàéêàøå, ÷å ñìå èìàëè èìîò íÿêúäå òóêà. Íèñêè ðàâíèùà íà ìàãèÿòà, êàê ïúê íå! Íà ìàãüîñíèöèòå íèùè÷êî èì íÿìà, íàëè ñå ïàçÿò ñ ðàçíè çàêëèíàíèÿ. Òóê ìàãèéêà, òàì ìàãèéêà... Àìà âñå íÿêúäå ñå óòàÿâàò, íàëè?
— Îêîëî Óíèâåðñèòåòà èìàøå è òàáåëè ñ ïðåäóïðåæäåíèÿ — íàïîìíè ñïðåòíàòèÿò ãëàñåö.
— Äà, áå! — ïðèõíà äðóã. — Âñå åäíî íà òÿõ ïèøåøå: „Ñòðàõîòíè ñà çà ïîäïàëêè."
— Àìà ÷óéòå áå, õîðà! Õâúðëÿò ñòàðà ìàãèÿ çà ãüðìåíå, ïîñëå äðóãà çà ïðàâåíå íà çëàòî, íàêðàÿ òðåòà çà îòãëåæäàíå íà ìîðêîâè. È ê'âî ñòàâà, êàòî ñå ñìåñÿò, à? Ïðàäÿäî ñå êúëíåøå, ÷å íÿêîè ñóòðèíè ñåìåéñòâîòî ñå áóäåëî è ê'âî äà âèäè? Çèìíèêúò ïîðàñíàë íàä ïîêðèâà. Ñòàâàëî è ïî-çëå — äîáàâè ìðà÷íî Úðíè.
— Íÿìà ëúæà — ïîäêðåïè ãî íÿêîé îòçàä. — Êàêòî ñè âúðâèø ïî óëèöàòà è ñðåùàø ñåáå ñè. Òúïîòèÿ!
— Êó÷åòî ìúêíåëî ðàçíè áîêëóöè âêúùè — ïðîäúëæè ðàçïàëåíî êîëàðÿò. — Ïðàäÿäî âèêàøå, ÷å âñå ñå êðèåëè çàä äèâàíà, ùîòî íå ñå çíàåëî... Ïîòðîøåíè æåçëè ñúñ çåëåíè ïóøåöè îêîëî òÿõ, åé òàêâèç ùóðîòèè. À êîòåòî êàòî ïî÷íåëî äà ñè èãðàå ñ íåùî, ïî-äîáðå áèëî äà íå ñå çàãëåæäàø. — Úðíè ïî÷òè çàáðàâè íàñòîÿùèòå ñè çàòðóäíåíèÿ, îáõâàíàò îò íàñëåäñòâåí ïðàâåäåí ãíÿâ. — Ñåãà íè ëúæàò â î÷èòå, ÷å ñòàðèòå êíèãè çà ìàãèÿ ãè çàðàâÿëè íàäúëáîêî, ïúê çàêëèíàíèÿòà ãè ðåöèêëèðàëè. Äà íå å ãîëÿìà óòåõà, êàòî êàðòîôèòå òè âçåìàò äà ñå ðàçõîæäàò ïî ïîëåòî? Ïðàäÿäî îòèøúë äà ñå îïëà÷å íà ãëàâíèÿ ìàãüîñíèê, ïúê îíÿ ìó êàçàë... — Çàãîâîðè ñúñ çàäàâåí íîñîâ ãëàñ, êàêòî ñè ïðåäñòàâÿøå ïðîèçíîøåíèåòî íà îáðàçîâàíèòå õîðà: — „Âðåìåííè íåóäîáñòâà, äîáðè ìè ÷îâå÷å, âñè÷êî ùå îòøóìè ñëåä íÿêàêâè ñè ïåòäåñåò õèëÿäîëåòèÿ."
Âå÷å ëè÷åøå, ÷å ñå íàìèðàò â çàäúíåíà óëèöà. Ïîëóñðóòåíè êúùè ñúñ çåéíàëè äóïêè âìåñòî âðàòè è ïðîçîðöè ñå îáëÿãàõà ïèÿíñêè åäíà íà äðóãà.
— Íàëè óæ ùÿõà äà ïîðàç÷èñòÿò òóêà... — èçñóìòÿ íÿêîé.
— Äà, áå, ÷àêàé! — Ïëþíêàòà íà Úðíè òóïíà íà çåìÿòà è èçáÿãà. — Ðàçíè ñìàõíàòè ñå íàâúðòàò íàîêîëî, ðîâè÷êàò, îòìúêâàò ïî íåùî...
— Ïðàâî êúì ñòåíàòà — äðóæåëþáíî èçðå÷å Òèéòàéì. —Àêî ñúì ñõâàíàë ïðàâèëíî, îáèêíîâåíî ïðåìèíàâàòå äî êóï÷èíàòà áîêëóê ïðè ñóõîòî äúðâî. Å, íå ñúì âè âèæäàë òî÷íî â òîçè ìîìåíò...
— À, íå ìîãà è òàì äà âè îòêàðàì! — âúçêëèêíà Úðíè. — Äà âè ïîâîçÿ å åäíî, àìà è äðóãè õîðà ÷àê äîòàì...
Òèéòàéì âúçäúõíà.
— Äîñåãà ñå ðàçáèðàõìå òîëêîâà äîáðå. Úðíè, ÷óé ìå — èëè ùå íè ïðåêàðàø ïðåç ïðîõîäà, èëè, ìàêàð äà ãî êàçâàì ñ ãîëÿìî ñúæàëåíèå, ùå òå óáèÿ.
— Àìà àêî âè îòâåäà òàì...
— Êàêâî ëîøî ìîæå äà òå ñïîëåòè? Íàé-ìíîãî äà ñè çàãóáèø ðàáîòàòà. À èíà÷å ùå óìðåø. Âñúùíîñò ñå îêàçâà, ÷å òè ïðàâÿ óñëóãà. Õàéäå, êàæè „äà".
Ìîçúêúò íà êîëàðÿ ñúâñåì ñå îïëåòå. Ìîìúêúò íàãëåä áåøå ãëåçåíî êîíòå, ïúê è ãîâîðåøå ïðèÿòíî, ñàìî äåòî äóìèòå íå ñå âðúçâàõà ñ ãëàñà...
— Îñâåí òîâà íå å òâîÿ âèíàòà, àêî ñè áèë ïðèíóäåí ñ íîæ, îïðÿí â ãúðáà.
— Å, äà, ùîì ñúì áèë ïðèíóäåí... Êîíÿò ñïðÿ è çà÷àêà ñ òúðïåíèåòî íà æèâîòíî, íà êîåòî ìàðøðóòúò ìó å ïî-ÿñåí, îòêîëêîòî íà êîëàðÿ. Úðíè ïîðîâè â øèðîêèÿ äæîá íà êîæóõà è èçâàäè íåùî êàòî êóòèéêà çà åíôèå. Îòâîðè ÿ è âúòðå çàñèÿ íÿêàêúâ ïðàøåö.
— Ñ òîâà êàêâî ïðàâèø? — ëþáîçíàòåëíî ñå îñâåäîìè Òèéòàéì.
— Àìè âçåìàø åäíà ùèïêà è ÿ ïîäõâúðëÿø âúâ âúçäóõà. ×óâà ñå åäíî „çúí" è ïðîëóêàòà ñå îòâàðÿ.
— Âèæ òè... Çíà÷è íèêàêâî ñïåöèàëíî îáó÷åíèå èëè òàéíè äóìè?
— Ú-ú... íå. Ïîäõâúðëÿø ïðàøåöà êúì ñòåíàòà, ïîñëå — „çúí".
— Ñåðèîçíî? Ìîæå ëè äà îïèòàì?
Îòíå êóòèÿòà îò áåçâîëíî îòïóñíàòàòà ðúêà íà êîëàðÿ è ïóñíà ùèïêà ïðàøåö ïðåä ìóöóíàòà íà êîíÿ. Âúâ âúçäóõà ñâåòíà òÿñíà àðêà, îò êîÿòî ñå ðàçõâúð÷àõà èñêðè, ÷ó ñå ìåëîäè÷åí çâóê.
— Ëåëå! — ðàçòðåñå ñå êàðóöàòà. — Äåéâè, ãëåé êîëêî å õóáàâî...
— Úõú.
— Ê'âè èñêðè÷êè...
— À ïîñëå êàðàø íàïðåä, òàêà ëè? — ïîæåëà äà óòî÷íè Òèéòàéì.
— Àìè äà, ñàìî ÷å áúðçî. Îñòàâà îòâîðåíî çà-ìàëêî.
Ìëàäåæúò ïðèáðà êóòèéêàòà.
— Ìíîãî òè áëàãîäàðÿ, Úðíè. Èçâúíðåäíî ñúì òè ïðèçíàòåëåí.
Äðóãàòà ìó ðúêà ñå ñòðåëíà íàïðåä. Áëåñíà ìåòàë. Êîëàðÿò ïðèìèãà è ñå êèëíà îò êàðóöàòà.
Îòçàä íàñòúïè òèøèíà, íàñèòåíà ñ ïîòðåñ... è ñ îòòåíúê íà èñêðåíî ñòðàõîïî÷èòàíèå.
— Àìà ÷å ñêó÷íî ÷îâå÷å áåøå, íàëè? — îçúðíà ñå çà ìèã Òèéòàéì è õâàíà ïîâîäèòå.

Çàâàëÿ ñíÿã è âúðõó íåïîäâèæíîòî òÿëî íà Úðíè, è ïðåç íÿêîëêî êà÷óëàòè ñèâè ðîáè, óâèñíàëè âúâ âúçäóõà.
„Òðÿáâà äà ñè ïðèçíàåì — îòáåëÿçà ïúðâèÿò, — ÷å òîé áóäè âúçõèùåíèå."
„Íàèñòèíà — ñúãëàñè ñå âòîðèÿò. — Íèå íèêîãà íå áèõìå ñå íàñî÷èëè êúì öåëòà ïî òîçè ïúò."
„Îñîáåíî íàõîä÷èâ å çà ÷îâåê" — äîáàâè òðåòèÿò.
„À íàé-ïðåêðàñíîòî å — êàçà ïúðâèÿò èëè âòîðèÿò, çàùîòî ðîáèòå íå ñå îòëè÷àâàõà àáñîëþòíî ïî íèùî, — ÷å ùå êîíòðîëèðàìå îùå òîëêîâà ìíîãî íåùà."
„Ìèñëåíåòî èì å èçóìèòåëíî — âìåòíà äðóã. — Àëîãè÷íà ëîãèêà."
„Äåöàòà... Êîé áè ñå ñåòèë? Íî äíåñ — äåöàòà, óòðå — öåëèÿ ñâÿò."
„Äàéòå ìè äåòå, ïðåäè äà å íàâúðøèëî ñåäåì ãîäèíè, è ùå áúäå ìîå çàâèíàãè..."
Íàñòúïè óæàñíà ïàóçà.
Ñúùåñòâàòà, íàðè÷àùè ñåáå ñè Ðåâèçîðèòå, íå âÿðâàõà â íèùî, îñâåí ìîæå áè â áåçñìúðòèåòî. È çíàåõà, ÷å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ãî ïîñòèãíàò å äà íå æèâåÿò èçîáùî. À íàé-ñèëíî íå âÿðâàõà â èíäèâèäóàëíîñòòà. Äà áúäåø ëè÷íîñò îçíà÷àâà äà ñè òâàð ñ íà÷àëî è ñ êðàé. Òå ñå îïèðàõà íà èçâîäà, ÷å â áåçêðàéíàòà Âñåëåíà âñåêè æèâîò å íåâúîáðàçèìî êðàòúê, çàòîâà óìèðàõà ìèãíîâåíî. Ðàçáèðà ñå, â ëîãèêàòà èì èìàøå óÿçâèì åëåìåíò, íî äîêàòî ãî îòêðèÿò, âå÷å áåøå òâúðäå êúñíî.
Ïðåäè âñè÷êî îòáÿãâàõà èçêàçâàíèÿ, äåéñòâèÿ èëè ïðåæèâÿâàíèÿ, êîèòî áèõà ìîãëè äà ãè îòêðîÿò îò îñòàíàëèòå.
„Èçðå÷åíèåòî áåøå â ïúðâî ëèöå" — çàÿâè åäèí.
„À! Äà... Íî íàëè ðàçáèðàòå, íèå ñàìî öèòèðàõìå — ïîáúðçà äà ñå ïîïðàâè äðóãèÿò. — Íÿêàêúâ ðåëèãèîçåí äååö ãî áå êàçàë, è òî çà âúçïèòàíèåòî íà äåöàòà. Çàòîâà å ëîãè÷íî òîé äà ãîâîðè â ïúðâî ëèöå. Àç îáà÷å íèêîãà íå áèõ ñå èçðàçèë... Ïðîêëÿòèå!"
Ðîáàòà èç÷åçíà â áëåäî îáëà÷å äèì.
„Íåêà òîâà íè áúäå çà óðîê" — èçðå÷å åäèí îò îöåëåëèòå, à â ñúùèÿ ìèã çàïî÷íà ñúùåñòâóâàíåòî ñè äðóãà íåðàçëè÷èìà ñèâà ðîáà.
„Äà — ïîòâúðäè íîâîäîøëèÿò. — Êàêòî èçãëåæäà..."
Ñïðÿ ñå íàñðåä èçðå÷åíèåòî. Äîáëèæàâàøå ãè òúìåí ñèëóåò.
„Òîé å!"
Òå èçáëåäíÿõà ïðèïðÿíî è ñå èçãóáèõà â îêîëíèÿ ôîí.
Òúìíàòà ôèãóðà ñïðÿ äî ïîâàëåíèÿ êîëàð è ñå íàâåäå.
— ÄÀ ÒÈ ÏÎÌÎÃÍÀ ËÈ ÄÀ ÑÒÀÍÅØ? Úðíè ãî ïîãëåäíà ñ áëàãîäàðíîñò.
— Úõú, íÿìà äà å çëå. — Ñòúïè íà êðàêàòà ñè è çàëèòíà ëåêî. — Åé, ãîñïîäèíå, àìà ïðúñòèòå òè ñà ëåäåíè!
— ÑÚÆÀËßÂÀÌ.
— Îíÿ çàùî ãî íàïðàâè? Íàëè ñè êðîòóâàõ? Ìîæåøå äà ìå çàòðèå!
Ñìúðò ñå îçúðòàøå è äóøåøå ñúðäèòî âúçäóõà.
— È ñåãà êàê ùå ñå ðàçïðàâÿì ñ øåôà, à? — ãîðåùåøå ñå Úðíè.
— ÈÇÂÈÍßÂÀÉ. ÍÅÂÚÇÏÈÒÀÍÎ Å, ÍÎ ÑÅ ÐÀÇÑÅßÕ ÇÀ ÌÈÃ.
— Àìè êàê ùå îáÿñíÿâàì, ÷å íÿêàêâè òèïîâå ñà îòïðàòèëè ñ êàðóöàòà? Ùå ìå èçðèòàò, ãîëåìè ãëàâîáîëèÿ ùå ñè èìàì...
- À, ÐÀÇÁÈÐÀÌ. ÏÎÍÅ Â ÒÎÂÀ ÎÒÍÎØÅÍÈÅ, ÚÐÍÅÑÒ, ÈÌÀÌ ÄÎÁÐÀ ÍÎÂÈÍÀ ÇÀ ÒÅÁ. ÓÂÈ, ÈÌÀÌ È ËÎØÈ ÍÎÂÈÍÈ.
Úðíè ãî ñëóøàøå çàìàÿíî. Äâà-òðè ïúòè ñå îçúðíà êúì òðóïà â êðàêàòà ñè. Áåøå äîñòàòú÷íî ñõâàòëèâ, çà äà íå îñïîðâà î÷åâèäíîòî, îáÿñíåíî è îò äâóìåòðîâ ñêåëåò ñ ãîëÿìà êîñà â ðúöåòå.
- ßñíî. Çíà÷è ïóêÿñàõ.
- ÏÐÀÂ ÑÈ.
- Ú-ú... òàêîâà... Æðåöúò ðàçïðàâÿøå... Êàòî óìðåø, äå... Âñå åäíî âëèçàø ïðåç âðàòà è îò äðóãàòà ñòðàíà... Íÿêàêâî ñòðàøíî ìÿñòî...
Ñìúðò ñå âçðÿ âúâ âñå ïî-íåÿñíîòî ëèöå.
- ÏÐÅÇ ÂÐÀÒÀ, ÒÚÉ ËÈ?
- Æðåöúò...
- ÑÏÎÐÅÄ ÌÅÍ ÇÀÂÈÑÈ ÎÒ ÊÎß ÑÒÐÀÍÀ ÂËÈÇÀØ.
Êîãàòî íà óëèöàòà îñòàíà ñàìî äîñêîðîøíîòî òåëåñíî óáåæèùå íà ïîêîéíèêà, ñèâèòå ðîáè ñå ïîÿâèõà îòíîâî.
„×åñòíî êàçàíî, òîé ñå äúðæè âñå ïî-íåïðèÿòíî."
„Çàáåëÿçàõòå ëè, ÷å òúðñåøå íàñ? Çàïî÷íàë å äà ïîäîçèðà íåùî. Ñòàâà âñå ïî-çàãðèæåí..."
„Äà... Íî ïðåëåñòòà íà òîçè ïëàí ñå êðèå â íåâúçìîæíîñòòà òîé äà ñå íàìåñè."
„Òîé ìîæå äà ïðîíèêíå íàâñÿêúäå."
„Î, íå. Íå å ñúâñåì âÿðíî."
Ñ íåèçðàçèìî ñ äóìè ñàìîäîâîëñòâî òå ñå ðàçòâîðèõà â íèùîòî.

Âå÷åðòà ïðåäè Ïðàñîêîëåäà. Â öÿëàòà êúùà... ...ñå ðàçøàâà ñàìî åäíî ñúùåñòâî. Áåøå ìèøêà.
Ðàçáèðà ñå, êàêòî ìîæåøå è äà ñå î÷àêâà, íÿêîé áåøå çàëîæèë êàïàí. Íî ïîíåæå áåøå ïðàçíèê, ïðèìàìêàòà áåøå ñâèíñêà ïðúæêà. Óõàíèåòî é âëóäÿâàøå ìèøêàòà ïðåç öåëèÿ äåí. Âå÷å íèêîé íå õîäåøå íàñàì-íàòàì è æèâîòèí÷åòî áåøå ãîòîâî äà ðèñêóâà.
Íå çíàåøå, ÷å ñå ïðîìúêâà êúì êàïàí. Ìèøêèòå íå ñà áëåñòÿùè â ñïîäåëÿíåòî íà îïèòà ñè. Íå âîäÿò ìèøëåòàòà äà ðàçãëåäàò ïðî÷óòè êàïàíè è íå ãè ïîó÷àâàò: „Âèæäàø ëè, åòî òóê ñå ñïîìèíà ÷è÷î òè Àðòúð."
Ìàëêîòî ñúçäàíèå ñàìî çíàåøå, ÷å èìà íåùî çà ÿäåíå íà äúñ÷èöà ñ òåë îêîëî íåÿ.
Êðàòêî îæèâëåíèå... è ÷åëþñòèòå ìó çàõàïàõà ïðúæêàòà.
Ïî-òî÷íî ìèíàõà ïðåç íåÿ. Ìèøêàòà ñå âòîðà÷è â îíîâà, êîåòî ëåæåøå ïîä äåáåëàòà òåë, ïîñëå âäèãíà ãëàâà êúì ÷åðíàòà ôèãóðêà.
— Ïèñóê?
— ÏÈÑÓÊ — ïîòâúðäè Ñìúðò íà ìèøêèòå.
Ñ òîâà èñòîðèÿòà ïðèêëþ÷è. Ñëåä ìàëêî Ñìúðò íà ìèøêèòå ñå îãëåäà ñ ëþáîïèòñòâî. Ïîðàäè åñòåñòâîòî íà ìíîãî âàæíàòà ñè ðàáîòà íàé-÷åñòî ïîñåùàâàøå ðàçíè âîíÿùè äâîðîâå è ìóõëÿñàëè ïîäçåìèÿ, ñúùî âúòðåøíîñòè íà êîòêè è êàêâè ëè íå äóïêè, êúäåòî ïëúõîâåòå è êîòêèòå íàé-ñåòíå îòêðèâàõà èñòèíàòà èìà ëè â êðàÿ íà êðàèùàòà Îáåòîâàíî ñèðåíöå èëè íÿìà. Òîâà ìÿñòî îáà÷å áåøå íåùî ñúâñåì äðóãî.
Íàïðèìåð èìàøå ñè ÿðêà óêðàñà. Îò ðàôòîâåòå âèñÿõà áðúøëÿí è áîðîâè êëîíêè. Ïúñòðè ãèðëÿíäè ñå ñòåëåõà ïî ñòåíèòå, à òîâà íå ñå ñðåùà â ÷åðâàòà íà êîòêà, íàëè?
Ñìúðò íà ìèøêèòå ñêî÷è íà åäèí ñòîë, îòòàì íà ìàñàòà è öîïíà ïðàâî â ÷àøà ñ êåõëèáàðåíà òå÷íîñò, êîÿòî ñëåä ìèã ñå ñ÷óïè íà ïîäà. Îêîëî ÷åòèðèòå ãîëåìè ðåïè íà ìàñàòà ñå îáðàçóâà ëîêâè÷êà, êîÿòî ïîëåêà ïîïèâàøå â ëèñò÷åòî õàðòèÿ, ïîêðèòî ñ äåòñêè äðàñêóëêè.
„Ñêúïè Äÿäî Ïðàñ,
Çà Ïðàñîêîëåäà ñè ïîæèëàâúì áàðàáàí÷è íà êóëåëöà, ìå÷å è Ñòðàøíú îìíèàíñêú ñòàÿ çà ìú÷åíèÿ, äåòî ñè èìà è êúðâàâè ïåòíà ïî ìàñàòà çà ðàñòÿãàíå. Èìà ÿ â ìàãúçèí÷åòó íà úãúëú íà Êúñúòú óëèöú, ñòðóâà ñàìî 5,99 äîëúðú. Àñ áÿõ ìíîãó äîáðà. Îñòàâèõ òè ÷àøú âèðìóò, ñâèíñêè ïàé è ÷åòèðè ðåïè çà òâîèòå ÷åòèðè ïðàñ÷îâöè. Äàíî êóìèíúò å øèðîê êîëêóòó òðÿáâà. Àìà åäíî ìîì÷å îò ïëîùàäêàòà, êàçâà ñå Óèëÿì, ðàñïðàâÿ äåòî òå íÿìàëî, ïúê òàòêîâöèòå íîñåëè ïîäàðúöè.
Ñ óâúæåíèå Âúðäæè Ïðóä"
Ñìúðò íà ìèøêèòå ñè ãðèçíà ìàëêî îò ñâèíñêèÿ ïàé, çàùîòî ùîì ñè îëèöåòâîðåíèå íà êðàÿ íà äðåáíèòå ãðèçà÷è, òðÿáâà äà èìàø è ñúîòâåòíîòî ïîâåäåíèå. Îñâåí òîâà ïðåïèêà åäíàòà ðÿïà, ìàêàð è ñàìî ìåòàôîðè÷íî, çàùîòî ìàëêèòå ñêåëåò÷åòà â ìèíèàòþðíè ÷åðíè ðîáè ïðîñòî íå ìîãàò äà âúðøàò íÿêîè íåùà.
Îçúðíà ñå êúì ëàâèöàòà íàä êàìèíàòà è çúðíà ìíîæåñòâî êàðòè÷êè, íà êîèòî áåøå èçîáðàçåí âåñåë äåáåëàê, íàòîâàðèë ñ ïðåòúïêàíè ÷óâàëè øåéíà, òåãëåíà îò ÷åòèðè ãðàìàäíè ïðàñåòà.
Ïîìèðèñà è äúëãèÿ ÷îðàï, îêà÷åí ïðåä êàìèíàòà, â êîÿòî îãúíÿò áå èçòëÿë äî ïåïåë.
Óñåùàøå åäâà çàáåëåæèìî íàïðåæåíèå âúâ âúçäóõà, ñÿêàø âñè÷êî íàîêîëî áåøå ñàìî ñöåíè÷åí äåêîð, à àêòüîðèòå ùÿõà åé ñåãà äà ñå...
×ó ïðèãëóøåíî ñòúðæåíå. Âúðõó ïåïåëòà ñå ïîñèïàõà ñàæäè.
Ñìúðò íà ìèøêèòå çàêèìà.
Øóìúò ñòàíà ïî-ñèëåí, ïîñëå íÿêîé òóïíà â êàìèíàòà. Ìèøåòî ñêåëåò÷å íàáëþäàâàøå ñúñðåäîòî÷åíî êàê ôèãóðà ñ øèðîêè ÷åðâåíè äðåõè ñå èçìúêíà âúðõó êèëèì÷åòî è ñè ðàçòúðêà êðàêà.
Ñòðàííèÿò ïðèøúëåö ñïðÿ äî ìàñàòà è ïðî÷åòå áåëåæêàòà. Ñìúðò íà ìèøêèòå êàòî ÷å äîëîâè è òèõ ñòîí íà äîñàäà. Ðåïèòå è — óâè! — ñâèíñêèÿò ïàé èç÷åçíàõà â ãîëåìèòå äæîáîâå, ôèãóðàòà ïîêëàòè ãëàâà, çàãëåäà ñå ïàê â ðàçêðèâåíèòå ðåäîâå è ñå âúðíà ïðè êàìèíàòà.
Ðúêà â ÷åðâåíà ðúêàâèöà âçå ÷îðàïà è ñëåä ìàëêî ãî âúðíà íà ìÿñòîòî ìó çíà÷èòåëíî ïî-èçäóò. Îòãîðå ñòúð÷åøå êóòèÿ, âèæäàøå ñå íàäïèñ íà åäèíèÿ é êðàé — „ôèãóðêèòå íà æåðòâèòå ñå ïðîäàâàò îòäåëíî. Çà äåöà îò 3 äî 10 ãîäèíè."
Ñìúðò íà ìèøêèòå íå âèæäàøå ëèöåòî íà áëàãîäåòåëÿ. Ãîëÿìàòà ÷åðâåíà êà÷óëêà è ïèùíàòà áÿëà áðàäà ãî ñêðèâàõà óñïåøíî.
Íàêðàÿ ôèãóðàòà èçâàäè ñèòíî èçïèñàí ëèñò. Ïðèëè÷àøå íà ñïèñúê. Âòîðà÷è ñå îòáëèçî â ïîñëåäíèòå ðåäîâå, ïîñëå îãëåäà êàìèíàòà, ÷åðíèòå îòïå÷àòúöè ïî êèëèìà, ñ÷óïåíàòà ÷àøà è ÷îðàïà. Ïîóìóâà è èçðå÷å:
- ÊÀÊ ÇÀÁÐÀÂÈÕ... ÕÎ-ÕÎ-ÕÎ!
Íàâåäå ñå è ñå âìúêíà îáðàòíî â êîìèíà. Ïîñòúðãà ñ áîòóøè, äîêàòî íàïèïà îïîðà, è ñå ñêðè.
Ñìúðò íà ìèøêèòå îñúçíà, ÷å îò ïîòðåñ å çàïî÷íàë äà ãðèçå äðúæêàòà íà ìúíè÷êàòà ñè îñòðà êîñà
Ñ åäèí ñêîê ñå îçîâà â ïåïåëòà è ñå ñòðåëíà íàãîðå ïî ñòåñíÿâàùèòå ñå îñàæäåíè ñòåíè íà êîìèíà. Èçñêî÷è ñ òàêàâà ñêîðîñò, ÷å òóïíà â ñíåãà íà ïîêðèâà. Äî âîäîëèâíèöàòà âúâ âúçäóõà áåøå ñïðÿëà øåéíà.
Ôèãóðàòà â ÷åðâåíî òúêìî ñå êà÷âàøå îòïðåä è ìàé ðàçãîâàðÿøå ñ íÿêîãî, êîéòî íå ñå âèæäàøå çàä îãðîìíàòà êóï÷èíà ÷óâàëè.
- ÅÒÎ ÎÙÅ ÅÄÈÍ ÑÂÈÍÑÊÈ ÏÀÉ.
— À ãîð÷èöà? — ñ íàäåæäà ñå îáàäè ãëàñúò. — Ñ ãîð÷èöà ñà ïî-âêóñíè.
- ÍÅ ÑÀ ÑÅ ÑÅÒÈËÈ.
— Äîáðå, äå. Âñå åäíî, ùå ãî âçåìà.
- ÍÅ ÈÇÃËÅÆÄÀ ÎÑÎÁÅÍÎ ÄÎÁÐÅ.
— Íÿêîé ñè å ãðèçíàë îò êðàÿ. ×å êàêâî ïúê òîëêîâà?
- ÈÌÀÕ ÏÐÅÄÂÈÄ ÑÈÒÓÀÖÈßÒÀ. ÏÎÂÅ×ÅÒÎ ÏÈÑÌÀ... ÄÅÖÀÒÀ ÂÑÚÙÍÎÑÒ ÍÅ ÂßÐÂÀÒ. ÏÐÅÑÒÐÓÂÀÒ ÑÅ ÇÀ ÂÑÅÊÈ ÑËÓ×ÀÉ.* ÎÏÀÑßÂÀÌ ÑÅ, ×Å ÌÎÆÅ ÁÈ Å ÒÂÚÐÄÅ ÊÚÑÍÎ. ÎÏÀÑÍÎÑÒÒÀ ÑÅ Å ÐÀÇÏÐÎÑÒÐÀÍÈËÀ ÏÐÅÊÀËÅÍÎ ÁÚÐÇÎ, ÄÎÐÈ È Â ÌÈÍÀËÎÒÎ.
— „Íèêîãà íå ñå ïðåäàâàé, äîðè è íà ïðàãà íà ãèáåëòà." Íàëè òîâà å íàøèÿò äåâèç, ãîñïîäàðþ? — èçôúôëè ñ ïúëíà óñòà îíçè çàä ÷óâàëèòå.

* Òàêèâà ñúæäåíèÿ å èçêàçâàë è ôèëîñîôúò Âåíòðè îò Êóèðì: „Èìà âåðîÿòíîñò áîãîâåòå äà ñúùåñòâóâàò, âåðîÿòíî å îáà÷å è îáðàòíîòî. Òîãàâà çàùî äà íå âÿðâàìå â òÿõ çà âñåêè ñëó÷àé? Àêî âåðñêèòå ó÷åíèÿ ñà ñàìàòà èñòèíà, çíà÷è ùå ñå ïðåíåñåì íà ìíîãî ïðèÿòíî ìåñòåíöå ñëåä ñìúðòòà ñè, à àêî íå ñà, íå ãóáèì íèùî." Êîãàòî óìðÿë, îçîâàë ñå ñðåä ñêóï÷åíè â êðúã áîãîâå ñ ìíîãî ãàäíè ñîïè â ðúöåòå. Åäèí îò òÿõ èçðúìæàë: „Åé ñåãà ùå âèäèø êàê ïîñòúïâàìå ñ îíåçè, êîèòî ñå ñìÿòàò çà ïî-õèòðè îò íàñ!"

- ÍÅ ÁÈÕ ÊÀÇÀË, ×Å ÑÎÁÑÒÂÅÍÈßÒ ÌÈ ÎÏÈÒ ÏÎÒÂÚÐÆÄÀÂÀ ÏÎÄÎÁÍÀ ÑÀÌÎÍÀÄÅßÍÎÑÒ.
- Ãîñïîäàðþ, èñêàõ ñàìî äà èçòúêíà, ÷å íÿìà äà ñå óïëàøèì îò íåñúìíåíî î÷àêâàùèÿ íè ïúëåí è ïîçîðåí ïðîâàë.
- ÒÚÉ ËÈ? Î, ÒÎÂÀ ÌÈ ÄÎÏÀÄÀ. ÀÌÈ ÄÀ ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀÌÅ ÍÀÒÀÒÚÊ. - ôèãóðàòà õâàíà ïîâîäèòå. - ÕÀÉÄÅ, ÏÐÀÑÅÍÖÀ, ÏÐÈÏÊÀÉÒÅ ÏÚÐÃÀÂÎ! ÄÈÉ!
Âïðåãíàòèòå âåëèêàíñêè øîïàðè íå ïîìðúäíàõà.
- ÍÎ ÇÀÙÎ ÍÈÙÎ ÍÅ ÏÎÑÒÈÃÀÌ? - ïðîìúëâè îçàäà÷åíî ôèãóðàòà ñ îëîâíî òåæêèÿ ñè ãëàñ.
- Äå äà çíàì, ãîñïîäàðþ — îòâúðíàõà ÷óâàëèòå.
- ÏÎÍÅ ÊÎÍÅÒÅ ÌÈ ÑÅ ÏÎÄ×ÈÍßÂÀÒ.
Çàøåïíàõà ñè.
- ÑÅÐÈÎÇÍÎ ËÈ ÃÎÂÎÐÈØ?
- Ãîñïîäàðþ, àç íåïðåìåííî ùÿõ äà ñå õâàíà íà íîìåðà, àêî áÿõ ïðàñå.
Ôèãóðàòà îòíîâî äðúïíà ïîâîäèòå.
-ßÕÍÈß! ÏÎÌÈß!
Øîïàðèòå ñêî÷èõà óñòðåìíî íàïðåä. Ïî êîçèíàòà èì ïðîáÿãà ñðåáðèñòî ñèÿíèå. Ñàìî ñëåä ìèã òå è øåéíàòà ñå ñìàëèõà äî òî÷èöà â íåáåòî.
- ÏÈÑÓÊ?
Ñìúðò íà ìèøêèòå ñå ñïóñíà ïî áëèçêàòà âîäîñòî÷íà òðúáà è ñêî÷è âúðõó ïîêðèâà íà åäíà áàðàêà. Òàì ñå åæåøå íÿêàêúâ ãàðâàí è çÿïàøå îáåçñúð÷åíî.
- ÏÈÑÓÊ!
- Âèæäàø ëè îíàÿ ùóðîòèÿ, à? — îïëàêà ñå ïòèöàòà è ïîñî÷è õðàíèëêàòà â ãðàäèíàòà äî áàðàêàòà. — Îêà÷èëè, ðàçáèðàø ëè, ñêàïàí êîêîñîâ îðåõ è ïàð÷åíöå áåêîí, ïðúñíàëè øåïà ôúñòú÷êè è ñè ìèñëÿò, ÷å ãîëÿì ïîäàðúê ñà íàïðàâèëè. Õà! À î÷åíöà èìà ëè? Êàðàíòèéêà? Íÿìà. Àç ñúì íàé-èíòåëèãåíòíîòî ïåðíàòî ñúùåñòâî â óìåðåíèòå øèðèíè, à âñå ìå ïðåíåáðåãâàò, çàùîòî íå ñè ïàäàì ïî òúïîòî ÷óðóëèêàíå. ß ãè âèæ îíèÿ ÷åðâåíîøèéêè! Çëîáíè ãíóñíè ãàäíÿð÷åòà, ñàìî ñå áèÿò ïîìåæäó ñè. Àìà çà òÿõ âèíàãè èìà èçîáèëèå îò òðîøèöè. Àç ïúê ìîãà äà ðåöèòèðàì ïîåçèÿ, äà ñå øåãóâàì ñúâñåì íà ìÿñòî...
— ÏÈÑÓÊ!!!
— Êàçâàé, ùîì íå òå ñâúðòà íà åäíî ìÿñòî.
Ñìúðò íà ìèøêèòå ïîñî÷è ïîêðèâà è íåáåòî, ïîñëå çàïîäñêà÷à âúçáóäåíî. Ãàðâàíúò èçâè åäíîòî ñè îêî íàãîðå.
— Ñõâàíàõ, ãîâîðèø çà íåãî. Íàëè òúêìî ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà íàìèíàâà íàñàì? Âïðî÷åì íà íÿêîè ðèñóíêè å èçîáðàçåí çàåäíî ñ ÷åðâåíîøèéêè, à àç...
— ÏÈÑÓÊ! ÏÈÑÓÊ-ÓÊ-ÓÊ! - Ñêåëåò÷åòî èçèãðà ñëèçàíåòî â êàìèíàòà è îáèêîëêàòà èç ñòàÿòà. - ÏÈÑÓÊ-ÓÓÓÊ-ÓÊ! ÓÊ-ÓÊ-ÓÊ!
— Åé, òè ñúùî ìàé ñè ïàäàø ïî ïðàçíèöèòå, à? Äà íå ñè ïîñðúáâàë îò ÷àøêèòå âåðìóò?
— ÏÈÑÓÊ?
Ïòèöàòà äðàìàòè÷íî çàâúðòÿ î÷è.
— Ñëóøàé, áå, òè áè òðÿáâàëî íàé-äîáðå äà çíàåø, ÷å Ñìúðò ñè å Ñìúðò. Íåíîðìèðàíî ðàáîòíî âðåìå è äåíåì, è íîùåì. Êîãà äà ñè óãàæäà íà íåëåïèòå õðóìâàíèÿ?
— ÏÈÑÓÊ!
— Ùîì èñêàø äà ñè âíóøàâàø, òâîÿ ñè ðàáîòà. Ãàðâàíúò ïðèêëåêíà, çà äà ïîäñêî÷è ñêåëåò÷åòî âúðõó ãúðáà ìó, è ñå èçäèãíà òåæêî âúâ âúçäóõà.

Ñþçúí íå õàðåñâàøå îáñòàíîâêàòà â „Êîâ÷åçèòå" è âúïðåêè òîâà ñå îòáèâàøå òàì, êîãàòî áðåìåòî íà íîðìàëíèÿ æèâîò çàïî÷íåøå äà ÿ ñìàçâà. Âúïðåêè âîíÿòà, ïèòèåòàòà è êëèåíòåëàòà ñè „Êîâ÷åçèòå" èìàõà íåñúìíåíî ïðåèìóùåñòâî — íèêîé íèùî íå çàáåëÿçâàøå. Ïðàñîêîëåäà óæ áåøå âðåìå äà ñè ñòîèø ïðè ñåìåéñòâîòî, íî îíåçè, êîèòî ñå íàëèâàõà òóê, åäâà ëè èìàõà ñåìåéñòâà. À âèäúò íà íÿêîè îò òÿõ ïîäñêàçâàøå, ÷å å ïî-âåðîÿòíî äà èìàò êîòèëî èëè ëþïèëî. Äðóãè ïúê ìàé ïî-ñêîðî áèõà ïîõàïíàëè áëèçêèòå ñè çà ïðàçíèêà.
Â „Êîâ÷åçèòå" èäâàõà äà ïèÿò áðîäåùè ìúðòúâöè, âúðêîëàöè, çîìáèòà è êàêâè ëè íå îùå. È êîãàòî ñè ïîðú÷âàõà „Êúðâàâàòà Ìåðè", áàðìàíúò Èãîð èçïúëíÿâàøå ñúâñåì òî÷íî æåëàíèåòî èì.
Ðåäîâíèòå êëèåíòè íå ðàçïèòâàõà èçëèøíî, è òî íå ñàìî çàùîòî ÷åñòè÷êî íå áèõà ìîãëè äà èçòðúãíàò îò ãúðëàòà ñè íåùî ïîâå÷å îò ðúìæåíå. Ñàìèòå òå íÿìàõà íàâèêà äà îòãîâàðÿò íà âúïðîñè. Âñåêè òóê ïèåøå ñàì, àêî ùå è äà èäâàøå ñ òàéôàòà ñè. Èëè ñ ãëóòíèöàòà.
Âúïðåêè íåñêîïîñàíàòà óêðàñà, îêà÷åíà îò Èãîð â èçðàç íà äîáðà âîëÿ,* „Êîâ÷åçèòå" íå ïîäòèêâàõà êúì ìèëè ñåìåéíè ñïîìåíè. Òî÷íî îò êàêâîòî èìàøå íóæäà Ñþçúí.
Â ìîìåíòà ñè ïîìàãàøå ñ äæèí è òîíèê. Àêî êëèåíòúò íå áåøå ñêëîíåí äà ñè óãàæäà íà îñîáåíèòå âêóñîâå, îáèêíîâåíî ñè ïîðú÷âàøå íåùî ïðîçðà÷íî. Èãîð èìàøå äîñòà îáúðêàíè ïðåäñòàâè êàêâî ìîæå äà ñå ñëàãà â åäèí êîêòåéë. Àêî áåøå íåùî

* Òîé íàïðåãíà âúîáðàæåíèåòî ñè äîêðàé, íî ÷åðíîòî, ëèëàâîòî è îòðîâíîæúëòîòî íå ñà íàé-ïîäõîäÿùèòå öâåòîâå çà ãèðëÿíäè. À è íå å óìåñòíî êóêëè÷êàòà-ôåÿ äà áúäå çàêîâàíà íà ñòåíàòà ñ ïèðîí â ÷åëîòî.

çåëåíî è îáëî, íå ñå çíàåøå äàëè å ìàñëèíà.
Óñåòè ãîðåù äúõ âúðõó óõîòî ñè. Íà âèñîêîòî ñòîë÷å äî íåÿ ñå íàñòàíè êàðàêîíäæîë.
— È ùî åäíî íîðìàëíî ÷îâå÷å ùå ñå äîâëè÷à òóêà, à? — èçáîáîòè òîé è ÿ îáëÿ ñ àëêîõîëíè èçïàðåíèÿ è âîíÿ. — Íèùî, ÷å ñè ñ ÷åðíà ðîêëè÷êà! Äà íå ìèñëèø, ÷å åé òúé ùå äîñàæäàø, òà äà ñè ãúäåëè÷êàø íåðâèòå!
Ñþçúí ñå ïîîòìåñòè è òîé ñå óõèëè.
— Èñêàø ëè äà ñå íàìúêíà ïîä ëåãëîòî òè äîâå÷åðà, à?
— Øëèìàçåë, çàòâàðÿé ñè ïëþâàëíèêà — ñïîêîéíî ãî ïðåäóïðåäè Èãîð.
— Àìà òÿ ùî å òóêà? — Ãðàìàäíà êîñìàòà ëàïà ñãðàá÷è êèòêàòà é. — Ïúê ìîæå äà é ñå èñêà...
— Øëèìàçåë, íÿìà äà ïîâòàðÿì! — ìíîãî ïî-íåïðèÿçíåíî ñå ñîïíà áàðìàíúò.
À ìîìè÷åòî âå÷å ñå îáðúùàøå ñ ëèöå êúì êàðàêîíäæîëà. Èãîð íå ìîæåøå äà âèäè èçðàæåíèåòî é, íî íàõàëíàòà òâàð ãî çúðíà è îòñêî÷è òîëêîâà ïúðãàâî, ÷å òóïíà ïî ãðúá. Òÿ èçðå÷å íå ïðîñòî äóìè, à êàìåííè ñêðèæàëè, íà êîèòî áå èçäúëáàíî íåîáðàòèìîòî áúäåùå:
— ÌÀÕÍÈ ÑÅ È ÌÅ ÎÑÒÀÂÈ ÍÀ ÌÈÐÀ!
Ïîñëå ñå óñìèõíà ó÷òèâî è ìàëêî ãóçíî íà Èãîð. À êàðàêîíäæîëúò ñå èçïðàâè ïðèïðÿíî è ñå çàêëàòóøêà êúì âðàòàòà.
Îñòàíàëèòå íå ñå îòâëÿêîõà è çà ìèã îò ñàìîòíîòî ñè íàïèâàíå. Òÿ ÷åñòè÷êî ñå ÷óäåøå äîêúäå ìîæå äà ñòèãíå â „Êîâ÷åçèòå", áåç äà ñè ãî îòíåñå.
Áàðìàíúò îñòàâè íà ïëîòà ÷àøàòà, êîÿòî òúðêàøå óñúðäíî, è ñå çàãëåäà â ïðîçîðåöà. Áåøå ó÷óäâàùî øèðîê çà ñâúðòàëèùå, êúäåòî ïîñåòèòåëèòå ïðåäïî÷èòàò ïëúòíèÿ çäðà÷, íî ïúê íÿêîè îò òÿõ ïðåëèòàõà íàïðàâî ïðåç ñòúêëîòî.
Íåùî ïîòðåïâàøå ïî ïðîçîðåöà. Èãîð ñå ïðåñåãíà è îòâîðè.
— Î, íå! — èçïúøêà Ñþçúí. Ñìúðò íà ìèøêèòå ñêî÷è âúðõó ïëîòà, ãàðâàíúò èçïúðõà ñëåä íåãî.
— ÏÈÑÓÊ ÏÈÑÓÊ ÓÓÓÊ! ÓÊ! ÏÈÑÓÊ ÓÊ ÓÊÓÓÓÓÊ!...
— ß ñå ðàçêàðàé — ëåäåíî ãî ïîñúâåòâà ìîìè÷åòî. — Èçîáùî íå ìå èíòåðåñóâà. Òè ñè ñàìî åäíà èëþçîðíà ïðåäñòàâà.
Ïòèöàòà ñå ïðèöåëè â åäíà ïàíèöà íà ðàôòà çàä áàðà.
— Î, ñòðàõîòíî!
— ÏÈÑÓÊ!
— Òîâà êàêâî å?! — îáèäåíî èçãðà÷è ãàðâàíúò è èçòðúñêà íåùî îò êðàÿ íà ÷îâêàòà ñè. — Ëóê÷åòà?! Ãàäîñò!
— È äâàìàòà ñè âúðâåòå! — íàåæè ñå ìîìè÷åòî.
— Àìà ïëúõ÷åòî ðàçïðàâÿ, ÷å äÿäî òè å ïîëóäÿë — íàñòîÿ ïòèöàòà. — Ïðåäðåøèë ñå å êàòî Äÿäî Ïðàñ.
— Íî àç íÿìàì... Êàêâî?!
— ×åðâåíèòå äðåõè, áÿëàòà áðàäà...
— ÓÓÓÊ! ÓÓÓÊ! ÓÓÓÊ!
— ...ïîäâèêâà „Õî-õî-õî!", êàðà ãðàìàäíàòà øåéíà ñ ÷åòèðèòå âåëèêàíñêè ïðàñåòà...
— Ïðàñåòà ëè? Àìè Áèíêè?
— Äå äà çíàì êúäå ìó å êîíÿò.
— È àç íå èñêàì äà çíàì! È íÿìàì äÿäî! Òÿ ðàçìàõà ðúöå è çà ñâîé ñðàì óëó÷è ìàëêîòî ñêåëåò÷å. Çàïðàòè ãî òî÷íî â åäèí ïåïåëíèê.
— ÓÓÊ?
Ãàðâàíúò õâàíà êà÷óëêàòà ìó â ÷îâêàòà ñè è ñå îïèòà äà ãî îòìúêíå êúì ïðîçîðåöà, à äðåáíîòî êîñòåëèâî þìðó÷å ðàçìàõà êîñàòà. Äâàìàòà èç÷åçíàõà ñ ïëÿñúê íà êðèëå. Èãîð çàòâîðè ïðîçîðåöà. Ìúë÷åøå ñè.
— Íå áÿõà èñòèíñêè — çàáúðáîðè Ñþçúí. — Òîåñò... Ãàðâàíúò ìîæå è äà ñúùåñòâóâà, íî ñå øëÿå ñ ïëúõ÷åòî...
— ...êîåòî âñúùíîñò ãî íÿìà — óñëóæëèâî äîâúðøè áàðìàíúò.
— Èìåííî! — îòäúõíà ñè ìîìè÷åòî. — Âèå âåðîÿòíî íå ñòå ãè è çàáåëÿçàë.
— Òî÷íî òàêà. Íèùè÷êî íå âèäÿõ.
— Àìè äîáðå... Êîëêî âè äúëæà? Èãîð ñìåòíà íà ïðúñòè.
— Çíà÷è äîëàð çà ïèòèåòàòà è îùå ïåò öåíòà, çàùîòî ãàðâàíúò, äåòî íå áåøå òóê, ðîâåøå â òóðøèÿòà.

— ÁÐÀÄÀÒÀ ÌÀËÊÎ ÌÈ ÏÐÅ×È - ïðèçíà ñè Ñìúðò.
— À çàùî òðÿáâàøå äà ñå êè÷èòå è ñ áðàäà? — îçàäà÷è ñå ãëàñúò èççàä ÷óâàëèòå. — Îò âàñ ñúì ÷óâàë íåâåäíúæ, ÷å õîðàòà âèæäàò ñàìî îíîâà, êîåòî èñêàò äà âèäÿò.
— ÄÅÖÀÒÀ ÎÙÅ ÍÅ ÑÀ ÏÐÈÄÎÁÈËÈ ÒÎÂÀ ÑÂÎÉÑÒÂÎ. ÍÀÉ-×ÅÑÒÎ ÂÈÆÄÀÒ ÍÅÙÀÒÀ ÊÀÊÂÈÒÎ ÑÀ.
— Å, ãîñïîäàðþ, áðàäàòà ïîíå âè âäúõâà ïîäõîäÿùàòà íàãëàñà.
— À ÑËÈÇÀÍÅÒÎ ÏÐÅÇ ÊÎÌÈÍÀ? ÊÀÊÚÂ ÑÌÈÑÚË ÈÌÀ? ÁÈÕ ÏÐÅÄÏÎ×ÅË ÄÀ ÂËÈÇÀÌ ÍÀÏÐÀÂÎ ÏÐÅÇ ÑÒÅÍÀÒÀ.
— Íå å ïî ïðàâèëàòà.
— ÇÀÙÎ? ÍÀËÈ ÌÎÃÀ ÄÀ ÃÎ ÏÐÀÂß?
— Êîìèíèòå ñà çàäúëæèòåëíè. Ñúùîòî å êàêòî ñ áðàäàòà.
Íàé-ñåòíå çàä êóï÷èíàòà ÷óâàëè ñå íàäèãíà ãëàâà, êîÿòî ñÿêàø ïðèíàäëåæåøå íà íàé-ïðåñòàðÿëîòî è íåïðèÿòíî ãíîì÷å âúâ Âñåëåíàòà, ôàêòúò, ÷å ñå íàìèðàøå ïîä âåñåëà çåëåíà øàï÷èöà ñúñ çâúí÷å, ñ íèùî íå ïîäîáðÿâàøå âïå÷àòëåíèåòî.
Åäíàòà ìó ðúêà ðàçìàõà äåáåëà ïà÷êà ïèñìà.
— Äà íå ìèñëèòå, ÷å òåçè ìàëêè ãàäèíêè áèõà ïèñàëè íà íÿêîãî, äåòî ìèíàâà ïðåç ñòåíè? À è òðÿáâà îùå äà ïîðàáîòèòå íàä âàøåòî „Õî-õî-õî!", àêî íÿìàòå íèùî ïðîòèâ äà âè ïîñúâåòâàì.
— ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Íå, íå è íå! — âúçìóòè ñå Àëáúðò. — Ãîñïîäà-ðþ, òðÿáâà äà âëîæèòå ïîâå÷êî æèâîò â ñìåõà, äà ìå ïðîùàâàòå çà íåâîëíàòà îáèäà.
— À ÒÈ ÎÒÊÚÄÅ ÇÍÀÅØ ÂÑÈ×ÊÎ ÒÎÂÀ?
— Âñå ïàê è àç áÿõ ìàëúê íÿêîãà. Îêà÷àõ ñè ÷îðàï÷åòî äî îãíèùåòî âñÿêà çèìà êàòî äðóãèòå ïîñëóøíè äå÷èöà. Çà äà ìè ãî íàïúëíÿò, êàêòî è âèå ïðàâèòå ñåãà. Å, âÿðíî, ïî îíîâà âðåìå íàìèðàõ ìàëêî íàäåíè÷êè è ÷åðåí ïóäèíã, è òî àêî èìàõ êúñìåò. À â íÿêîå îò ïðúñò÷åòàòà âèíàãè íàïèïâàõ ðîçîâî çàõàðíî ïðàñåíöå. Íà Ïðàñîêîëåäà âñå ñå òúï÷åõìå êàòî ñâèíå, ñ èçâèíåíèå.
Ñìúðò ñå îçúðíà êúì ÷óâàëèòå.
Ñòðàíåí, íî íåîñïîðèì ôàêò — êàêâèòî è èãðà÷êè äà áå ñëîæèë âúòðå Äÿäî Ïðàñ, îòãîðå ñòúð÷àõà ïëþøåíè ìå÷åòà, âîéíè÷åòà ñ òîëêîâà êðåùÿùî ïúñòðè óíèôîðìè, ÷å áèõà ñå íàáèâàëè íà îêî è â íÿêîÿ äèñêîòåêà, áàðàáàí÷åòà è çàõàðíè ïðú÷êè íà ÷åðâåíî-áåëè èâèöè. Äåéñòâèòåëíîòî ñúäúðæàíèå îáà÷å ñå îêàçâàøå îùå ïî-êè÷îçíî è íà íåèçìåííàòà öåíà 5,99 äîëàðà.
Áå ïîðîâèë â åäèí-äâà ÷óâàëà. Íàìåðè íàïðèìåð Èñòèíñêè íèíäæà îò Àõàòîâàòà èìïåðèÿ ñ Ìèíèàòþðíî íóí÷àêó, ñúùî è Êàïèòàí Êåðúò îò Íîùíàòà ñòðàæà ñ Ïúëåí íàáîð îðúæèÿ, âñÿêî îò êîèòî ñòðóâàøå ïîâå÷å îò ñàìàòà äúðâåíà êóêëà.
Íî è èãðà÷êèòå çà ìîìè÷åòà áÿõà íå ïî-ìàëêî ïîòèñêàùè — ïî÷òè ñàìî çàñìåíè êîí÷åòà. Ñìúðò áåøå óáåäåí, ÷å å ëîøî êîíåòå äà ñå õèëÿò, çàùîòî â òàêúâ ñëó÷àé íåïðåìåííî ñà íàìèñëèëè íÿêàêâà ëóêàâà ïàêîñò.
Âúçäúõíà çà êîé ëè ïúò.
Ìíîãî ãî ìú÷åøå è íåïîñèëíàòà çàäà÷à äà ðåøè êîå õëàïå å áèëî ïîñëóøíî, à êîå — íå. Äîñåãà íå ìó ñå íàëàãàøå äà ñå çàìèñëÿ çà ïîäîáíè äðåáîëèè. Äîáúð èëè ëîø, âñåêè ãî ÷àêàøå åäíî è ñúùî.
Òðÿáâàøå îáà÷å äà ñâúðøè âñè÷êî êàêòî å ðåäíî. Èíà÷å íÿìàøå äà ïîñòèãíå öåëòà ñè.
Øîïàðèòå ñïðÿõà äî ïîðåäíèÿ êîìèí.
— À, åòî ãî — èçìúêíà ïèñìîòî Àëáúðò. — Äæåéìç Ðèäúë, îñåìãîäèøåí.
- ÏÎÌÍß, ÏÎÌÍß. ÄÎÐÈ ÑÈ Å ÏÎÇÂÎËÈË ÄÀ ÍÀÏÈØÅ: „ÕÀÉÄÅ ÍÀ ÁÀÑ, ×Å ÒÅÁÅ ÒÅ ÍßÌÀ, ÙÎÒÎ ÑÅ ÇÍÀÅ, ×Å ÁÀÙÈÒÅ È ÌÀÉÊÈÒÅ ÍÎÑßÒ ÏÎÄÀÐÚÖÈÒÅ." ÄÀ, ÁÅ - ïðîìúðìîðè Ñìúðò ñ íàé-áëèçêîòî ïîäîáèå íà ïðèñìåõ, íà êîåòî áåøå ñïîñîáåí, — ÑÈÃÓÐÍÎ ÃÎÐßÒ ÎÒ ÆÅËÀÍÈÅ ÄÀ ÑÈ ÎÄÈÐÀÒ ËÀÊÒÈÒÅ Â ×ÅÒÈÐÈÌÅÒÐÎÂ ÒÅÑÅÍ È ÍÅÏÎ×ÈÑÒÅÍ ÊÎÌÈÍ. ÙÅ ÃËÅÄÀÌ ÄÀ ÎÑÒÀÂß ÏÎÂÅ×Å ÑÀÆÄÈ ÏÎ ÊÈËÈÌÀ ÒÓÊ.
— Èìåííî, ãîñïîäàðþ. Íàâëèçàòå â ðîëÿòà.
- ÀÌÈ ÀÊÎ ÐÅØÀ ÄÀ ÍÅ ÌÓ ÏÎÄÀÐß ÍÈÙÎ, ÇÀ ÄÀ ÃÎ ÍÀÊÀÆÀ ÇÀ ÍÅÂÅÐÈÅÒÎ ÌÓ?
— Ìîæå, àìà êàêâî è íà êîãî ùå äîêàæåòå? Ñìúðò âúçäúõíà.
— ÏÐÀÂ ÑÈ.
— Ïîãëåäíàõòå ëè ñè ñïèñú÷åòî çà âñåêè ñëó÷àé?
— ÄÂÀ ÏÚÒÈ. À ÒÈ ÑÈÃÓÐÅÍ ËÈ ÑÈ, ×Å Å ÄÎÑÒÀÒÚ×ÍÎ ÄÀ ÏÐÀÂß ÑÀÌÎ ÒÎÂÀ?
— Àáñîëþòíî.
Àëáúðò îãëåäà ìðà÷íî çàñíåæåíèòå ïîêðèâè íàîêîëî. Íå ñå ÷óâñòâàøå îñîáåíî óþòíî. Ïîìàãàøå, çàùîòî Ñìúðò ìó áåøå ãîñïîäàð, ïúê è àêî åäèí ñêåëåò ìîæåøå äà èìà ñúðöå, ùåøå äà å ìíîãî äîáðî. Âñå ïàê...
— Ãîñïîäàðþ, óáåäåí ëè ñòå, ÷å òî÷íî íèå ñìå äëúæíè äà âúðøèì òàçè ðàáîòà?
— ÈÌÀØ ËÈ ÏÎ-ÑÏÎËÓ×ËÈÂÎ ÏÐÅÄËÎÆÅÍÈÅ?
Ïàê îïðÿõà äî ñúùíîñòòà íà ïðîáëåìà. Íå çíàåõà êàêâî äðóãî äà ïðåäïðèåìàò.
À íÿêîé çàäúëæèòåëíî òðÿáâàøå äà ñâúðøè ðàáîòàòà.

Íà óëèöàòà ïàê èìàøå ìå÷êè.
Ñþçúí ãè ïðåíåáðåãíà ðåøèòåëíî è äîðè íå âíèìàâàøå äàëè ñòúïâà ïî ëîêâè è öåïíàòèíè.
À òå ñå òúëïÿõà íàîêîëî, ëåêî îçàäà÷åíè è ïîëóïðîçðà÷íè, âèäèìè åäèíñòâåíî çà äåöàòà è çà íåÿ. Ëîøèòå íîâèíè ñå ðàçïðîñòðàíÿâàò ñâåòêàâè÷íî Ìå÷êèòå âå÷å çíàåõà çà ðúæåíà. È ñå ñòàðàåõà äà âíóøàò ñ âèäà ñè: „Àìè íèå ïîõàïâàìå ñàìî ÿäêè è ÿãîäêè. Ãîëåìè îñòðè çúáè ëè? À, êúäå ñà? Î, òåçè ëè çúáè? Àìè... Ñ òÿõ ÷óïèì ëåøíèöè. Ïúê è íÿêîè ÿãîäêè ñå áðàíÿò ìíîãî ñâèðåïî..."
Ãðàäñêèòå ÷àñîâíèöè çâúííàõà ïî øåñò ïúòè, êîãàòî òÿ ñå ïðèáðà â êúùàòà. Èìàøå ñâîé êëþ÷, çàùîòî íèêîé íå áè ïîñìÿë äà íàìåêíå, ÷å òÿ å îò ïðèñëóãàòà.
Íå ìîæåø äà ñè è õåðöîãèíÿ, è ñëóãèíÿ. Íå íàìèðàõà íèùî íåóìåñòíî îáà÷å òÿ äà áúäå ãóâåðíàíòêà. Ïîäðàçáèðàøå ñå, ÷å Ñþçúí ïðîñòî ñè çàïúëâà âðåìåòî, äîêàòî ïîñòèãíå åäèíñòâåíàòà äîñòîéíà öåë â æèâîòà íà ìîìè÷åòàòà, òîåñò äà ñå îìúæè.
À ðîäèòåëèòå íà äåöàòà ÿ ãëåäàõà îòäîëó íàãîðå. Â êðàÿ íà êðàèùàòà áåøå äúùåðÿ íà õåðöîã, à ãîñïîäèí Ãåéòúð — âèäíà ëè÷íîñò â òúðãîâèÿòà íà åäðî ñ áîòóøè è îáóâêè. Ãîñïîæà Ãåéòúð ïúê ñå íàïúâàøå äà âëåçå â ïî-âèñøåòî ñúñëîâèå. Â ìîìåíòà ÷åòåøå óñèëåíî êíèãè çà äîáðèòå îáíîñêè è ïðèäâîðíèÿ åòèêåò. È ñå îòíàñÿøå êúì Ñþçúí ñúñ ñìóòåíàòà ïî÷èò, êîÿòî ñìÿòàøå, ÷å äúëæè íà âñåêèãî, êîéòî ïî ðîæäåíèå çíàå ðàçëèêàòà ìåæäó íîñíà êúðïè÷êà è ñàëôåòêà çà ìàñà.
Ñþçúí çà ïðúâ ïúò ñå ñáëúñêâàøå ñ èäåÿòà, ÷å ìîæåø äà ñå èçäèãíåø â îáùåñòâîòî, êàòî òðóïàø ÷åðâåíè òî÷êè, ñÿêàø ñè â çàáàâà÷êà. Îñâåí òîâà áëàãîðîäíèöèòå, êîèòî áå ñðåùàëà â äîìà íà áàùà ñè, íå ïðèçíàâàõà íÿêàêâè ñè ñàëôåòêè è íîñíè êúðïè, à ïî-ñêîðî èçïîâÿäâàõà ïðàâèëîòî: „Âñè÷êî íà ïîäà, êó÷åòàòà ùå ïî÷èñòÿò."
Ãàóåéí è Òóàéëà — èìåíà, äàäåíè èì ìîæå áè êàòî ëþáîïèòíà ïðîÿâà íà ðîäèòåëñêà îáè÷ — âå÷å ñè áÿõà ëåãíàëè, êîãàòî òÿ âëåçå. Íà îïðåäåëåíà âúçðàñò íåèçáåæíî ìèíàâàø ïðåç óáåæäåíèåòî, ÷å àêî çàñïèø ïî-ðàíî, óòðåøíèÿò äåí íàñòúïâà ïî-áúðçî.
Îòèäå äà ðàçòðåáè çàíèìàëíÿòà è äà ÿ ïîäãîòâè çà ñóòðåøíèòå óðîöè. Íÿêîé ïî÷óêà ïî ïåðâàçà íà ïðîçîðåöà. Ñþçúí íå ðàçëè÷è íèùî â ìðàêà íàâúí è îòâîðè.
— Êîé å?
Íÿêàêúâ ñèëóåò çàïîäñêà÷à ïî çàëåäåíèòå êëîíè íà ÷åðåøàòà.
—Àêî êàæà „÷óðóëèê-÷óðóëèê", ùå ìè ïîâÿðâàø ëè?
— Ïàê ëè òè?!
— Ñëóøàé, äÿäî òè...
— Èç÷åçâàé!!!
Òÿ çàòâîðè ñ òðÿñúê è äðúïíà çàâåñàòà. Çà ïî-ñèãóðíî îáúðíà ãðúá íà ïðîçîðåöà è ñå ñúñðåäîòî÷è â îãëåäà íà ñòàÿòà. Îëåêâàøå é, àêî ìèñëåøå çà... íîðìàëíè íåùà.
Íîêòèòå é îòáèâàõà çàáúðçàí ðèòúì ïî åäíà êóòèÿ çà ìîëèâè. Ñëåä ìèã âðàòàòà ñå îòâîðè è ñå ïîÿâè ðàçðåøåíàòà Òóàéëà.
— Ñþçúí, îùå åäíî ÷óäîâèùå ïîä ëåãëîòî ìè... — Ïî÷óêâàíåòî ñïðÿ. — ×óâàì ãî êàê ìúðäà îòäîëó...
— Äîáðå, Òóàéëà, åé ñåãà èäâàì.
Äåòåòî êèìíà è ñå âúðíà â ñòàÿòà ñè. Ñêî÷è â ëåãëîòî îòäàëå÷. Èçäðúí÷à ìåòàë, êîãàòî Ñþçúí èçäúðïà ðúæåíà îò áðîíçîâàòà ìó ïîñòàâêà äî ìàøàòà è ëîïàòêàòà. Òÿ ïîêëàòè ãëàâà. Çàâèñè êàêâî ñìÿòàø çà íîðìàëíî...
Íàâåäå ñå óæ äà çàâèå ïî-äîáðå Òóàéëà. Åäíàòà é ðúêà ñå ñòðåëíà ïîä ëåãëîòî. Äîêîïà ãúñòà êîçèíà è äðúïíà ñ âñå ñèëà.
Êàðàêîíäæîëúò èçëåòÿ êàòî òàïà è ïðåäè äà ñå îïîìíè, áåøå ñïëåñêàí ñ ëèöå â ñòåíàòà è åäíàòà ìó ðúêà èçâèòà çàä ãúðáà. Óñïÿ âñå ïàê äà ñå îáúðíå è ñðåùíà ÿðîñòíèÿ ïîãëåä íà Ñþçúí.
À Ãàóåéí ïîäñêà÷àøå íà ëåãëîòî ñè.
— Óïëàøè ãî ñ Ãëàñà! Óïëàøè ãî ñ Ãëàñà!
— Íå, íå èñêàì Ãëàñà! — èçìúíêà êàðàêîíäæîëúò
— Ïðàñíè ãî ïî ãëàâàòà ñ ðúæåíà!
— Íå èñêàì ðúæåíà!
— Î, òè ñè áèë, çíà÷è... — èçðúìæà Ñþçúí. -Äîñàäíèêúò îò ñëåäîáåäà.
— Çàùî íå ãî òðåñíåø ñ ðúæåíà? — ðàçî÷àðîâàíå ïîïèòà ìîì÷åòî.
— Íå, íå ñ ðúæåíà! — èçñêèìòÿ íåïðèÿòíàòà òâàð.
— Îòñêîðî ëè ñè â ãðàäà? — ïðîøåïíà Ñþçúí.
— Äà! — ×åëîòî ìó ñå íàáðú÷êà. — À çàùî ìå âèæäàø?
— ×óé ìå — òîâà å äðóæåñêî ïðåäóïðåæäåíèå. Ìèëîñòèâà ñúì, çàùîòî å Ïðàñîêîëåäà. Êàðàêîíäæîëúò ñå îïèòà äà ïîìðúäíå.
— Íà òîâà ëè ìó âèêàø äðóæåñêî?
— Î, èñêàø äà îïèòàìå èíà÷å, òàêà ëè? Òÿ çàòåãíà õâàòêàòà.
— Íå, íå, äðóæåñêîòî ìè õàðåñâà!
— Òîçè äîì å íåäîñåãàåì, ÿñíî?
— Àìà òè äà íå ñè âåùèöà èëè íåùî ïîäîáíî? — èçïúøêà Êàðàêîíäæîëúò.
— Íåùî ïîäîáíî. À òè ïîâå÷å íÿìà äà ñå íàâúðòàø òóê, ðàçáðà ëè? Èíà÷å ñëåäâàùèÿ ïúò ùå îïèòàø îäåÿëîòî.
— Íå!
— Öÿëîòî å íà ïóõêàâè çàé÷åòà...
— Óæàñ!
— Òîãàâà äà òå íÿìà.
Êàðàêîíäæîëúò ñå çàâòå÷å êúì âðàòàòà.
— Íå å ïðàâèëíî — ìúðìîðåøå ñè íà áåãîì. — Íå ìîæåø äà íè âèæäàø, àêî íå ñè ìúðòâà èëè âåùèöà... Íå å ÷åñòíî!
— Îïèòàé â íîìåð äåâåòíàäåñåò, ìàëêî ïî-íàòàòúê — îìåêíà Ñþçúí. — Òàì ãóâåðíàíòêàòà èçîáùî íå âÿðâà â êàðàêîíäæîëè.
— Íàèñòèíà ëè? — îáíàäåæäè ñå ÷óäîâèùåòî.
— Çàòîâà ïúê âÿðâà â àëãåáðàòà.
— Àó, êîëêî ïðèÿòíî!
Êàðàêîíäæîëúò ñå óõèëè äî óøèòå è îùå ìàëêî íàãîðå. Íàé-íåâåðîÿòíèòå ëóäîðèè âúðøåøå â äîìîâåòå, êúäåòî íèêîé îò âúçðàñòíèòå íå ïðèçíàâàøå ñúùåñòâóâàíåòî ìó.
— Àìè äà ñè òðúãâàì... — çàîòñòüïâà çàäíåøêîì. — Ú-ú... Âåñåëà Ïðàñîêîëåäà!
— Êîé çíàå êàêâà ùå áúäå — âäèãíà ðàìåíå Ñþçúí.
— Ñ òîÿ íå áåøå çàáàâíî — îïëàêà ñå Ãàóåéí èçïîä çàâèâêèòå. — Ïðåäèøíèÿ ãî ñðèòà ìåæäó êðàêàòà...
— Çàñïèâàéòå — ëàêîíè÷íî ãè ïîñúâåòâà ãóâåðíàíòêàòà.
Òóàéëà ñå îáàäè ñãîâîð÷èâî:
— È Âåðèòè êàçâà, ÷å àêî çàñïèì ïî-ðàíè÷êî, Äÿäî Ïðàñ ùå íè íàâåñòè íàâðåìå.
— Óâè, ìîæå è äà å ïðàâà.
Íå ÿ ðàçáðàõà, ïúê è íå çíàåøå çàùî ãî êàçà. Îïèòúò îáà÷å ÿ ïîäòèêâàøå äà ñå äîâåðÿâà íà óñåòà ñè. À òî÷íî òîçè óñåò ìðàçåøå íàé-ìíîãî îò âñè÷êî. Ñúñèïâàøå é æèâîòà. Çà ñúæàëåíèå áåøå âðîäåí.
Çàòâîðè âðàòàòà òèõè÷êî è ñå âúðíà â çàíèìàëíÿòà. Íåùî ñå áå ïðîìåíèëî. Âòîðà÷è ñå â ïðàçíè÷íî óêðàñåíîòî äðúâ÷å â ñàêñèÿ — öÿëîòî îìîòàíî ñ ãèðëÿíäè, à îòãîðå èìàøå ìàëêà ôåÿ, íàïðàâåíà îò...
Ñêðúñòè ðúöå, âäèãíà î÷è êúì òàâàíà è âúçäúõíà ïðåñèëåíî.
— Åòî òå è òåá...
— ÏÈÑÓÊ?
— Àõà, çà òåá ãîâîðÿ. Ïðèëè÷àø íà ïëàøèëî, êàêòî ñè çàáîë è çâåçäè÷êà íà âúðõà íà êîñàòà. Ñìúðò íà ìèøêèòå ïðîâåñè ãëàâà.
— ÏÈÑÓÊ.
— Íèêîãî íå ìîæåø äà çàáëóäèø. È êúäå äÿíà êóêëè÷êàòà?
— Ïúõíà ÿ ïîä âúçãëàâíè÷êèòå íà åäíî êðåñëî — äîëåòÿ îáÿñíåíèå îò îòñðåùíèÿ øêàô. ×ó ñå ùðàêàíå è ãàðâàíúò äîáàâè ñ íåäîóìåíèå: — Àìà òåçè î÷è çàùî ñà òîëêîâà òâúðäè?
Òÿ ñêî÷è âáåñåíà è èçäúðïà êóïàòà òîëêîâà ðÿçêî; ÷å ïòèöàòà çàâúðòÿ åäíî ñàëòî è ïëüîñíà ïî ãðúá.
— Ëåøíèöè! — êðåñíà Ñþçúí. — Íå ñà íèêàêâè î÷è! Òîâà å çàíèìàëíÿ! Òóê íèêîé íå îñòàâÿ ïàíè÷êà ñ èçâàäåíè î÷è, â ñëó÷àé ÷å íÿêîé ãàðâàí íàìèíå äà ïîõàïíå! ßñíî ëè å? Ñâåòúò å ïúëåí ñ ìàëêè êðúãëè íåùà, êîèòî íå ñà î÷è! Ñõâàíà ëè?! È äâàìàòà ñå ìàõíåòå! Íå çíàì êàê ñòå ñå ïðîìúêíàëè, íî...
— Äà íÿìà çàêîí ñðåùó âëèçàíåòî ïðåç êîìèíà íà Ïðàñîêîëåäà?
— ...íî íå âè èñêàì îòíîâî â æèâîòà ñè!
— Ïëúõ÷åòî íàñòîÿâàøå äà òå ïðåäóïðåäèì, àêî ùå è äà ñè ñå ïîáúðêàëà — èçãðà÷è êèñåëî ãàðâàíúò.
- Íà ìåí íå ìè ñå èäâàøå, åäíî ìàãàðå ñå å ñòðîïîëèëî íà íÿêîëêî óëèöè îòòóê. Êàêòî ñå çàáàâèõ, ùå èìàì ãîëÿì êúñìåò äà äîêîïàì äîðè êîïèòöå...
— Äà ìå ïðåäóïðåäèòå ëè?
Åòî, ïàê é ñå ñëó÷âàøå. Âåòðîâåòå íà èíòóèöèÿòà ïðîìåíèõà ïîñîêàòà ñè, çàïî÷âàøå äà óñåùà âñå ïî-ÿñíî êàê òå÷å âðåìåòî...
Ñìúðò íà ìèøêèòå çàêèìà åíåðãè÷íî. À äàëå÷ ãîðå ñå ÷ó äðàñêàíå. Îò êîìèíà ïàäàõà ñàæäè.
— ÏÈÑÓÊ — òèõè÷êî ïîòâúðäè ñêåëåò÷åòî. Íîâî óñåùàíå, êàêòî ðèáàòà äîëàâÿ íàõëóâàíåòî íà ïðÿñíà âîäà â ìîðåòî. Â ñâåòà ñå âëèâàøå èçîáèëèå îò âðåìå.
Òÿ ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà. Åäâà øåñò è ïîëîâèíà.
Ãàðâàíúò ñå ïî÷åñà ïî ÷îâêàòà.
— Ïëúõ÷åòî êàçà äà ãëåäàø âíèìàòåëíî...

Ñàéäíè ñå áåçïîêîåøå. Íàñèëèåòî íå ìó äîïàäàøå, à òóê òî èçîáùî íå ëèïñâàøå ïðåç ïîñëåäíèòå äíè... ñòèãà âðåìåòî äà ñå ìåðåøå ñ äíè â òîâà ìÿñòî. Òåçè ìúæèùà ìàé èçïèòâàõà èíòåðåñ êúì æèâîòà åäèíñòâåíî êîãàòî ðú÷êàõà äðóãèãî ñ íåùî îñòðî. Íå çàêà÷àõà ìàãüîñíèêà, êàêòî è ëúâîâåòå íå òîðìîçÿò ìðàâêèòå, îáà÷å ïðèñúñòâèåòî èì ãî äúðæåøå íàùðåê.
Íàé-çëå áåøå ñ Òèéòàéì. Äîðè ñòðàøèëèùåòî ïî ïðÿêîð Ìðåæåñòèÿ ãóøåøå ãëàâà â ðàìåíåòå ñè, ùîì ñå ïîÿâåøå óáèåöúò. À ïúê ÷óäîâèùåòî íà èìå Áàíäæî ãî ñëåäâàøå ïî ïåòèòå êàòî âÿðíî êó÷åíöå.
Ñåãà ïúê ãðàìàäàòà îò ïëúò çÿïàøå Ñàéäíè.
Íàïîìíÿøå ìó òâúðäå íåïðèÿòíî çà Ðîíè Äæåíêñ, òúïîòî õóëèãàí÷å, êîåòî ìó òðîâåøå æèâîòà â ó÷èëèùåòî íà ãîñïîæà Óèìáúëñòîóí. Íå áåøå îò ó÷åíèöèòå, à âíóê èëè ïëåìåííèê íà ñîáñòâåíè÷êàòà. Òîâà êàòî ÷å ìó äàâàøå ïðàâî äà ñå ðàçìîòàâà íàâñÿêúäå è äà áèå äî íàñèòà âñÿêî ïî-äðåáíî, ïî-ñëàáî èëè ïî-óìíî õëàïå. Èíà÷å êàçàíî, èìàøå áîãàò èçáîð, íî ñâåòîâíàòà ãàäîñò ìàé ãî ïîäòèêâàøå äà òîðìîçè ïî÷òè âèíàãè Ñàéäíè.
Âúïðåêè óñèëèÿòà íà Ðîíè òîé ïîðàñíà è îòèäå äà ó÷è â óíèâåðñèòåòà. È ïîíÿêîãà íàó÷àâàøå îò ïèñìàòà íà ìàéêà ñè êàê ÿ êàðà áèâøèÿò ìó ìú÷èòåë. (Òÿ âÿðâàøå íåâèííî, ÷å ùîì ñå ïîçíàâàò îò ìàëêè, òðÿáâà äà ñà ïðèÿòåëè.) Ïðîäàâàë çàðçàâàò íà ñåðãèÿ è ñå îæåíèë çà íÿêàêâà ñè Àíäæè. Ñàéäíè áåøå óáåäåí, ÷å æèâîòúò å ìîãúë äà íàêàæå Ðîíè è ïî-ëîøî.
À Áàíäæî äîðè äèøàøå êàòî Ðîíè, êîéòî òðóäíî ñå ñúñðåäîòî÷àâàøå â òîëêîâà ñëîæíî çàíèìàíèå, ïúê è åäíàòà ìó íîçäðà áåøå âå÷íî çàïóøåíà. Çàòîâà óñòàòà íà âåëèêàíà áåøå ïîñòîÿííî îòâîðåíà, ñÿêàø ñå õðàíåøå ñ íåâèäèì âúçäóøåí ïëàíêòîí.
Ïîñòàðà ñå äà íå îòâëè÷à âíèìàíèåòî ñè îò ðàáîòàòà è äà íå ÷óâà òåæêîòî õðèïòåíå è áúëáóêàíå îòçàä, íî íÿêàêâà ïðîìÿíà â øóìà ãî íàêàðà äà âäèãíå ãëàâà.
— Çàáåëåæèòåëíî — ïîõâàëè ãî Òèéòàéì. — Îòñòðàíè èçãëåæäà òîëêîâà ëåñíî... Ñàéäíè òðåïíà íåðâíî.
— Àìè... ãîñïîäèíå, âå÷å òðÿáâà äà å ñúâñåì íàðåä. Ïðîñòî ìúíè÷êî ñå ïîñìà÷êà, êîãàòî òðóïàõìå îíåçè... — Íå ìîæà äà ñå íàñèëè äà èçðå÷å äóìàòà. Èçâðúùàøå ñå äà íå ãëåäà êóï÷èíàòà, äîðè îò çâóêà ãî ïîáèâàõà òðúïêè. — ...Îíåçè íåùà — äîâúðøè íåìîùíî.
— Ùå áúäå ëè íåîáõîäèìî äà ïîâòîðèì çàêëèíàíèåòî? — îñâåäîìè ñå óáèåöúò.
— Î, ùå ñè äåéñòâà âå÷íî — âäèãíà ðàìåíå Ñàéäíè. — Òàêà å ñ ïî-ïðîñòèòå çàêëèíàíèÿ. Îáèêíîâåíà ïðîìÿíà íà ñúñòîÿíèåòî, ïîäõðàíâàíà îò... îò... Àìè ïðîäúëæàâà ñè... — Ïðåãëúòíà íà ñóõî. — Ìèñëåõ ñè... Àêî ïîâå÷å íÿìàòå íóæäà îò ìåí, ìîæå áè...
— Ãîñïîäèí Áðàóí èìà èçâåñòíè ãëàâîáîëèÿ ñ êëþ÷àëêèòå íà íàé-ãîðíèÿ åòàæ. Ïîìíèòå ëè îíàçè âðàòà, êîÿòî íå óñïÿõìå äà îòâîðèì âåäíàãà? Ñèãóðåí ñúì, ÷å íÿìàòå íèùî ïðîòèâ äà ìó ïîìîãíåòå.
Ëèöåòî íà Ñàéäíè ñå èçîïíà.
— Ä-äà, ñàìî ÷å íå ñúì êëþ÷àð...
— Êàêòî èçãëåæäà, íà êëþ÷àëêèòå ñà íàëîæåíè çàêëèíàíèÿ.
Ñàéäíè òúêìî îòâîðè óñòà äà âúçðàçè, ÷å íå ãî áèâà è ñ îìàãüîñàíè êëþ÷àëêè, íî ñå ñïðÿ íàâðåìå. Âå÷å áå ïðîçðÿë, ÷å àêî Òèéòàéì ïîèñêà äà ñâúðøèø íåùî, â êîåòî íå ñè îñîáåíî ñïîñîáåí, åäèíñòâåíèÿò òè øàíñ å äà ïðèäîáèåø íóæíàòà êâàëèôèêàöèÿ ñ èçóìèòåëíà áúðçèíà.
Îòäúõíà ñè, êîãàòî âèäÿ Ñðåäíèÿ Äåéâ äà ñëèçà ïî ñòúëáèòå, à òîâà ïîêàçâàøå êðàñíîðå÷èâî êàê ìó âëèÿåõà î÷èòå íà óáèåöà, ùîì áåøå ãîòîâ äà ïðåäïî÷åòå äðóãàòà ãëåäêà.
— Ãîñïîäèíå, íàìåðèõìå îùå åäèí ñòðàæ. Íà øåñòèÿ åòàæ. Êðèåøå ñå îò íàñ. Òèéòàéì ñå èçïðàâè.
— Äàíî íå ñå å ïðàâèë íà ãåðîé.
— À, íå, óïëàøåí å. Äà ãî ïóñíåì ëè?
— Äà ãî ïóñíåì ëè? — ïîâòîðè çàìèñëåíî óáèåöúò. — Òâúðäå íåóìåñòíà èäåÿ. Ùå ñå êà÷à òàì. Åëàòå ñ ìåí, ãîñïîäèí ìàãüîñíèêî.
Ñàéäíè ñå ïîâëå÷å íåîõîòíî ñëåä íåãî.
Êóëàòà, àêî áåøå ïîäõîäÿùî äà ñå íàðå÷å òàêà, ïðåäñòàâëÿâàøå êóõà òðúáà. Òîé áåøå ñâèêíàë ñ ÷óäàòîñòèòå íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò, íî òóê... ×åòèðè ñïèðàëíè ñòúëáè ñå âèåõà ïî âúòðåøíîñòòà íà êóëàòà, ïðåñè÷àõà ñå òóê-òàì â ïëîùàäêè èëè íåáðåæíî ìèíàâàõà åäíà ïðåç äðóãà íàïóê íà îáùîïðèåòàòà ôèçèêà. Íå òîâà ãî îáúðêâàøå, à ëèïñàòà íà ñåíêè. Îáèêíîâåíî ÷îâåê íå çàáåëÿçâà êàê ñåíêèòå îòêðîÿâàò ïðåäìåòèòå è ïðèäàâàò îáåì íà ñâåòà. Äîêàòî íå èç÷åçíàò. À áåëèÿò ìðàìîð íà ñòåíèòå — àêî áåøå ìðàìîð, ðàçáèðà ñå — ñÿêàø ñâåòåøå îòâúòðå. Äîðè êîãàòî íåâåðîÿòíîòî ìåñòíî ñâåòèëî íàäíèêíåøå ïðåç íÿêîé ïðîçîðåö, åäâà ñúçäàâàøå áëåäîñèâè ïåòúíöà òàì, êúäåòî òðÿáâàøå äà èìà ïî÷òåíè ïëúòíè ñåíêè. Òàçè êóëà ìàé íèêàê íå îáè÷àøå òúìàòà.
À òîâà ïëàøåøå ïîâå÷å äîðè îò ìîìåíòèòå ñëåä ïðåìèíàâàíå íà íÿêîÿ îïëåòåíà ïëîùàäêà — èçâåäíúæ ñå óñåùàø, ÷å âúðâèø íàãîðå, êàòî ñëèçàø ïî îáúðíàòèòå íàäîëó ñòúïàëà, ïúê äàëå÷íèÿò ïîä ñå å ïðåâúðíàë â òàâàí. Ñàéäíè çàáåëÿçà, ÷å è êîðàâèòå ãðóáèÿíè çàæóìÿâàò. À Òèéòàéì ïðèïêàøå ïðåç òðè ñòúïàëà íàâåäíúæ è ñå êèñêàøå êàòî ìîì÷åíöå, ïîëó÷èëî íîâà èãðà÷êà.
Ñòèãíàõà äî åäíà ïëîùàäêà è òðúãíàõà ïî êîðèäîðà. Äðóãèòå ñòðàøèëèùà ñå áÿõà ñêóï÷èëè ïðåä çàòâîðåíà âðàòà.
— Çàëîñòèë ñå å âúòðå — ñúîáùè Ìðåæåñòèÿ. Óáèåöúò ïî÷óêà ñïîêîéíî.
— Åé, òè! ß èçëèçàé áúðçè÷êî. Äàâàì òè äóìà, ÷å íèùî ëîøî íÿìà äà òå ñïîëåòè.
— Íå!
Òèéòàéì ñå äðúïíà.
— Áàíäæî, ðàçáèé âðàòàòà.
Âåëèêàíúò ñå çàêëàòóøêà íàïðåä. Êëþ÷àëêàòà èçäúðæà ñàìî ïúðâèòå äâà ìîãúùè ðèòíèêà. Ñòðàæúò òðåïåðåøå çàä ñúáîðåí íà ïîäà øêàô. Ñâè ñå, ùîì çúðíà Òèéòàéì.
— Êàêâî òúðñèø òóê? — èçâèêà äðåçãàâî. — Êîé ñè òè?
— Êîëêî ñå ðàäâàì, ÷å ïîïèòà... Àç ñúì íàé-óæàñíèÿò òè êîøìàð — èçðå÷å âåñåëî óáèåöúò. Äðóãèÿò ïîòðúïíà.
— Çíà÷è... îíçè ñ ãèãàíòñêàòà çåëêà è âúðòÿùèÿ ñå íîæ?
— Ìîëÿ? — ñìóòè ñå çà ìèã óáèåöúò.
— Àõà, òðÿáâà äà ñè îò ñúíÿ, â êîéòî ïðîïàäàì íàäîëó, à âìåñòî çåìÿ ïîä ìåí èìà...
— Íå, âñúùíîñò...
Ìóñêóëèòå íà ñòðàæà îìåêíàõà îò ïîòðåñ.
— Îõ, ñàìî íå êîøìàðúò, äåòî íàâñÿêúäå å êàë, à ïîñëå âñè÷êî ïîñèíÿâà è...
— Íå, íå, àç...
— Äà ìó ñå íå âèäè, òîãàâà å îíçè ñ âðàòàòà, à çàä íåÿ íÿìà ïîä, äîëó ïúê ñà ãðàìàäíèòå íîêòè...
— Íå! — èçñúñêà Òèéòàéì è èçâàäè êàìà îò ðúêàâà ñè. — Àç ñúì êîøìàðúò, â êîéòî åäèí ÷îâåê èçñêà÷à èçíåâèäåëèöà è òå íàìóøêâà ñìúðòîíîñíî.
Ñòðàæúò ñå óõèëè.
— À, òîâà ëè áèëî. Íå å íèùî îñîáåíî...
Ñâëå÷å ñå, êîãàòî óáèåöúò ïðîòåãíà ìíîãî áúðçî ðúêàòà ñè. Ïîñëå èçáëåäíÿ è ñå ðàçòâîðè âúâ âúçäóõà êàòî âñè÷êè äðóãè ïðåäè íåãî.
— Äîêîëêîòî ðàçáèðàì, èçâúðøèõ àêò íà ìèëîñúðäèå — ïðîìúëâè Òèéòàéì. — Å, íàáëèæàâà Ïðàñîêîëåäà, òúêìî å âðåìå çà äîáðè äåëà.
Ñìúðò ñòîåøå íàñðåä çàíèìàëíÿòà, à âúçãëàâíèöàòà ñå ïëúçãàøå ïîëåêà íàäîëó ïîä ÷åðâåíàòà ìó ìàíòèÿ. Ïî êèëèìà ïàäàõà è ñå òîïÿõà áó÷èöè ìúðëÿâ ñíÿã.
À ëèöåòî íà Ñþçúí àëåíååøå îò íåóäúðæèì ãíÿâ.
— È çàùî? — âúçêëèöàâàøå, îáèêàëÿéêè ãî ñ êîòåøêè ñòúïêè. — Òà òîâà å Ïðàñîêîëåäà! Óæ òðÿáâà äà å âåñåëî! Õîðàòà èñêàò äà ñè îòïóñíàò äóøèòå, äà ïëþñêàò äî ïðúñâàíå! È äà ñå âèäÿò ñ ðîäíèíè... — Ïðåãëúòíà íàáúðçî èçðå÷åíèåòî. — Òîåñò âðåìå õîðàòà íàèñòèíà äà ñå ïî÷óâñòâàò õîðà. Íî íÿìàò íóæäà îò ñêåëåò äî ïðàçíè÷íàòà òðàïåçà! Îñîáåíî, èñêàì äà ïîä÷åðòàÿ òîâà, àêî íîñè ôàëøèâà áðàäà è ñè å ïúõíàë èäèîòñêà âúçãëàâíèöà ïîä ìàíòèÿòà! Ïèòàì òå — çàùî?!
Ñìúðò ãóáåøå ñàìîîáëàäàíèå.
— ÀËÁÚÐÒ ÒÂÚÐÄÈ, ×Å ÒÀÊÀ ÑÚÌ ÙßË ÄÀ ÂËßÇÀ Â ÐÎËßÒÀ. Ú-Ú... ÐÀÄÂÀÌ ÑÅ ÄÀ ÒÅ ÂÈÄß...
×ó ñå âëàæåí çâóê è Ñþçúí ñå èçâúðòÿ áÿñíî, äîâîëíà äà îòïðèùè íàïðåæåíèåòî çà ìèã.
— Íå ñè ìèñëè, ÷å ìîæåø äà ãî ïðàâèø çàä ãúðáà ìè! Òîâà ïðåä òåá å ãðîçäå, ðàçáðà ëè? Ìàõíè ñå âåäíàãà îò êóïàòà ñ ïëîäîâåòå!
— Çàùî ïúê äà íå ïðîâåðÿ? — òðîñíà ñå ïòèöàòà îòêúì ìàñàòà.
— À òè íå ïèïàé ÿäêèòå!
— ÏÈØÓÊ — ñúãëàñè ñå ìàëêî íåÿñíî Ñìúðò íà ìèøêèòå è ïðåãëúòíà ïðèïðÿíî.
Òÿ îòíîâî ñå âòîðà÷è â ãîëåìèÿ ïðåäðåøåí ñêåëåò. Ïóõåíîòî ìó øêåìáå âèñåøå ìàëêî íàä êîëåíåòå.
— Òîâà å ìíîãî ïðèÿòåí äîì — ïîäõâàíà òÿ ñ ïëàøåùî ñïîêîéñòâèå. — È ðàáîòàòà ìè õàðåñâà. Èñòèíñêà å, ñðåùà ìå ñ íîðìàëíè õîðà. Òàêà ñå íàäÿâàõ äà æèâåÿ îáèêíîâåíî! È èçâåäíúæ ñòàðèÿò öèðê ïàê ñå èçòúðñâà â ãðàäà. Ïîãëåäíåòå ñå ñàìî! Íå çíàì êàêâî ñòå íàìèñëèëè, íî íàé-äîáðå å âñè÷êè äà ñè òðúãâàòå, ÿñíî? Òîâà ñè å ìîÿò æèâîò. Íå âè å ðàáîòà äà ìè ñå áúðêàòå. Íÿìà äà âè...
Ãëóõà ïñóâíÿ, äúæä îò ñàæäè... è êëüîùàâ ñòàðåö ïàäíà â êàìèíàòà.
— Áóì! — ïîäâèêíà øåãîâèòî òîé.
— Àìè äà, çàùî ëè íå ñå ñåòèõ! — èçáóõíà Ñþçúí. — Åòî âè ãî è ãíîì÷åòî Àëáúðò! Êàêâà ïðèÿòíà êîìïàíèÿ! Íî àêî äîéäå è èñòèíñêèÿò Äÿäî Ïðàñ, ìàé íÿìà äà èìà ìÿñòî çà íåãî!
- ÒÎÉ ÍßÌÀ ÄÀ ÑÅ ÏÐÈÑÚÅÄÈÍÈ ÊÚÌ ÍÀÑ — óâåðè ÿ Ñìúðò.
Âúçãëàâíèöàòà ïîëåãíà ìóäíî íà êèëèìà.
— À çàùî? È äâåòå äåöà ìó ïèñàõà. Èìà ñè ïðàâèëà, ìåæäó äðóãîòî.
- ÄÀ, ÈÌÀ ÏÐÀÂÈËÀ. ÑÚÑÒÀÂÈÕ ÑÈ ÑÏÈÑÚÊ. ÍÈÒÎ ÅÄÍÎ ÍÅ ÏÐÎÏÓÑÍÀÕ.
Àëáúðò ñìúêíà çåëåíàòà øàï÷èöà îò ãëàâàòà ñè è èçòðúñêà ñàæäèòå.
— Âÿðíî å, äîðè ïðîâåðè äâà ïúòè äà íå å çàáðàâèë íåùî. Òóê íàìèðà ëè ñå íåùî çà ïèåíå?
— Äîáðå äå, çàùî ñå ïîÿâè? — íàõâúðëè ñå ïàê Ñþçúí ñðåùó Ñìúðò. — Àêî ñè äîøúë ïî ðàáîòà, òàçè ïðåìÿíà èçäàâà íåâåðîÿòíî ëîø âêóñ...
- ÄßÄÎ ÏÐÀÑ Å... ÂÚÇÏÐÅÏßÒÑÒÂÀÍ.
— Òî÷íî íà Ïðàñîêîëåäà ëè?!
- ÄÀ.
— Êàêâî ñòàíà?
- ÒÎÉ Å... ÕÌ, ÍÅÊÀ ÏÎÌÈÑËß ÌÀËÊÎ... ÍßÌÀ ÑÚÎÒÂÅÒÑÒÂÀÙÀ ×ÎÂÅØÊÀ ÄÓÌÀ, ÒÀÊÀ ×Å... ÙÅ ÑÅ ÇÀÄÎÂÎËÈÌ Ñ „ÌÚÐÒÚÂ". ÄÀ. ÒÎÉ Å ÌÚÐÒÚÂ.
Ñþçúí íèêîãà íå áå îêà÷àëà äúëúã ÷îðàï ïðåä êàìèíàòà. Íå çàùîòî íåéíèòå ðîäèòåëè íå âÿðâàõà â Äÿäî Ïðàñ. Èëè âúâ ôåÿòà íà çúá÷åòàòà. Íÿìàøå íóæäà. Çíàåõà, ÷å òîé è ïîäîáíèòå íåìó ñúùåñòâóâàò, îáà÷å èì ñå èñêàøå äà íå å òàêà.
Òÿ ñè ïîëó÷àâàøå ïîäàðúöèòå ïðè âñåêè ïîäõîäÿù ïîâîä, ñàìî ÷å è ñ ãðèæëèâî íàäïèñàíà êàðòè÷êà îò êîãî ñà. À ñ ïàäíàëèòå ìëå÷íè çúáè ïðèïå÷åëâàøå ïî öÿë äîëàð íà ïàð÷å îò áàùà ñè, ïëàòåíè áåç íèêàêâè ïàçàðëúöè.* Íî âñè÷êî áåøå ñúâñåì ðàçñúäëèâî è ïðàêòè÷íî.
Âå÷å ñúçíàâàøå, ÷å ñà ñå îïèòâàëè äà ÿ ïðåäïàçÿò. Êàòî ìàëêà íå ïîäîçèðàøå, ÷å áàùà é å áèë ÷èðàê ïðè Ñìúðò, à ìàéêà é — íåãîâà îñèíîâåíà äúùåðÿ. Èìàøå ñìúòíè ñïîìåíè, ÷å íÿêîëêî ïúòè ÿ âîäåõà íà ãîñòè ïðè çàáàâíî, ìàêàð è êîñòåëèâî ñúùåñòâî. Ïîñëå ïîñåùåíèÿòà áÿõà ïðåêðàòåíè. Êàòî ïî-ãîëÿìà ãî ñðåùíà îòíîâî. Îïèòâàøå ñå äà áúäå îáåêòèâíà — è òîé ñè èìàøå äîáðèòå ñòðàíè. Ïèòàøå ñå çàùî ðîäèòåëèòå é ñà ïðîÿâèëè òàêîâà áåçäóøèå ñïðÿìî íåãî...
Ñåãà çíàåøå, ÷å ñà èñêàëè äà ïðåäîòâðàòÿò íåèçáåæíîòî. Íàñëåäñòâåíîñòòà íå ñå ñúñòîè ñàìî îò ìúíè÷êè, íåîïèñóåìî ñëîæíè ñïèðàëêè â êëåòêèòå.
Àêî íàèñòèíà áúðçàøå, Ñþçúí ìîæåøå äà ìèíå ïðåç ñòåíà. È áåøå ñïîñîáíà äà ñè ñëóæè ñ ãëàñ, êîéòî âìåñòî äóìè èçðè÷àøå îêîí÷àòåëíî ïðåäîïðåäåëåíèå, ïðîíèêâàøå íàïðàâî â ìîçúöèòå íà õîðàòà è ãè ïðàâåøå ñòúïèñâàùî ñãîâîð÷èâè. À êîñàòà é...
Å, òîâà çàïî÷íà íàïîñëåäúê. Îòíà÷àëî áåøå íåïîäàòëèâà äîðè íà ïðîñòî ñðåñâàíå, íî êúì ñåäåìíàäåñåòàòà é ãîäèíà ìîìè÷åòî îòêðè, ÷å ïðè÷åñêàòà é ñè èìà ñîáñòâåíè ïðèóìèöè.
Êîåòî ïúê îòïúäè îò íåÿ íåêîëöèíà ìëàäåæè. Àêî ïðåä î÷èòå òè êîñàòà íà ìëàäàòà äàìà çàïî÷íå

* Ìàëêî ñëåä êàòî íàâúðøè îñåì ãîäèíè, Ñþçúí îòêðè â åäíà çàðÿçàíà ìàíñàðäà êîëåêöèÿ îò æèâîòèíñêè ÷åðåïè — ðåëèêâà îò õîáèòî íà íÿêîé õåðöîã. Ïî îíîâà âðåìå áàùà é áåøå èçëèøíî çàåò ñ äúðæàâíèòå äåëà è òÿ óñïÿ äà ñúáåðå äâàäåñåò è ñåäåì äîëàðà, ïðåäè äà ÿ ðàçîáëè÷àò. Ïî-êúñíî ñè ïðèçíàâàøå, ÷å ñ êúòíèêà îò õèïîïîòàì äîïóñíà íåïðîñòèìà ãðåøêà

äà ñå ôðèçèðà ñàìè÷êà, íåæíèòå òè ÷óâñòâà ïîâÿõâàò è áåç íàìåñàòà íà ðàçóìà.
Ïîíå ñå íàñúð÷àâàøå, ÷å îòñêîðî ïîñòèãíà ïîõâàëåí íàïðåäúê. Ñëó÷âàøå ñå äíè íàðåä äà ñå ÷óâñòâà ñàìî íîðìàëåí ÷îâåê.
Âñå òàêà ñå îáúðêâàò íåùàòà, íàëè? Íàâëèçàø â æèâîòà, ãîíèø óñïåõà ñúñ ñîáñòâåíè ñèëè, íî ðàíî èëè êúñíî ñå ïðúêâà îòíÿêúäå ñòàð ñìàõíàò ðîäíèíà è òè ñúñèïâà ïëàíîâåòå.

Ñ ïúøêàíå è ðóãàòíè ãíîìúò ñå èçìúêíà îò ïîðåäíàòà âîäîñòî÷íà òðúáà, íàìåñòè ðåøèòåëíî øàïêàòà ñè è íàðàìè ÷óâàëà.
— Åé òàÿ ñè ÿ áèâàøå! — èçñóìòÿ äîâîëåí. — Êîëêî ñåäìèöè ùå ãè ìú÷è!
Èçâàäè ñìà÷êàíî ëèñò÷å îò äæîáà ñè è ñå âòîðà÷è êúñîãëåäî â íåãî. ×àê òîãàâà âäèãíà ãëàâà è çúðíà çàñòàðÿâàùèÿ ìúæ, êîéòî ñïîêîéíî âúðøåøå íåùî äî ñúñåäíàòà êúùà. Âñúùíîñò ñòîåøå ïðåä åäèí ïðîçîðåö è ñúñðåäîòî÷åíî ðèñóâàøå ïî ñòúêëîòî. Ãíîìúò ñå ïðèìúêíà ëþáîïèòíî è îãëåäà êðèòè÷íî òâîðåíèåòî.
— Àìà çàùî ñàìî ïàïðàòè? — ïîïèòà íåëþáåçíî — Õóáàâè÷êè ñà, íÿìà ñïîð, íî êàòî å âñå ñúùîòî íàâñÿêúäå...
Ìúæúò îòäåëè ÷åòêàòà îò ñòúêëîòî è ñå îáúðíà.
— Àç ïúê õàðåñâàì ïàïðàòèòå — èçðå÷å ñòóäåíî Äæåê Ñêðåæêî.
— Äà äå, àìà õîðàòà î÷àêâàò äà âèäÿò è õëàïåòà ñ ãîëåìè ïå÷àëíè î÷è, êîòåíöà, ïîäàâàùè ñå îò áîòóø, ñèìïàòè÷íè êó÷åíöà è òÿì ïîäîáíè...
— Àç ðèñóâàì ïàïðàòè.
— Èëè ãîëåìè âàçè ñúñ ñëúí÷îãëåäè, ïðåëåñòíè êðàéìîðñêè ïåéçàæè...
— ...è ïàïðàòè.
— ßñíî, àìà êàêâî ùå ïðàâèø, àêî íÿêîé âàæåí ãëàâåí æðåö ïîæåëàå äà ìó èçðèñóâàø õðàìà ñ áîãîâå è àíãåë÷åòà?
— Ùå èìà êîëêîòî ìó äóøà èñêà áîãîâå è àíãåë÷åòà, ñòèãà äà...
— ...ïðèëè÷àò íà ïàïðàòè, íàëè?
— Íå ìè õàðåñâà íàìåêúò òè, ÷å ñúì ñå âìàíèà÷èë íà òåìà ïàïðàòè! — ñîïíà ñå Äæåê Ñêðåæêî. — Ìîãà äà ðèñóâàì è ìíîãî ïðèÿòíè çà îêîòî àáñòðàêòíè äåñåíè.
— È êàê èçãëåæäàò?
— Å... ïðåäóáåäåíèÿò çðèòåë áè ìîãúë äà ãè ñáúðêà è ñ ïàïðàòè. — Ñêðåæêî ñâè âåæäè. — À òè êîé ñè? — Ãíîìúò îòñòúïè åäíà êðà÷êà. — ßâíî íå ñè ôåÿòà íà çúá÷åòàòà. Òå ñà ìíîãî ìèëè ìîìè÷åòà è ìàé ñòàâàò âñå ïîâå÷å íàïîñëåäúê.
— Î, íå ñå çàíèìàâàì ñúñ çúáè.
— À ñ êàêâî? Ãíîìúò ìó îáÿñíè.
— Ñåðèîçíî?! — èçíåíàäà ñå Äæåê. — Çàùî ëè ñúì ñå çàáëóæäàâàë äî äíåñ, ÷å ñè èçðàñòâàò ñàìè?
— Êàòî ùå ñå çàÿæäàìå, àç ñúùî âÿðâàõ, ÷å ñêðåæúò ïî ïðîçîðöèòå ñå îáðàçóâà íàïúëíî åñòåñòâåíî. À íå òè ëè÷è äà ñè ïðèðîäíà ñòèõèÿ. È äîðè ïîäîçèðàì, ÷å îáè÷àø äà ñè ïîñïèâàø â ìåêî ëåãëî.
— Íèêîãà íå ñïÿ — ëåäåíî îòðå÷å Äæåê Ñêðåæêî è ìó îáúðíà ãðúá. — Èçâèíÿâàé, íî îñòàíàõà îùå ìíîãî ïðîçîðöè, à íå å ëåñíî äà ðèñóâàø ïàïðàòè. Èñêàò ñå òî÷íî îêî è òâúðäà ðúêà.

— Êàê òúé ìúðòúâ? — óïîðñòâàøå Ñþçúí. — Íèìà Äÿäî Ïðàñ ìîæå äà óìðå?! Íàëè å... ñúùèÿò êàòî òåá? Àí...
— ÀÍÒÐÎÏÎÌÎÐÔÍÀ ÏÅÐÑÎÍÈÔÈÊÀÖÈß. ÏÐÀÂÈËÍÎ. ÈÌÅÍÍÎ Â ÒÎÂÀ ÑÅ ÏÐÅÂÚÐÍÀ ÄÓÕÚÒ ÍÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ.
— Íî... êàê áè óñïÿë íÿêîé äà ãî ïîãóáè? Ñ îòðîâåí âåðìóò? Ñ øèïîâå â êîìèíà?
— Èìà è... ïî-èçòúí÷åíè ñðåäñòâà.
— Õúð. Õúð. Õúð — íàïúíà ñå Àëáúðò. — Îõ, òåçè ñàæäè! Ùå ìå çàäóøàò.
— À òè ðåøè äà ãî çàìåñòèø? — âúëíóâàøå ñå Ñþçúí, áåç äà ñëóøà ñòàðåöà. —Àìè ÷å òîâà å íàëóäíè÷àâî!
Ñìúðò óñïÿ íÿêàê äà ñè ïðèäàäå èçðàæåíèå íà îñêúðáåíà íåâèííîñò.
— Ùå èçëÿçà äà ïîäèøàì ÷èñò âúçäóõ — çàäàâåíî èçõúõðè Àëáúðò è ïîñåãíà êúì äðúæêàòà íà âðàòàòà. Ñþçúí ìó ñå èçïðå÷è.
— À òè çàùî ñè òóê? Íàëè óæ ñè ùÿë äà óìðåø, àêî ñå âúðíåø â íîðìàëíèÿ ñâÿò?
— Î, ÒÎÂÀ Å ÍÅÄÎÐÀÇÓÌÅÍÈÅ — íàìåñè ñå Ñìúðò. - ÍÈÅ ÍÅ ÑÅ ÍÀÌÈÐÀÌÅ Â ÍÎÐÌÀËÍÈß ÑÂßÒ, À Â ÎÑÎÁÅÍÀÒÀ ÊÎÍÃÐÓÅÍÒÍÀ ÐÅÀËÍÎÑÒ ÑÚÒÂÎÐÅÍÀ ÑÏÅÖÈÀËÍÎ ÇÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ. ÒÓÊ ÎÁÙÈÒÅ ÇÀÊÎÍÎÌÅÐÍÎÑÒÈ
ÑÀ ÍÅÂÀËÈÄÍÈ. ÈÍÀ×Å ÁÈ ÁÈËÎ ÍÅÌÈÑËÈÌÎ ÒÎÉ ÄÀ ÎÁÈÊÎËÈ ÖÅËÈß ÑÂßÒ ÇÀ
ÅÄÍÀ-ÅÄÈÍÑÒÂÅÍÀ ÍÎÙ.
— Âÿðíî ñè å — óõèëè ñå ãðîçíî Àëáúðò — Àç ñúì åäèí îò ìàëêèòå ïîìàãà÷è íà Äÿäî Ïðàñ. Îôèöèàëíà äëúæíîñò. Èìàì ñè è îñòðîâúðõà çåëåíà øàï÷èöà.
Òîé îòêðè ñ ïîãëåä ÷àøàòà âåðìóò è äâåòå ðåïè, êîèòî äåöàòà áÿõà îñòàâèëè íà ìàñàòà, è ñå âòóðíà íàòàì.
Ñþçúí ãî çÿïàøå âòðåùåíà. Ïðåäè äâà äíè çàâåäå ìîì÷åòî è ìîìè÷åòî â Ïåùåðàòà íà Äÿäî Ïðàñ. Áåøå íàïðàâåíà â åäèí îò íàé-ãîëåìèòå ìàãàçèíè ïî Ñòúðãàëîòî. È àêòüîðúò ñ ÷åðâåíàòà ìàíòèÿ è áðàäàòà ñå îêàçà äîñòà ñïîñîáåí. Èìàøå è ïî-äðåáíè÷êè ìúæå, ïðåîáëå÷åíè êàòî ãíîìîâå, íî ðàçáèðà ñå, èçîáùî íå ïðèëè÷àõà íà Àëáúðò, èíà÷å õîðàòà áèõà âëèçàëè â ìàãàçèíà ñàìî âúîðúæåíè.
-À òè, ìèëè÷êà, ïîñëóøíà ëè áåøå? — ïîäñìèõíà ñå ñòàðåöúò è ïëþ â êàìèíàòà.
Ñþçúí îùå ñå áëåùåøå íàñðåùà ìó. Ñìúðò ñå íàâåäå êúì íåÿ è òÿ âèäÿ ñèíüîòî ñèÿíèå íà î÷èòå ìó.
- ÑÏÐÀÂßØ ÑÅ Ñ ÆÈÂÎÒÀ, ÍÀÄßÂÀÌ ÑÅ
- Äà-
- È ÐÀÇ×ÈÒÀØ ÑÀÌÎ ÍÀ ÑÅÁÅ ÑÈ? ÏÐÎÏÐÀÂßØ ÑÈ ÑÎÁÑÒÂÅÍ ÏÚÒ Â ÑÂÅÒÀ?
- Äà.
- ÄÎÁÐÅ. ÕÀÉÄÅ, ÀËÁÚÐÒ. ÄÀ ÍÀÏÚËÍÈÌ ×ÎÐÀÏÈÒÅ È ÄÀ ÏÐÎÄÚËÆÈÌ ÍÀÒÀÒÚÊ.
Äâå ïèñìà ñÿêàø ñêî÷èõà ñàìè â êîñòåëèâèòå ïðúñòè íà Ñìúðò.
- ÇÍÀ×È ÍßÊÎÌÓ Å ÕÐÓÌÍÀËÎ ÄÀ ÍÀÐÅ×Å ÒÎÂÀ ÄÅÒÅ ÒÓÀÉËÀ?
- Áîÿ ñå, ÷å å ôàêò, íî çàùî òîëêîâà ñå...
- À ÄÐÓÃÎÒÎ Å ÃÀÓÅÉÍ?
- Äà. Âèæ, êàê óñïÿ äà...
- È ÇÀÙÎ ÒÚÊÌÎ ÃÀÓÅÉÍ?
- Àìè... Ïðåäïîëàãàì, ÷å ïîíåæå å èìå íà äðåâåí ìîãúù áîåö...
- ÐÀÇÁÈÐÀÌ. ÏÐÅÄÎÏÐÅÄÅËÅÍÈÅ, ÊÎÅÒÎ ÑÀÌÎ ÙÅ ÑÅ ÏÎÃÐÈÆÈ ÇÀ ÑÁÚÄÂÀÍÅÒÎ ÑÈ. È ÊÀÊÒÎ ÂÈÆÄÀÌ, ÌÎÌÈ×ÅÒÎ ÏÈØÅ ÑÚÑ ÇÅËÅÍ ÏÀÑÒÅË ÍÀ ÐÎÇÎÂÀ ÕÀÐÒÈß, Â ×ÈÉÒÎ ÃÎÐÅÍ ËßÂ ÚÃÚË Å ÍÀÐÈÑÓÂÀËÎ ÌÈØÊÀ Ñ ÐÎÊËÈ×ÊÀ.
— Íàëàãà ñå äà èçòúêíà, ÷å òÿ ñòîðè òîâà, çà äà ñè êàæå Äÿäî Ïðàñ: „Àó, êîëêî å ñëàäè÷êà òàçè Òóàéëà!" Ñúñ ñúùîòî ïðåäíàçíà÷åíèå å è íàðî÷íî ñáúðêàíèÿò ïðàâîïèñ. Âñå ïàê äà òå ïîïèòàì çàùî ñè...
— ÍÎ Â ÏÈÑÌÎÒÎ ÑÈ ÌÎÌÈ×ÅÒÎ ÒÂÚÐÄÈ, ×Å Å ÍÀ ÏÅÒ ÃÎÄÈÍÈ.
— Íà âúçðàñò — äà. Â öèíèçìà ñè å íà òðèäåñåò è ïåò. Äîáðå äå, çàùîòî òî÷íî òè ñè ñå çàõâàíàë?...
— ÍÎ Òß ÍÀÈÑÒÈÍÀ ËÈ ÂßÐÂÀ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ?
— Ùå ïîâÿðâà âúâ âñåêèãî, îò êîãîòî áè ìîãëà äà èçêðúíêà ñëåäâàùàòà êóêëà. Î, íå, íÿìà äà ñè òðúãíåø, áåç äà ìè îáÿñíèø çàùî...
Ñìúðò âíèìàòåëíî îêà÷è ïúëíèòå ÷îðàïè äî êàìèíàòà.
— ÂÐÅÌÅ Å ÄÀ ÏÎÒÅÃËßÌÅ. ÆÅËÀß ÒÈ ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ. Ú-Ú... ÄÀ, ÙßÕ ÄÀ ÇÀÁÐÀÂß. ÕÎ-ÕÎ-ÕÎ.
— Ñòðàõîòåí âåðìóò èìàò â òàçè êúùà — îäîáðè Àëáúðò è ñè èçòðè óñòàòà ñ ðúêàâà.
ßðîñòòà íà Ñþçúí óñïÿ äà íàäìèíå ïî ñêîðîñò íà ðåàêöèÿòà ëþáîïèòñòâîòî é, êîåòî âåðîÿòíî îçíà÷àâàøå, ÷å å ïîñòàâåí íîâ ñâåòîâåí ðåêîðä.
— Àëáúðò! Òè èìàø íàãëîñòòà äà îïðàçâàø ÷àøèòå, êîèòî äå÷èöàòà ñà ïðèãîòâèëè çà èñòèíñêèÿ Äÿäî Ïðàñ?!
— Çàùî ïúê íå? Òîé íÿìà äà ãè èçïèå. Íå è òàì, êúäåòî ñå å îòíåñúë.
— È êîëêî ÷àøè îáúðíà äîñåãà, àêî ñìåÿ äà ïîïèòàì?
— Äå äà çíàì. Îòêúäå íàêúäå ùå ãè áðîÿ? — ùàñòëèâî âäèãíà ðàìåíå ñòàðåöúò.
— ÅÄÈÍ ÌÈËÈÎÍ ÎÑÅÌÑÒÎÒÈÍ ÕÈËßÄÈ ÑÅÄÅÌÑÒÎÒÈÍ È ØÅÑÒ - âìåòíà Ñìúðò. -ÈÇßÄÅ ØÅÑÒÄÅÑÅÒ È ÎÑÅÌ ÕÈËßÄÈ ÒÐÈÑÒÀ È ÄÅÂÅÒÍÀÄÅÑÅÒ ÑÂÈÍÑÊÈ ÏÀß. È ÅÄÍÀ ÐßÏÀ.
— Ñáúðêàõ ÿ ñúñ ñâèíñêè ïàé — îáÿñíè Àëáúðò. — Ñëó÷âà ñå, êàòî ïîïðåêàëèø.
— Çàùî îùå íå ñè ñå ïðúñíàë íà ïàð÷åíöà?
— È òîâà íå çíàì. Âèíàãè ñúì áèë äîáðå ñ õðàíîñìèëàíåòî.
— ÇÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÂÑÈ×ÊÈ ÒÅ ÑÀ ÅÄÈÍ ÑÈÌÂÎËÈ×ÅÍ ÑÂÈÍÑÊÈ ÏÀÉ. ÕÀÉÄÅ, ÀËÁÚÐÒ, ÂÅ×Å ÇËÎÓÏÎÒÐÅÁßÂÀÌÅ Ñ ÂÐÅÌÅÒÎ ÍÀ ÑÞÇÚÍ.
— Çàùî ïðàâèø òîâà?! — èçïèùÿ òÿ äèâî.
— ÑÚÆÀËßÂÀÌ, ÍÎ ÍÅ ÌÎÃÀ ÄÀ ÑÏÎÄÅËß Ñ ÒÅÁ. ÇÀÁÐÀÂÈ, ×Å ÑÈ ÌÅ ÑÐÅÙÀËÀ. À È ÍÅ Å ÒÂÎß ÐÀÁÎÒÀ.
— Êàê äà íå å ìîÿ ðàáîòà? Íèìà áèõ...
— ÍÈÅ ÑÈ ÒÐÚÃÂÀÌÅ.
— Ñïîêîéíè ñúíèùà — ìèëî ïîæåëà Àëáúðò. ×àñîâíèêúò îòáðîè äâà êúñè óäàðà çà èçìèíàëè òðèäåñåò ìèíóòè. Îùå áåøå øåñò è ïîëîâèíà. À äâàìàòà âå÷å íå áÿõà â ñòàÿòà.
Øåéíàòà ëåòåøå â íåáåòî.
— Íàëè çíàåòå, ÷å òÿ ùå ñå çàèíàòè äà ðàçðîâè âñè÷êî äî ïîñëåäíàòà ïîäðîáíîñò? — ïðîìúðìîðè Àëáúðò.
— ÍÈÌÀ? ÎËÅËÅ.
— Îñîáåíî ñëåä êàòî é íàòðèõòå íîñà, ÷å íå å íåéíà ðàáîòà.
- ÓÁÅÄÅÍ ËÈ ÑÈ?
- Úõú — èçñóìòÿ ñòàðåöúò.
- ÀÓ, ÊÀÊÂÀ ÃÐÅØÊÀ ÎÒ ÌÎß ÑÒÐÀÍÀ. ÎÙÅ ÌÍÎÃÎ ÈÌÀÌ ÄÀ Ó×À ÇÀ ÍÐÀÂÀ ÍÀ ÕÎÐÀÒÀ, ÍÀËÈ?
- Îõ... Òîâà íå çíàì...
- Î×ÅÂÈÄÍÎ Å, ×Å ÁÈ ÁÈËÎ ÊÐÀÉÍÎ ÍÅÓÌÅÑÒÍÎ ÄÀ ÍÀÌÅÑÂÀÌÅ È ×ÎÂÅÊ Â ÒÀÇÈ ÈÑÒÎÐÈß. ÇÀÒÎÂÀ, ÀÊÎ ÍÅ ÑÈ ÇÀÁÐÀÂÈË, ÀÇ É ÇÀÁÐÀÍÈÕ ÊÀÒÅÃÎÐÈ×ÍÎ ÄÀ ÑÅ ÍÀÁÚÐÊÂÀ.
- Äà, áå...
- ÏÚÊ È ÒÎÂÀ ÍÅ Å ÑÚÃËÀÑÍÎ ÏÐÀÂÈËÀÒÀ.
- Àìà íàëè âñå ñå ÿäîñâàòå, ÷å îíåçè ñèâè ãíóñíèöè òúêìî òîâà ïðàâÿò — íàðóøàâàò ïðàâèëàòà äî ïîñëåäíîòî.
- ÂßÐÍÎ Å, ÍÎ ÍÅ ÌÎÃÀ ÄÀ ÐÀÇÌÀÕÀÌ ÌÀÃÈ×ÅÑÊÀ ÏÐÚ×ÊÀ È ÄÀ ÂÚÇÑÒÀÍÎÂß ÐÅÄÀ. ÈÌÀ ÇÀÄÚËÆÈÒÅËÍÈ ÏÐÎÖÅÄÓÐÈ. -Ñìúðò ñå çàãëåäà íÿêúäå íàïðåä, ïîñëå âäèãíà ðàìåíå. - ÇÀÑÅÃÀ È ÁÅÇ ÒÎÂÀ ÑÌÅ ÒÂÚÐÄÅ ÇÀÅÒÈ. ÈÌÀÌÅ ÄÀ ÑÁÚÄÂÀÌÅ ÍÀÄÅÆÄÈ È ÄÀ ÎÏÐÀÂÄÀÂÀÌÅ ÄÎÂÅÐÈÅ. 
Ñþçúí ñòúð÷åøå âöåïåíåíà äî êàìèíàòà.
Íå ÷å Ñìúðò é áåøå íåïðèÿòåí. Ïîãëåäíàò êàòî ëè÷íîñò, à íå â ðîëÿòà íà íåèçáåæíèÿ êðàé, òîé áóäåøå ó íåÿ ñèìïàòèÿ, ìàêàð è ìàëêî îñîáåíà.
Âúïðåêè òîâà...
Äîëîâè òèõî ïðàøåíå îòêúì ñàêñèÿòà ñ ïðàçíè÷íîòî äðúâ÷å. Ãàðâàíúò îòñòúïè íåëîâêî îò ïàð÷åòàòà íà äîñêîðîøíàòà ñòúêëåíà òîïêà.
— Ìîëÿ çà èçâèíåíèå — ñìúíêà ïòèöàòà. — Èíñòèíêòèâíà âèäîâà ðåàêöèÿ. Íàëè ðàçáèðàø — êðúãëî, áëåñòÿùî, êàê äà íå ãî êëúâíåø?
— Îíåçè øîêîëàäîâè ìîíåòè ñà çà äåöàòà!
— ÏÈÑÓÊ?
Ñìúðò íà ìèøêèòå âñå ïàê ñå äðúïíà ïî-íàñòðàíè îò ëúñêàâèòå êðúã÷åòà.
— È çàùî ãî ïðàâè?
— ÏÈÑÓÊ.
— Çíà÷è è òè íå çíàåø?
— ÏÈÑÓÊ.
— Äà íå ñå å ñïëåñêàë? Äà íå å ñòîðèë íåùî íà èñòèíñêèÿ Äÿäî Ïðàñ, áåç äà èñêà?
— ÏÈÑÓÊ.
— À çàùî íå ìè êàçâà?
—ÏÈÑÓÊ...
— Îõ, ìíîãî ìè ïîìîãíà, ñúðäå÷íî áëàãîäàðÿ!
Ñþçúí ñåäíà è ïðîòåãíà ðúêà. Ñìúðò íà ìèøêèòå ñêî÷è âúðõó äëàíòà é. Óñåùàøå íîêòèòå ìó êàòî èãëè÷êè.
— Íàèñòèíà ëè íåùî ñå å îáúðêàëî â ãëàâàòà ìó?
— ÏÈÑÓÊ — âäèãíà ðàìåíå ñêåëåò÷åòî.
— Íî áè ìîãëî äà ñå ñëó÷è, íàëè? Òîé å ïðàñòàð è ïðåäïîëàãàì, ÷å ñå å íàãëåäàë íà óæàñíè ñëó÷êè.
— ÏÈÑÓÊ.
— Ñïîäåëèë å öÿëàòà ìúêà íà òîçè ñâÿò — ïðåâåäå ãàðâàíúò.
— ×óõ âå÷å — ïðîìúðìîðè òÿ.
È òîâà áåøå âðîäåíà ñïîñîáíîñò. Ðàçáèðàøå íå òîâà, êîåòî ñå îïèòâàøå äà êàæå ïëúõ÷åòî, à íàïðàâî ñìèñúëà.
— Çíà÷è íåùî ñå å îáúðêàëî, à òîé íå èñêà äà ìè êàæå? — ßäîñà ñå îùå ïîâå÷å. — Íî å âçåë Àëáúðò äà ìó ïîìàãà.
Ìèñëåøå ñè: „Õèëÿäè... íå, ìèëèîíè ãîäèíè âúðøè âñå åäíî è ñúùî. À ðàáîòàòà íå å îò íàé-ïðèÿòíèòå. Äàëå÷ íå âèíàãè ñðåùà íåâúçìóòèìè ñòàðöè, ïîñðåùàùè ñïîêîéíî êðàÿ ñè íà ïðåêëîííà âúçðàñò. Ðàíî èëè êúñíî âñåêè áè ðóõíàë."
Íÿêîé òðÿáâàøå äà íàïðàâè íåùî. À Ñþçúí áåøå äîñòàòú÷íî ïðîíèöàòåëíà, çà äà å ðàçáðàëà âå÷å, ÷å òàçè ôðàçà ñ íèùî íå ïîìàãà. Õîðàòà, êîèòî ÿ èçðè÷àõà, íèêîãà íå äîáàâÿõà: „È òîçè íÿêîé ñúì àç." Äà, îáà÷å íÿêîé òðÿáâàøå äà íàïðàâè íåùî, à â ìîìåíòà ìíîæåñòâîòî, îáõâàùàùî ñúäúðæàíèåòî íà „íÿêîé", ñå ñúñòîåøå åäèíñòâåíî îò íåÿ.
Òÿ ñå ñúñðåäîòî÷è. Òàçè äàðáà ïúê áåøå íàé-ëåñíà çà èçïîëçâàíå îò âñè÷êè. Çàòâîðè î÷è, èçïúíà íàïðåä ðúöåòå ñè ñ äëàíèòå íàäîëó, ðàçïåðè ïðúñòè è ïîëåêà îòïóñíà ðúöå.
Îùå ïðåäè äà ãè äîïðå â òÿëîòî ñè, ÷ó êàê ÷àñîâíèêúò ïðåñòàíà äà öúêà. Ïîñëåäíîòî „òèê-òàê" ìíîãî ïðèëè÷àøå íà ïðîòÿæíî ïðåäñìúðòíî õðèïòåíå.
Âðåìåòî ñïðÿ, íî çà íåÿ ïîñëåäîâàòåëíîñòòà íà ñúáèòèÿòà ñå ñúõðàíè. Êàòî ìàëêà ñå ÷óäåøå çàùî ãîñòóâàíåòî ïðè äÿäî é ìîæå äà òðàå öåëè ñåäìèöè, à êîãàòî ñå âúðíàò âêúùè, êàëåíäàðúò ñè å ïàê íà äàòàòà, êîãàòî áÿõà òðúãíàëè.
Âå÷å çíàåøå îòãîâîðà íà „çàùî", ñàìî ÷å îòãîâîðúò íà „êàê" âåðîÿòíî áå íåäîñòúïåí çà ÷îâåøêèÿ óì. Íÿêîãà íÿêúäå è íÿêàê öèôåðáëàòúò íà ÷àñîâíèêà ïðîñòî íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå.
À ìåæäó äâà ëîãè÷íè ìîìåíòà ñå âìåñòâàõà ìèëèàðäè èðàöèîíàëíè. Çàä ÷àñîâåòå èìàøå è ìÿñòî, êúäåòî Äÿäî Ïðàñ ôó÷åøå íà øåéíàòà ñè, ôåèòå íà çúá÷åòàòà ñå êàòåðåõà ïî ñòúëáè, îïðåíè â ïðîçîðöèòå íà äåòñêèòå ñòàè, à Äæåê Ñêðåæêî ðèñóâàøå ïî ñòúêëàòà. Â áåçêðàéíèòå ïðîëóêè ìåæäó òðîìàâèòå ñåêóíäè è Ñìúðò ìèíàâàøå êàòî âåùèöà ìåæäó êàïêèòå íà ïîðîÿ.
È õîðàòà ìîæåõà äà æèâ... À, íå äà æèâåÿò. Àêî ùå äà ðàçòâîðèø ÷àøà âèíî â öèñòåðíà ñ âîäà, ùå èìàø ïîâå÷å òå÷íîñò, íî ñúùîòî êîëè÷åñòâî âèíî.
Âñå ïàê õîðàòà ìîæåõà äà ñúùåñòâóâàò òóê.
Íå áåøå íåïîíîñèìî ñòóäåíî, ìàêàð âúçäóõúò äà ùèïåøå áóçèòå êàòî çèìåí ìðàç â ñëúí÷åâ äåí. Ïî ñòàð íàâèê îáà÷å Ñþçúí èçâàäè ïàëòîòî ñè îò ãàðäåðîáà.
— ÏÈÑÓÊ.
— Íÿìà ëè ïëúõîâå è ìèøêè, ñ êîèòî äà ñå çàíèìàâàø?
— Äîñòà ìó å ñïîêîéíè÷êî â ÷àñîâåòå ïðåäè Ïðàñîêîëåäà — îòáåëÿçà ãàðâàíúò, êîéòî ñå îïèòâàøå äà ñãúíå ñ íîêòèòå ñè ïàð÷å ëúñêàâî÷åðâåíà îïàêîâú÷íà õàðòèÿ. — Àìà ñëåä íÿêîëêî äíè ùå ãî çàòðóïàò ñ ðàáîòà ðàçíè õàìñòåðè è ìîðñêè ñâèí÷åòà, ùîì õëàïåòàòà çàáðàâÿò äà ãè õðàíÿò èëè ïîèñêàò äà âèäÿò êàêâî èìà â òÿõ.
Ñþçúí ñå ñåòè, ÷å îñòàâÿ äåöàòà ñàìè. Íî êàêâî ëè ìîæåøå äà ãè ñïîëåòè? Íÿìàøå âðåìå äà ñå ñëó÷è íåùî ëîøî.
Ñïóñíà ñå çàáúðçàíî ïî ñòúëáàòà è èçëåçå ïðåç ïðåäíàòà âðàòà. Ñíÿã âèñåøå âúâ âúçäóõà. Àêî íÿêîÿ ñíåæèíêà äîêîñíåøå áóçàòà é, ñòàïÿøå ñå ñúñ ñèíêàâ ïðîáëÿñúê.
Èìàøå èñòèíñêî ãúìæèëî ïî óëèöèòå, íî ñêîâàíî îò ñïðÿëîòî âðåìå. Òÿ ñå ïðîâèðàøå âíèìàòåëíî ìåæäó õîðàòà è íàêðàÿ ñòèãíà äî ïàðêà.
Ñíåãúò ïîñòèãíà çàìàëêî îíîâà, êîåòî îñòàâàøå íåïîñèëíî äîðè çà ìàãüîñíèöèòå è Ñòðàæàòà — ïî÷èñòè Àíêõ-Ìîðïîðê. Íå áå èìàë âðåìå äà ñå èçöàïà. Ñóòðèíòà ñèãóðíî ùåøå äà èçãëåæäà êàòî óòàéêàòà îò ìàøèíà çà åñïðåñî, íî çàñåãà ïðåâðúùàøå äúðâåòàòà è õðàñòèòå â èñêðÿùî áåëè àáñòðàêòíè ñêóëïòóðè.
Íÿìàøå íèêàêúâ øóì, à çàñòèíàëèòå áåëè ïåëåíè ñêðèâàõà ñâåòëèíèòå íà ãðàäà. Ñþçúí ïúõíà äâà ïðúñòà â óñòàòà ñè è èçñâèðè îãëóøèòåëíî.
— Åé, ìîæåøå äà ãî íàïðàâèø è ñ íÿêîé ïî-ìðà÷åí è òàéíñòâåí ðèòóàë — çàÿäå ñå ãàðâàíúò, òîêó-ùî îòðúñêàë ñíåãà îò ãîë êëîí.
— Ìëúêíè. Âïðî÷åì çàùî îòêðàäíà îíîâà ïàð÷å ÷åðâåíà õàðòèÿ îò ïîäàðúêà íà ìîìè÷åòî?
— Èìàì ñè ïëàíîâå — îòâúðíà ïòèöàòà íÿêàê çëîâåùî.
Çà÷àêàõà. Ñþçúí ñå ïèòàøå êàêâî áè ñòàíàëî, àêî çàìèñúëúò é ñå ïðîâàëè. ×óäåøå ñå äàëè ïëúõ÷åòî ùå ñå êèñêà. Èìàøå íàé-äðàçíåùèÿ êèêîò âúâ
Âñåëåíàòà.
Ïîñëå çàòðîïàõà êîïèòà, çàâåñàòà îò çàñòèíàë ñíÿã ñå ðàçêúñà è êîíÿò èçíèêíà ïðåä íåÿ.
Áèíêè ÿ îáèêîëè â êðúã è ñïðÿ. Íå áåøå îñåäëàí. Æðåáåöúò íà Ñìúðò íå òå îñòàâÿøå äà ïàäíåø îò ãúðáà ìó.
„Àêî ñå êà÷à, âñè÷êî ùå ñå âúðíå â ñòàðèÿ êîëîâîç. Ïàê ùå ñå ãìóðíà â ñâåòà îòâúä òîçè. Ùå ïàäíà îò âúæåòî."
À åäíî ãëàñ÷å â íåÿ ñå îáàäè èðîíè÷íî: „Äà, ïðàâèëíî, îáà÷å ìíîãî òè ñå èñêà..."
Äåñåò ñåêóíäè ïî-êúñíî íà ìÿñòîòî é èìàøå ñàìî ñíÿã. Ãàðâàíúò èçãðà÷è êúì Ñìúðò íà ìèøêèòå:
— Ùå ìè ïîäñêàæåø ëè îòêúäå äà íàìåðÿ ïàð÷å
-ÏÈÑÓÊ.

Íàáëþäàâàõà ÿ.
„Êîÿ å òÿ?"
„Íå ïîìíèì ëè, ÷å Ñìúðò îòãëåäà åäíî ìîìè÷å êàòî ñâîÿ äúùåðÿ? Òàçè ìëàäà æåíà å íåéíàòà äúùåðÿ."
„×îâåê ëè å?"
„Ãîðå-äîëó."
„Âúçìîæíî ëè å äà áúäå óáèòà?"
„Î, äà!"
„Å, òîãàâà âñè÷êî å íàðåä."
„Õì... Íå áèõìå ñå âúâëåêëè â äîïúëíèòåëíè íåïðèÿòíîñòè çàðàäè íåÿ, íàëè? Âñè÷êî òîâà íå å ñúâñåì... ïîçâîëåíî. Áëàãîðàçóìíî å äà èçáÿãâàìå èçëèøíèòå âúïðîñè."
„Íàø äúëã å äà îòúðâåì Âñåëåíàòà îò ìúðëÿâîòî ìèñëåíå."
„Âñè÷êè ùå íè áúäàò ïðèçíàòåëíè, êîãàòî îòêðèÿò êàêâî ñìå èçâúðøèëè."

Áèíêè ñòúïè ëåêî è ïëàâíî âúðõó ïîëÿíàòà ïðåä äîìà íà Ñìúðò.
Ñþçúí çàîáèêîëè è âëåçå ïðåç çàäíàòà âðàòà, êîÿòî íèêîãà íå ñå çàêëþ÷âàøå.
Òóê èìàøå íÿêîè ïðîìåíè. È åäíà îò òÿõ ÿ ñòúïèñà. Äîëó âúâ âðàòàòà çàáåëÿçà êàïà÷å íà ïðóæèíè, çà äà ìèíàâà êîòêà.
Ñþçúí ïðèìèãà.
È íàèñòèíà, ñëåä ñåêóíäà-äâå åäíà ðèæà êîòêà îòìåñòè êàïà÷åòî, ñòðåëíà ÿ ñ ïîãëåä îò òèïà „íå ñúì ãëàäíà, à òè ñè ñêó÷íà" è ñå çàïèëÿ íÿêúäå èç ãðàäèíàòà.
Ìîìè÷åòî ïîêëàòè ãëàâà è âëåçå â êóõíÿòà. Êîòêè ñ âñÿêàêâè ðàçìåðè è ðàçöâåòêè ñÿêàø ïîêðèâàõà êîÿòî è äà å âîäîðàâíà ïîâúðõíîñò. Ñòîòèöè ÷èôòîâå î÷è ñå âòîðà÷èõà â íåÿ.
„Îõ, è òóê ëè ïîïàäàì íà ãîñïîæà Ãàìèäæ!" Áàáàòà ðåäîâíî íàâåñòÿâàøå „Êîâ÷åçèòå" â òúðñåíå íà êîìïàíèÿ Ïîíà÷àëî ñè áåøå ñìàõíàòà, íî åäèí îò ñèìïòîìèòå íà îêîí÷àòåëíîòî é ïîáúðêâàíå áåøå èçîáèëèåòî îò êîòêè îêîëî íåÿ. È òî æèâîòèíêè, êîèòî ñå ñïðàâÿõà îòëè÷íî ñ âñÿêà êëîïêà íà âñåêèäíåâèåòî, íî íèêîãà íå íàó÷àâàõà çà êàêâî å ñàíäú÷åòî ñ ïÿñúê.
Íÿêîëêî äðåáîñúöè áÿõà íàòîïèëè ìóöóíêèòå ñè â ïàíè÷êà ñúñ ñìåòàíà.
Ñþçúí òúé è íå ïðîóìÿ ñ êàêâî êîòêèòå ñà òîëêîâà ïðèâëåêàòåëíèçà õîðàòà.
— ß ñå ðàçêàðàéòå, Ïðîòèâíè òâàðè! — ïðîìúðìîðè òÿ — Èçîáùî íå ñúì äîïóñêàëà, ÷å òîé ùå ñè çàâúäè äîìàøíè ëþáèìöè!
Òå é âíóøèõà áåçìúëâíî, ÷å è áåç òîâà íå ñìÿòàò äà ñå íàâúðòàò îêîëî íåÿ, ïîñëå ñå ðàçîòèäîõà íåâúçìóòèìî, îáëèçâàéêè ìóñòàöèòå ñè.
À ïàíèöàòà áàâíî ñå íàïúëíè äîãîðå.
Íåñúìíåíî íå áÿõà ïðèçðàöè. Ñàìî æèâèòå òâàðè èìàõà öâÿò òóê. Âñè÷êî äðóãî áåøå ñúçäàäåíî îò Ñìúðò. Íî è öâåòúò ñúùî êàòî êàíàëèçàöèÿòà è ìóçèêàòà ñè îñòàâàøå ìàëêî èçâúí îáñåãà íà òâîð÷åñêèÿ ìó ãåíèé.
Ñþçúí ñå çàïúòè êúì êàáèíåòà È òóê èìàøå ïðîìåíè Ñìúðò ìàé ïàê áå óïîðñòâàë â îïèòèòå ñè äà ñâèðè íà öèãóëêà. Òîé íå ïðîóìÿâàøå çàùî ìóçèêàòà íå ìó ñå óäàâà.
Âúðõó áþðîòî çàâàðè õàîñ. Ðàçòâîðåíè êíèãè ñå òðóïàõà åäíà âðúç äðóãà. Áÿõà îò îíåçè, êîèòî Ñþçúí òúé è íå ñå íàó÷è äà ðàçãàäàâà. Íÿêîè áóêâè ñå ðååõà íàä ñòðàíèöèòå, äðóãè ñå ñêóï÷âàõà â ñëîæíè ôèãóðè, êîèòî òå ÷åòÿõà, äîêàòî è òè ÷åòåø òÿõ
Ñòðàííè óðåäè áÿõà ïðúñíàòè íàâñÿêúäå. Ìàëêî íàïîìíÿõà çà íàâèãàöèîííè èíñòðóìåíòè, íî çà êîé ëè îêåàí è ïîä êîå íåáå?
Èìàøå íÿêîëêî ïåðãàìåíòà. Âåäíàãà ñå ïîçíàâàøå, ÷å ãè å çàïúëíèëà ðúêàòà íà Ñìúðò. Ñþçúí òúé è íå áå ñðåùíàëà äîñåãà ÷îâåê, êîéòî äà ïèøå ñ øðèôò „Òàéìñ Ðîìàí".
Ìàé ñå áå îïèòâàë äà ñúñòàâè ïðîãðàìà.
„Êëà÷ — íå. Õîóîíäàëåíä — íå. Àõàòîâàòà èìïåðèÿ — íå
Ïðèáëèçèòåëíî 20 ìèëèîíà äåöà, ïî îêîëî êèëîãðàì èãðà÷êè íà äåòå.
Òîåñò 20 000 òîíà, çíà÷è 2000 òîíà íà ÷àñ.
Äà íå çàáðàâÿ ñëåäèòå îò ñàæäè ïî êèëèìà. È äà ñå óïðàæíÿâàì â „Õî-õî-õî!".
Âúçãëàâíèöàòà!"
Òÿ ãðèæëèâî îñòàâè ëèñòà íà ìÿñòîòî ìó.
Çàäúëáàâàø â ðàáîòàòà è ðàíî èëè êúñíî òÿ ñúùî çàäúëáàâà â òåá Ñìúðò áå îòäàâíà çàïëåíåí îò õîðàòà, íî èçñëåäâàíåòî íèêîãà íå å åäíîñòðàííî çàíèìàíèå. Íÿêîé áè ìîãúë äà ñè ïðåêàðà æèâîòà, êàòî íàáëþäàâà ëè÷íèÿ æèâîò íà åëåìåíòàðíèòå ÷àñòèöè, à íàêðàÿ èçâåäíúæ îòêðèâà, ÷å å â ñúñòîÿíèå èëè äà çíàå êîé å, èëè äà îñúçíàâà êúäå ñå íàìèðà, íî íå è äâåòå íåùà åäíîâðåìåííî. Ñìúðò ñå áå çàðàçèë îò... ÷îâåùèíàòà Íå îò ñúâñåì èñòèíñêàòà, à îò ïðèåìëèâî íåéíî ïîäîáèå, ñòèãà äà íå ñå âãëåæäàø ïðåêàëåíî ïðèäèð÷èâî.
Äîðè êúùàòà ìó ïðèëè÷àøå äîíÿêúäå íà ÷îâåøêèòå. Ñìúðò ñè îáçàâåäå è ñïàëíÿ, ìàêàð íèêîãà äà íå ìèãâàøå. Å, ùîì ïîäðàæàâàøå â êàêâî ëè íå íà õîðàòà, äàëè íå áå îïèòàë è êàêâà å íà âêóñ ëóäîñòòà? Â êðàÿ íà êðàèùàòà è òÿ áåøå ñðåä íàé-ïîïóëÿðíèòå óâëå÷åíèÿ íà ÷îâå÷åñòâîòî.
Èëè ïúê ñëåä òîëêîâà õèëÿäîëåòèÿ íåíàäåéíî å ðåøèë äà ñå äúðæè ìèëî.
Ñþçúí âëåçå â Çàëàòà íà æèâîòîìåðèòå. Êàòî ìàëêà õàðåñâàøå çâóêà èì. Ñúñêàíåòî íà ïÿñúêà â ìèëèîíèòå ñòúêëåíè ÷àñîâíèöè, òèõèÿò çâúí, ñ êîéòî èç÷åçâàõà ïúëíèòå è ñå ïîÿâÿâàõà ïðàçíèòå, âå÷å íå ÿ ðàäâàõà êîé çíàå êîëêî. Ñåãà ðàçáèðàøå êàêâî ñòàâà òóê. Âÿðíî, íà âñåêè ìó èäâà âðåìåòî. Ïðîñòî é ñå ñòðóâàøå íåïðèñòîéíî è äà ñå çàñëóøàø, êîãàòî ñå ñëó÷è.
Îãëåäà íàîêîëî è ùåøå äà ñå ìàõíå, íî çúðíà îòâîðåíà âðàòà íà ìÿñòî, êúäåòî äîñåãà áå èìàëî ñàìî ñòåíà. Àõà, áèëà å çàìàñêèðàíà ñ öÿë øêàô øåïíåùè ïÿñú÷íè ÷àñîâíèöè.
Âúòðå èìàøå íåñðàâíèìî ïî-òÿñíî ïîìåùåíèå, ãîðå-äîëó ñ ðàçìåðèòå íà êàòåäðàëåí õðàì. È íåãîâèòå ñòåíè áÿõà çàïúëíåíè îò ïîäà äî òàâàíà ñ ðàôòîâå, íà êîèòî ñå ìúäðåõà æèâîòîìåðè. Íå ãè âèæäàøå äîáðå â åäâà ïðîíèêâàùàòà ìúæäèâà ñâåòëèíà. Çàñòàíà ïî ñðåäàòà è ùðàêíà ñ ïðúñòè.
— Ïî-ñâåòëî! — çàïîâÿäà íåáðåæíî.
Ïëàìíàõà îùå íÿêîëêî ñâåùè.
Â òåçè ÷àñîâíèöè èìàøå íåùî... ñáúðêàíî.
Äðóãèòå â ãîëÿìàòà çàëà, ìàêàð äà ïðåäñòàâëÿâàõà åäíà ìåòàôîðà, íàãëåä áÿõà ïëúòíè âåùè îò äúðâî, áðîíç è ñòúêëî. À òóê ñÿêàø ñå ñúñòîÿõà îò îòáëÿñúöè è ñåíêè.
Ñþçúí äîáëèæè åäèí îò ïî-ãîëåìèòå è ïðî÷åòå òàáåëàòà: „ÎÔËÚÐ".
— Õà, áîãúò-êðîêîäèë ëè?!
Å, âåðîÿòíî è çà áîæåñòâàòà ìîæåøå äà ñå êàæå, ÷å æèâåÿò â íÿêàêúâ ñìèñúë. Íî äîêîëêîòî è áåøå èçâåñòíî, òå íèêîãà íå óìèðàõà. Ñàìî ñå ñìàëÿâàõà äî ïðèçðà÷åí ãëàñ, íîñåí îò âÿòúðà, è äî áåëåæêè ïîä ëèíèÿ â òðàêòàòè çà ðåëèãèÿòà.
Èìàøå îùå ìíîãî æèâîòîìåðè íà áîãîâå è òÿ ðàçïîçíà íÿêîè èìåíà.
Ïî ðàôòîâåòå îáà÷å ñå ðåäÿõà è ïî-ìàëêè ÷àñîâíèöè. Ùîì çàïî÷íà äà ÷åòå òàáåëèòå, Ñþçúí åäâà ïîòèñíà èñòåðè÷íèÿ ñè êèêîò.
— ôåÿòà íà çúá÷åòàòà? Äæåê Ñêðåæêî? Áîãúò íà... Êàêâî?!
Òÿ îòñòúïè ñòúïèñàíà è íåùî õðóñíà ïîä êðàêàòà é. Ïî ïîäà èìàøå ïàð÷åíöà ñòúêëî. Íàâåäå ñå è âäèãíà íàé-åäðîòî ñ òàáåëàòà...
„ÄßÄÎ ÏÐÀÑ."
— Î, íå! Âÿðíî áèëî... Äÿäî, êàêâî íàïðàâè...
Êîãàòî òÿ èçëåçå, ñâåùèòå óãàñíàõà. Ìðàêúò îòíîâî èçñêî÷è îò úãëèòå. À â òúìàòà íåùî ïðèïóêà ïî ðàçïèëåíèÿ ïÿñúê è çàñèÿ ìúíè÷êà èñêðèöà...

Ìóñòðóì Ðèäêúëè íàãëàñè ïî-ñòåãíàòî õàâëèÿòà îêîëî êðúñòà ñè.
— Å, ãîñïîäèí Ìîäî, äîêúäå ñòèãíàõìå ñ ïîäãîòîâêàòà?
Ãðàäèíàðÿò íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò îòäàäå ÷åñò.
— Öèñòåðíèòå ñà ïúëíè, ãîñïîäèí Àðõèêàíöëåð, ñúð, ãîñïîäàðþ! — äîêëàäâà áîäðî. — Îò ñóòðèíòà ãðåÿ áîéëåðèòå!
Äðóãèòå ñòàðøè ìàãüîñíèöè ñå òúëïÿõà ïðåäïàçëèâî íà ïðàãà.
— Ìóñòðóì — íàïðàâè ïîñëåäåí îïèò Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè, — âñå ïàê ìèñëÿ, ÷å ïîñòúïâàø êðàéíî íåáëàãîðàçóìèå. Ùîì áàíÿòà áå çàòâîðåíà òîëêîâà ñòàðàòåëíî, èìàëî å íÿêàêâà ñåðèîçíà ïðè÷èíà.
— Ñïîìíè ñè íàäïèñà íà âðàòàòà — ìðà÷íî íàòúðòè Äåêàíúò.
— À, êúäå ëè íå èçïèñâàò òàêèâà ñòðàõîòèè, òà äà îòïúæäàò äîñàäíèöèòå — ìàõíà ñ ðúêà Ðèäêúëè è âçå íîâî êàëúï÷å ñàïóí.
— Îáèêíîâåíî å çà òÿõíî äîáðî — ïîäõâúðëè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— Òîâà å áàíÿ — ïîä÷åðòà òúðïåëèâî Àðõèêàíöëåðúò. — À âñè÷êè ñå äúðæèòå, ñÿêàø âëèçàì â ñòàÿ
çà èçòåçàíèÿ.
— Áàíÿ, ïðîåêòèðàíà îò Ñêàïàíèÿ òúïàíàð Äæîíñúí! — âúçêëèêíà Äåêàíúò. — Ïðåäèøíèÿò Àðõèêàíöëåð ÿ èçïîëçâà ñàìî âåäíúæ è âåäíàãà çàïîâÿäà äà ÿ çàêîâàò. Ìóñòðóì, ìîëÿ òå äà ðàçìèñëèø! Ùå ñè èìàø ðàáîòà ñ òâîðåíèå íà ñàìèÿ Äæîíñúí!
Ïîñëåäâà íåëîâêà ïàóçà, çàùîòî äîðè íà Ðèäêúëè ìó ñå íàëîæè äà ïðèçîâå íà ïîìîù âîëÿòà, çà äà ïðîãîíè ñòðàõà îò ìèñëèòå ñè.
Íàìåðèëèÿò âå÷åí ïîêîé (çà êîåòî âñè÷êè ñå íàäÿâàõà) Áåðãõîëò Ñòúòëè Äæîíñúí áåøå âñåïðèçíàò êàòî íàé-îêàÿíèÿ èçîáðåòàòåë â ñâåòà, è òî â îñîáåí ñìèñúë, îòíàñÿù ñå ïî-ñêîðî çà æåðòâèòå íà íåãîâèÿ òàëàíò. Îáèêíîâåíèòå ëîøè èçîáðåòàòåëè ïðàâÿò íåùà, êîèòî íèêîãà íå ïðîðàáîòâàò. Äæîíñúí íå áåøå îò òåçè äðåáíè ðèáè. Âñåêè êðåòåí ùå òè ñãëîáè íàáúðçî äæàäæà, êîÿòî îñòàâà áåçîïàñíî èíåðòíà, êîëêîòî è äà íàòèñêàø êîï÷åòàòà. Ñêàïàíèÿ òúïàíàð ïðåçèðàøå òàêèâà àìàòüîðè. Âñè÷êî íàïðàâåíî îò íåãî äåéñòâàøå, ñàìî íå è ïî íà÷èíà, îáÿñíåí ïîäðîáíî â óêàçàíèåòî çà óïîòðåáà. Àêî íÿêîé íàïðèìåð áè ïîèñêàë äà ñå ñíàáäè ñ ìàëêà ðàêåòà „çåìÿ-âúçäóõ", áè òðÿáâàëî äà ïîðú÷à íà Äæîíñúí äåêîðàòèâåí ãðàäèíñêè ôîíòàí. Íåî÷àêâàíèòå ðåçóëòàòè íèêîãà íå óñïÿâàõà äà îáåçñúð÷àò èçîáðåòàòåëÿ. Ìóçèêà, ãðàäèíè, àðõèòåêòóðà... Îáñåãúò íà õèùíàòà ìó äàðáà ñÿêàø íå ïðèçíàâàøå ãðàíèöè.
Âñå ïàê áåøå ëåêà èçíåíàäà îòêðèòèåòî, ÷å òîé ñå å ïîñâåòèë è íà ïðîåêòèðàíåòî íà áàíè. Íî ïúê âñè÷êè çíàåõà, ÷å å èçãðàäèë íÿêîëêî ãðàìàäíè îðãàíà, à ïî ñúùåñòâî òå íå ñå îòëè÷àâàõà ìíîãî — ïàê ñëîæíà ñèñòåìà òðúáîïðîâîäè, íàëè?
— Çíàåòå ëè, îòäàâíà ñè ìèñëÿ, ÷å ãîñïîäèí Äæîíñúí å îïëþâàí íåçàñëóæåíî — ïðîìúëâè íàêðàÿ Ðèäêúëè. — Íå âñè÷êî ñúçäàäåíî îò íåãî å ëîøî — äîáàâè òîé ñòîè÷åñêè, ñòèñíàë â ðúêà ãúáàòà çà áàíÿ. — Âèæòå êîëêî áåçîòêàçíî ðàáîòè îíîâà óñòðîéñòâî çà áåëåíå íà êàðòîôè â êóõíèòå.
— À, ãîâîðèø çà íåùîòî, íà ÷èÿòî áðîíçîâà òàáåëà å ãðàâèðàíî: „Óñúâúðøåíñòâàí àâòîìàò çà ìàíèêþð"?
— Ñëóøàéòå, õîðà, òîâà å âñè÷êî íà âñè÷êî âîäà! — îçúáè ñå Àðõèêàíöëåðúò. — Äîðè Äæîíñúí íå áè èçìèñëèë êàê äà íàïðàâè ùóðîòèÿ îò íåÿ! Õàéäå, Ìîäî, îòâîðè êðàíîâåòå!
Äðóãèòå ïîáúðçàõà äà îòñòúïÿò â êîðèäîðà, ùîì ãðàäèíàðÿò çàâúðòÿ äâå èçÿùíî óêðàñåíè áðîíçîâè êîëåëà.
— Ïèñíà ìè äà ñè ïîäàâàìå ñàïóí÷åòî! — êðåñíà Ðèäêúëè, çà äà íàäâèêà ðåâà íà âîäàòà, âòóðíàëà ñå ïî ïîòàéíèòå ñè ïúòèùà. — Â õèãèåíàòà å ðàçêîâíè÷åòî!
— Ñàìî íå ìðúíêàé ïîñëå, ÷å íå ñìå òå ïðåäóïðåäèëè — òðîñíà ñå Äåêàíúò è çàòâîðè âðàòàòà.
— Ú-ú, ñúð, îùå íå ñúì ïðîñëåäèë íàêúäå âîäÿò íÿêîè îò òðúáèòå — ïðåñòðàøè ñå Ìîäî.
— Ùå îòêðèåì, íå ñå ïðèòåñíÿâàé — æèçíåðàäîñòíî ãî óâåðè Àðõèêàíöëåðúò.
Ñâàëè ìàãüîñíè÷åñêàòà ñè øàïêà è íàõëóïè øàï÷èöà çà áàíÿ ïî íåãîâ ïðîåêò. È òÿ áåøå îñòðîâúðõà. Âçå îò åäèí ðàôò æúëòî ãóìåíî ïàòå.
— Çàåìè ñå ñ ïîìïèòå, Ìîäî.
— Ñëóøàì, ñúð!
Äæóäæåòî äðúïíà åäèí ëîñò. Òðúáèòå ñÿêàø çàåêíàõà, îò íÿêîëêî ìóôè èçñêî÷èõà ñòðóéêè ïàðà.
Ðèäêúëè îùå âåäíúæ îãëåäà ñ óäîâîëñòâèå áàíÿòà. Áå ïîïàäíàë íàèñòèíñêî ñúêðîâèùå. Îíåçè äðúâíèöè äà ñå çàÿæäàò êîëêîòî ñè ùàò, íî Äæîíñúí âñå íåùî òðÿáâàøå äà å íàëó÷êàë, ìàêàð è íåâîëíî. Öÿëîòî ïðîñòîðíî ïîìåùåíèå áåøå îáëèöîâàíî ñ òåðàêîòà â áÿëî, ñèíüî è çåëåíî. À ïî ñðåäàòà ïîä îïëåòåíàòà ñè êîðîíà îò òðúáè áåøå Ïàòåíòîâàíèÿò õèãèåíèçàòîð íà Äæîíñúí òèï „Òàéôóí" ñ àâòîìàòè÷íà ïîñòàâêà çà ñàïóí — ñàíèòàðíà ïîåìà â ìàõàãîí, ðîçîâî äúðâî è èçëúñêàíà ìåä.
Ðèäêúëè çàòâîðè âðàòàòà ñ ìàòîâè ñòúêëà.
Èçîáðåòàòåëÿò íà òîâà õèãèåííî ÷óäî áå ðåøèë äà ïðåâúðíå îáèêíîâåíîòî îòáèâàíå ïîä äóøà â íàïúëíî ïîääàâàùî ñå íà êîíòðîë ïðåæèâÿâàíå. Íà åäíàòà ñòåíà èìàøå âåëèêîëåïåí êîìïëåêò áðîíçîâè êðàí÷åòà âúâ ôîðìàòà íà ðóñàëêè, ðàêîâèíè è — íåçíàéíî çàùî — íàðîâå. Èìàøå îòäåëíè ðåãóëàòîðè çà ñîëåíà, âàðîâèòà è ìåêà âîäà, ñúùî è îãðîìíè êîëåëà çà ïîñòèãàíå íà æåëàíàòà òåìïåðàòóðà. Àðõèêàíöëåðúò çà êîé ëè ïúò ñúñðåäîòî÷åíî ïðî÷åòå íàäïèñèòå.
Íàêðàÿ çàñòàíà íàñðåä áàíÿòà, ïîãëåäíà ïðåâúçõîäíî îðíàìåíòèðàíèòå ïëî÷êè è èçïÿ:
— Ìè, ìè, ìè!
Ãëàñúò ìó ñå âúðíà êúì óøèòå îùå ïî-çâó÷åí.
— Àõ, êàêâî ïðåêðàñíî åõî! — çàðàäâà ñå Ðèäêúëè, åäèí îò íàé-çàïàëåíèòå áàðèòîíè â áàíÿ.
Íàâåäå ñå êúì ðàçãîâîðíàòà òðúáà, ïðåäíàçíà÷åíà îïåðàòîðúò äà ïîëó÷àâà óêàçàíèÿ ïî âðåìå íà ïðîöåñà.
— Ïúëíî íàëÿãàíå â öèñòåðíèòå, Ìîäî!
— Ñëóøàì, ñúð!
Àðõèêàíöëåðúò çàâúðòÿ êðàí÷åòî ñ íàäïèñ „Ïóëâåðèçàòîð" è ïúðãàâî ñå äîëåïè äî ñòåíàòà. Âñå ïàê íå ñè ïîçâîëÿâàøå äà çàáðàâè, ÷å èçîáðåòåíèÿòà íà Äæîíñúí áÿõà íå ïðîñòî ñìàõíàòè, à ñå íàìèðàõà â îáëàñòòà îòâúä õîðèçîíòà íà çäðàâèÿ ðàçóì.
Îáãúðíàõà ãî íåæíè òîïëè ïðúñêè, åäâà ëè íå ãàëüîâíà ìúãëèöà.
— Åõ, ÷å êåô! — ïðîâèêíà ñå òîé è îïèòà ñëåäâàùèÿ êðàí.
„Äóø" ñå îêàçà ïî-îáîäðÿâàù. „Ïîðîé" ãî íàêàðà äà ñå çàäúõà ìàëêî, à ñëåä ñåêóíäà ïîä ñòðóÿòà íà „Ïîòîï" íàïèïà ñëåïåøêîì êðàí÷åòî è ãî çàòâîðè, çàùîòî ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å ãëàâàòà ìó åé ñåãà ùå îòõâúð÷è. „Ïðèáîé" ïðåäèçâèêà òîïëà ñîëåíà âúëíà îò åäíàòà ñòåíà äî äðóãàòà, êîÿòî âåäíàãà ñå ñòå÷å ïðåç ðåøåòêèòå çà îòâîäíÿâàíå.
— Ñúð, íàðåä ëè å âñè÷êî? — ïðîâèêíà ñå Ìîäî çàä âðàòàòà.
— Âåëèêîëåïíî å! À èìà îùå äåñåòèíà êðàí÷åòà çà îïèòâàíå!
Äæóäæåòî êèìíà è îòâîðè îùå åäèí êëàïàí. Íå÷ëåíîðàçäåëíîòî òàíàíèêàíå íà Àðõèêàíöëåðà ïðåêúñíà ðÿçêî, ÷óâàøå ñå ñàìî ñâèðåï øóì êàòî îò ïëàíèíñêè âîäîïàä.
— Ãîñïîäàðþ?
Ãëàñúò äîëåòÿ íÿêúäå èçïîä òàâàíà. Áåøå çàáåëåæèìî ïèñêëèâ è íåóâåðåí.
— À-à... äðàãè, ùå áúäåø ëè òàêà äîáúð äà ñïðåø âîäàòà? È-è... ñúâñåì ïëàâíî, àêî îáè÷àø...
Ìîäî çàïî÷íà äà âúðòè ïðåäïàçëèâî åäíî îò ãîëåìèòå êîëåëà. Øóìúò ñúùî íàìàëÿâàøå ïîñòåïåííî.
— Ñïðàâè ñå îòëè÷íî — ïîõâàëè ãî ãëàñúò âå÷å îòêúì ïîäà. — Îïðåäåëåíî ìîæå äà ñå íàðå÷å óñïåõ. Èìàø ëè íåùî ïðîòèâ äà ìå õâàíåø ïîäðúêà çàñåãà, çàùîòî êðàêàòà ìàé íå ìå äúðæàò...
Ìîäî ïîáúðçà äà îòâîðè âðàòàòà, ïîìîãíà íà Ðèäêúëè äà èçëåçå è ãî íàñòàíè íà äúðâåíàòà ñêàìåéêà äî ñòåíàòà. Àðõèêàíöëåðúò áåøå âèäèìî ïðåáëåäíÿë.
— Íåñúìíåíî — ïðîäúëæè òîé ïîèçöúêëåí — èçóìèòåëíî ïîñòèæåíèå... Ìîäî, èìà ñàìî åäíà äðåáîëèÿ çà îïðàâÿíå...
— Äà, ñúð?
— Ìîæå áè å çà ïðåäïî÷èòàíå äà íå äîêîñâàìå îíîâà êðàí÷å ïîíå â áëèçêî áúäåùå. Ùå ìè íàïðàâèø ëè óñëóãàòà äà îêà÷èø ìàëêà òàáåëà íà íåãî?
— Êàêâà, ñúð?
— Àìè íåêà äà ãëàñè: „Íå ïèïàé çà íèùî íà ñâåòà!" Èëè äà å îùå ïî-ñòðîãà.
— Íåïðåìåííî, ñúð.
— Îêà÷è ÿ íà êðàí÷åòî ñ íàäïèñ „Ãåéçåð".
— Äîáðå, ñúð.
— È íÿìà íóæäà äà ñïîìåíàâàø çà òîâà ïðåä äðóãèòå.
— Ðàçáèðà ñå, ñúð.
— Î, áîãîâå, íèêîãà íå ñúì ñå ÷óâñòâàë òîëêîâà ïî÷èñòåí.
Îò ïîøëîâàòàòà èâèöà öâåòíà ìîçàéêà áëèçî äî òàâàíà ìàëúê ãíîì ñ øèðîêîïîëà øàïêà ñëåäåøå ñúñðåäîòî÷åíî âñÿêî äâèæåíèå íà àðõèêàíöëåðà.
Êîãàòî Ìîäî èçëåçå äà èçïúëíè çàðúêàòà, Ðèäêúëè çàïî÷íà äà ñå ñóøè ïîëåêà ñ ãîëÿìà ìúõíàòà õàâëèÿ. Âúçâúðíà ñè ñàìî÷óâñòâèåòî è ñè çàìðúíêà íîâà ìåëîäèéêà ïîä íîñà.
Ãíîìúò ñå ïëúçíà ïî ïëî÷êèòå íà ñòåíàòà è ñå ïðîêðàäíà êúì òðåñÿùàòà ñå ôèãóðà. Àðõèêàíöëåðúò ñå èçâúðòÿ è ãî ïëåñíà íåìèëîñòèâî ñ êðàÿ íà âëàæíàòà õàâëèÿ. Äðåáîñúêúò ñå ïðîñíà ïî ãðúá è ñå õëúçíà ñðåä ïóêàùè ñå ñàïóíåíè ìåõóðè.
— Âèäÿõ òå êàê ìå äåáíåø! — èçðåâà Ðèäêúëè. — Êàêâî ñè íàìèñëèë, à? Àìàí îò êîêîøêàðè!
— Àìè òè, ãîñïîäèí÷î, êàê òúé ìå âèæäàø?
— Ìàãüîñíèê ñúì. Íèå âèæäàìå ðåàëíîòî. À Êîâ÷åæíèêúò äîðè âèæäà è èðåàëíîòî. Òè êàêâî íîñèø â ÷óâàëà?
— Ãîñïîäèíå, èçîáùî íå âè òðÿáâà äà ãî îòâàðÿòå!
— Çàùî? Êàçâàé êàêâî èìà âúòðå! Ãíîìúò ïðîâåñè ãëàâà.
— Àìà íå å âàæíî êàêâî èìà âúòðå, à êàêâî ìîæå äà èçñêî÷è. Òðÿáâà äà ãè âàäÿ åäíà ïî åäíà, íå ñå çíàå ùî çà áåëÿ ùå ñòàíå, àêî ãè ïóñíà âñè÷êèòå íàâåäíúæ!
Î÷èòå íà Ðèäêúëè ñâåòíàõà îò ëþáîïèòñòâî, ïðúñòèòå ìó ñå çàõâàíàõà ÷åâðúñòî ñ ôëüîíãàòà íà âúæåíöåòî.
— Ùå âè ñå èñêà äà íå ñòå ãî íàïðàâèë! — ïðèìîëè ñå äðåáîñúêúò.
— Äà, áå! Òè çàùî ñå âìúêíà òóê, ìëàäåæî? Ãíîìúò ñå ïðåäàäå.
— Àìè... Íàëè ïîçíàâàòå ôåÿòà íà çúá÷åòàòà?
— Ðàçáèðà ñå! — îòñå÷å Àðõèêàíöëåðúò.
— Å... íå ñúì àç. Ñàìî ÷å... îáùî âçåòî, â ñúùèÿ çàíàÿò ñúì.
— Àõà, îòìúêâàø òîâà-îíîâà, íàëè?
— Íå... Ïî-ñêîðî íîñÿ.
— ß äà ïîìèñëÿ. Íîâè çúáè ëè?
— Ú-ú... Íå. Àç ñúì ïî áðàäàâèöèòå.

Ñìúðò ìåòíà ÷óâàëà â øåéíàòà è ñå êà÷è îòïðåä.
— Ãîñïîäàðþ, äîáðå ñå ñïðàâÿòå — ïîõâàëè ãî Àëáúðò.
— ÂÚÏÐÅÊÈ ÒÎÂÀ ÂÚÇÃËÀÂÍÈÖÀÒÀ ÌÈ
ÑÚÇÄÀÂÀ ÍÅÓÄÎÁÑÒÂÀ — îïëàêà ñå Ñìúðò è ïîçàòåãíà êîëàíà ñè. - ÍÅÏÐÈßÒÍÀ ÌÈ Å ÈÄÅßÒÀ ÄÀ ÈÌÀÌ ÒËÚÑÒÎ ØÊÅÌÁÅ.	
— Å, íàòúêìèõ ãî êàêòî ìîãà. Ïúê è êàòî íà çàìåñòíèê ùå âè ñå ïðîñòÿò íÿêîè äðåáîëèè.
Àëáúðò îòïóøè øèøå ñòóäåí ÷àé. Îò òîëêîâà âåðìóò îæàäíÿâàøå íåïðåêúñíàòî.
— Áèâà ñè âè, ãîñïîäàðþ — ïðîäúëæè íàñúð÷èòåëíî. — Ñàæäè ïî êèëèìà, ïðàçíè ÷àøè, ñëåäè îò øåéíà ïî ïîêðèâà... Íîìåðúò òðÿáâà äà ìèíå.
— ÓÁÅÄÅÍ ËÈ ÑÈ?
— Íàïúëíî.
— ÏÎÑÒÀÐÀÕ ÑÅ È ÍßÊÎÈ ÎÒ ÒßÕ ÄÀ ÌÅ ÇÚÐÍÀÒ. ÓÑÅÙÀÌ ÊÎÃÀÒÎ ÍÀÄÍÈ×ÀÒ - ãîðäî äîáàâè Ñìúðò.
— ×óäåñíî, ñúð. Íî àêî ïîçâîëèòå äà âè ïîäñêàæà... È „Õî-õî-õî" å ïðåäîñòàòú÷íî. Íå å íóæíî äà äîáàâÿòå: „Òðåïåðåòå, ñìúðòíè!"
— ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Àõà, âå÷å ñõâàùàòå. — Àëáúðò ïîáúðçà äà çàáîäå íîñ â áåëåæíèêà ñè, çà äà íå âèäè Ñìúðò èçðàæåíèåòî íà ëèöåòî ìó. — Âïðî÷åì, ãîñïîäàðþ, ùå èìàìå îùå ïî-ãîëÿìà ïîëçà è îò íÿêàêâà ïóáëè÷íà èçÿâà.
- ÍÈÌÀ? ÎÁÈÊÍÎÂÅÍÎ ÍÅ ÏÎÑÒÚÏÂÀÌ ÒÀÊÀ.
- Ñúð, Äÿäî Ïðàñ å îáùåñòâåíèê, òàêà äà ñå êàæå. À è åäíà èçÿâà îò òîçè ðîä ùå íàëîæè ïðèñúñòâèåòî âè ìíîãî ïî-âïå÷àòëÿâàùî îò óæ ñëó÷àéíèòå ñðåùè ñ ëþáîïèòíè äå÷èöà. Äà çàòâúðäèì âÿðàòà, íàëè ðàçáèðàòå?
- ÌÈÑËÈØ ËÈ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
- Ïðàâèëíî, ïðàâèëíî, íàïðåäâàòå. Êàêâî ùÿõ äà... À, äà. Ìàãàçèíèòå ùå áúäàò îòâîðåíè äî êúñíî. Òàì âîäÿò ìíîãî äåöà äà âèäÿò Äÿäî Ïðàñ. Íå èñòèíñêèÿ, ðàçáèðà ñå, à íÿêîé äúðòàê ñ òîïêà ïàðöàëè ïîä ïóëîâåðà. Íå ñòàâà äóìà çà âàñ, ãîñïîäàðþ, äà íå ñå çàñåãíåòå...
- ÍÅ Å ÈÑÒÈÍÑÊÈßÒ ËÈ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
- Èìåííî. È íÿìà íóæäà äà...
- À ÄÅÖÀÒÀ ÇÍÀßÒ ËÈ ÒÎÂÀ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ. Àëáúðò ñå ïî÷åñà ïî íîñà.
- Ïðåäïîëàãàì.
- ÒÀÊÀ ÍÅ ÁÈÂÀ. ÍÈÙÎ ×ÓÄÍÎ, ×Å ÂÚÇÍÈÊÍÀÕÀ... ÇÀÒÐÓÄÍÅÍÈß. ÇÍÀ×È ÏÎÄÐÎÍÂÀÒ ÂßÐÀÒÀ ÈÌ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
- Ìíîãî ïðàâäîïîäîáíî îáÿñíåíèå. Ìåæäó äðóãîòî òîâà „Õî-õî-õî"...
- È ÊÚÄÅ ÎÑÚÙÅÑÒÂßÂÀÒ ÒÀÇÈ ÃÀÂÐÀ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
Àëáúðò ñå ïðåãúðáè.
- Íàïðèìåð â ìàãàçèíà íà Êðúìëè íà Ñòúðãàëîòî. Òÿõíàòà Ïåùåðà íà Äÿäî Ïðàñ å îñîáåíî ïîïóëÿðíà. ßâíî èìàò äîáúð èçïúëíèòåë íà ðîëÿòà.
- ÀÌÈ ÄÀ ÎÒÈÄÅÌ È ÄÀ ÃÈ ÏÎÐÀÇÄÐÓÑÀÌÅ ÌÀËÊÎ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.

Àðõèêàíöëåðúò Ðèäêúëè ñå óõèëè.
×åñòî ãî ïðàâåøå. Áåøå îò õîðàòà, êîèòî ñå ïîäñìèâàò è îò ðàçäðàçíåíèå, íî â ìîìåíòà ñå äúëæåøå íà ãîðäîñòòà ìó, íåíàðàíåíà è îò íÿêîëêîòî ñèíèíè.
— Èçóìèòåëíà áàíÿ, êàêâî ùå êàæåø? — íàäóâàøå ñå ïðåä ãíîìà. — À ÿ áÿõà çàêîâàëè, ïðåäñòàâè ñè! Ùî çà ãëóïîñò! Å, ñèãóðíî å èìàëî äâå-òðè ïðîáëåì÷åòà — äîáàâè çàìèñëåíî, — àìà äà ãè áÿõà îïðàâèëè íàâðåìå, âìåñòî äà ñå ïëàøàò. È âñè÷êî ñè èìà, íàëè âèæäàø? Åòî, êîðèòöå çà êðàêà âúâ ôîðìàòà íà ðàêîâèíà. Öÿë ãàðäåðîá çà õàâëèè è õàëàòè. À â îíàçè âàíà åé òàì èìà íÿêàêâî äóõàëî, òà öÿëàòà âîäà å íà ìåõóð÷åòà, áåç ïðåäè òîâà äà ñè õàïâàë òåæêà õðàíà. Òîâà òóê ñ ðóñàëêèòå å ñïåöèàëíî ãúðíåíöå çà èçðÿçàíèòå íîêòè. Äà, âñè÷êî ñè èìà.
— Ñïåöèàëíî ãúðíåíöå çà íîêòèòå? Ãíîìúò íà áðàäàâèöèòå ñå ïî÷åñà ïî ãëàâàòà ïîä øàïêàòà.
— À, ïðåäïàçëèâîñòòà íèêîãà íå å èçëèøíà — óâåðè ãî Ðèäêúëè è âäèãíà êàïàêà íà èçÿùíî óêðàñåíà êîôà ñ íàäïèñ „Ñîëè çà âàíà". Èçâàäè îòâúòðå áóòèëêà âèíî. — Äîêîïàø ëè íå÷èè èçðÿçàíè íîêòè, âñå åäíî ÷îâå÷åòî âå÷å òè å â íîêòèòå, õà-õà! Èñòèíñêà ïðàñòàðà ìàãèÿ. Îùå îò çîðàòà íà âðåìåòî.
Âäèãíà áóòèëêàòà êúì ñâåòëèíàòà.
— Äîáðî å, ïúê è ñå å èçñòóäèëî êàêòî òðÿáâà. — Îòïóøè áóòèëêàòà è ïðîìúðìîðè: — Òà êàçâàø áðàäàâèöè, çíà÷è?
— Àìè íå çíàì êàê ñòàíà — âäèãíà ðàìåíå ãíîìúò. — Èçâåäíúæ ñå ñúáóäèõ çà ïðúâ ïúò è... åòî ìå Ãíîì íà áðàäàâèöèòå.
— Äà, çàãàäêà — ïîêëàòè ãëàâà Àðõèêàíöëåðúò. — Òàòêî ìè ðàçïðàâÿøå, ÷å Ãíîìúò íà áðàäàâèöèòå ïî÷âàë äà òå òîðìîçè, àêî øëÿïàø áîñ ïî ïîäà. Àìà èçîáùî íå ìè å õðóìâàëî, ÷å ñúùåñòâóâàø. Âèêàõ ñè: „Ñàìî ìå ïëàøè." Äà, çà ôåèòå íà çúá÷åòàòà çíàì, íî áðàäàâèöèòå...
Îòïè çàìèñëåíî ãëúòêà è ñå âòîðà÷è â ãíîì÷åòî íàä ãúðëîòî íà áóòèëêàòà. Íÿìà êàê äà ñè Àðõèêàíöëåð è äà íå ðàçâèåø óñåò è çà íàé-òðóäíî çàáåëåæèìèòå ïðèçíàöè íà îïàñíîñò. Âñúùíîñò... Íÿìà êàê äà îöåëååø äúëãî êàòî Àðõèêàíöëåð áåç òîçè óñåò.
— Äîïàäà ëè òè ðàáîòàòà? — ïîïèòà ëóêàâî.
— Åõ, äà áåøå ïîíå ïúðõóò! — ïå÷àëíî ïðîìúëâè ãíîìúò. — Ïîâå÷êî âðåìå ùÿõ äà ïðåêàðâàì íà ÷èñò âúçäóõ.
— Õì. òðÿáâà äà ðàçíèùèì òàçè èñòîðèÿ. Ðàçáèðà ñå, ìîæå è äà íå èçëåçå íèùî îñîáåíî.
— Áëàãîäàðÿ — ìðà÷íî îòâúðíà Ãíîìúò íà áðàäàâèöèòå.

Âúðíúí Êðúìëè ñå òóïàøå ìèñëåíî ïî ðàìîòî — òàçè ãîäèíà Ïåùåðàòà áåøå âåëèêîëåïíà. Õîðàòà ìó ïîðàáîòèõà ìíîãî óñúðäíî. Øåéíàòà íà Äÿäî Ïðàñ çàñëóæàâàøå äà ÿ ñìÿòàò çà ïðîèçâåäåíèå íà èçêóñòâîòî, à ïúê ïðàñåòàòà áÿõà íàïðàâî íåîòëè÷èìè îò èñòèíñêè, äà íå ãîâîðèì çà ïðåëåñòíèÿ èì ðîçîâ öâÿò.
Ïåùåðàòà çàåìàøå ïî÷òè öåëèÿ ïúðâè åòàæ. Åäèí îò ãíîìîâåòå áåøå ñóðîâî ñìúìðåí è ãëîáåí ñ óäðúæêà îò íàäíèöàòà, çàùîòî ñå ñêðè äà ïóøè çàä Âúëøåáíèÿ ïååù âîäîïàä è êóêëèòå ñ ÷àñîâíèêîâ ìåõàíèçúì, èçîáðàçÿâàùè Âñè÷êè íàðîäè íà ñâåòà. Å, äâèæåíèÿòà íà êóêëèòå ñå îòëè÷àâàõà ñ òðîìàâà ðÿçêîñò, à è ìåõàíèçìèòå ÷åñòè÷êî çàïúâàõà, íî, îáùî âçåòî, ãëåäêàòà áè òðÿáâàëî äà âúçðàäâà äåòñêèòå ñúðöà.
Äå÷èöàòà íàèñòèíà ñå òúëïÿõà íàîêîëî çàåäíî ñ ðîäèòåëèòå ñè è çÿïàõà îìàÿíè.
À ïàðèòå ïðèèæäàõà êàòî ïúëíîâîäíà ðåêà. Î, êàêâè ïðèõîäè ñàìî!
Çà äà íå ïîäëàãà ñëóæèòåëèòå ñè íà èçëèøíè èçêóøåíèÿ, ãîñïîäèí Êðúìëè áå íàðåäèë äà îïúíàò ñëîæíà ïëåòåíèöà îò òåë ïîä òàâàíà íà âñåêè åòàæ. Ïî ñðåäàòà ñåäåøå êàñèåð â ìàëêî ãèøå. Ïðîäàâà÷èòå âçåìàõà ïàðèòå íà êëèåíòèòå, ñëàãàõà ãè â ìàëêî ìåõàíè÷íî âàãîí÷å è ãî ïóñêàõà êúì êàñèåðà, êîéòî ïúê âðúùàøå ðåñòîòî ïî ñúùèÿ íà÷èí. Íèêàêâè ñúáëàçíè, à âàãîí÷åòàòà ñå ñòðåëêàõà íàïðåä-íàçàä êàòî ðàêåòè.
Ãîñïîäèí Êðúìëè îáîæàâàøå Ïðàñîêîëåäà. Â êðàÿ íà êðàèùàòà íàé-âàæíîòî å äà çàðàäâàìå õëàïåòàòà, íàëè?
Çàòîâà ñèÿåøå, ïúõíàë íåáðåæíî ïàëöè â äæîá÷åòàòà íà æèëåòêàòà ñè.
— Ãîñïîæèöå Õàðäèíã, âñè÷êî íàðåä ëè å?
— Äà, ãîñïîäèí Êðúìëè — ñìèðåíî ïîòâúðäè êàñèåðêàòà.
— Ïðåêðàñíî, ïðåêðàñíî... —ïðîìúëâè òîé, çàãëåäàí â ñòðóïàíèòå íà êóï÷èíêè ìîíåòè.
Ïî òÿõ ïëúçíà îñëåïèòåëåí çèãçàã è ñúñ ñúñêàíå ñå çàçåìè â ðàìêàòà íà ãèøåòî. Ãîñïîäèí Êðúìëè ïðèìèãà âòðåùåí, à îò ìåòàëíèòå ðàìêè íà î÷èëàòà íà ãîñïîæèöà Õàðäèíã èçñêà÷àõà èñêðè.
Ïåùåðàòà ñå ïðîìåíè çàøåìåòÿâàùî. Çà ÷àñòèöà îò ñåêóíäàòà ãî ñïîõîäè âïå÷àòëåíèåòî çà îãðîìíà ñêîðîñò, ñÿêàø íîâîòî ÿâëåíèå áå äîëåòÿëî îòíÿêúäå è ñïðÿëî èçâåäíúæ. Àìà ÷å íåëåïîñò...
À. ÷åòèðèòå ðîçîâè ïðàñåòà ñÿêàø ñå âçðèâèõà. Êàðòîíåíà çóðëè÷êà õàëîñà ãîñïîäèí Êðúìëè ïî ãëàâàòà.
Íà ìÿñòîòî èì ñúñ ñóìòåíå ñå íàñòàíèõà... å, òðÿáâàøå äà ñà øîïàðè, çàùîòî õèïîïîòàìèòå íÿìàò ìàëêè çàîñòðåíè óøè÷êè è õàëêè â çóðëèòå. Ñàìî ÷å òâàðèòå áÿõà ñ êîëîñàëíè ðàçìåðè è îáðàñëè ñ ùðúêíàëà ñèâà ÷åòèíà, à îêîëî òÿõ ñå ðàçíàñÿøå ëþòèâà âîíÿ.
Èçîáùî íå èçãëåæäàõà ñëàäè÷êè. Â òÿõ íå ñå çàáåëÿçâàøå è ñëåäà îò î÷àðîâàíèå. Åäíî îò æèâîòíèòå ñå âòîðà÷è â ãîñïîäèí Êðúìëè ñ êðúâÿñàëèòå ñè î÷è÷êè è èçãðóõòÿ äèâî.
Îò ïðåäèøíàòà øåéíà íÿìàøå è ïîìåí, "à òîé òîëêîâà ñè ÿ õàðåñâàøå... Óêðàñÿâàõà ÿ ñðåáúðíè çàâúðòóëêè. Ãîñïîäèí Êðúìëè ëè÷íî ïðîñëåäè ëåïåíåòî íà âñÿêà áëåùóêàùà çâåçäè÷êà. Óâè, ñàìî æàëêè îñòàíêè îò òîâà âåëèêîëåïèå áÿõà ïðúñíàòè îêîëî øåéíà, êîÿòî ìàé áå ñêîâàíà ãðóáî îò íåáðåæíî îäÿëàíè äúíåðè âúðõó äâà ãðàìàäíè ïëúçãà÷à. Âèäúò é ïîäñêàçâàøå êîëêî å äðåâíà, à ïî âñÿêà ïîâúðõíîñò áÿõà èçäÿëàíè ëèöà — ïðîòèâíè óõèëåíè ìàñêè, êîèòî ñúâñåì íå ïîäõîæäàõà íà ìèëèÿ ïðàçíèê.
Ðîäèòåëè âðåùÿõà è äúðïàõà äåöàòà ñè, íî íå ïîñòèãàõà íèùî îñîáåíî. Õëàïåòàòà ñå ëåïÿõà îêîëî ïðåêðàñíàòà èçíåíàäà êàòî ìóõè íà ìåä.
Ãîñïîäèí Êðúìëè ñå âòóðíà êúì òîçè óæàñ, ðàçìàõàë ïàíè÷åñêè ðúöå.
— Ñïðåòå! Ñïðåòå! — êðåùåøå ãíåâíî. — Ùå ïîäïëàøèòå êëèåíòèòå ìè!
— Àìà òå ñè èìàò è áèâíè! — âúçòîðæåíî âúçêëèêíà åäíî ìîì÷åíöå äî íåãî. — Ñòðàõîòèÿ! À ñåñòðà ìó ñå ïðîâèêíà:
— Ãëåäàé áå, åäíîòî ïðàñå ïèøêà! — Íàèñòèíà ñå èçäèãàøå îãðîìåí îáëàê îò æúëòè èçïàðåíèÿ. — Õà, ïîòå÷å è êúì ñòúëáàòà. Åé, õîðà, àêî íå ìîæåòå äà ïëóâàòå, äðúæòå ñå çà ïàðàïåòà!
— Êîéòî å ëîø, íàïðàâî ãî èçÿæäàò — ñúîáùè ñ ÿâíî îäîáðåíèå åäíî ìîìè÷åíöå. — Öåëèÿ. Ñ êîñòèòå. Ñõðóñêâàò ãî, äà çíàåòå!
Íàìåñè ñå ïî-ãîëÿìî äåòå:
— ß íå äðúíêàé êàòî íÿêîå áåá÷å! Òèÿ íå ñà èñòèíñêè. Äîêàðàëè ñà íÿêîé ìàãüîñíèê äà íè áàëàìîñâà ñ òðèêîâå. Èëè ñà íàïðàâåíè ñ ïðóæèíêè è êîëåëöà. Âñè÷êè çíàÿò, ÷å íå ñà èñòèí...
Åäèí îò øîïàðèòå ãî èçãëåäà áåçñòðàñòíî,. Íàõàêàíîòî õëàïå ïîáúðçà äà ñå ñêðèå çàä ãúðáà íà ìàéêà ñè.
Ãîñïîäèí Êðúìëè ñå áîðåøå ñ òúëïàòà, à ïî ëèöåòî ìó ñå ñòè÷àõà ñúëçè íà áåçñèëíà ÿðîñò. Äåöàòà íå ñå îòäåëÿõà îò êîëîñàëíèòå ïðàñåòà, êîëêîòî è äà ãè äúðïàõà ìàéêèòå èì. Äðåáíî ìîìè÷åíöå èì ïîäàâàøå ïîðòîêàëè.
À êóêëèòå, ïðåäñòàâÿùè Âñè÷êè íàðîäè, áÿõà â æàëêî ñúñòîÿíèå. Ñâúðçàíèòå ñ øàðíèðè ïðúòè â òÿõ ñå áÿõà ïîèçêðèâèëè îò ïðîèçøåñòâèåòî, çàòîâà ìîì÷åòî îò Êëà÷ ðèòìè÷íî íàëàãàøå ñ öåðåìîíèàëíîòî ñè êîïèå ãëàâàòà íà ìîìè÷åòî îò Îìíèÿ, à ïúê ìîìè÷åòî îò Àõàòîâàòà èìïåðèÿ ðèòàøå ïî óõîòî ìàëúê äðóèä îò Ëàìåäîí. Äðåáîñúöèòå íàîêîëî êðÿêàõà ðàäîñòíî ïðè âñåêè óäàð.
Ìúæ â ÷åðâåíî è áÿëî ñè ïðîáè ïúò ïðåç ãúìæèëîòî è ñúðäèòî òèêíà ôàëøèâàòà ñè áðàäà â ðúöåòå íà ãîñïîäèí Êðúìëè.
— Äî ãóøà ìè äîéäå! — èçðúìæà ñòàðåöúò, ïðåìåíåí êàòî Äÿäî Ïðàñ. — Íÿìàì íèùî ïðîòèâ ìîêðèòå ãàùè íà òèÿ ïèêëüîâöè, íî òîâà å ïðåêàëåíî!
Îòäàëå÷è ñå ñ èçðàæåíèå íà íàêúðíåíî äîñòîéíñòâî.
Íÿêîé îáà÷å ñåäåøå â ãîëÿìîòî êðåñëî, à íà êîëÿíîòî ìó áåøå êàöíàëî ìîì÷å, ôèãóðàòà èçãëåæäàøå... ñìóùàâàùî. Íåñúìíåíî è òÿ íîñåøå êîñòþì íà Äÿäî Ïðàñ, ñàìî ÷å î÷èòå íà ãîñïîäèí Êðúìëè òúé è íå óñïÿâàõà äà ÿ óëîâÿò âúâ ôîêóñ, àìè âñå ñå èçâðúùàõà, ñÿêàø ñå îïèòâàøå äà ïîãëåäíå êðàé÷åöà íà ñîáñòâåíîòî ñè óõî.
— Íî êàêâî ñòàâà òóê?! —æàëíî èçîõêà ñîáñòâåíèêúò íà ìàãàçèíà.
Íå÷èè ïðúñòè ñå âïèõà â ðàìîòî ìó. Îáúðíà ñå è åäâà íå ñå áëúñíà â ëèöåòî íà ïîðåäíèÿ îò ïîìàãà÷èòå íà Äÿäî Ïðàñ. Å, ïîíå íîñåøå ñúîòâåòíèÿ êîñòþì.
— Âèå ïúê êîé ñòå?
Ãíîìúò èçâàäè âëàæíàòà óãàðêà îò óñòàòà ñè è ìó ñå îçúáè ïðèâåòëèâî. 	 — Ìîæåø äà ìå íàðè÷àø ÷è÷î Ôðàñ.
— Íî òè íå ñè ãíîì!
— Ïîçíà, àç ñúì ìàëêà ôåÿ.
Îòêúì Ïåùåðàòà ñå ðàçíåñå ãëàñ:     - È ÊÀÊÂÎ ÑÈ ÏÎÆÅËÀ ÇÀ ÏÐÀÇÍÈÊÀ, ÌÀËÊÎ ×ÎÂÅ×Å?
Ãîñïîäèí Êðúìëè áàâíî ñå çàãëåäà íàòàì, ðàçòðåñåí äî ïåòèòå îò óæàñ. Ïðåä... óçóðïàòîðà Äÿäî Ïðàñ ñòúð÷åøå äåòåíöå îò íåÿñåí ïîë, êîåòî íàãëåä ñå ñúñòîåøå ïðåäèìíî îò îãðîìíà ìúõåñòà øàïêà.
Ñîáñòâåíèêúò íà ìàãàçèíà îòäàâíà çíàåøå íàèçóñò íåèçáåæíèÿ ñöåíàðèé: äåòåòî îíåìÿâà ñðàìåæëèâî, ìàéêàòà íàìèãà ñúó÷àñòíè÷åñêè íà àêòüîðà è èçðè÷à íàòúðòåíî, êàêòî ïðàâÿò âúçðàñòíèòå, âëèçàéêè â çàãîâîð ïðîòèâ íåâðúñòíèòå ñè æåðòâè: „Äîðèéí, èñêàø ïëà÷åùà êóêëà, íàëè? È îíçè êóõíåíñêè êîìïëåêò „Ãîòâÿ ñ ìàìà", êîéòî âèäÿõìå íà âèòðèíàòà. Íàëè? Êàêâî òðÿáâàøå äà êàæåø íà Äÿäî Ïðàñ?"
Çàøåìåòåíîòî îòðî÷å èçìúíêâà: „Áëúäúðÿ", íàêðàÿ ïîëó÷àâà îò àêòüîðà áàëîí÷å èëè ïîðòîêàë.
Òîçè ïúò âñè÷êî ñå îáúðíà íàîïàêè. Ìàéêàòà åäâà óñïÿ äà çàïî÷íå:
— Èñêàø...
— ÄÅÒÅ, ÇÀÙÎ ÐÚÖÅÒÅ ÒÈ ÑÀ ÂÚÐÇÀÍÈ Ñ ØÍÓÐ×ÅÒÀ?
Ìúíè÷åòî ñâåäå ïîãëåä êúì åäíîïðúñòèòå ðúêàâèöè, ïîêëàùàùè ñå îò ðúêàâèòå ìó.
Ò'à øà ðúê'è÷êè.	
 ÐÀÇÁÈÐÀÌ. ÌÍÎÃÎ ÏÐÀÊÒÈ×ÍÎ. ×_
— Òè èùèíøêè ëè øè?
— À ÒÈ ÊÀÊ ÌÈÑËÈØ?
Ïîä øàïêàòà ðàçöúôòÿ ëóêàâà óñìèâêà.
— Âèäÿõ åäèí òâîé ïðàø÷î äà ïèøêà.
Òîíúò ïîäñêàçâàøå, ÷å íèùî â îáîçðèìîòî áúäåùå íÿìà äà çàëè÷è òîâà íåçàáðàâèìî ñúáèòèå îò ïàìåòòà ìó.
— Î, ÒÚÉ ËÈ... ÕÌ, ÄÎÁÐÅ.
— È øè èìà îòæàä åäèí ãîëÿì...
— ÂÑÅ ÏÀÊ ÊÀÊÂÎ ÑÈ ÏÎÆÅËÀ ÇÀ ÏÐÀÇÍÈÊÀ? — ïîáúðçà äà ïîïèòà Äÿäî Ïðàñ.
Ìàéêàòà ñúçðÿ óäîáíèÿ ìîìåíò äà ïîäõâàíå ðåïëèêàòà ñè.
— Òÿ èñêà...
Äÿäî Ïðàñ íåòúðïåëèâî ùðàêíà ñ ïðúñòè è óñòíèòå é êàòî ÷å çàëåïíàõà. À äåòåòî ïúê ñå âêîï÷è ñâèðåïî â óíèêàëíèÿ øàíñ.
— Èøêàì àðìèÿ. È ãîëÿì æàìúê ø îùðè êóëè, È ìå÷.
— ÎÙÅ ÊÀÊÂÎ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÌÈ ÊÀÆÅØ?
—Ãîëÿ-ÿ-ÿì ìå÷ — äîáàâè äðåáîñú÷åòî ñëåä íàïðåãíàò ðàçìèñúë.
— ÏÐÀÂÈËÍÎ! — îäîáðè Äÿäî Ïðàñ. ×è÷î Ôðàñ îáà÷å ñå ïðèìúêíà äî íåãî è ãî ïîáóòíà. 
- Îò òÿõ ñå î÷àêâà äà âè áëàãîäàðÿò — ïðîøåïíà íàñòîé÷èâî.
- ÑÈÃÓÐÅÍ ËÈ ÑÈ? ÕÎÐÀÒÀ ÎÁÈÊÍÎÂÅÍÎ ÍÅ ÍÀÌÈÐÀÒ ÏÐÈ×ÈÍÈ ÄÀ ÃÎ ÏÐÀÂßÒ.
- Èñêàõ äà êàæà, ÷å äåöàòà áëàãîäàðÿò íà Äÿäî Ïðàñ! — èçñúñêà Àëáúðò. — Òîåñò â ìîìåíòà íà âàñ, ÿñíî?
-ÄÀ, ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. ÕÌ. ÑËÓØÀÉ, ÎÒ ÒÅÁ ÑÅ Î×ÀÊÂÀ ÄÀ ÌÈ ÁËÀÃÎÄÀÐÈØ.
- Áëúäúðÿ.
- È ÁÚÄÈ ÏÎÑËÓØÍÀ. ÒÎÂÀ Å ÅÄÍÎ ÎÒ ÓÑËÎÂÈßÒÀ.
- 'áðå.
- ÇÍÀ×È ÑÅ ÑÏÎÐÀÇÓÌßÕÌÅ.
Äÿäî Ïðàñ áðúêíà â ÷óâàëà ñè è èçâàäè...     ...âíóøèòåëåí ìîäåë íà çàìúê ñ îñòðè ñèíè ïîêðèâè íà êóëèòå, êîèòî èçãëåæäàõà ìíîãî ïîäõîäÿùè çà çàòâàðÿíå íà ïðèíöåñè â íàé-ãîðíèòå ñòàè...
...îãðîìíà êóòèÿ ñ íÿêîëêîñòîòèí óäèâèòåëíî ïðàâäîïîäîáíè ôèãóðêè íà ðèöàðè è âîéíèöè...
...è ìå÷. Îñòðèåòî ìó áåøå äúëãî ÷åòèðè ñòúïêè è áëåñòåøå ñòðàõîâèòî.
À ìàéêàòà ñè ïîå äúõ...
- Êàê ùå é äàäåòå òîâà! — ïèñíà ñ âñå ñèëà. — Îïàñíî å!
- ÌÅ×ÎÂÅÒÅ ÂÈÍÀÃÈ ÑÀ ÎÏÀÑÍÈ - íàïîìíè Äÿäî Ïðàñ. - Ñ ÒÀÇÈ ÖÅË ÑÀ ÈÇÐÀÁÎÒÅÍÈ.
- Òÿ å îùå ìàëêà! — âèêíà íåâúçäúðæàíî è Êðúìëè.
- ÙÅ É ÏÎÑËÓÆÈ ÄÎÁÐÅ Â ÓÑÊÎÐÅÍÎÒÎ ÓÌÑÒÂÅÍÎ ÐÀÇÂÈÒÈÅ.
- Àìè àêî ñå ïîðåæå?!
- ÙÅ ÑÈ ÈÇÂËÅ×Å ÂÀÆÍÀ ÏÎÓÊÀ ÇÀ ÆÈÂÎÒÀ.
×è÷î Ôðàñ çàøåïíà òðåñêàâî.
— ÍÈÌÀ? Å, ÄÎÁÐÅ. ÍÅ ÑÚÌ ÍÀÏÚËÍÎ ÊÎÌÏÅÒÅÍÒÅÍ È ÍßÌÀ ÄÀ ÑÏÎÐß. Îñòðèåòî âå÷å áåøå äúðâåíî.
— À è äúùåðÿ ìè íå èñêà òåçè íåùà! — îïèòà ñå äà ñòúï÷å ôàêòèòå ìàéêàòà íà Äîðèéí. — Òÿ å ìîìè÷å! È íå ìîãà äà ñè ïîçâîëÿ òåçè íàôóêàíè ñêúïè èãðà÷êè!
— ÍÎ ÍÀËÈ ÑÅ ÏÎÄÐÀÇÁÈÐÀ, ×Å ÃÈ ÏÎÄÀÐßÂÀÌ? — îçàäà÷è ñå Äÿäî Ïðàñ.
— Õàéäå, äå! — óñìèõíà ñå íåïðèÿòíî ìàéêàòà.
— Ïîäàðÿâàòå ãè, à? — íàìåñè ñå ïîòðåñåí è Êðúìëè. — Íå ìîæå! Òîâà å íàøà ñòîêà! Êàê òúé ùå ÿ ðàçäàâàòå?! Ïîäàðúöèòå çà Ïðàñîêîëåäà äà íå ñà áåçïëàòíè! — Èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å âñå ïîâå÷å ðîäèòåëè, òîåñò ïîòåíöèàëíè êëèåíòè, ñå îáðúùàò è âïèâàò â íåãî íåðàçãàäàåìè ïîãëåäè. — Å... âÿðíî, ïîäàðúêúò ñè å ïîäàðúê, íî... ïúðâî òðÿáâà äà ñå êóïè. — Çàêèñêà ñå íåðâíî âúâ âñå ïî-òåæêàòà òèøèíà íàîêîëî. — Èãðà÷êèòå íå ñå ïðàâÿò îò ìàëêè åëôè, õà-õà...
— Àäñêè ñè ïðàâ — ìúäðî ñå ñúãëàñè ÷è÷î Ôðàñ. — Òðÿáâà äà ñè ëóä, çà äà ïúõíåø îñòúð èíñòðóìåíò â ðúêàòà íà åëô. Òóòàêñè ùå òè èçäúëáàå èíèöèàëèòå íà ÷åëîòî.
— Çíà÷è âñè÷êî òîâà å áåçïëàòíî? — ðÿçêî ïîïèòà ìàéêàòà íà Äîðèéí.
Íå áè ïîçâîëèëà äà îòâëåêàò âíèìàíèåòî é îò ñúùíîñòòà. Ãîñïîäèí Êðúìëè ñå âòîðà÷è áåçïîìîùíî â èãðà÷êèòå. Èçîáùî íå ïðèëè÷àõà íà îíåçè, êîèòî ïðåäëàãàøå â ñâîÿ ìàãàçèí. Îòíîâî ñå îïèòà äà îãëåäà âíèìàòåëíî íîâèÿ Äÿäî Ïðàñ. Âñÿêà êëåòêà â ìîçúêà ìó òâúðäåøå, ÷å âèæäà âåñåë äåáåëàê â ÷åðâåíî-áÿëà ïðåìÿíà.
Å... ïî÷òè âñÿêà êëåòêà. Íÿêîëêî ïî-ñõâàòëèâè çàáåëÿçâàõà äðóãî, ñàìî ÷å íå óñïÿâàõà äà ðàçáåðàò òî÷íî êàêâî. Äâå-òðè — íàé-áëàãîðàçóìíèòå — èçîáùî îòêàçâàõà äà ñâúðøàò íÿêàêâà ðàáîòà.
È äóìèòå ñàìè ñå èçïëúçíàõà ìåæäó çúáèòå ìó.
— Àìè... êàêòî èçãëåæäà, ïîäàðúöèòå ñà áåçïëàòíè.

Ìàêàð äà áåøå Ïðàñîêîëåäà, â ñãðàäèòå íà Óíèâåðñèòåòà öàðåøå òðåñêàâî îæèâëåíèå. Ìàãüîñíèöèòå ïîíà÷àëî íå ñè ëÿãàõà ðàíî*, à è âå÷å ïðåäâêóñâàõà ïèðøåñòâîòî, çàïî÷âàùî â ïîëóíîù.

* ×åñòî ïðèñïîñîáÿâàõà òå÷åíèåòî íà âðåìåòî ñïîðåä ïîòðåáíîñòèòå ñè. Ïîâå÷åòî ñòàðøè ìàãüîñíèöè, ðàçáèðà ñå, æèâååõà èçöÿëî â ìèíàëîòî, íî íåêîëöèíà ïîñòúïâàõà êàòî Ïðîôåñîðà ïî àíòðîïèêà, êîéòî áå èçìèñëèë íîâà òåìïîðàëíà ñèñòåìà, îñíîâàâàùà ñå íà óáåæäåíèåòî, ÷å âñè÷êè îñòàíàëè ñà çàáëóäà.

Ìíîçèíà ñà íàÿñíî ñúñ Ñèëíèÿ è Ñëàáèÿ àíòðîïåí ïðèíöèï. Ñïîðåä Ñëàáèÿ ïðèíöèï å ñòðàõîòíî çàáàâíî Âñåëåíàòà äà å ïîäðåäåíà ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å õîðàòà äà åâîëþèðàò äî ñòåïåí äà ñè èçêàðâàò ïðåõðàíàòà êàòî ïðåïîäàâàòåëè â óíèâåðñèòåòè. Ñèëíèÿò ïúê ãëàñè, ÷å öåëèÿò ñìèñúë íà ñâåòîâíîòî áèòèå ñå ñúñòîè íå ñàìî â òîâà õîðàòà äà ðàáîòÿò â óíèâåðñèòåòè, íî è äà ïèøàò ñðåùó ãëàâîçàìàéâàùè õîíîðàðè êíèãè, â ÷èèòî çàãëàâèÿ íåïðåìåííî ïðèñúñòâàò äóìèòå „êîñìîñ" èëè „õàîñ". (Ïðàâè ñà. Âñåëåíàòà íåñúìíåíî ôóíêöèîíèðà â ïîëçà íà ÷îâå÷åñòâîòî. Ëè÷è äîðè ïî óäîáíîòî ñâîéñòâî íà ñëúíöåòî äà èçãðÿâà òî÷íî êîãàòî õîðàòà ñà ãîòîâè äà çàïî÷íàò äíåâíèòå ñè çàíèìàíèÿ.)
Ïðîôåñîðúò ïî àíòðîïèêà îò Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò ñòèãíà äî ïðîçðåíèåòî çà Ñïåöèàëíèÿ íåèçáåæåí àíòðîïåí ïðèíöèï. Ñïîðåä íåãî åäèíñòâåíîòî îïðàâäàíèå çà ñúùåñòâóâàíåòî íà Âñåëåíàòà áåøå ïîÿâàòà íà Ïðîôåñîðà ïî àíòðîïèêà. Òàêà ñàìî èçðàçè â ïî-ñòðîãè ïîíÿòèÿ åäíà òåîðèÿ, êúì êîÿòî òàéíè÷êî ñå ïðèäúðæà âñåêè îò íàñ, ñòèãà èìåòî ìó äà å âïèñàíî â ñúîòâåòíàòà ãðàôà.
Çà ìàùàáèòå è ðàçìàõà íà òðàïåçàòà, êîÿòî ñëàãàõà â Óíèâåðñèòåòà íà Ïðàñîêîëåäà, ìîæå äà ñå ñúäè ïî ïðåäñòàâàòà íà ïðåïîäàâàòåëèòå çà ëåêà çàêóñêà — òðè-÷åòèðè îñíîâíè ÿñòèÿ, áåç äà ñå áðîÿò ñèðåíàòà è ÿäêèòå.
Íÿêîè îò òÿõ òðåíèðàõà ñåäìèöè íàðåä. Äåêàíúò íàïðèìåð óñïÿâàøå äà âäèãíå ñ âèëèöàòà ñè äåñåò êèëîãðàìîâà ïóéêà. À î÷àêâàíåòî ñàìî äîèçîñòðÿøå àïåòèòèòå, è áåç òîâà íàòî÷åíè äî áëÿñúê.
Ðèäêúëè ñòúïè íà ñíåãà ïðåä ïðàãà è ñè âäèãíà ÿêàòà. Â Êðèëîòî çà âèñîêîåíåðãèéíà ìàãèÿ âñè÷êè ïðîçîðöè áÿõà ÿðêî îñâåòåíè.
— Íå çíàì, íå çíàì — ìúðìîðåøå ñè ñ äîñàäà. — Åòî, âå÷å å Ïðàñîêîëåäà, à òå îùå ñå áúõòàò. Íå å åñòåñòâåíî! Êàòî áÿõ ñòóäåíò, ïî òîâà âðåìå ñè èçïîâðúùàõ ÷åðâàòà...
Ïîíäúð Ñòèáúíñ è íåãîâèòå ñòóäåíòè âñå ïàê íå çàáðàâÿõà çà ïðàçíèêà. Â ÷åñò íà Ïðàñîêîëåäà áÿõà îêè÷èëè Õåêñà ñ áîðîâè êëîíêè, à âúðõó ñòúêëåíèÿ êóïîë, ïîêðèâàù ãëàâíèÿ ìðàâóíÿê, ñå ìúäðåøå õàðòèåíà øàïêà.
Ðèäêúëè íå ìîæåøå äà ñå îòúðñè îò âïå÷àòëåíèåòî, ÷å ñ âñÿêî âëèçàíå òóê îòêðèâà ïî íåùî íîâî â òîâà... óñòðîéñòâî èëè ìèñëåùà ìàøèíà, èëè êàêâîòî òàì áåøå. Ïîíÿêîãà äðåáîëèèòå ñàìè ñå ïîÿâÿâàõà íîùåì. À Ñòèáúíñ ñå êúëíåøå, ÷å Õåêñúò ñàìè÷úê ïðåäñòàâÿë ÷åðòåæè çà ÷àñòè, îò êîèòî èìà íóæäà. Îò òîâà Àðõèêàíöëåðà òðúïêè ãî ïîáèâàõà. Çàáåëÿçà îùå ñ âëèçàíåòî íîâîñò, îò êîÿòî íàïðàâî ñå ñìðúçíà.
— Àìà íå ðàçáèðàì êàê òúé ïðèêàçâàòå ñ ìàøèíàòà — ïðèçíà ñè íàìðúùåí. — Íàëè ñêàïàíîòî íåùî íÿìà óøè?
— Âñúùíîñò èìà... åäíî, íî ãîëÿìî... — ïîçàïúíà ñå Ïîíäúð è ïîñî÷è ìåìáðàíà ñðåä ïëåòåíèöà îò òðúáè÷êè.
— Íî òàì îò êðàÿ íå ñòúð÷è ëè ôóíèÿ çà ãëóõè? — ïîïèòà ïîäîçðèòåëíî àðõèêàíöëåðúò.
— Äà, ïðàâèëíî ñå îðèåíòèðàòå... — Ïîíäúð ñå ïðîêàøëÿ. —Âèæòå êàêâî, çâóêúò ñå íîñè íà âúëíè...
Ïðèñúùîòî íà ìàãüîñíèêà ÿñíîâèäñòâî ïðîñòî ìó çàïóøè óñòàòà. Ðèäêúëè ùåøå íåïðåìåííî äà ñå çàáëóäè, ÷å ìó ãîâîðè çà ìîðåòî. Ùåøå äà çàïî÷íå ïîðåäíîòî áåçäúííî íåäîðàçóìåíèå êàêòî âñåêè ïúò, êîãàòî íÿêîé ñå çàõâàíåøå äà îáÿñíÿâà êàêâîòî è äà áèëî íà Àðõèêàíöëåðà. È ïî àñîöèàòèâåí ïúò ùÿõà äà ñå ïðåïúâàò â äóìè êàòî „ñúðô", „ïÿñúê", ìîæå áè è „ñëàäîëåä"...
— Àìè ïðàâèì ãî ñ ìàãèÿ — ïðåäàäå ñå íàêðàÿ.
— Àõà. ×óäåñíî — ìàëêî ðàçî÷àðîâàíî èçñóìòÿ Ðèäêúëè. — Çíà÷è íèêàêâè ñëîæíè øàøìè ñ ïðóæèíêè, çúáíè êîëåëöà, âúçäóøíè òðúáè÷êè è äðóãè èçìèøëüîòèíè?
— Òî÷íî òàêà, ñúð. Ìàãèÿ. Íî îò íàé-àâàíãàðäíàòà.
— Áèâà, áèâà. È êàêâî ñòàâà?
— Õåêñúò ÷óâà êàêâîòî ìó êàçâàìå.
— Ëþáîïèòíî. À è òàêà ñè ñïåñòÿâàòå íåïðåêúñíàòîòî ïðîáèâàíå íà äóï÷èöè â ðàçíè êàðòè÷êè è öÿëîòî áëúñêàíå ïî êëàâèøèòå. — Àðõèêàíöëåðúò èçòðúñêà ëóëàòà ñè, ïî÷óêâàéêè ïî òàáåëàòà „Âíèìàíèå: ìðàâóíÿê!". Ïîíäúð òðåïíà. —ß ìè êàæè... Íåùîòî âñå ïàê å ãîëÿì èçêóñòâåí ìîçúê, íàëè?
— Áèõòå ìîãúë äà ïîäõîäèòå êúì ïðîáëåìà è îò òàçè ãëåäíà òî÷êà — ìíîãî ïðåäïàçëèâî îòâúðíà Ïîíäúð. — Ðàçáèðà ñå, Õåêñúò íå ìèñëè â ñúùèíñêèÿ ñìèñúë íà ïîíÿòèåòî. Íî èçãëåæäà, ÷å ìèñëè.
— Àõà. Äîñóù êàòî Äåêàíà. Èìà ëè íàäåæäà äà ñëîæèì ïîäîáíî ìîçú÷å è â íåãîâàòà ãëàâà?
— Ñúð, Õåêñúò òåæè äåñåò òîíà.
— Òúé ëè? Òðóäíè÷êî áèõìå ãî íàìåñòèëè. — Ðèäêúëè ïîóìóâà è áðúêíà â äæîáà ñè. — Äà òè êàæà çàùî äîéäîõ. Åé òîâà ïðèÿòåë÷å å Ãíîìúò íà áðàäàâèöèòå...
— Çäðàâåéòå — ñâåíëèâî ïðîìúëâè ãíîì÷åòî.
— ...è äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿ, âúçíèêíàë ïðîñòî òàêà, îò íèùîòî. Äà çíàåø, ñòîðè ìè ñå ìàëêî ÷óäíîâàòî. Å, îêîëî Ïðàñîêîëåäà âñå ñå ñëó÷âà íåùî íåâåðîÿòíî. Ïîñëåäíàòà íîù îò ãîäèíàòà, Äÿäî Ïðàñ õâúðêà íàñàì-íàòàì è òàêèâà ìè òè ðàáîòè. Âðåìåòî íà íàé-òúìíèòå ñåíêè, íàëè ñå ñåùàø? Öÿëà ãîäèíà ñå å òðóïàë îêóëòåí áîêëóê, ìîæå è äà ïðåëåå. Ïèòàõ ñå äàëè âèå íå áèõòå èñêàëè äà ñå ïî-ðàçðîâèòå â èñòîðèÿòà. Íå ìè ñå âÿðâà äà å íåùî òðåâîæíî...
— Ãíîì íà áðàäàâèöèòå! — ïîâòîðè ñëèñàíèÿò Ïîíäúð.
Ìàëêîòî ñúçäàíèå ïðèòèñíà ÷óâàë÷åòî êúì ñåáå ñè.
— Àìè ìîæå äà å ùóðîòèÿ — âäèãíà ðàìåíå Ðèäêúëè, — íî è áåç òîâà ñè ãè èìàìå â èçëèøúê. Â êðàÿ íà êðàèùàòà âñè÷êè çíàÿò çà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà, íàëè? À è çàùî èìà áîã íà ïèÿíñòâîòî, ïúê íÿìà áîã íà ìàõìóðëóêà... — Ìëúêíà èçâåäíúæ è ñå çàñëóøà. — Åé, íÿêîé äðóã ÷ó ëè øóìà?
— Ìîëÿ?
— Êàòî çâúí íà ñúâñåì ìúíè÷êè ñðåáúðíè êàìáàíêè...
— Íå ÷óõ íèùî ïîäîáíî, ñúð.
— Êàêòî è äà å... Òà êàêâî êàçâàõ... Äà, áå. Íèêîé íå áåøå ÷óâàë çà Ãíîì íà áðàäàâèöèòå äî òàçè âå÷åð.
— Âÿðíî ñè å — îáàäè ñå è ãíîì÷åòî. — È àç íå áÿõ ÷óâàë çà ñåáå ñè.
— Äîáðå, ñúð, ùå ñå îïèòàìå äà ïðîâåðèì — äèïëîìàòè÷íî îòâúðíà Ïîíäúð.
— Äîáúð ïîäõîä.
Ðèäêúëè îòíîâî ïðèáðà ãíîì÷åòî â äæîáà ñè è ñå îçúðíà êúì Õåêñà.
— Èçóìèòåëíî... Ñàìî èçãëåæäà, ÷å ìèñëè, à?
— Ú-ú... äà.
— À âñúùíîñò íå ìèñëè, íàëè?
— Ú-ú... íå.
— Ïðîñòî òå çàáëóæäàâà, íî å ñàìî ïðåñòðóâêà, òúé ëè?
— Ú-ú... äà.
— Çíà÷è å êàòî âñè÷êè îñòàíàëè — ïîêëàòè ãëàâà Àðõèêàíöëåðúò.

Ìîì÷åòî ñå íàñòàíè íà îôèöèàëíîòî êîëÿíî è îãëåäà ïðåöåíÿâàùî Äÿäî Ïðàñ îò ãëàâàòà äî ïåòèòå.
— Íåêà ñè èçÿñíèì íåùî îùå â íà÷àëîòî. Çíàì, ÷å ñòå ñå ïðåäðåøèë. Íåâúçìîæíî å äà ñúùåñòâóâà Äÿäî Ïðàñ è ïîðàäè áèîëîãè÷åñêè, è ïîðàäè ôèçè÷åñêè ïðè÷èíè. Íàäÿâàì ñå, ÷å íà òàçè îñíîâà ùå ïîñòèãíåì ðàçáèðàòåëñòâî.
— ÓÂÅÐÅÍ ÑÚÌ, ×Å ÑÕÂÀÍÀÕ ÍÀÌÅÊÀ. ÇÍÀ×È ÀÇ ÍÅ ÑÚÙÅÑÒÂÓÂÀÌ?
— Ïðàâèëíî. Ïðèñúùè íà òîçè ñåçîí îò ãîäèíàòà âÿòúðíè÷àâè çàáàâëåíèÿ. Ïîçâîëÿâàì ñè äà îòáåëåæà è ÷å ñúì îòâðàòåí îò ãíóñíèÿ êîìåðñèàëåí äóõ íà òîâà øîó. Ìàéêà ìè âå÷å êóïè ïîäàðúöèòå çà ìåí. Àç é äàäîõ óêàçàíèÿ, ðàçáèðà ñå. Èíà÷å âñè÷êî ùåøå äà îáúðêà.
Äÿäî Ïðàñ ñå âçðÿ çà ìèã â ñìóòåíàòà óñìèâêà íà ïúðõàùîòî íàáëèçî âúïëúùåíèå íà ìàé÷èíà íåêàäúðíîñò.
- ÍÀ ÊÎËÊÎ ÃÎÄÈÍÈ ÑÈ? Ìîì÷åòî âúçäúõíà îò ñêóêà.
- Íå ñè èãðàåòå ðîëÿòà êàêòî ïîäîáàâà. Ìåæäó äðóãîòî âå÷å ñúì ó÷àñòâàë â òîâà ïðåäñòàâëåíèå. Áè òðÿáâàëî äà çàïî÷íåòå, êàòî ìå ïîïèòàòå çà èìåòî ìè.
- ÀÀÐÚÍ ÔÈÄÆÅÒ, ÊÂÀÐÒÀË „ÅËÈÒÅ", ÐÚÁÀÒÎÒÎ ØÎÑÅ, ÀÍÊÕ-ÌÎÐÏÎÐÊ.
- Âñå íÿêîé âè å êàçàë — âäèãíà ðàìåíå ìîì÷åòî. — Ïîäîçèðàì, ÷å õîðàòà, ïðåîáëå÷åíè êàòî ãíîìîâå, èçìúêâàò ïðåäâàðèòåëíî ñâåäåíèÿ îò ìàéêèòå.
- ÒÈ ÑÈ ÍÀ ÎÑÅÌ ÃÎÄÈÍÈ... ÍÎ, ÎÒ ÄÐÓÃÀ ÑÒÐÀÍÀ, ÌÀÉ ÍÀÁËÈÆÀÂÀØ ×ÅÒÈÐÈÄÅÑÅÒ È ÏÅÒ.
- À òîâà ìîæå áè ãî çíàåòå, çàùîòî ñå ïîïúëâàò íÿêàêâè ôîðìóëÿðè.
- ÈÑÊÀØ ÄÀ ÏÎËÓ×ÈØ ÊÍÈÃÀÒÀ ÍÀ ÓÎËÍÚÒ „ÁÅÇÎÁÈÄÍÈÒÅ ÂËÅ×ÓÃÈ ÍÀ ÐÀÂÍÈÍÈÒÅ ÑÒÎ-ÕÅËÈÒ", ÎÑÒÚÊËÅÍÀ ÂÈÒÐÈÍÊÀ ÇÀ ÎÁÐÀÇÖÈ, ÊÎËÅÊÖÈÎÍÅÍ ÀËÁÓÌ ÑÚÑ ÑÚÙÎÒÎ ÏÐÅÄÍÀÇÍÀ×ÅÍÈÅ È ÃÓÙÅÐÑÊÀ ÏÐÅÑÀ. À ÇÀ ÊÀÊÂÎ ÑËÓÆÈ ÒÀÇÈ ÃÓÙÅÐÑÊÀ ÏÐÅÑÀ?
- Êàê ñè ïðåäñòàâÿòå äà ãè ëåïèòå ïî ñòðàíèöèòå, äîêàòî ñà îùå òðèèçìåðíè? Ïðåäïîëàãàì, ÷å òÿ âè å èçáðîèëà âñè÷êî, äîêàòî ñå ðàçñåÿõ çà ìîìåíò ïî îíçè êîìïëåêò ìîëèâè. Íÿìà ëè äà ïðèâúðøâàìå òàçè èãðè÷êà? Äàéòå ìè ïîðòîêàëà è äà íå ñè ãóáèì âðåìåòî.
- ÌÎÃÀ ÄÀ ÒÈ ÄÀÌ ÍÅÑÐÀÂÍÈÌÎ ÏÎÂÅ×Å ÎÒ ÅÄÈÍ ÏÎÐÒÎÊÀË.
—Äà, äà, âèäÿõ. Çàëúãâàòå äîâåð÷èâèòå êëèåíòè. Àìè ÷å âèå äîðè íîñèòå ôàëøèâà áðàäà! Ìåæäó äðóãîòî, ãîñïîäèíå, çàáåëÿçàõòå ëè êàê åäíî îò âàøèòå ïðàñåòà...
— ÄÀ.
— Ñèãóðíî ãî ïðàâèòå ñ îãëåäàëà, âúæåíöà è òðúáè÷êè. Ñòîðè ìè ñå ìíîãî ïðåèãðàíî. Äÿäî Ïðàñ ÿäîñàíî ùðàêíà ñ ïðúñòè.
— À, òîâà ëè å íîâèÿò ñèãíàë... Äîáðå, ñëèçàì. Ìíîãî âè áëàãîäàðÿ — ó÷òèâî çàâúðøè ìîì÷åòî.
— ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ - ïîæåëà ìó Äÿäî Ïðàñ íà èçïðîâîäÿê.
×è÷î Ôðàñ ïîòóïà ãîñïîäàðÿ ñè ïî ðàìîòî.
— Âåëèêîëåïíî ñå ñïðàâèõòå. Ãîëÿìî òúðïåíèå ïðîÿâèõòå. Àç ùÿõ äà ãî ïðàñíà ïî âðàòà, òà äà íå ñè âèðè òîëêîâà íîñëåòî.
— Î, ÇÀ ÌÅÍ ÍßÌÀ ÑÚÌÍÅÍÈÅ, ×Å ÑÊÎÐÎ ÙÅ ÏÐÎÇÐÅ ÇÀÁËÓÄÈÒÅ ÑÈ. - ×åðâåíàòà êà÷óëêà ñå çàâúðòÿ òàêà, ÷å ñàìî Àëáúðò ìîæåøå äà íàäíèêíå â äúëáèíèòå é. - ÂÅÐÎßÒÍÎ Â ÌÈÃÀ, ÊÎÃÀÒÎ ÎÒÂÎÐÈ ÂÑÈ×ÊÈ ÎÍÅÇÈ ÊÓÒÈÈ, ÊÎÈÒÎ Å ÎÑÒÀÂÈË ÌÀÉÊÀ ÌÓ ÄÀ ÍÎÑÈ... ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.

— Íå ñòÿãàé ÷àê òîëêîâà!
— ÏÈÑÓÊ.
Øóìîëåíåòî ïðîäúëæè çàä Ñþçúí, êîÿòî ñå îçúðòàøå èç óðâèòå îò ðàôòîâå â áèáëèîòåêàòà íà Ñìúðò. Òóê ìîæåõà äà ñå ïîìåñòÿò è íÿêîëêî áóðåíîñíè îáëàêà... àêî áèõà ïîñìåëè äà ñå ìÿðíàò.
— Äîáðå å, òî÷íî òàêà — ïðîäúëæè ãðà÷åíåòî, êîåòî òÿ ñå îïèòâàøå äà íå ñëóøà. — Íàëè òðÿáâà äà ñè ìúðäàì è êðèëåòå?
— ÏÈÑÓÊ.
— À, åòî ãî è Äÿäî Ïðàñ... — ïðîìúðìîðè Ñþçúí.
Íå áåøå ñàìî åäíà êíèãà. Èñòîðèÿòà ìó çàåìàøå íÿêîëêî ðàôòà. Ïúðâèÿò òîì ìàé áåøå íàïèñàí íà ñâèòúê îò æèâîòèíñêà êîæà.
— Ãîòîâî. Å, êàê èçãëåæäàì?
— ÏÈÑÓÊ.
— Ãîñïîæèöå? — ïîòúðñè ãàðâàíúò è âòîðî ìíåíèå.	
Òÿ ñå îáúðíà. Ïòèöàòà ïðèñòúïÿøå áîäðî, à øèÿòà é áåøå ÿðêî÷åðâåíà.
— Ïèó-ïèó! Ñêîê-ïîäñêîê! ×óðóëèê-÷óðóëèê!
— Íå çàáëóæäàâàø íèêîãî îñâåí ñåáå ñè — ðàâíîäóøíî îòáåëÿçà Ñþçúí. — Êàíàï÷åòî ñå âèæäà. Ïîñëå ïîáúðçà äà ðàçòâîðè ñâèòúêà.
— Å, ñèãóðíî òðÿáâà äà ìå âèäèø íà íÿêîé çàñíåæåí äúíåð — ñìúíêà ãàðâàíúò çàä íåÿ. — Òîãàâà ùå ñúì ñúùèíñêà ÷åðâåíîøèéêà.
— Íå ìîãà äà ïðî÷åòà òîâà! — âúçêëèêíà òÿ. — Áóêâèòå ñà íÿêàê... ñòðàííè.
— Áåçïëúòíè ðóíè — êîìïåòåíòíî ÿ îñâåäîìè ïòèöàòà. — Â êðàÿ íà êðàèùàòà Äÿäî Ïðàñ íå ïðèíàäëåæè êúì ÷îâåøêèÿ ðîä.
Ñþçúí ïëúçíà ðúêà ïî òúíêàòà êîæà. À òåçè.. ôîðìè ñå ðàçøàâàõà îêîëî ïðúñòèòå é.
Ìàêàð äà íå ãè ðàç÷èòàøå, ìîæåøå äà ãè ïî÷óâñòâà. Îñòúð ñâåæ ìèðèñ íà ñíÿã, ÷àê äúõúò é ñå âèæäàøå. Òðîïîò íà êîïèòà, ïðàùåíå íà êëîíè â ñêîâàíà îò ñòóä ãîðà...
ßðêî ñèÿåùî êúëáî...
Ñþçúí ïóñíà ñâèòúêà íà ðàôòà. Ïîñåãíà êúì ñëåäâàùèÿ, êîéòî ïúê áå íàïðàâåí îò áðåçîâà êîðà. Ñèìâîëèòå ñå ðååõà íàä ïîâúðõíîñòòà ìó. Êàêâîòî è äà îçíà÷àâàõà, íå áÿõà ïðåäíàçíà÷åíè çà ÷îâåøêè î÷è. Ïî-ñêîðî ïðåäñòàâëÿâàõà Áðàéëîâà àçáóêà çà ñëÿïî îïèïâàùèÿ óì. Ïðåäñòàâè íàëåòÿõà âúçïðèÿòèÿòà é — ìîêðà êîçèíà, ïîò, áîðîâà ñìîëà, ñàæäè. ëåä, âëàæíà ïåïåë, ñâèíñêè... èçïðàæíåíèÿ, ïîïðàâè ñå áúðçî ñúçíàòåëíàòà ãóâåðíàíòêà â íåÿ. Èìàøå êðúâ, ñúùî è âêóñ... íà áîá? Ñàìî îáðàçè áåç äóìè. Ïî÷òè... æèâîòèíñêè.
— Íèùî òóê íå ìîæå äà å âÿðíî! Âñåèçâåñòíî å, ÷å Äÿäî Ïðàñ å âåñåë çàòëúñòÿë ñòàðåö, êîéòî ðàçäàâà èãðà÷êè íà äåöàòà!
— Ñåãà — âìåòíà ãàðâàíúò. — Íå è íÿêîãà. Íàëè çíàåø êàê ñòàâà...
— Òðÿáâà ëè äà çíàì?
— Ñëóøàé, ïðåäñòàâè ñè ãî êàòî ïðåêâàëèôèêàöèÿ. Äîðè áîãîâåòå ñà ïðèíóäåíè äà ñå ïðèñïîñîáÿâàò êúì äóõà íà âðåìåòî, íàëè? Òâúðäå âåðîÿòíî Äÿäî Ïðàñ äà å áèë íåùî êîðåííî ðàçëè÷íî ïðåäè õèëÿäîëåòèÿ. Ëîãè÷íî å. Òîãàâà õîðàòà äîðè íå ñà íîñåëè äúëãè ÷îðàïè, çà äà èìà â êàêâî äà èì îñòàâÿ ïîäàðúöèòå! — Ãàðâàíúò ñå ïî÷åñà ñ êðèëî ïî ÷îâêàòà. — Ìäà-à-à... Ñèãóðíî å áèë îáè÷àéíèÿò çèìåí äåìèóðã. Íàëè ñå ñåùàø... Êðúâ ïî ñíåãà, çà äà íàêàðàò ñëúíöåòî äà èçãðåå îòíîâî. Çàïî÷íàëî ñå å ñ æåðòâîïðèíîøåíèÿ íà æèâîòíè. Ïîãâàëè ñà íÿêîé åäúð ÷åòèíåñò çâÿð, çà äà ãî óñìúðòÿò. Íåùî ïîäîáíî å áèëî. Èçâåñòíî ëè òè å, ÷å â ïëàíèíàòà Îâíåðîã èìà õîðà, êîèòî óáèâàò íÿêîå ìóøèòðúí÷å â ÷åñò íà Ïðàñîêîëåäà, à ïîñëå îáèêàëÿò îò êúùà íà êúùà è ïåÿò çà ïîäâèãà ñè? Ìíîãî ôîëêëîðíî, â ïúëíî ñúîòâåòñòâèå ñ ïðèìèòèâíèòå ìèòîâå.
— Ìóøèòðúí÷å ëè?! Òîâà ïúê çàùî?   — Íèêîé íå ìè å êàçâàë. Àìà ïðåäñòàâè ñè êàê íàâðåìåòî íÿêîé ñå çàïèòàë: „Ùî äà ãîíèì îíóé çëîáíî êîïåëåíöå îðåëà, äåòî è ÷îâêàòà ìó ÿêà, è íîêòèòå îñòðè? Ùî äà íå óòðåïåì åé òóé ìóøèòðúí÷å, äåòî ñàìî ïèñóêà, ïúê å êîëêîòî îðåõ÷å?" Èëè ïúê ïî äðóãè ìåñòà çàïî÷íàëà èñòèíñêàòà ãàäîñò, ðåëèãèÿòà äå. Ïðåä ïðàçíèêà íÿêîé îêàÿíèê íàìèðà åäíî ñïåöèàëíî áîá÷å â ïàíèöàòà ñè. Âñè÷êè ìó ñå ðàäâàò: „Ìîé ÷îâåê, òè ñè êðàëÿò íà ïðàçíèêà!" Ñàìî ñè ìúë÷àò, ÷å å íàé-äîáðå äà íå ïî÷âà íÿêîÿ äåáåëà êíèãà îò ïúðâàòà ñòðàíèöà, ùîòî ñêîðî òîé âå÷å ïðåïóñêà ïî ïðåñïèòå, ïúê òå ãî ãîíÿò ñúñ ñâåùåíèòå ñúðïîâå â ðúöå. Èíà÷å çåìÿòà íÿìàëî äà ñå ïðîáóäè çà æèâîò, à ñíåãúò íÿìàëî äà ñå ñòîïè. Ùóðîòèè, ðàçáèðàø ëè... Àìà íàðîäíè. Íàêðàÿ ñå ïðúêâà íÿêîé õèòðÿãà è ñè ìèñëè: „Åé, êàòî ãëåäàì, ñêàïàíîòî ñëúíöå è áåç òîâà ñè èçãðÿâà, çàùî äàâàìå íà äðóèäèòå òîëêîâà áåçïëàòíà êëüîïà÷êà?" È äîêàòî ñå îïîìíèø, îòêðèâà ñå íîâî ðàáîòíî ìÿñòî. Åé òîâà èì å íîìåðúò â æèâîòà íà áîãîâåòå. Âñå èçìèñëÿò êàê... õì, äà îñòàíàò íà òðàïåçàòà.
— „Ñêàïàíîòî ñëúíöå è áåç òîâà ñè èçãðÿâà" - áàâíî ïîâòîðè Ñþçúí. — Îòêúäå çíàåø òîâà?
— Îò óñúðäíè íàáëþäåíèÿ. Ñëó÷âà ñå âñÿêà ñóòðèí.
— Íå, ïèòàì òå çà ñâåùåíèòå ñúðïîâå è îñòàíàëîòî.
Ïòèöàòà óñïÿ äà ñè ïðèäàäå ñàìîäîâîëíî èçðàæåíèå.
— Íèå, ãàðâàíèòå, ìíîãî ñè ïàäàìå ïî îêóëòíîòî. Ñëåïèÿò Èî, Áîãúò íà ãðúìîòåâèöèòå, ñè èìàøå òúêìî ãàðâàíè, çà äà ëåòÿò íàâñÿêúäå è äà ìó ðàçïðàâÿò êàêâî ñå ìúòè.
— Èìàøå ñè... À ñåãà?
— Àìè-è-è... Íàëè ñè ÷óâàëà, ÷å òîé íÿìà î÷è? Ãîâîðÿ òè çà îíåçè õâúðêàùè èç âúçäóõà î÷íè ÿáúëêè... — Ãàðâàíúò ñå ïðîêàøëÿ îò ðîäîâè óãðèçåíèÿ.
— Óâåðÿâàì òå, çëîïîëóêàòà áåøå íåèçáåæíà...
— Âèå íÿêîãà ìèñëèòå ëè è çà äðóãî îñâåí çà î÷íè ÿáúëêè?
— Å, òè ïúê ñåãà... Àç ÷åñòî ñè ìå÷òàÿ è çà êàðàíòèéêà.
— ÏÈÑÓÊ.
— Äà, îáà÷å òîé å ïðàâ — ðàçïåðè ðúöå Ñþçúí.
- Áîãîâåòå íå óìèðàò îêîí÷àòåëíî.
Âñå ñè íàìèðàò ìåñòåíöå. Â äÿëàí êàìúê, â äóìèòå íà ïåñåí, â ìúæäèâàòà ïñèõèêà íà íÿêîå æèâîòíî, â øåïîòà íà âÿòúðà. Íå ñè îòèâàò çàâèíàãè, à ñå çàêà÷àò çà ñâåòà, àêî ùå è ñ åäèí íîêúò. È çà ìèã äîðè íå ñå îòêàçâàò îò áîðáàòà äà ñå çàâúðíàò. Âåäíúæ áîã — çàâèíàãè áîã. È óìèðàò íå ïîâå÷å îò ãîðàòà ïðåç çèìàòà...
— ßñíî — ïðîìúëâè Ñþçúí. — Äà âèäèì êàêâî ãî å ñïîëåòÿëî.
Ïðîòåãíà ðúêà êúì ïîñëåäíèÿ òîì è ãî îòâîðè íàñëóêà... Êúëáîòî îò îáðàçè èçòúíÿ, èçïëþùÿ ïî ìîçúêà é êàòî áè÷... Êîïèòà, ñòðàõ, êðúâ, ñíÿã, ñòóä, íîù... Òÿ ïóñíà êíèãàòà, êîÿòî ñå çàòâîðè ñàìà.
— ÏÈÑÓÊ?
— À, íå, äîáðå ñúì.
Ñþçúí ñå âçðÿ â êíèãàòà. Çíàåøå, ÷å ïîëó÷è äðóæåñêî ïðåäóïðåæäåíèå. Òàêà áè ïîñòúïèëî è ïèòîìíî æèâîòíî, âëóäåíî îò áîëêà, íî âñå îùå äîñòàòú÷íî êðîòêî äà íå óõàïå ðúêàòà, êîÿòî ãî õðàíè... òîçè ïúò. Ìúðòúâ èëè æèâ, Äÿäî Ïðàñ — íÿêúäå òàì — èñêàøå äà ãî îñòàâÿò íà ìèðà.
Îáúðíà ñå êúì Ñìúðò íà ìèøêèòå. Ñèíèòå ïðîáëÿñúöè â ìúíè÷êèòå ìó î÷íè êóõèíè áÿõà ñòúïèñâàùî ïîçíàòè.
- ÏÈÑÓÊ. ÓÓÊ?
— Ïëúõ÷åòî ðàçïðàâÿ — ïðåâåäå ãàðâàíúò, — ÷å àêî òî ïîæåëàå äà íàó÷è íåùî çà Äÿäî Ïðàñ, ùå ñå îòáèå â Êîñòåíèÿ çàìúê.
— Ïàê ëè ïðèêàçêè... — âúçäúõíà Ñþçúí. — Óæ òàì ïîïàäàëè ïèñìàòà íà äå÷èöàòà. Ñàìî åäíà ñòàðà ëåãåíäà.
Ñêåëåò÷åòî è ãàðâàíúò ÿ çÿïíàõà. È òÿ îñúçíà, ÷å îòíîâî ñå äúðæè ïðåêàëåíî íîðìàëíî.
— ÏÈÑÓÊ?
— Ïëúõ÷åòî ïîïèòà: „È êàêâî êàòî å ñòàðà?"

Ìðåæåñòèÿ ñå ïðèìúêíà ïðè Ñðåäíèÿ Äåéâ â ãðàäèíàòà. Àêî áåøå ãðàäèíà. Ïîíå èìàøå çåìÿ îêîëî êúùàòà... Àêî áåøå êúùà. Âíèìàâàõà äà íå èçòúðâàò íÿêîÿ èçëèøíà äóìà, íî ÷åñòè÷êî ñå íàëàãàøå äà èçëèçàò. Âúòðåøíîñòòà íà îíàçè... êóëà íå èì áåøå ïî ñúðöå.
Ìðåæåñòèÿ ïîòðåïåðè.
— Êúäå å îíÿ?
— Ãîðå ñè å — âäèãíà ðàìåíå Ñðåäíèÿ Äåéâ. - Îùå ñå ìú÷àò ñ âðàòàòà.
— Äåòî èìà ìíîãî êëþ÷àëêè ëè?
— Ñúùàòà.
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñè ñâèâàøå öèãàðêà. Â êúùàòà... èëè â êóëàòà, èëè êàêâîòî ùå äà áåøå... ÷îâåê íå ìîæåøå äà ñè íàïðàâè òîçè êåô. Äðúïíåø åäèí ïúò è òè èäå äà ñå èçäðàéôàø.
— ×å çà ê'âî ìó å? Ñâúðøèõìå ñè ðàáîòàòà, íàëè òàêà? Ñàìî ñòúð÷àõìå è çÿïàõìå êàòî õëàïåòà îíÿ íåäîïå÷åí ìàãüîñíèê äà ìðúíêà ãëóïîòåâèíèòå ñè. Êàê íå ñå èçõèëèõ, àç ñè çíàì. Ùî ìó å îíàÿ ñòàÿ?
— Àìè ðàçïðàâÿ, ÷å êàòî áèëà òîëêîç ïàçåíà, ùÿë íåïðåìåííî äà âèäè ê'âî èìà âúòðå.
— Íàëè óæ ùÿõìå äà íàïðàâèì íîìåðà è äà ñè õîäèì?
— ß îïèòàé äà ìó ñå æàëâàø. Çíàåø ê'âî òå ÷àêà. Èñêàø ëè äà ñè ñâèåø?
Ìðåæåñòèÿ ïîå òîðáè÷êàòà ñ òþòþí è ñè îòäúõíà.
— Åé, âñÿêàêâè ãàäíè ìåñòåíöà ñúì âèæäàë, àìà òóé ìè îáðà òî÷êèòå.
— Úõú.
— Òóìáàêúò âçå äà ìå ñâèâà, òîëêîç å çàëèçàíî âñè÷êî. È ìè ñå ùå äà õàïíà è äðóãî, íå ñàìî ÿáúëêè.
— Úõú.
— Ïúê è òóé ãíóñíî íåáåíöå íàïðàâî ìè ëàçè ïî íåðâèòå.
— Úõú.
Ñòàðàåõà ñå èçîáùî äà íå ïîãëåæäàò êúì „òóé ãíóñíî íåáåíöå". Âñå èì ñå ñòðóâàøå, ÷å ùå ãè ïîõëóïè. Ñòàâàøå íàé-çëå, êîãàòî ïîçâîëÿâàõà íà ïîãëåäèòå ñè çà ìèã äà ñå îòêëîíÿò êúì íåâúçìîæíàòà ïðîëóêà. Ñÿêàø çàïî÷âàøå äà ãè ìú÷è çúáîáîë â î÷èòå.
À ìàëêî ïî-íàòàòúê Áàíäæî ñå ëþëååøå áåçãðèæíî. Äåéâ ïîêëàòè ãëàâà. Áðàò ìó è òóê ñè áåøå äîâîëåí îò æèâîòà.
— Â÷åðà íàìåðè íÿêàêâî äúðâî, íà êîåòî ðàñòàò áëèçàëêè — ñïîäåëè ñúðäèòî. — Êàçâàì â÷åðà, àìà çíàå ëè ÷îâåê? È ïîäòè÷âà ñëåä îíÿ êàòî ïàëå. Äà çíàåø, íèêîé íå å ïîñìÿë äà ïðàñíå Áàíäæî, îòêàêòî ìàì÷åòî ïóêÿñà. À â ãëàâàòà òîé îùå ñè å êàòî ìîì÷åíöå. Âñå îò ìåíå ÷àêà äà ìó êàçâàì ê'âî äà ïðàâè. Ñåãà ïúê ñå âëà÷è ïîäèð îíÿ. Ïôó, ÷å ãàäíà èñòîðèÿ!
— Êàòî ñè ñå íàïóøèë òîëêîç, ùî îùå êèñíåø òóêà?
— Çàðàäè äåñåòòå õèëÿäàðêè. À îíÿ ðàçïðàâÿ, ÷å èìàëî è îùå. Íå ñìå ñè ïðåäñòàâÿëè òóêàøíîòî áîãàòñòâî.
— Îíÿ íå å äîøúë çàðàäè ìàíãèçèòå.
— Àç ïúê íå ùà äà ñòàâàì ãîñïîäàð íà ñâåòà ïîêðàé íåãî! — ñîïíà ñå Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Êàòî òè âëÿçàò òèÿ áðúìáàðè â ÷óòóðàòà, ìîæå ñàìî äà ñè äîêàðàø áåëÿòà.
— È âàø'òî ìàì÷å âñå âè ðàçïðàâÿøå äà íå ñè ïúõàòå íîñîâåòå, äåòî íå âè å ðàáîòà — ñïîìíè ñè Ìðåæåñòèÿ. — Ñâÿñòíà æåíà áåøå. Êîðàâà, àìà ñïðàâåäëèâà.
— Å... çà êîðàâà ñè ïðàâ.
— Íÿìàøå äà òúðïè ïëóæåê êàòî îíÿ Òèéòàéì.
— Úõú — ñúãëàñè ñå Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— È âèå äâàìàòà ñòðàõîòíî ïîãðåáåíèéöå é íàïðàâèõòå. Ïîâå÷åòî àâåð÷åòà îò Ñåíêèòå ñå ñúáðàõà. Ãîëÿìî óâàæåíèå. Öâåòÿ íà êóïèùà. Âñè÷êè áÿõà åäíè òàêèâà... — Ìðåæåñòèÿ ñå çàïúíà, íî èçáúëâà äóìàòà: — ...äîâîëíè. Å, è òúæíè, äå.
— Úõú.
— Ñåùàø ëè ñå êàê äà ñå ïðèáåðåì? — Ñðåäíèÿ Äåéâ ñàìî âðúòíà ãëàâà. — È àç íå çíàì. Ìàé òðÿáâà ïàê äà íàìåðèì îíóé ìåñòåíöå, ñëàáîòî. — Ìðåæåñòèÿ ïîòðúïíà. — Åé, àìà îíÿ êàê áàñòèñà êîëàðÿ.. ×åñòíî òè ðàçïðàâÿì, äîðè ìîÿ ñòàðåö íÿìàøå äà ãî çàòðèÿ òúé...
— Úõú.
— Ñ íîðìàëíèòå ñìàõíàòè âñå íÿêàê ñâèêâàø. Àìà îíÿ òè ãîâîðè, âñå åäíî âñè÷êî ñè ìó å íàðåä â ãëàâàòà, ïúê èçâåäíúæ...
— Úõú.
— Ùî íå âçåìåì äâàìàòà äà ãî èçäåáíåì è...
— Úõú, úõú. È êîëêî ñåêóíäè÷êè ùå æèâååì ïîñëå?
— Àìè àêî âçåìå, ÷å íè ïðîâúðâè?
— Äà, áå. Íàëè ãî âèäÿ ê'âî ïðàâè? Íå å îò íàäóòèòå òèïîâå, äåòî çàïëàøâàò. Ïúðâî ðúãà. Ïðàâ å. Ùî äà ÷àêà? Ùå èçòðàåì íÿêàê. Ìèñëè ñè çà ìàíãèçèòå. Âúòðå ñà íà ÷óâàëè, íàëè âèäÿ?
— Ìèñëÿ ñè çà îíóé ñòúêëåíî îêî, äåòî íè çÿïà íàïðàâî â ìîçúöèòå ñ íåãî.
— Ñòèãà ñè ñå òîðìîçèë, çà íèùî íå òå ïîäîçèðà.
— Òè ïúê îòêúäå çíàåø?
— ×å íàëè îùå ñè æèâè÷úê?

Îêîêîðåíî äåòåíöå â Ïåùåðàòà íà Äÿäî Ïðàñ.
— ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ. À ÒÈ ÑÅ ÊÀÇÂÀØ ÞÔÐÀÇÈß ÃÎÓÒ, ÍÀËÈ?
— Õàéäå, äåòåíöåòî ìè, îòãîâîðè íà òîçè ìèë ÷îâåê.
— Äà.
— È ÑÈ ÍÀ ØÅÑÒ ÃÎÄÈÍÈ.
— Ïî-ñìåëî! Âñè÷êè ñà òàêèâà íà òàçè âúçðàñò...
— Äà.
— È ÈÑÊÀØ ÏÎÍÈ...
— Äà.
Ìàëêà ðú÷è÷êà ïîäðúïíà êà÷óëêàòà íà Äÿäî Ïðàñ. ×è÷î Ôðàñ äîëîâè òðåñêàâ øåïîò.
— ÄÀ, ÇÍÀÌ. ÀÌÀ ×Å ÍÅÏÎÑËÓØÍÎ ÏÐÀÑÅ, ÍÀËÈ? — Îáðàçúò ìó òðåïíà çà ìèã, ïîñëå òîé áðúêíà â ÷óâàëà ñè. — ÅÒÎ ÒÈ ÞÇÄÀ ÇÀ ÏÎÍÈÒÎ, ÅÒÎ ÒÈ È ÑÅÄËÎ. ÕÌ, ÇÀ ÒÅÁ ÈÌÀ È ÎÒ ÎÍÅÇÈ ÑÒÐÀÍÍÈ ÏËÎÑÊÈ ØÀÏ×ÈÖÈ, ÊÀÊÂÈÒÎ ÑÈ ÑËÀÃÀÒ ÍßÊÎÈ ÆÅÍÈ-ÅÇÄÀ×ÊÈ, ÑÚÙÎ È ØÈÐÎÊ ÏÀÍÒÀËÎÍ, Â ×ÈÈÒÎ ÄÆÎÁÎÂÅ ÑßÊÀØ ÑÈ ÏÚÕÍÀËÀ ÏÎ ÅÄÍÎ ÇÀÉ×Å.
— Þôè, íî íèå íå ìîæåì äà ãëåäàìå ïîíè! Æèâååì íà òðåòèÿ åòàæ...
— ÇÍÀÌ. ÑÅÃÀ ÏÎÍÈÒÎ Å ÂÚÂ ÂÀØÀÒÀ ÊÓÕÍß.
— Äÿäî Ïðàñ — îñòðî èçðå÷å ìàéêàòà, — ñèãóðíà ñúì, ÷å ñå øåãóâàòå.
— ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ. ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. ÍÀËÈ ÑÚÌ ÂÅÑÅË ÄÅÁÅË ÑÒÀÐÅÖ? Â ÊÓÕÍßÒÀ, À? ÊÀÊ ËÈ ÌÈ ÕÐÓÌÍÀ... ÊÓÊËÈÒÅ È ÎÑÒÀÍÀËÎÒÎ ÙÅ ÏÎËÓ×ÈØ ÌÀËÊÎ ÏÎ-ÊÚÑÍÎ Â ÑÚÎÒÂÅÒÑÒÂÈÅ Ñ ÆÅËÀÍÈßÒÀ Â ÏÈÑÌÎÒÎ ÒÈ.
— Ñåãà êàêâî ùå êàæåø, Þôè?
— Áëúäúðÿ.
— Íàëè íå ñòå ïðàòèë ïîíè â êóõíÿòà èì? — íåóâåðåíî ïîïèòà ÷è÷î Ôðàñ.
— ÀËÁÚÐÒ, ÍÅ ÑÒÀÂÀÉ ÑÌÅØÅÍ. ÏÎØÅÃÓÂÀÕ ÑÅ, ÇÀ ÄÀ ÂËßÇÀ ÍÀÏÚËÍÎ Â ÐÎËßÒÀ ÑÈ.
— Îõ, îëåêíà ìè. Çàìàëêî äà ñå...
— ÏÎÍÈÒÎ Å Â ÑÏÀËÍßÒÀ.
— Íèìà...
— ÒÀÊÀ Å ÏÎ-ÕÈÃÈÅÍÈ×ÍÎ, ÇÀÙÎÒÎ Å ÁËÈÇÎ ÄÎ ÒÎÀËÅÒÍÀÒÀ.
— Å, ïîíå åäíî å ñèãóðíî — ïðîìúðìîðè Àëáúðò. — Òðåòèÿ åòàæ... Ùå ïîâÿðâàò, è îùå êàê!
— ÏÐÀÂ ÑÈ. ÌÈÑËß, ×Å ÑÅ ÑÏÐÀÂßÌ ÄÎÁÐÅ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.

Áèíêè çàáàâè õîä è ñïðÿ âúâ âúçäóõà. Ñþçúí ïîãëåäíà íàäîëó è âåäíàãà îòêðè êàêâîòî òúðñåøå. Â êðàÿ íà äîëèíàòà, îáðàñëà ñúñ çàñíåæåíè äúðâåòà, íåùî ñèÿåøå ÿðêî.
Êîñòåíèÿò çàìúê.
Âåäíúæ, êîãàòî òÿ áåøå íà øåñò èëè ñåäåì ãîäèíè, ðîäèòåëèòå é ñè ïîãîâîðèõà ñåðèîçíî ñ íåÿ. Îáÿñíèõà é, ÷å Äÿäî Ïðàñ è äðóãèòå èçìèñëèöè íå ñà ðåàëíè. Ïðèÿòíî å îáà÷å äà ñëóøàø ïðèêàçêèòå çà òÿõ. È Ñþçúí ïîâÿðâà, ÷å âñè÷êè ôåè è êàðàêîíäæîëè, çíàíèåòî çà êîèòî ñå áå ïðîñìóêàëî è â êîñòèòå íà ÷îâå÷åñòâîòî, íå ñà äåéñòâèòåëíè.
Èçëúãàõà ÿ. Åäèí äâóìåòðîâ ñêåëåò ñå îêàçà íåèí äÿäî. Íå ïî ïëúò è êðúâ, ðàçáèðà ñå. Íî è íåãîâàòà íàñëåäñòâåíîñò, îáðàçíî êàçàíî, ñå áå ïðîñìóêàëà â êîñòèòå é.
Áèíêè ñå ñïóñíà è çàòè÷à ïî ñíåãà.
Òÿ ðàçìèøëÿâàøå äàëè Äÿäî Ïðàñ ìîæå äà áúäå ïðè÷èñëåí êúì áîãîâåòå. À çàùî íå? Ïîäíàñÿò ìó æåðòâîïðèíîøåíèÿ — âñè÷êè îíåçè ÷àøè âåðìóò è ïîðöèè ñâèíñêè ïàé. Òîé èçèñêâà ñïàçâàíå íà ðàçíè ïðàâèëà, íàãðàæäàâà äîáðèòå, âèíàãè çíàå ñ êàêâî ñå çàíèìàâàø.
È àêî âÿðâàø â íåãî, ñëó÷âàò òè ñå õóáàâè íåùà...
Êîñòåíèÿò çàìúê âå÷å ñå èçâèñÿâàøå ïðåä íåÿ. Îòáëèçî Ñþçúí ñå óáåäè, ÷å èìåòî ìó íàïúëíî çàñëóæàâà äà ãî ïèøàò ñ ãëàâíà áóêâà.
Áå âèæäàëà ðèñóíêà íà ìÿñòîòî â äåòñêà êíèæêà. Õóäîæíèêúò íÿêàê áå óñïÿë äà ìó ïðèäàäå âåñåë âèä.
Ñàìî ÷å òóê íÿìàøå íèùî ïðèÿòíî. Êîëîíèòå êðàé âõîäà áÿõà âèñîêè ñòîòèöè ñòúïêè, âñÿêî ñòúïàëî îòïðåä íàäõâúðëÿøå ÷îâåøêè ðúñò. Íàâñÿêúäå ñèâîçåëåíè îòòåíúöè íà ïðàñòàð ëåä. Íÿìàøå êîñòè, îáà÷å â î÷åðòàíèÿòà íà êîëîíèòå ñå çàáåëÿçâàõà îïðåäåëåíè ïðèëèêè ñ ïèùÿëè è ÷åðåïè.
Ãðàìàäíèòå ñòúïàëà íå çàòðóäíèõà Áèíêè. Êîíÿò ñàì ñúçäàâàøå ðàâíîòî ïîëå, ïî êîåòî âèíàãè ïðåïóñêàøå.
Ïî ëåäà èìàøå íàâÿò ñíÿã. Ñþçúí ñå çàãëåäà â ïðåñïèòå. Ñìúðò íå îñòàâÿøå ñëåäè... Òóê îáà÷å îùå ñå âèæäàõà îòïå÷àòúöè îò áîòóøè. Áåøå ãîòîâà äà ñå îáçàëîæè, ÷å ñà íà Àëáúðò. À ïî-íàòàòúê... Äà, òàì áå ñïèðàëà øåéíà.
Òÿ ñëåçå îò êîíÿ. Íÿìàøå ñïîð, ÷å ïîïàäíà êúäåòî ïîæåëà, íî îùå é ñå ñòðóâàøå, ÷å å ñòàíàëà íÿêàêâà ãðåøêà. Óæ òðÿáâàøå äà çàâàðè ñâåòëèíè è îæèâëåíèå, à Êîñòåíèÿò çàìúê ïðèëè÷àøå íà âåëèêàíñêè ìàâçîëåé.
Ùîì ïðèñòúïè çàä êîëîíèòå, âåäíàãà ñå íàòúêíà íà ðàçòðîøåíî ãèãàíòñêî ïàð÷å ëåä. Äàëå÷, ìíîãî äàëå÷ ãîðå ïðåç äóïêàòà íàäíè÷àõà çâåçäè. Îùå ïðåäè äà ñâåäå ïîãëåä, ïî-äðåáíè êúñ÷åòà ñå çàáèõà â åäíà ïðÿñïà íàáëèçî.
Ãàðâàíúò ñå ïîÿâè è êàöíà èçòîùåí äî íåÿ.
— Òîâà ìÿñòî å êàòî ìîðãà — ïðîìúëâè Ñþçúí.
— Ùå ïðèáåðàò è ìåí âúòðå, àêî... ïîðàçìàõâàì êðèëå îùå ìàëêî — èçãðà÷è íåìîùíî ãàðâàíúò. Ñìúðò íà ìèøêèòå ñëåçå îò ãúðáà ìó. — Åé, íå ñè ïàäàì ïî òåçè äàëå÷íè ïðåõîäè ñúñ ñêîðîñò íàä òåìïîðàëíàòà. — Åäíîòî ìó îêî ñå çàâúðòÿ â ïîñîêà íà ÷àñîâíèêîâàòà ñòðåëêà, äðóãîòî — â îáðàòíàòà. - Çàùî íå ïëàìòÿò ôàêëè? Çàùî íå ÷óâàì âåñåëè ïîäâèêâàíèÿ? Êúäå ñà áîäðèòå ñêàïàíè äðåáîñúöè ñúñ çåëåíè øàï÷èöè, äåòî íàëàãàò óñúðäíî, ìàêàð è íåóáåäèòåëíî, äúðâåíè èãðà÷êè ñ ÷óê÷åòàòà ñè?
Ñþçúí âäèãíà ðàìåíå.
— Ïî-ëåñíî áèõ ïîâÿðâàëà, ÷å òóê å õðàìúò íà íÿêîé çàáðàâåí áîã íà áóðèòå.
— ÏÈÑÓÊ.
— À, íå, àç äîáðå ñå îðèåíòèðàì ïî êàðòà. Ïúê è Àëáúðò å áèë òóê. Íàâñÿêúäå âèæäàì ïåïåë îò ïðîòèâíèòå ìó óãàðêè.
Ñêåëåò÷åòî çàùúêà íàïðåä-íàçàä, ïî÷òè îïðÿëî êîñòåëèâàòà ñè ìóöóíêà â ñíåãà. Ñëåä ìàëêî èçöúðêà òèõè÷êî è ñå ïîíåñå çàáúðçàíî â ïëúòíèÿ çäðà÷.
Ñþçúí ãî ïîñëåäâà. Î÷èòå é ñâèêâàõà ñ áëåäàòà ñèíüîçåëåíà ñâåòëèíà è òÿ ðàçëè÷è íÿêàêâî âúçâèøåíèå â ïîäà. Ïîäèóì ñ ãðàìàäíî êðåñëî ãîðå.
Çàä íåÿ åäíà êîëîíà èçñêúðöà è ñå ïîðàçêðèâè.
— ÏÈÑÓÊ.
— Íà ïëúõ÷åòî òîâà ìÿñòî ìó íàïîìíÿëî çà ñòàð ðóäíèê — îáàäè ñå ãàðâàíúò. — Ñëåä êàòî ãî èçîñòàâÿò è íèêîé íå ñå ãðèæè çà ïîäïîðèòå.
È òóê áå íàïàäàë ñíÿã ïðåç äóïêà â ïîêðèâà. Ñòúïêèòå íà Àëáúðò ëè÷àõà ÿñíî.
— À ìîæå Äÿäî Ïðàñ äà ñè å áëúñíàë øåéíàòà íÿêúäå — ïðåäïîëîæè ïòèöàòà.
— ÏÈÑÓÊ?
— ×å çàùî äà å íåëåïî? Ïðàñåòàòà äà íå ñà ñ èäåàëíàòà àåðîäèíàìè÷íà ôîðìà? Ñâèðåïè âèåëèöè, ëîøà âèäèìîñò, îáëàêúò ïðåä òåá èçâåäíúæ ñå îêàçâà ïëàíèíñêè âðúõ, à îòòàì ñå ïóëÿò íàñðåùà ïîáúðêàíè òèïîâå â îðàíæåâè ðàñà. Ãîðêèÿò Äÿäî Ïðàñ òúêìî ñå ÷óäè çàùî ñå ïîäïèðàò íà ðúöå, à êðàêàòà èì ñà óñóêàíè íàä ãëàâèòå, è... áóì-òðÿñ! Ïîñëå íÿêîé ëþáîïèòåí àëïèíèñò ùå íàìåðè êóï÷èíè ñâèíñêè ìðúâêè è ÷åðíàòà êóòèÿ íà øåéíàòà.
— ÏÈÑÓÊ!
— Äà, ïðàâ ñè, àìà òîé å ñòàð! ×óäÿ ñå òðÿáâàëî ëè å îùå äà õâúðêà èç íåáåòî íà íåãîâàòà âúçðàñò.
Ñþçúí èçäúðïà íåùî îò ïðÿñïàòà. Áåøå çàõàðíà ïðú÷êà íà ÷åðâåíî-áåëè èâèöè.
Ðàçðîâè ñíåãà äðóãàäå ñ âúðõà íà îáóâêàòà ñè è íàìåðè äúðâåíî âîéíè÷å ñ óíèôîðìà, êîÿòî áè ìèíàëà çà ìàñêèðîâú÷íà ñàìî, àêî ñ íåÿ ñå ïðîìúêâà â êëóá íà õàìåëåîíè è òî ëþáèòåëè íà òåæêè äðîãè.
Ñëåä ìàëêî îòêðè è ñ÷óïåíà ñâèðêà.
Â çäðà÷à ïúøêàíåòî è ñêúðöàíåòî íà êîëîíèòå ïðîäúëæàâàøå. Ãàðâàíúò ñå ïðîêàøëÿ.
— Êîãàòî ïëúõ÷åòî ñðàâíè Êîñòåíèÿ çàìúê ñúñ ñòàð ðóäíèê, èìàøå ïðåäâèä è çâóöèòå. È òàì íèêîé íå ñå ãðèæè çà ïîäïîðèòå. Ñëó÷âà ñå ãàëåðèèòå äà ïðîïàäíàò. Äîêàòî ñå îïîìíèø... è âå÷å ñè ïåòúíöå ìåæäó äâå ñêàëè. Íàêðàòêî — íå áèâà äà ñå áàâèì òóê.
Ñþçúí ïðîäúëæè íàòàòúê óíåñåíî. Íèùî íå áåøå êàêòî òðÿáâà. Ìÿñòîòî èçãëåæäàøå çàïóñòÿëî îò ãîäèíè, à òîâà íå ìîæåøå äà å âÿðíî.
Íàé-áëèçêàòà äî íåÿ êîëîíà çàïðàùÿ è îò ïîêðèâà ñå ïîñèïà ôèí ñíåæåí ïðàøåö.
Ðàçáèðà ñå, òóê íèùî íå áåøå è íîðìàëíî. Êîé áè óñïÿë èíà÷å äà ïîñòðîè òàêúâ ëåäåí ïàëàò? Ïî ñâîéñòâàòà ñè Êîñòåíèÿò çàìúê ìàëêî ïðèëè÷àøå íà êúùàòà íà Ñìúðò. Èçîñòàâåøå ëè ÿ çàäúëãî, ïðîãîíåíèòå çàêîíè íà ôèçèêàòà ùÿõà äà ñå âúðíàò è äà ìèíàò êàòî âàëÿê ïðåç íåÿ.
Òúêìî ñå îáúðíà äà ñè òðúãíå è ÷ó íÿêàêúâ ñòîí. Íàïîìíÿøå çà çâóöèòå íà èçìú÷åíèÿ îò íåïîñèëåí òîâàð ëåä, íî ïúê êîëîíèòå åäâà ëè äîáàâÿõà: „Î, àç!..."
Â åäíà ïðÿñïà ðàçëè÷è ïðîñíàòà ôèãóðà. Åäâà íå ïîäìèíà ïàäíàëèÿ, çàùîòî òîé íîñåøå áÿëà òîãà. È ìàëêî âåí÷å îò ëîçîâè ëèñòà.
Ïúøêàøå íåñïèðíî.
Ñþçúí âäèãíà ãëàâà. È íàä íåãî â òàâàíà èìàøå äóïêà, ñàìî ÷å íèêîé íå áè ìîãúë äà îöåëåå ïðè òàêîâà ïàäàíå.
Íå è àêî å ÷îâåê.
Èçòåãíàëîòî ñå â ñíåãà ñúùåñòâî îáà÷å èìàøå ñúâñåì ÷îâåøêè âèä, ïî-òî÷íî èçãëåæäàøå äîñóù êàòî ìëàä ìúæ. Ñàìî íà òåîðèÿ, ðàçáèðà ñå. Âçèðàíåòî ïî-îòáëèçî ðàçêðè, ÷å íÿêîé êàòî ÷å å ïîâðúùàë ïî ëèöåòî ìó.
— Äîáðå ëè ñòå? — ïîïèòà òÿ äåëîâî. Ìëàäîêúò îòâîðè ïðåìðåæåíèòå ñè î÷è.
— Åõ, çàùî íå ñúì ìúðòúâ... Áóöà ëåä ñ ðàçìåðèòå íà êúùà ðóõíà â äúëáèíèòå íà çàìúêà è ïðúñíà ãåéçåð îò îñòðè êúñ÷åòà.
— Ìàé ñòå óëó÷èë ìÿñòîòî, êúäåòî æåëàíèåòî âè ùå ñå ñáúäíå ñêîðî — óâåðè òÿ ìúæà, ïîñëå ãî õâàíà ïîä ìèøíèöèòå è ãî âäèãíà îò ïðÿñïàòà. — Ñïîðåä ìåí å ÷óäåñíà èäåÿ äà èçëåçåì îòòóê ïî-÷åâðúñòî. Êàêâî ùå êàæåòå? Âñè÷êî òîâà åé ñåãà ùå ñå ðàçïàäíå.
— Î, àç...
Óñïÿ äà ïðåìåòíà åäíàòà ìó ðúêà ïðåç ðàìåíåòå ñè
— Ìîæåòå ëè äà âúðâèòå?
— Î, àç...
— Ùå âè áúäà ïðèçíàòåëíà, àêî ñïðåòå äà ïîâòàðÿòå òàçè áåçñìèñëèöà è çàïî÷íåòå äà õîäèòå.
— Ñúæàëÿâàì, íî âñå ñå ÷óäÿ êîëêî êðàêà èìàì... Îõ!
Ñþçúí íÿêàê ãî çàäúðæàøå â îòâåñíî ïîëîæåíèå, äîêàòî ñå ïúðçàëÿõà è êëàòóøêàõà êúì èçõîäà.
— Ãëàâàòà ìè — ìúíêàøå ìëàäåæúò. — Ãëàâàòà ìè. Ãëàâàòà ìè. Óæàñíî å! Ãëàâàòà ìè. Ñÿêàø íÿêîé ìå íàëàãà. Ïî ãëàâàòà. Ñ ÷óê.
Ïðàâ áåøå. Ñðåä âëàæíèòå ìó êúäðèöè ñåäåøå ìèíèàòþðíî çåëåíî-ëèëàâî äóõ÷å, êîåòî îáà÷å ñòèñêàøå â ðú÷è÷êèòå ñè äîñòîåí çà óâàæåíèå êîâàøêè ÷óê. Òî êèìíà äðóæåëþáíî íà Ñþçúí è ïðîäúëæè äà óäðÿ ïðèëåæíî.
— Î, àç...
— Íî êîìó å íóæíî! — âúçêëèêíà òÿ âúçìóòåíî.
— Õà, òè ëè ùå ìå ó÷èø êàê äà ñè âúðøà ðàáîòàòà! — ïðåíåáðåæèòåëíî èçñóìòÿ äóõ÷åòî. — Èñêàø ëè äà îïèòàø êîëêî å èçìîðèòåëíî?
— Àç èçîáùî íå áèõ ãî ïðàâèëà!
— Äà, àìà âñå íÿêîé òðÿáâà ñå çàåìå ñ òîâà.
— Òîé å. ×àñò. Îò. Óãîâîðêàòà. — íàêúñàíî ñúîáùè ìëàäîêúò.
— Ñâåòíà ëè òè? — ñíèçõîäèòåëíî ïîïèòà äóõ÷åòî. — Ùå ïîäúðæèø ëè çàìàëêî ÷óêà, äîêàòî ìó íàìàæà åçèêà ñ ìðúñíîæúëòè íàëåïè?
— ß ñëèçàé, ÷å ùå òå!..,
Ñþçúí ïîñåãíà êúì ñúçäàíèåòî, íî òî îòñêî÷è, áåç äà èçòúðâå ÷óêà, è ñå âêîï÷è â åäíà êîëîíà
— Àç ñúì çàäúëæèòåëíà ÷àñò! — êðåñíà òî ÿðîñòíî.
Ìëàäåæúò ñè îïèïâàøå ãëàâàòà.
— Óæàñíî... Ùå ìè äàäåòå ëè ìàëêî ëåä?
È ïîíåæå ïîøëèòå êîìåäèéíè ïîõâàòè ñà ïî-ñèëíè îò çàêîíèòå íà ôèçèêàòà, â òîçè ìèã îãðîìíîòî çäàíèå ðóõíà.
Ñàìîóíèùîæåíèåòî íà Êîñòåíèÿ çàìúê áåøå âåëè÷àâà ãëåäêà, êîÿòî îáà÷å ñå ïðîòî÷è äîñàäíî. Ïàäàõà êîëîíè, ïëúçãàõà ñå ïàð÷åòà îò ïîêðèâà, ëåäúò ñå ïðúñêàøå è öåïåøå. Âúçäóõúò ñå èçïúëíè ñ ìúãëà îò ñíåæåí ïðàõ è ëåäåíè êðèñòàë÷åòà.
Ñþçúí íàáëþäàâàøå, çàñòàíàëà ïîä äúðâåòàòà Îáëåãíàòèÿò íàáëèçî ìëàäåæ ïîîòâîðè î÷è.
— Èçóìèòåëíî... — óñïÿ äà èçìúíêà.
— Êîå? Êàê âñè÷êî ñå ïðåâðúùà îòíîâî â ñíÿã ëè?
— Íå. Êàê ìå ìåòíà íà ðàìî è ñè ïëþ íà ïåòèòå.
Êîãàòî ìúãëàòà ñå ñëåãíà, íàèñòèíà îñòàíàõà ñàìî ïðåñïè.
—Âñå åäíî íèêîãà íå ãî å èìàëî — ïîêëàòè ãëàâà Ñþçúí è ñå îáúðíà. — Äîáðå, îáÿñíåòå ìè ñåãà êàêâî òúðñåõòå âúòðå.
— Íå çíàì. Îòâîðèõ ñè. Î÷èòå è áÿõ. Òàì.
— À êîé ñòå âñúùíîñò?
— Ñòðóâà ìè ñå, ÷å... ñå êàçâàì Õëåí÷î. Àç ñúì... àç ñúì Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà.
— Íèìà èìà è áîã íà ìàõìóðëóêà?
— Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà — ïîïðàâè ÿ òîé ëþáåçíî. — Íàëè ðàçáèðàø, êîãàòî ñå ÿâÿâàì íà õîðàòà, òå ñå õâàùàò çà ãëàâèòå è ñòåíàò: „Î, Áîæå..." À âèå êîëêî ñòå òàì?
— Ìîëÿ? Òóê ñúì ñàìî àç.
— À, äà. Ìîæåøå äà ñå î÷àêâà.
— Íèêîãà íå ñúì ÷óâàëà çà áîã íà ìàõìóðëóêà...
— Íî çíàåø çà Âèí÷î, áîãà íà ïèÿíñòâîòî, íàëè? Îõ...
— Ðàçáèðà ñå.
— Ãðàìàäíà òëúñòà òâàð, íîñè âåíåö îò ëîçîâè ëèñòà íà ãëàâàòà ñè, âèíàãè ãî ðèñóâàò ñ ïúëíà ÷àøà â ðúêà... Îëåëå... È çíàåø ëè çàùî ìó å òîëêîâà âåñåëî? Çàùî ïðîòèâíàòà ìó ìóòðà å âå÷íî óõèëåíà? Çàùîòî çíàå, ÷å è íà ñóòðèíòà ùå ìó áúäå õóáàâî! Çàùîòî íà ìåí ñå ïàäà...
— ...öåëèÿò ìàõìóðëóê ëè? — äîñåòè ñå íàé-ïîñëå Ñþçúí.
— Àç äîðè íå ïèÿ! À êîé ñå ãúð÷è íàä òîàëåòíàòà ÷èíèÿ âñÿêà ñóòðèí? À-à-àõ... — Òîé ïàê ñè îïèïà ãëàâàòà. — Íîðìàëíî ëè å óñåùàíåòî, ÷å ÷åðåïúò òè å òàïèöèðàí îòâúòðå ñ êó÷åøêà êîçèíà?
— Íå ìè ñå âÿðâà.
— À-àõ... — Õëåí÷î ñå îëþëÿ. — Íàëè ñè ÷óâàëà êàê ñå õâàëÿò íÿêîè õîðà: „Ñíîùè ãëúòíàõ ïåòíàéñåò áèðè, ïúê ñóòðèíòà ãëàâàòà ìè ÿñíà êàòî êðèñòàë."
— Èìà ãè è òàêèâà.
— Êîïåëåòà! Ðàçìèíàâà èì ñå, çàùîòî àç ñå áóäÿ ñóòðèí â ëîêâà áúëâî÷. Ïîíå âåäíúæ, àìà ñåðèîçíî òè ãîâîðÿ — ïîíå âåäíúæ èñêàì äà ñè îòâîðÿ î÷èòå, áåç áóçàòà ìè äà å çàëåïíàëà çà íåùî íà ïîäà. — Òîé ïîóìóâà. — À áå, èìà ëè æèðàôè â òàÿ ãîðà?
— Â òàêúâ êëèìàò? Åäâà ëè.
Õëåí÷î íàäíè÷àøå íåðâíî íàä ðàìîòî é.
— Çíà÷è íàïúëíî ëèïñâàò òúìíîñèíè æèðàôè, è òî íÿêàê óäúëæåíè, äåòî òó ñå ïîêàçâàò, òó èç÷åçâàò?
— Ñìÿòàì, ÷å å àáñîëþòíî íåïðàâäîïîäîáíî.
— Îõ, ïîíå òîâà å óòåõà. — Êëàòóøêàøå ñå íàïðåä-íàçàä. — Èçâèíÿâàé, íî ìàé òðÿáâà äà ñè èçáúëâàì çàêóñêàòà.
— Îòäàâíà ñå ñâå÷åðè!
— Íèìà? Äîáðå äå, ùå ñè èçáúëâàì âå÷åðÿòà. Òîé ñå ñãúíà ïîëåêà çàä äúðâîòî è ñëåä øóìíà ïàóçà ñå ïîÿâè îòíîâî.
— Äîïóñêàì, ÷å âñå íÿêîãà ñè ïúëíÿ ñòîìàõà — ïðîìúðìîðè óíèëî. — Àìà âèæäàì õðàíàòà ñàìî íà èçëèçàíå.
— Êàæè ìè âñå ïàê êàêâî ïðàâåøå òàì.
— Îõ... Íå ìå ïèòàé. Ïîíå íå ðàçìàõâàõ èçòðúãíàò ïúòåí çíàê è íå íîñåõ... — Õëåí÷î òðåïíà îò íÿêàêúâ ñðàìåí ñïîìåí — ...æåíñêî áåëüî. — Âúçäúõíà òåæêî. — Íÿêîé íÿêúäå ñå êåôè æåñòîêî. Åõ, äà áÿõ àç!
— Ùî íå ñè ïèéíåø äà òè îëåêíå ìàëêî ãëàâàòà? — ïîñúâåòâà ãî íåóìåñòíî ãàðâàíúò.
— Çàùî áåøå òàì? — íàñòîé÷èâî ïîâòîðè Ñþçúí. 
Î, áîãúò ïðåñòàíà äà ñå âçèðà ñ ìúòíà ÿðîñò â ïòèöàòà.
— Äå äà çíàì. Çà êîå „òàì" ãîâîðèø? Òÿ ñå îçúðíà êúì ìÿñòîòî, êúäåòî äîñêîðî ñå èçâèñÿâàøå Êîñòåíèÿò çàìúê. Áå çàëè÷åí áåçñëåäíî.
— Âèæ, âìåñòî îíåçè ïðåñïè äîïðåäè ìàëêî èìàøå åäíî èçêëþ÷èòåëíî âàæíî çäàíèå — îáÿñíè òúðïåëèâî.
Õëåí÷î êèìíà âíèìàòåëíî.
— ×åñòî âèæäàì ðàçíè íåùà, äåòî ãè å íÿìàëî äîïðåäè ìèã. È ñëåä îùå ìèã ïàê ãè íÿìà. Â ïîâå÷åòî ñëó÷àè òîâà ìå ðàäâà. Çàòîâà íå ñå çàãëåæäàì.
Îòíîâî ñå ïðèñâè â ñíåãà.
„Ñåãà èìà ñàìî ïðåñïè — ìèñëåøå ñè Ñþçúí. — Íå îñòàíàõà äîðè ðóèíè."
Â óìà é ñå ïðîêðàäâàøå óâåðåíîñòòà, ÷å çàìúêúò íà Äÿäî Ïðàñ íå ïðîñòî å èç÷åçíàë, àìè íèêîãà íå ãî å èìàëî.
Ïîíà÷àëî ñè áåøå ÷óäàòî ìÿñòî. Àêî ñå âÿðâàøå íà ëåãåíäèòå, Äÿäî Ïðàñ áå æèâÿë òàì. Äà, íî íå èçãëåæäàøå ïîäõîäÿùî æèëèùå çà æèçíåðàäîñòåí òâîðåö íà èãðà÷êè.
Ìàëúê ñèëóåò îòñêî÷è îò åäíà ïðÿñïà è êàöíà ïúðãàâî âúðõó ãëàâàòà íà Î, áîãà. Ñòðåëíà ñ î÷è÷êèòå ñè Ñþçúí.
— Àêî íÿìàø íèùî ïðîòèâ... — Äóõ÷åòî èçìúêíà îò âúçäóõà ãðàìàäíèÿ ñè ÷óê. — Íÿêîè îò íàñ èìàò è ðàáîòà, ìåæäó äðóãîòî, àêî ùå è äà ñìå ñ ìåòàôîðè÷íî-ôîëêëîðíà ñúùíîñò.
— ß ñå ðàçêàðàé...
— Àêî ñè âúîáðàçÿâàø, ÷å àç ñúì ëîø, ïî÷àêàé äà âèäèø ðîçîâèòå ñëîí÷åòà.
— Èçîáùî íå òè âÿðâàì.
— Èçëèòàò îò óøèòå ìó, ïúðõàò íàîêîëî è ÷óðóëèêàò.
— Ïîçíàòî ÿâëåíèå — ìúäðî çàêèìà ãàðâàíúò. - Äîñóù êàòî ÷åðâåíîøèéêèòå. Áèõ ïîâÿðâàë íà êàêâè ëè íå îáâèíåíèÿ ñðåùó òÿõ...
Î, áîãúò èçïúøêà.
Ñþçúí èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å íå áè ìîãëà äà ãî èçîñòàâè. Ïîíå èçãëåæäàøå êàòî ÷îâåê — èìàøå ñè äâå ðúöå è äâà êðàêà. Ùåøå äà çàìðúçíå äî ñìúðò òóê. Ðàçáèðà ñå, áîãîâåòå èëè äîðè Î, áîãîâåòå åäâà ëè ñå ïîääàâàõà íà áÿëàòà ñìúðò. Íî íå ìîæåø ïðîñòî äà çàðåæåø íÿêîãî åé òàêà. Òÿ ñå âúçãîðäÿ îò òàçè îòêúñëå÷íà ïðîÿâà íà íîðìàëíî ìèñëåíå.
Ïúê è ñå íàäÿâàøå äà èçêîï÷è îò íåãî íÿêîè îòãîâîðè, ñòèãà äà å áóäåí äîñòàòú÷íî äúëãî, çà äà ÷óå âúïðîñèòå.
Îò äúëáèíèòå íà ãîðàòà æèâîòèíñêè î÷è ïðîñëåäèõà êàê ñè òðúãâàò.

Ãîñïîäèí Êðúìëè ñåäåøå íà âëàæíèòå ñòúïàëà è õëèïàøå. Èçîáùî íå ìîæåøå äà ñå äîáåðå äî Ïåùåðàòà. Îïèòàøå ëè ñå äà ïðîíèêíå â òúëïàòà, áðàóíîâîòî äâèæåíèå íà äåöà è ðîäèòåëè ïðîñòî ãî èçáóòâàøå íàâúí.
— Áèâà ñè ÿ âå÷åðòà, óâàæàåìè. Âäèãíà ãëàâà è èçãëåäà ñ áåçðàçëè÷èå äðåáíàòà è íÿêàê àñèìåòðè÷íà ôèãóðà.
— Âèå äà íå ñòå îò ãíîìèòå? — ïîïèòà ïîñúðíàë, ñëåä êàòî ìèñëåíî èç÷åðïà îñòàíàëèòå âúçìîæíè îáÿñíåíèÿ.
— Íå, ãîñïîäèíå. Íå ñúì îò òÿõ. Àç ñúì åôðåéòîð Íîáñ îò Ñòðàæàòà. À òîçè ñ ìåí å ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò. — Ñúùåñòâîòî ïðî÷åòå ñ óñèëèå äðàñêàíèöèòå ïî ñìà÷êàíîòî ëèñò÷å â ëàïàòà ñè. — Âèå äà íå ñòå ãîñïîäèí Êðúìè?
— Êðúìëè!
— Äà, äå. Ïðàòèõòå ÷îâåê äà íè ïîâèêà è íèå ñå îòçîâàõìå íàâðåìå. Íèùî, ÷å å Ïðàñîêîëåäà è ñòàâàò êàêâè ëè íå ùóðîòèè íàâúí, ïúê è å âðåìå äà ïîíàìîêðèì ãúðëàòà, õà-õà. Íÿìà ñòðàøíî. Òåæêàð÷î... òîåñò ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò, è áåç òîâà íå ïèå, ðåëèãèÿòà ìó çàáðàíÿâà. Å, àç ïèÿ, àìà ñå ïèñàõ äîáðîâîëåö. Äà èçïúëíèì äúëãà ñè, íàëè ðàçáèðàòå.
Íîáñ îòäàäå ÷åñò èëè ïîíå ñè âúîáðàçÿâàøå, ÷å ñòîðè íåùî ïîäîáíî. Ïðîïóñíà äà äîáàâè: „À óãîäèø ëè íà áîãàò ãàäíÿð êàòî òåáå, ìîæå è äà ñè òðúãíåø ñ äâå-òðè áóòèë÷èöè îòëåæàëî èëè íåùî ïî-ñåðèîçíî." Íÿìàøå íóæäà. Ñàìàòà ìó ïîçà ïîäñêàçâàøå êàêâî òðÿáâà äà ïîñëåäâà.
Çà æàëîñò ïñèõè÷åñêîòî ñúñòîÿíèå íà ãîäïîäèí Êðúìëè íå ãî ïðàâåøå îñîáåíî äîñåòëèâ. Òîé ñå èçïðàâè è ïîñî÷è ñ òðåïåðåù ïîêàçàëåö.
— Èñêàì äà ñå êà÷èòå òàì è äà ãî àðåñòóâàòå!
— Êîãî, ãîñïîäèíå?
— Äÿäî Ïðàñ!
— È ïî êàêâî îáâèíåíèå, ãîñïîäèíå?
— Çàùîòî ñè ñåäè íàé-íàãëî â Ïåùåðàòà è ðàçäàâà ïîäàðúöè!
Åôðåéòîð Íîáñ ñå çàìèñëè.
— Óâàæàåìè, âèå äà íå ïî÷íàõòå ïðàçíèêà îòðàíî? — ïîïèòà ñ íàäåæäàòà ñàìî â òîâà äà å ïðîáëåìúò.
— Àç èçîáùî íå ïèÿ!
— Ìíîãî äîñòîéíà ïîçèöèÿ, ãðàæäàíèíî — ïîõâàëè ãî ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò. — Àëêîõîëúò îïåòíÿâà äóøàòà. Îñîðè, Êíèãà âòîðà, Ñòèõ äâàäåñåò è ÷åòâúðòè.
— Íå âèæäàì êàêâî âè ìú÷è, ãîñïîäèíå — ïðîäúëæè îçàäà÷åíèÿò åôðåéòîð Íîáñ. — Íàëè Äÿäî Ïðàñ óæ òúêìî ïîäàðúöè òðÿáâà äà ðàçäàâà?
Íàëîæè ñå è ãîñïîäèí Êðúìëè äà ïîóìóâà. Äî òîçè ìîìåíò íå áå ðàçíèùèë áúðêîòèÿòà â ãëàâàòà ñè, ñàìî ïðåæèâÿâàøå ôóíäàìåíòàëíàòà íåñïðàâåäëèâîñò.
— Òîçè å èçìàìíèê! — çàÿâè íàêðàÿ. — Èìåííî! Íàòðàïè íè ñå ïðîòèâ âîëÿòà íè!
— Îòäàâíà ñè ãî ìèñëÿ — ñãîâîð÷èâî îòáåëÿçà åôðåéòîð Íîáñ. — Âñÿêà ãîäèíà ñè âèêàì: „Êàê òúé Äÿäî Ïðàñ ùå ñåäè ïî äâå ñåäìèöè â íÿêàêúâ ñè ìàãàçèí â Àíêõ-Ìîðïîðê? Íàëè óæ å ìíîãî çàåò ïî òîâà âðåìå?" Çíàåõ ñè àç, ÷å å íÿêîé ñòàðåö ñ ôàëøèâà áðàäà.
— Èñêàõ äà êàæà... — Ãîñïîäèí Êðúìëè ñå îïèòà äà ñòúïè íà ïî-òâúðäà ïî÷âà. — Íå å îíçè Äÿäî Ïðàñ, êîéòî íàåìàìå, à äðóã, êîéòî íàõëó íàñèëà!
— Ìàé ñõâàíàõ. Íå å èñòèíñêèÿò èçìàìíèê, à äðóã?
— Àìè... äà... íå...
— È çàïî÷íà äà ïîäàðÿâà ðàçíè íåùà?
— Èìåííî! À òîâà íåïðåìåííî å ïðåñòúïëåíèå! Íàëè?
Åôðåéòîð Íîáñ ñå ïî÷åñà ïî íîñà.
— Å, äîíÿêúäå. — Íÿìàøå æåëàíèå äà ñå ïðîñòè ëåñíî ñ øàíñà äà ñå îáëàæè çà ïðàçíèêà. Îñåíè ãî èäåÿ. — Âàøàòà ñòîêà ëè ðàçäàâà?
— Íå! Äîíåñå ñè ñâîè íåùà!
— Áðåé... Àêî ðàçäàâàøå âàøàòà ñòîêà — äà, ùåøå äà èìà ïðîáëåì. Ïî÷íå ëè äà ëèïñâà íåùî, òî ñè å ñèãóðåí çíàê çà ïðåñòúïëåíèå. Àìà äà ñå ïîÿâÿâà îùå íåùî îòíèêúäå... Íÿìà çà êàêâî äà ñå õâàíåø, ùîì íå ñà ðàç÷ëåíåíè ðúöå è êðàêà, àêî ñå ñåùàòå...
— Òîâà å ìàãàçèí — ñòèãíà äî ñúùíîñòòà ãîñïîäèí Êðúìëè. — Íèå íå ïîäàðÿâàìå ñòîêàòà. À êàê ùå ñå íàäÿâàìå õîðàòà äà êóïóâàò, àêî íÿêîé ðàçäàâà? Ìîëÿ âè, èçâåäåòå ãî îòòóê.
— Çíà÷è äà àðåñòóâàìå Äÿäî Ïðàñ, à?
— Äà!
— Íàâðúõ Ïðàñîêîëåäà?
— Äà!
— Âúâ âàøèÿ ìàãàçèí?
— Äà!
— Ïðåä âñè÷êè îíèÿ äå÷èöà?
— À-à... — Çà ñâîé óæàñ ãîñïîäèí Êðúìëè ñè ïðåäñòàâè êàðòèíêàòà, ñêèöèðàíà áåãëî îò åôðåéòîð Íîáñ. — Çëå ëè ùå èçãëåæäà ñïîðåä âàñ?
— Ãîñïîäèíå, àìè êàê äà èçãëåæäà äîáðå?
— À íå ìîæåòå ëè äà ãî íàïðàâèòå íÿêàê ïî-íåçàáåëÿçàíî?
— Å, íèùî íå ïðå÷è äà îïèòàìå... Èçðå÷åíèåòî óâèñíà âúâ âúçäóõà êàòî ïðîòåãíàòà ðúêà.
— Ùå âè áúäà ìíîãî çàäúëæåí — èçðå÷å íàé-ñåòíå ãîñïîäèí Êðúìëè.
— Îñòàâåòå âñè÷êî íà íàñ. Âèå ñå ïðèáåðåòå â êàáèíåòà ñè, ñèïåòå ñè ÷àé÷å, à íèå ùå ïðåêðàòèì âåäíàãà òîâà íàðóøåíèå íà îáùåñòâåíèÿ ðåä. — Ãîñïîäèí Êðúìëè èìàøå ñåðèîçíè ñúìíåíèÿ, íî âñå ïàê ñå âñëóøà â ñúâåòà è ñå îòäàëå÷è. Åôðåéòîð Íîáñ ïîòðè ðúöå. — Òåæêàð÷î, âúâ âàøèòå çåìè èìàòå ëè ñè Ïðàñîêîëåäà? ß âèæ, íà òàÿ ïúòåêà ïî ñòúëáàòà ìàé å ïèêàëî ïðàñå...
— Íàðè÷àìå òîçè äåí Ïîñòèòå íà Ñâåòè Îñîðè - îáÿñíè Âèçèò, êîéòî áåøå îò Îìíèÿ. — Íå ãî ñìÿòàìå çà ïîâîä äà ñå ïîääàâàìå íà ñóåâåðèÿ, êàêòî è íà àë÷íîñòòà íà òúðãîâöèòå. Ïðîñòî ñå ñúáèðàìå ïî ðîäîâå çà ìîëèòâà è ïîñò.
— Çíàì ãè àç òèÿ ïîñòè çàä çàêëþ÷åíàòà âðàòà. Ïóéêà, ïðàñåíöå, íåùî òàêîâà, à?
— Íèå âñå ïàê ïîñòèì, åôðåéòîð Íîáñ.
— Âàøà ñè ðàáîòà. Àìè ïîäàðúöè? Äîëåïèõà ñå ïúðãàâî äî ïàðàïåòà, çà äà ïóñíàò äâå ìîì÷åíöà, ïîìúêíàëè ëîäêà ñ ãðåáëà.
— Ñìÿòà ñå çà ïîäõîäÿùî äà ñè ðàçìåíÿìå íîâîèçäàäåíè áðîøóðè ïî ðåëèãèîçíè âúïðîñè. Ðàçáèðà ñå, ïðèãîòâÿìå çà äåöàòà åêçåìïëÿðè îò „Êíèãàòà íà Îñîðè". Ïîíÿêîãà ñà èëþñòðèðàíè — äîáàâè êîëåáëèâî Âèçèò, ñÿêàø íàìåêâàøå çà ñúìíèòåëíè óäîâîëñòâèÿ.
Ìîìè÷åíöå, âèñîêî òðè-÷åòèðè ïåäè, ìúêíåøå äâîéíî ïî-ãîëÿì îò íåÿ ïëþøåí ìå÷îê. Ðîçîâ.
— À íà ìåí âñå ìè ïîäàðÿâàò ñîëè çà âàíà — îïëàêà ñå Íîáè. — Ñàïóíè, øàìïîàíè, õàâëèè... ×å àç äà íå áè äà ñå êúïÿ? Îòäàâíà òðÿáâàøå äà ñà ñå äîñåòèëè.
— Íåïðîñòèìî — ïîêëàòè ãëàâà Âèçèò. Íà åòàæà ñ èãðà÷êèòå çàâàðèõà ñìàéâàùî îæèâëåíèå.
— Âèæ ãè ñàìî... Àç êàòî áÿõ ìàëúê, òîÿ ãîñïîäèí÷î, Äÿäî Ïðàñ äå, íèùè÷êî íå ìè íîñåøå — èçñúñêà åôðåéòîð Íîáñ, âïåðèë ìðà÷åí ïîãëåä â äåöàòà. — À ðåäîâíî îêà÷àõ ÷îðàï ïðåäè Ïðàñîêîëåäà.
Ñâàëè ñè øëåìà è èçáúðñà çàïîòåíîòî ñè ÷åëî. Íå áåøå ãåðîé, íî â î÷èòå ìó èçâåäíúæ ñâåòíà çúë áëÿñúê. Â ñúñóõðåíèÿ è ðàçêðèâåí îðãàí íà äóøàòà ìó ïðîêúðâÿ ñòàðà ðàíà.
— Îòèâàì äà ãî äîêîïàì — îòñå÷å òîé.

Ìåæäó Ãîëÿìàòà çàëà è âõîäà íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò ñå ïîìåùàâà ñêðîìåí êðúãúë âåñòèáþë, èçâåñòåí êàòî Ìåìîðèàëà íà Àðõèêàíöëåð Áîóåë. Íèêîé íå ïîìíè çàùî, êàêòî íèêîé íå çíàå è êîìó å íóæíî òàì äà ñå îñòàâÿò êèôëè÷êà ñúñ ñòàôèäè è åäèí ìåäåí öåíò íà êàìåíåí ðàôò âñÿêà âòîðà ñðÿäà.*
Ðèäêúëè ñòîåøå íàñðåä âåñòèáþëà è çÿïàøå òàâàíà.
— ß ñå îïèòàé äà ðàçñååø íåäîóìåíèåòî ìè — ïîäêàíè òîé âëàñòíî Ñòàðøèÿ äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê. — Íàëè íèêîãà íå ñìå êàíèëè æåíè çà ïèðøåñòâîòî ïî ñëó÷àé Ïðàñîêîëåäà?
— Ðàçáèðà ñå, ÷å íå ñìå êàíèëè! — âúçêëèêíà Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê. ×óäåøå ñå ñ êàêâî ëè ãðåäèòå ãîðå ñà ïðèâëåêëè âíèìàíèåòî íà Àðõèêàíöëåðà. — Íàëè ùå íè âêèñíàò ïðàçíèêà?
— À âñè÷êè ïðèñëóæíè÷êè èìàò ïî÷èâåí äåí äî ïîëóíîù, íàëè?
— Ìíîãî õóáàâ îáè÷àé ñïîðåä ìåí. Âðàòíèòå ïðåøëåíè íà Ñòàðøèÿ íàñòàâíèê âå÷å ñêúðöàõà îò íåïðèâè÷íîòî óïðàæíåíèå.
— Òîãàâà çàðàäè êîãî îêà÷àìå îíàçè ãðàìàäíà îêàÿíà êèòêà èìåë åé òàì?
— Ú-ú... Àìè... Êàòî ñèìâîë.
— Äà?
Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê îñúçíà, ÷å îáÿñíåíèåòî å íÿêàê îñêúäíî. Çàïî÷íà äà ðîâè â ïðàøàñàëèÿ êèëåð íà îáùàòà ñè êóëòóðà.
— Ëèñòàòà... òå ñà ñèìâîë íà... çåëåíîòî. Ïúê ïëîä÷åòàòà... íà áÿëîòî. Òî÷íî òàêà. Íà çåëåíîòî è íà áÿëîòî. Ìíîãî ñèìâîëè÷íî.

* Öåðåìîíèÿòà ñå ñïàçâà ñòðîãî, ðàçáèðà ñå. Àêî çàðåæåø òðàäèöèèòå, çàùîòî íå ïðîóìÿâàø ñìèñúëà èì, ñ êàêâî ùå ñè ïî-äîáúð îò ïðåçðåíèòå ÷óæäåíöè?

Èç÷àêà, íî çà ñúæàëåíèå îïàñåíèÿòà ìó ñå ñáúäíàõà.
— Òà íà êàêâî ñà ñèìâîë âñå ïàê?
Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê ñå ïðîêàøëÿ.
— Íå ñúì ñèãóðåí äàëè òðÿáâà äà ñà ñèìâîë íà íåùî.
— Òúé ëè... Çíà÷è ìîæå äà ñå êàæå, ÷å â òîçè ñëó÷àé çåëåíîòî è áÿëîòî ñà ñèìâîë íà åäíî ïàðàçèòèðàùî ðàñòåíèå?
— Îïðåäåëåíî.
— È áåëèÿò èìåë âñúùíîñò å ñèìâîë íà áåëèÿ èìåë?
— Èìåííî, ñúð.
Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê ñúçíàâàøå, ÷å âå÷å å ñ åäèíèÿ êðàê â êúë÷èùàòà.
— ×óäíà ðàáîòà — îùå ïî-çàìèñëåíî ïðîäúëæè Àðõèêàíöëåðúò. — Òîâà òâúðäåíèå èëè å òîëêîâà ñúäúðæàòåëíî, ÷å öÿë æèâîò íå áè òè ñòèãíàë äà ãî ðàçãàäàåø, èëè å àáñîëþòíà òúïîòèÿ. Íî êîå å âÿðíîòî?
— Ìîæå áè è äâåòå — îò÷àÿíî ïðåäïîëîæè Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê.
— À òâîÿò êîìåíòàð — áåçìèëîñòíî ãî äîâúðøè Ðèäêúëè — å èëè èçâúíðåäíî ïðîíèöàòåëåí, èëè áåçñìèñëåíî áàíàëåí.
— Ìîæå áè è äâ...
— Íå ïðåêàëÿâàé.
Íÿêîé ïîòðîïà ðåøèòåëíî íà âúíøíàòà âðàòà.
— Òðÿáâà äà ñà ãîòîâàíöèòå — îòäúõíà ñè Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê. — Èäâàò âñÿêà Ïðàñîêîëåäà. Çíàåø ëè, ìíîãî ìè õàðåñâà êàê ïåÿò „Áåëè êàòî ëèëèè".
Àðõèêàíöëåðúò ïàê ñå îçúðíà êúì êèòêàòà èìåë, èçãëåäà ñóðîâî ñèÿåùèÿ ñè ïîä÷èíåí è îòâîðè ìàëêîòî êàïà÷å íà âðàòàòà.
— Î, äîáðå ñòå íè äîøëè... — Çàïúíà ñå. — Õì. Ïîçâîëÿâàì ñè äà êàæà, ÷å ìîæåõòå äà èçáåðåòå è ïî-ïîäõîäÿù ìîìåíò.
Çàêà÷óëåíà ôèãóðà ìèíà íàïðàâî ïðåç äåáåëîòî äúðâî, ïîíåñëà íà ðàìî íÿêàêúâ âúðçîï. Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê îòñêî÷è ïëàøëèâî. Åäâà ñëåä ñåêóíäà çàáåëÿçà, ÷å îíîâà, êîåòî áå âçåë çà ñëóæåáíà ðîáà, èìà äàíòåëà ïî êàíòîâåòå, à êà÷óëêàòà å ìíîãî èçÿùíî ñêðîåíà.
Ñþçúí îòêðè ëèöåòî ñè.
— Ãîñïîäèí Ðèäêúëè, èìàì íóæäà îò ïîìîùòà âè.
— Âèå äà íå ñòå... âíó÷êàòà íà Ñìúðò? — ñïîìíè ñè Àðõèêàíöëåðúò. — Íå ñìå ëè ñå ñðåùàëè ïðåäè ïî ïîâîä...
— Äà — âúçäúõíà ìîìè÷åòî.
— Íàâëèçàòå â ñåìåéíèÿ áèçíåñ, à?
Òîé êèìíà êúì òÿëîòî, ïðîâåñåíî íà ðàìîòî é.
— Êàçàõ, ÷å èìàì íóæäà îò ïîìîùòà âè. Èñêàì äà ãî ñúáóäèòå.
— Òîåñò äà èçìèñëèì ìàãè÷åñêî ÷óäî ëè? — îñâåäîìè ñå ïî-îòäàëå÷ Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê.
— Íå å ìúðòúâ, à ñå å óíåñúë.
— Òàêà óòåøàâàò äå÷èöàòà — òðåïíà ãëàñúò íà Ñòàðøèÿ íàñòàâíèê.
Íàñòðîåíèÿò ïî-ïðàãìàòè÷íî Ðèäêúëè ïîáóòíà ãëàâàòà íà Î, áîãà è ÷ó òåæúê ñòîí.
— Òîçè ìàé ïðàçíóâà îòäàâíà.
— Òîâà å Áîãúò íà ìàõìóðëóêà — îáÿñíè Ñþçúí. - Ïî-òî÷íî Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà.
— Íå ãî ïî÷èòàì — âäèãíà ðàìåíå Àðõèêàíöëåðúò; — çàùîòî íèêîãà íå ñúì áèë ìàõìóðëèÿ. Ìîãà äà ñå íàëèâàì öÿëà íîù, à íà ñóòðèíòà ñúì ñâåæ êàòî ðåïè÷êà.
Î÷èòå íà Î, áîãà ñå îòâîðèõà ìóäíî. Âíåçàïíî ñêî÷è êúì Ðèäêúëè è çàïî÷íà äà ãî íàëàãà ñ þìðóöè.
— Äîëåí ìðúñíèê! Ìðàçÿ òå, ìðàçÿ òå, ìðàçÿ òå!...
Êëåïà÷èòå ìó ïàê ñå ñïóñíàõà è òîé ñå ñâëå÷å íà ïîäà.
— Òîâà ïúê ùî çà ïðåäñòàâëåíèå áåøå? — ó÷óäè ñå Ðèäêúëè.
— Àìè íåðâíà ðåàêöèÿ — äèïëîìàòè÷íî îòâúðíà Ñþçúí. — Ñëóøàéòå, òàçè íîù ñòàâà íåùî êðàéíî íåïðèÿòíî. Íàäÿâàì ñå, ÷å òîé ìîæå äà ìè êàæå ïîäðîáíîñòè. Íî ïúðâî òðÿáâà äà ìó íàìåñòèì óìà â ãëàâàòà.
— È ñ òàçè öåë ãî äîâåäîõòå ïðè íàñ?! — ïðèõíà Àðõèêàíöëåðúò.

— ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ. ÄÀ, ÄÅÒÅÍÖÅ, ÏÐÀÂÎ ÑÈ. ÒÎ ÍÀÈÑÒÈÍÀ ÃÎ ÍÀÏÐÀÂÈ. ÒÎ×ÍÎ ÒÀÊÀ, ÍÀËÀÏÀ ÑÒÀÐÀÒÅËÍÎ ÏÎ×ÈÑÒÅÍÈß ÏÎÄ. ×ÅÑÒÎ ÃÎ ÏÐÀÂßÒ, ÄÀ ÇÍÀÅØ. ÅÄÍÎ ÎÒ ÑÂÎÉÑÒÂÀÒÀ ÍÀ ÈÑÒÈÍÑÊÈÒÅ ÏÐÀÑÅÒÀ. ÇÀÏÎÂßÄÀÉ. ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ. È ÁÚÄÈ ÄÎÁÐÎ. ÀÇ ÇÍÀÌ ÂÑÈ×ÊÎ, ÊÎÅÒÎ ÏÐÀÂÈØ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Å, è â òîçè åäâà çàïî÷íàë æèâîò âíåñîõòå âúëøåáñòâî — ïîêëàòè ãëàâà Àëáúðò, äîêàòî ðîäèòåëèòå çàáúðçàíî îòâåæäàõà ïîðåäíîòî õëàïå.
— ÍÀÉ-ÌÍÎÃÎ ÌÈ ÄÎÏÀÄÀ ÈÇÐÀÆÅÍÈÅÒÎ ÍÀ ÒÅÕÍÈÒÅ ÌÀËÊÈ ÌÈËÈ ËÈ×ÈÖÀ.
— Òîåñò óæàñà è ñòðàõîïî÷èòàíèåòî? È ÷å íå çíàÿò äà ñå ñìåÿò ëè, äà ïëà÷àò ëè èëè äà íàìîêðÿò ãàùèòå?
— ÈÌÅÍÍÎ. ÍÀ ÒÎÂÀ ÌÓ ÊÀÇÂÀÌ ÀÇ ÈÑÊÐÅÍÀ ÂßÐÀ.

Îòíåñîõà Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà â Ãîëÿìàòà çàëà è ãî ïðîñíàõà ïî ãðúá íà åäíà ñêàìåéêà. Ñòàðøèòå ìàãüîñíèöè ñå ñúáðàõà çàãðèæåíî îêîëî íåãî — âèíàãè áÿõà ãîòîâè äà ïîìîãíàò íà ïî-íåñïîëó÷èëèòå îò òÿõ äà ñè îñòàíàò â òîâà ñúñòîÿíèå.
— Çíàì àç êàêâî å íàé-äîáðî çà ìàõìóðëóê — âåñåëî ïîäõâàíà Äåêàíà. Çàãëåäàõà ãî ñ î÷àêâàíå.
— Äà ñå íàòðÿñêàø ïðåäíàòà âå÷åð! — äîáàâè òîé òúðæåñòâóâàùî, íî ñëåä ìàëêî íàðóøè îùå âåäíúæ åäèíîäóøíîòî ìúë÷àíèå: — Òîâà áåøå îñòðîóìíà øåãà, àêî íå ñòå íàÿñíî.
— Èçâúíðåäíî ñìåøíî — èçñóìòÿ Ðèäêúëè è ïàê ñå âòîðà÷è çàìèñëåíî â Î, áîãà. — Êàçâàò, ÷å ñóðîâèòå ÿéöà ïîìàãàò... Ñúùî è ïðåñåí ñîê îò ïîðòîêàëè.
— Êëà÷èàíñêî êàôå — òâúðäî ñå íàìåñè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Íî òîâà ïðèÿòåë÷å ñòðàäà íå ïðîñòî îò ìàõìóðëóê, àìè îò âñåëåíñêàòà ìó ðàçíîâèäíîñò — íàïîìíè Àðõèêàíöëåðúò.
— Îïèòâàë ñúì âñè÷êî òîâà — ñìúíêà Î, áîãúò — Ñàìî ìå êàðà äà áåñíåÿ, ÷å íå ìîãà äà ñå çàòðèÿ. È ïîâðúùàì îùå ïîâå÷å.
— Äà ñìåñèì ãîð÷èöà è õðÿí — ïðåäëîæè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Çà ïðåäïî÷èòàíå â ñìåòàíà. È ñ ìàëêî öàöà.
— Êèñåëî ìëÿêî — èçðå÷å óíåñåíî Êîâ÷åæíèêúò. Ðèäêúëè ñå ñåïíà èçíåíàäàíî.
— Õåé, òîâà áåøå ïðèêàçêà ïî÷òè íà ìÿñòî! Äîáðå ñå ñïðàâÿø. Íî íà òâîå ìÿñòî áèõ ñïðÿë äîòóê. Õì... Ðàçáèðà ñå, èìà è ïî-ñèëíè ñðåäñòâà. ×è÷î ìè ïðåäïî÷èòàøå ñîñ „Àó-àó". Íàêðàÿ âçå, ÷å èçëî÷è öÿëî øèøåíöå, çà äà ñå îòúðâå îò îñîáåíî òåæúê ìàõìóðëóê, è íÿìàøå ñúìíåíèå, ÷å ïîñòèãíà óñïåõ. Èçãëåæäàøå òîëêîâà ñïîêîåí è áëàã â êîâ÷åãà...
— Âúðáîâà êîðà — ñïîäåëè Êîâ÷åæíèêúò ïîðåäíîòî ñè ïðîçðåíèå.
— ×óäåñíà èäåÿ — ïîòâúðäè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Äåéñòâà îáåçáîëÿâàùî.
— Êîâ÷åæíèêî, òè ìàé íå ñè íà ñåáå ñè — íàìðúùè ñå Àðõèêàíöëåðúò. — Ãîâîðèø åäâà ëè íå ñìèñëåíî.
Î, áîãúò íà ìàõìóðëóêà ïîîòêðåõíà ñëåïíàëèòå ñè êëåïà÷è.
— Âñè÷êè òåçè ãàäîñòè ùå ìè ïîìîãíàò ëè?
— Âåðîÿòíî ùå òå äîâúðøàò — ïðîìúðìîðè Ñþçúí.
— Ïðåêðàñíî...
— À çàùî äà íå îïèòàìå ñ Ïîäîáðèòåëÿ íà Åíãåëáåðò? — ïðåñòðàøè ñå îòíîâî Äåêàíúò. — Ïîìíèòå ëè êàê Ìîäî ïîëÿ ãðàõà ñ íåãî? Çúðíàòà ïîðàñíàõà òàêèâà, ÷å è ïî åäíî íè ñòèãàøå.
— Çàùî íå ïðèáåãíåòå äî ìàãèÿ? — ó÷óäè ñå Ñþçúí. — Äà ìàõíåòå íàâåäíúæ àëêîõîëà îò íåãî.
— Ïðîáëåìúò ìó âå÷å íå å â àëêîõîëà — âäèãíà ðàìåíå Ðèäêúëè, — à â öÿë êóï ãíóñíè îòðîâè, äåòî ïîäñêà÷àò èç ÷åðíèÿ ìó äðîá.
— Çíà÷è Ðàçäåëèòåëÿò íà Ñïîëä ùå ãî îïðàâè - îòñúäè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Ïðîñòè÷êà ìàíèïóëàöèÿ. Íàêðàÿ ùå èìàìå ãîëÿìà êîôà, êúäåòî ñà ñúáðàíè âñè÷êè ãàäîñòè. Íèùî îñîáåíî, àêî ÷îâåê íå ñå ïðèòåñíÿâà îò ñòðàíè÷íèòå âúçäåéñòâèÿ
— Áèõòå ëè ìè ãè îïèñàë? — íàñòîÿ Ñþçúí, êîÿòî íå çà ïðúâ ïúò ñè èìàøå âçåìàíå-äàâàíå ñ ìàãüîñíèöè.
— Îñíîâíîòî ñå ñúñòîè âúâ ôàêòà, ÷å îñòàòúêúò îò ïàöèåíòà ùå ñå ñúáåðå â îùå ïî-ãîëÿìà êîôà.
— Æèâ èëè íå?
Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè íàïðàâè áåçïîìîùíà ãðèìàñà è ðàçïåðè ðúöå.
— Ñàìî â íàé-îáù ñìèñúë. Â êîôàòà ùå èìà æèâà òúêàí. Çàòîâà ïúê ùå èçòðåçíåå âåäíúæ çàâèíàãè.
— Çàùî ëè ñå çàáëóæäàâàõ — îçúáè ñå òÿ, — ÷å èäåÿòà áåøå òîé äà ñè îñòàíå â ãîðå-äîëó ñúùèÿ âèä è äà äèøà è çàíàïðåä?
— Àìè çàùî íå êàçàõòå ïî-ðàíî! È òîãàâà Äåêàíúò ïðîèçíåñå ìàíòðàòà, ïîäòèêâàëà íàó÷íèÿ íàïðåäúê ïðåç âåêîâåòå.
— ß äàéòå äà ñìåñèì âñè÷êî è äà âèäèì êàêâî ùå ñòàíå.
Ðèäêúëè íå çàêúñíÿ ñ òðàäèöèîííèÿ îòãîâîð.
— Ñòðóâà ñè äà îïèòàìå.
Ïîñòàâèõà âíóøèòåëíàòà ñòúêëåíà êàíà íà ìàëúê ïèåäåñòàë â ñðåäàòà íà çàëàòà. Ìàãüîñíèöèòå è áåç òîâà îáè÷àõà âñè÷êî äà å ñúïðîâîäåíî ñ ðèòóàëè, à ïúê ùîì ñå êàíåõà äà ëåêóâàò íàé-ñòðàøíèÿ ìàõìóðëóê â ñâåòà, òðÿáâàøå äà ãî ñòîðÿò ïî-èçèñêàíî.
Ñþçúí è Õëåí÷î íàáëþäàâàõà êàê ñëàãàò âúòðå âñå íîâè è íîâè ñúñòàâêè. Ïî åäíî âðåìå îðàíæåâî-êàôåíèêàâàòà òå÷íîñò èçáúëáóêà ëåíèâî.
— Äîòóê íèùî îñîáåíî íå ïîñòèãàìå — îõëàäè âúîäóøåâëåíèåòî Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
Îñîáåíî òúðæåñòâåíî ñèïàõà Ïîäîáðèòåëÿ íà Åíãåëáåðò. Äåêàíúò ðåøè, ÷å å ðåäíî äà äîáàâè è êúëáî çåëåíèêàâà ñâåòëèíà, êîåòî áåçñèëíî ïîòúíà ïîä ïîâúðõíîñòòà. Âèîëåòîâè ìåõóðè èçïúëçÿõà êúì ðúáà íà êàíàòà è ñå ñòåêîõà íà ïîäà.
— Òîâà ëè å?! — èçîõêà Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà.
— Ìàé êèñåëîòî ìëÿêî íå áåøå íàé-ñïîëó÷ëèâàòà èäåÿ — âêèñíà ñå Äåêàíúò.
— Íÿìà äà ãî ïèÿ! — çàÿâè Õëåí÷î, íî òóòàêñè ñå õâàíà çà ãëàâàòà.
— Áîãîâåòå ñà íà ïðàêòèêà íåóÿçâèìè, íàëè? — îùå ïî-ÿçâèòåëíî íàïîìíè Äåêàíúò.
— Êàòî ùå ïðîâåðÿâàòå òàçè õèïîòåçà, çàùî íàïðàâî íå ìå ïóñíåòå ïðåç ìåëà÷êàòà?
— Àêî ñìÿòàòå, ÷å ùå èìà ïîëîæèòåëåí ðåçóëòàò çà ñúñòîÿíèåòî âè...
— Î÷àêâàõ ïàöèåíòúò äà ñå çàèíàòè â íà÷àëîòî — àâòîðèòåòíî ñå íàìåñè Àðõèêàíöëåðúò. Ñâàëè øàïêàòà îò ãëàâàòà ñè è èçâàäè îò äæîá÷å â õàñòàðà é ìàëêî êðèñòàëíî êúëáî. — ß äà ïðîâåðèì ñ êàêâî ñå çàíèìàâà Áîãúò íà ïèÿíñòâîòî. Åäâà ëè å îñîáåíî òðóäíî äà îòêðèåì åäèí ëþáèòåë íà çàáàâëåíèÿòà â òàêàâà íîù... — Äúõíà âíèìàòåëíî íà êúëáîòî è ãî ïîòúðêà ñ ðúêàâ. È âåäíàãà ñå óõèëè. — Åé ãî ìîøåíèêà! Àõà... àõà... Èçòÿãà ñå íà äèâàí, à îêîëî íåãî ãîëè ìåíàäè!
— Êàêâî?! — ñàùèñà ñå Äåêàíúò. — Ìàíèàöè ëè?!
— Íå, ñòàâà äóìà çà... ìëàäè äàìè, ñêëîííè äà ñå ïðåâúçáóæäàò — îáÿñíè Ñþçúí.
Ñòîðè é ñå, ÷å âñè÷êè ìàãüîñíèöè åäíîâðåìåííî ñå ïðèìúêíàõà òèõîìúëêîì êúì êúëáîòî.
— Ñàìî ÷å çàùî íå ðàçëè÷àâàì ñ êàêâî ñå çàíèìàâà... — ìúðìîðåøå ñè Ðèäêúëè.
— Íåêà ïðîâåðÿ äàëè íÿìà äà âèäÿ ïî-ÿñíî — ñ íàäåæäà ïðåäëîæè óñëóãèòå ñè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
Àðõèêàíöëåðúò ñå îáúðíà, çà äà çàñëîíè ñ ãðúá êúëáîòî.
— Àìè äà, ïàê ïèå... Ìàé å ñìåñèë ÷åðíà áèðà ñ ëèêüîð îò áîðîâèíêè...
— Î, àç... — èçñòåíà Õëåí÷î.
—À îíåçè ìëàäè äàìè... —óïîðñòâàøå Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Âèæäàì è äîñòà áóòèëêè íà ìàñàòà — áîäðî ïðîäúëæè Ðèäêúëè. — Â åäíàòà êàòî ÷å èìà ñêîðîñìúðòíèöà...
— Âèæ, äà îáúðíåì âíèìàíèå íà îíåçè íåùàñòíè ìîìè÷åòà... — âìåòíà Äåêàíúò. À Î, áîãúò ñå ñâëå÷å íà êîëåíå.
— ...äî íåÿ å îíîâà ïèòèå, äåòî ñëàãàò ÷åðâåé â áóòèëêàòà...
— Î, àç...
— ...èìà ïðàçíà ÷àøà, àìà ìíîãî ãîëÿìà, ñ õàðòèåíî ÷àäúð÷å è âèøíè÷êà íà êëå÷êà...
— Îîîîî...
— ...è, ðàçáèðà ñå, îùå êàêâè ëè íå øèøåòà — ðàçâåñåëè ñå íåóìåñòíî Àðõèêàíöëåðúò. — Ðàçíîöâåòíè íàïèòêè. Íàëè ñå ñåùàòå, ïðàâÿò ãè îò êîêîñîâè îðåõè, ïúïåøè, øîêîëàä è ðàçíè äðóãè èçìèøëüîòèíè. Ñòðàííî, çàùî ëè ÷àøèòå íà ìàñàòà ñà ñàìî åäíîëèòðîâè õàëáè?
Õëåí÷î ïàäíà ïî ëèöå.
— Äîáðå — ñìîòîëåâè ñ ïîñëåäíè ñèëè. — Ïðåäïî÷èòàì äà èçïèÿ âàøàòà ãàäîñò.
— Îùå íå å ñúâñåì ãîòîâà — ñïðÿ ãî Ðèäêúëè. — À, Ìîäî, ìíîãî òè áëàãîäàðÿ.  Äæóäæåòî ïðèñòúïâàøå íà ïðúñòè, áóòàéêè íåæíî êîëè÷êà. Â ìåòàëíàòà êóïà âúðõó íåÿ ñå ìúäðåøå áóòèë÷èöà ñðåä áóöè ëåä.
— Òîêó-ùî ãî íàïðàâèõ çà âå÷åðÿòà ïî ñëó÷àé Ïðàñîêîëåäà — ñïîäåëè Àðõèêàíöëåðúò. — Íå ìîæà äà îòëåæè ïîíå ìàëêî.
Îñòàâè íàñòðàíà êúëáîòî è èçâàäè ÷èôò äåáåëè ðúêàâèöè îò øàïêàòà ñè.
Ìàãüîñíèöèòå ñå ïðúñíàõà êàòî ðàçòâàðÿùî ñå êúì ñëúíöåòî öâåòå. Â åäèí ìèã áÿõà îêîëî Ðèäêúëè, â ñëåäâàùèÿ — çàä ðàçíè ìàñèâíè ìåáåëè.
Ñþçúí ñå ïî÷óâñòâà êàòî çðèòåë íà ñúñòåçàíèå, íà êîåòî íå çíàå ïðàâèëàòà.
— Êàêâî å òîâà?
— Ñîñ „Àó-àó". Íàé-âúçõèòèòåëíàòà ïîäïðàâêà, ïîçíàòà íà ÷îâå÷åñòâîòî. Ïðåêðàñíî ïîä÷åðòàâà âêóñà íà ìåñî, ðèáà, äèâå÷, ñúùî è íà âåãåòàðèàíñêèòå ÿñòèÿ. Ñàìî ÷å íå å áåçîïàñíî äà ñå ïèå, äîêàòî âëàãàòà îùå ñå êîíäåíçèðà ïî ñòåíèòå. — Ðèäêúëè ñå âçðÿ â áóòèë÷èöàòà è ÿ ïîòúðêà ñ ïðúñò. Ðàçíåñå ñå ñêðèáóöàíå êàòî îò ïèðîí ïî ñòúêëî. — Îò äðóãà ñòðàíà, ùîì ñå îïèðàìå íà ïðèíöèïà „Èçëåêóâàé ñå èëè óìðè", èìàìå òî÷íî êàêâîòî å íåîáõîäèìî.
Çàòèñíà òàïàòà ñ ïàëåö è ðàçêëàòè áóòèë÷èöàòà åíåðãè÷íî. ×ó ñå òðÿñúê — Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ è Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê ñå îïèòàõà äà ïðîïúëçÿò ïîä åäíà è ñúùà ìàñà.
— Îíåçè òèïîâå íåçíàéíî çàùî ñà ñå íàñòðîèëè ïðîòèâ ÷óäåñíèÿ ñîñ — âäèãíà ðàìåíå Àðõèêàíöëåðúò.
— Ïðåäïî÷èòàì ñîñîâå, çàðàäè êîèòî íå ñå íàëàãà äà ñåäÿ íåïîäâèæíî ïîëîâèí ÷àñ, çà äà îñòàíà æèâ è çäðàâ — ïðîìúðìîðè Äåêàíúò.
— È íå å íóæíî äà òðîøè ñêàëè íà ïàð÷åòà, êîãàòî ãè ïîëååø — äîáàâè íàåæåíî Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê.
— Íèòî äà óáèâà â çàðîäèø ïëåâåëèòå — íàìåñè ñå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— Âïðî÷åì âå÷å å çàáðàíåí çà ïðîèçâîäñòâî â òðè ãðàäà — íàïîìíè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
     Ðèäêúëè ïðåäïàçëèâî èçâàäè òàïàòà. Âúçäóõúò  íàõëó ñúñ ñúñêàíå â áóòèë÷èöàòà. Ñèïà íÿêîëêî êàïêè â êàíàòà. Íÿìàøå çàáåëåæèì åôåêò.
Èçëÿ ïî-ãîëÿìà ïîðöèÿ. Ñìåñòà â êàíàòà ñè îñòàíà íåâúçìóòèìî èíåðòíà.
Àðõèêàíöëåðúò ïîäóøè áóòèë÷èöàòà ñ ïîäîçðåíèå.
    — Íå çíàì äàëè ñëîæèõ äîñòàòú÷íî ñìëÿíî óà-õóíè...
Îáúðíà ãúðëîòî íàäîëó è îñòàâè ñîñà äà ñå ñòå÷å â êàíàòà. Ñìåñòà ðåàãèðà ñàìî ñ ïîðåäíîòî „áúë-áóê".
Ìàãüîñíèöèòå ñå íàäèãíàõà îò ïîäà è çàïî÷íàõà äà ñè èçòóïâàò ðîáèòå. Ðàçìåíÿõà ñè ñðàìåæëèâè ïîãëåäè è óñìèâêè íà íåâîëíè ñúîòáîðíèöè ïî ñèíõðîííî èçëàãàíå.
— Çíàåõ ñè àç, ÷å ìèðèçëèâêàòà ïðåñòîÿ òâúðäå äúëãî â ñóøèëíÿòà — ïðîìúðìîðè Ðèäêúëè.
Âòîðà÷è ñå ïå÷àëíî â áóòèë÷èöàòà. Íàêðàÿ ïàê  ÿ îáúðíà è óäàðè ñèëíî ïî äúíîòî.
Òúíêà ëåïêàâà ñòðóéêà ñå çàäúðæà íà ðúáà çà ìèã è íàáúáíà â êàïêà.
Êàòî äðúïíàòè îò íåâèäèìè âúæåíöà, ãëàâèòå íà ìàãüîñíèöèòå ñå çàâúðòÿõà äà ÿ ïîãëåäíàò. Íÿìàøå äà ñà îöåëåëè òîëêîâà äúëãî â çàíàÿòà, àêî ìèñúëòà èì íå ïðîíèêâàøå ïîíå ìúíè÷êî â áúäåùåòî.
Êàïêàòà ñå èçòî÷è âúâ ôîðìàòà íà êðóøà, à òå äðóæíî è ñìàéâàùî ïúðãàâî çà ìúæå ñ òåõíèòå ãîäèíè è êèëîãðàìè ïîòúðñèõà óêðèòèå.
Êàïêàòà ïàäíà.
Ñìåñòà èçáúëáóêà.
Òîâà áåøå.
Âöåïåíèëèÿò ñå êàòî ñòàòóÿ Ðèäêúëè âúçäúõíà øóìíî.
— À áå, õîðà, ïîíå âåäíúæ äà áÿõòå ïîêàçàëè ìàëêî ñìå...
Óäàðíàòà âúëíà ãî çàïîêèòè êúì ñòåíàòà. Îãíåíàòà òîïêà ñå ïðàñíà â òàâàíà è èç÷åçíà ñ òúòåí, îñòàâÿéêè ñëåä ñåáå ñè ñúâúðøåíà õðèçàíòåìà îò îïóøåíà ìàçèëêà.
×èñòà áÿëà ñâåòëèíà îãðÿ çàëàòà. Íåùî çâúíêàøå è ïðèïóêâàøå.
Ìàãüîñíèöèòå ðèñêóâàõà äà íàäíèêíàò êðàäåøêîì èççàä ìåáåëèòå. Ïîäâèæíî ñèÿíèå èçïúëâàøå êàíàòà, ïî ñòåíèòå ïðîáÿãâàõà èãðèâè îòðàæåíèÿ êàòî îò âúðòÿù ñå äèàìàíò.
— À ñòèãà, áå... — ïðîøåïíà Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
Ðèäêúëè ñå íàäèãíà íåâðåäèì îò ïîäà. Ñúùî êàòî êîòêèòå ìàãüîñíèöèòå íå ïàäàõà ïî ãðúá, à è çàêðúãëåíèòå ôîðìè èì ïîìàãàõà äà íå ñå íàòúðòÿò.
È äðóãèòå áàâíî ñå ïîìúêíàõà êúì êàíàòà, à çàä òÿõ øàâàõà îãðîìíèòå èì ñåíêè.
— Êàêâà ñòàíà òÿ íàêðàÿ? — ñìúíêà Äåêàíúò.
— Ïîìíÿ êàê òàòêî ìè äàäå åäèí ñêúïîöåíåí ñúâåò çà ïèåíåòî — çàïî÷íà ñåðèîçíî Ðèäêúëè. -„Ñèíêî, íèêîãà íå ïîñÿãàé êúì ÷àøè ñ ÷àäúð÷å â òÿõ. Íå ïèé øëüîêàâèöè, àêî ùå èìåíàòà èì äà ñà ìíîãî çàñóêàíè. È ñòîé äàëå÷ îò âñÿêà íàïèòêà, êîÿòî ñè ñìåíÿ öâåòà, äîêàòî ÿ ðàçáúðêâàø."
Òîé ïîáúðçà äà òîïíå ïîêàçàëåö â êàíàòà è ïîäíåñå áëåñòÿùà êàïêà êúì óñòíèòå ñè.
— Âíèìàâàé — ïðåäóïðåäè ãî Äåêàíúò. — Ìîæå áè ñè èìàø ðàáîòà ñúñ ñàìèÿ ñóáñòðàò íà òðåçâåíîñòòà.
Àðõèêàíöëåðúò ñå ïîêîëåáà.
— Ïðàâ ñè. Òåïúðâà ëè äà ñå ëèøàâàì îò óäîâîëñòâèåòî íà êúðêàíåòî? Êàê îïèòâàìå îáèêíîâåíî âúçäåéñòâèåòî íà íàøèòå ñìåñè?
— Ïèòàìå èìà ëè äîáðîâîëöè îò ñòóäåíòèòå.
— À àêî íÿìà?
— Ïàê èì äàâàìå äà îïèòàò.
— Òîâà íå å ëè ìàëêî èçâúí ãðàíèöèòå íà ìîðàëà?
— Íÿìà ïðîáëåì, ñòèãà äà íå ãè ïðåäóïðåæäàâàìå.
— Ïðàêòè÷íî, ïðàêòè÷íî...
— Àç ùå ñè ãî îïèòàì — íåìîùíî íàòúðòè Õëåí÷î.
— Èñêàø äà èçãúëòàø ñìåñ, ïðèãîòâåíà îò òåçè êëîó... òîåñò, ãîñïîäà? — îñâåäîìè ñå Ñþçúí. — Ìîæå äà òå óáèå.
— Î÷åâèäíî íèêîãà íå ñè ñòðàäàëà îò ìàõìóðëóê — èçãëåäà ÿ íàäìåííî Î, áîãúò.
Çàòúòðè êðàêà êúì êàíàòà, óñïÿ äà ÿ õâàíå îò âòîðèÿ îïèò è ÿ èçïðàçíè íà åäèí äúõ.
— Ñåãà ùå çàïî÷íàò ôîéåðâåðêèòå — îáåùà ãàðâàíúò îò ðàìîòî íà Ñþçúí. — Ïëàìúöè îò óñòàòà ìó, ïèñúöè, ãúð÷îâå...

Çà ñâîå èçóìëåíèå Ñìúðò óñòàíîâè, ÷å èçïèòâà ãîëÿìî óäîâîëñòâèå îò îáùóâàíåòî ñ îïàøêàòà, ïîäðåäèëà ñå ïðåä íåãî. Äîñåãà íå ñå áå ñëó÷âàëî íÿêîé äà ñå ðàäâà íà ïðèñúñòâèåòî ìó.
— ÑËÅÄÂÀÙÈßÒ! ÊÀÊ ÑÅ ÊÀÇÂÀØ, ÌÀËÊÎ... — Ïîêîëåáà ñå, íî âúïðåêè òîâà äîâúðøè: — ...×ÎÂÅ×Å?
— Êàçâàì ñå Íîáè Íîáñ.
Çàùî ëè Íîáè óñåùàøå, ÷å ñåäè íà äîñòà ïî-êîñòåëèâî êîëÿíî, îòêîëêîòî áè òðÿáâàëî? Çàäíèêúò ìó ñå îïèòà äà ñïîðè ñ ìîçúêà, íî áåøå íàäâèêàí.
- ÁÅØÅ ËÈ ÏÐÅÇ ÃÎÄÈÍÀÒÀ ÄÎÁÐÎ ÌÎ... ÄÎÁÐÎ ÄÆÓ... ÄÎÁÚÐ ÃÍÎ... ÄÎÁÚÐ ÈÍÄÈÂÈÄ?
Íîáè îòêðè íàé-íåíàäåéíî, ÷å íàïúëíî å çàãóáèë êîíòðîë íàä åçèêà ñè, êîéòî ïîä óæàñíèÿ íàòèñê íà ñèòóàöèÿòà èçáúëâà ñàìè÷úê:
-Äà.
Áîðåøå ñå ñúñ ñåáå ñè, à òåæêèÿò ãëàñ ïðîäúëæè òðàäèöèîííèÿ ðàçãîâîð:
- È ÑÈÃÓÐÍÎ ÈÑÊÀØ ÕÓÁÀÂÎ ÏÎÄÀÐÚ×Å?
„Åõ, ùå òå çàâëåêà àç ñ ìåí â àðåñòà! Õàéäå íà áàñ, ÷å íå ïîìíèø îíîâà ìàçå íà ãúðáà íà îáóùàðíèöàòà, äåòî âñå ðåâÿõ ïðåä ïðàçíèÿ ÷îðàï ñëåä Ïðàñîêîëåäà..."
Äóìèòå íàïèðàõà â ãúðëîòî íà Íîáè, íî ãè èçïðåâàðâàøå íåùî äðåâíî.
-Äà.
Íèùè÷êî íå îñòàíà îò âîëÿòà ìó íà ðàçóìíî ñúùåñòâî. Ñâåòúò ñå ñúñòîåøå ñàìî îò îãîëåíàòà ìó äóøà è Äÿäî Ïðàñ, êîéòî çàïúëâàøå îñòàòúêà îò Âñåëåíàòà.
- À ÒÈ, ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ, ÙÅ ÁÚÄÅØ ÄÎÁÚÐ È ÏÐÅÇ ÍÎÂÀÒÀ ÃÎÄÈÍÀ, ÍÀËÈ?
Ñâèëîòî ñå äî çðúíöå „àç" íà Íîáè èñêàøå äà ñå óõèëè åõèäíî: „Ãîñïîäèí÷î, êîå å äîáðî, ïúê êîå å ëîøî? Àêî íåùî ñå âúðãàëÿ íà óëèöàòà, êîìó ùå íàâðåäÿ, êàòî ãî ïðèáåðà? Èëè, äà ðå÷åì, íÿêîé çàâåÿí òúðãîâåö ñè å îñòàâèë ñêëàäà îòêëþ÷åí... Ùî äà íå ñëîæà â äæîáà åäíà-äâå äæóíäæóðèéêè âìåñòî áàêøèø, ïúê ïîñëå äà ãî ïîäñåòÿ äà óäàðè êëþ÷à?"
Íî è òîâà íàìåðåíèå çà ôèëîñîôñêè äèñïóò áå ïðè÷àêàíî ïî ïúòÿ îò ÷èñòèÿ íåïîäïðàâåí ñòðàõ, êîéòî ìó âíóøàâàøå îãðîìíàòà áðàäà, çàåëà öÿëîòî ìó ñóáåêòèâíî íåáå.
— Äà — èçïèñóêà Íîáè.
— ÏÈÒÀÌ ÑÅ ÊÀÊÚÂ ËÈ ÏÎÄÀÐÚÊ ÙÅ ÒÅ ÇÀÐÀÄÂÀ ÍÀÉ-ÌÍÎÃÎ?
Íîáè ñå ïðåäàäå è ñè çàìúë÷à. Ïðåäñòîÿùîòî áåøå íåèçáåæíî, íÿìàøå êàêâî äà ñòîðè... Çàñåãà ñâåòëèíàòà â êðàÿ íà òóíåëà ñàìî ãî ïîäñåùàøå, ÷å òóíåëúò ïðîäúëæàâà äî áåçêðàÿ.
— ÀÕÀ, ÏÎÇÍÀÕ...
Äÿäî Ïðàñ áðúêíà â ÷óâàëà è èçâàäè äúëúã, øèðîê è ðúáàò ïîäàðúê, óâèò â õàðòèÿ, íà êîÿòî ïîðàäè ëåêîòî îáúðêâàíå íà íàñòîÿùèÿ èçïúëíèòåë íà äðåâíàòà ðîëÿ èìàøå âåñåëî ïîäñêà÷àùè ãàðâàíè.
— ÊÀÊÂÎ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÊÀÆÅØ?
— Áëúäúðÿ.
— ÀÌÈ ÆÅËÀß ÒÈ ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ.
Åôðåéòîð Íîáñ ñå ñìúêíà îìåêíàë îò êîëÿíîòî è çàïî÷íà äà ïîðè ñëåïåøêîì òúëïàòà, äîêàòî íå ãî ñïðÿ ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò.
— Êàêâî ñòàíà? Êàêâî ñòàíà? Íèùè÷êî íå ìîæàõ äà âèäÿ!
— Íå 'íàì — èçëîìîòè Íîáè. — Äàäå ìè òîâà.
— È êàêâî å òî?
— Íå 'íàì.
Èçâåäíúæ çàïî÷íà òðåñêàâî äà êúñà õàðòèÿòà.
— Êîëêî îòâðàòèòåëíî å âñè÷êî — âïóñíà ñå äà âèòèéñòâà Âèçèò. — Ïîêëîíåíèå ïðåä èäîëè...
— Ìàé÷èöå! Èñòèíñêè, îðèãèíàëåí, ìàðêîâ àðáàëåò „Áúðëè è Ñèëåí-â-ðúêàòà", ñ äâîåí ñïóñúê, ñ òðîéíî óêðåïåíà ðàìà, ñ ëàêèðàí äúáîâ ïðèêëàä, ñúñ ñðåáúðíè èíêðóñòàöèè!!!
— ...áåçäóøíà êîìåðñèàëèçàöèÿ íà äàòà, êîÿòî èìà åäèíñòâåíî àñòðîíîìè÷åñêî çíà÷åíèå — èçðè÷àøå Âèçèò, êîéòî òðóäíî ìîæåøå äà áúäå âúçïðÿí íàñðåä ïîðåäíîòî çàêëåéìÿâàíå. — Àêî èçîáùî çàñëóæàâà äà áúäå îòáåëÿçàíà...
— Âèäÿõ ãî â „Ìå÷îâå, ëúêîâå è äðóãè îðúæèÿ" Áåøå â ðóáðèêàòà „Èçáîð íà ðåäàêòîðà" è äîðè ñå ïðèñìèâàõà íà íàñ, ãîðêèòå ëþáèòåëè: „Êóïåòå ñè ãî, àêî áîãàòèÿò âè ÷è÷î ñå å ïðåíåñúë â îòâúäíîòî." Êîãàòî ÷îâåê îò ñïèñàíèåòî îòèøúë äà ãî ïðîáâà, íàêðàÿ ñå íàëîæèëî äà ìó ñòðîøàò è äâåòå ðúöå, ùîòî íå ùÿë äà ãî ïóñíå!
— ...íàé-ïîäõîäÿùà áè áèëà ñêðîìíà öúðêîâíà ñëóæáà...
— Àìà òîé ñòðóâà ïîâå÷å îò ãîäèøíàòà ìè çàïëàòà! È ãè ïðàâÿò ñàìî ïî ïîðú÷êà! È ïàê ÷àêàø öÿëà âå÷íîñò äà òè äîéäå ðåäúò!
— ...ñ öåë âúçâèñÿâàíå íà äóõà. — Ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò íàé-ñåòíå äîëîâè, ÷å íåùî íå å ïîòðúãíàëî ñïîðåä ïëàíîâåòå èì. — Åôðåéòîðå, íÿìà ëè äà çàäúðæèì èçìàìíèêà?
Íîáè ãî îïàðè ñ ïîãëåä ïðåç ìúãëàòà îò ñîáñòâåíè÷åñêà ãîðäîñò, çàáóëèëà ñúçíàíèåòî ìó.
— Òåæêàð÷î, òè ñè ÷óæäåíåö ïî òåçè êðàèùà. Íå ìîæåø äà ðàçáåðåø ñúêðîâåíèÿ ñìèñúë íà Ïðàñîêîëåäà.

Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà ïðèìèãà.
— À, òàêà å ìíîãî ïî-äîáðå — ïðîìúëâè òîé. -Î, äà! Áëàãîäàðÿ âè ñúðäå÷íî.
Ìàãüîñíèöèòå, êîèòî ñïîäåëÿõà âÿðàòà íà ãàðâàíà â íåîòìåíèìèòå ïðàâèëà íà æèòåéñêàòà ãàäîñò, ãî íàáëþäàâàõà íåäîâåð÷èâî.
— Åé ñåãà ùå çàïî÷íå — ïîäãîòâè ãè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Ñèãóðíî ñ íÿêîé çàáàâåí êðÿñúê. .
— Çíàåòå ëè — ïðåäïàçëèâî èçðå÷å Î, áîãúò, — äîðè ìè ñå ñòðóâà, ÷å áèõ õàïíàë åäíî ðîõêî ÿéöå. È áèõ èçïèë ÷àøà ìëÿêî.
Ðèäêúëè ãî çÿïàøå ñòúïèñàí.
— Äðàãè, òè íàèñòèíà ëè ñå ÷óâñòâàø ïî-äîáðå?
— Íÿìà ñúìíåíèå. Ãîòîâ ñúì äà ðèñêóâàì è åäíà ðàäîñòíà óñìèâêà.
— Íå, íå, íå! — ïðèïðÿíî ñå íàìåñè Äåêàíúò. — Òàêà å àáñîëþòíî íåïðàâèëíî. Âñåèçâåñòíî å, ÷å óñïåøíîòî ëå÷åíèå îò ìàõìóðëóê òðÿáâà äà áúäå ñúïðîâîäåíî ñúñ ñìåøíè ïèñúöè.
— Àêî èñêàòå, äà âè ðàçêàæà åäèí âèö êàòî êîìïåíñàöèÿ — ñìóòåíî ïðåäëîæè Õëåí÷î.
— Íå òå ëè ìú÷è æåëàíèåòî — îñâåäîìè ñå Àðõèêàíöëåðúò — äà ñå âòóðíåø êúì ÷åøìàòà è äà ñè ïúõíåø ãëàâàòà ïîä ëåäåíàòà ñòðóÿ?
—Àìè... íÿìàì òàêîâà æåëàíèå. Ìèñëÿ ñè îáà÷å, ÷å åäíà ïðåïå÷åíà ôèëèéêà ùå ìè ñå îòðàçè áëàãîòâîðíî.
Äåêàíúò ïîáúðçà äà ñè ñâàëè øàïêàòà è íà ñâîé ðåä èçìúêíà îòâúòðå ïîðòàòèâåí òàâìîìåòúð.
— Î, ñòàíàëî å íåùî òâúðäå íåîáè÷àéíî — îòáåëÿçà òîé. — Èìàëî å îãðîìåí ñêîê â òàâìè÷íîòî íàïðåæåíèå.
— Ñëóøàé... — íå ñå îòêàçâàøå Ðèäêúëè. — Ïèòèåòî ïîíå íå òè ëè ñå ñòîðè... âúçëþòèâè÷êî?
— Íèêàêúâ âêóñ íå óñåòèõ — ëþáåçíî ãî óâåðè Î, áîãúò.
— Ñòèãà ñòå ñå ÷óäèëè — ïðèõíà îò äîñàäà Ñþçúí. — Î÷åâèäíî å. Êîãàòî Âèí÷î ïèå äî çàáðàâà, Õëåí÷î ïîíàñÿ âñè÷êè ìúêè. Äà, íî ñåãà Áîãúò íà ìàõìóðëóêà èçïè ìîùíî ñðåäñòâî ñðåùó ìàõìóðëóê è âúçäåéñòâèåòî ñå å ïðåäàëî îáðàòíî âúðõó Áîãà íà ïèÿíñòâîòî.
— Ëîãè÷íî — ïîêëàòè ãëàâà Àðõèêàíöëåðúò. — Íå ìîæå ñàìî åäèíèÿò äà ãî îòíàñÿ. Òîçè ïúò ñòðàíè÷íèòå âúçäåéñòâèÿ õàëîñàõà äðóãèÿ.
— Íÿêîé òóê ïîäìÿòàøå êðèñòàëíî êúëáî — çàãîâîðè Õëåí÷î ñ íåïðåðåêàåìèÿ òîí íà æàæäàòà çà ìúñò. — Èñêàì ñåãà äà ãî âèäÿ êàêâî ùå ïðàâè îíçè õóáîñòíèê...

Áåøå ãîëÿìà ÷àøà, ïúëíà ñ åäèí îò îíåçè êîêòåéëè, â êîèòî âñÿêà ëåïêàâà ñèëíà ñúñòàâêà ñå íàëèâà ìàéñòîðñêè, çà äà íå ñå ñìåñÿò ñëîåâåòå. Èçìèñëÿò èì èìåíà êàòî „Ïðîêîáàòà íà íåáåñíàòà äúãà", à êúäåòî ïîâå÷å äúðæàò íà èñòèíàòà — „Çäðàâåé è ñáîãîì, ñèâà êëåò÷èöå".
Îòãîðå ïëóâàõà ïàð÷åíöà îò ìàðóëè, ëèìîíè è àíàíàñè. Ñòúð÷àõà äâå õàðòèåíè ÷àäúð÷åòà, ñèíè÷êî è ðîçîâè÷êî, ñ ïî åäíà âèøíè÷êà íà îñòðèòå âðúõ÷åòà.
Íÿêîé èäèîò áå çàìðàçèë áó÷êèòå ëåä âúâ âèä íà ìúíè÷êè ñëîí÷åòà. Ïðèñòðàñòèø ëè ñå êúì òàêèâà óäîâîëñòâèÿ, íÿìà ñïàñåíèå.
Áîãúò íà ïèÿíñòâîòî ëþáîâíî ïîå ÷àøàòà ïîä åíåðãè÷íèòå çâóöè íà âèõðåíà ðóìáà. Äâå ìîìè÷åòà ñå ãóøêàõà íåæíî â íåãî. Íîùòà ùåøå äà å õóáàâà. Âñè÷êèòå ìó íîùè áÿõà õóáàâè.
— ×åñòèòà Ïðàñîêîëåäà! — ïîæåëà íà ñáèðùèíàòà ñè ñ âäèãíàòà ÷àøà. À ïîñëå: — Åé, äà ÷óâàòå íÿêàêúâ ñìàõíàò øóì?... Íåùî ìàé ëåòè íàñàì ñúñ ñòðàøíà ñêîðîñò...
È òîãàâà...

Ìàãüîñíèöèòå ñå èçâúðíàõà îò êðèñòàëíîòî êúëáî ñ ãðèìàñè íà áîëåçíåíî ñú÷óâñòâèå. Ñàìî Õëåí÷î ñå õèëåøå çëîáíî.
 — Àõà, âòîðîòî èçðèãâàíå íà ãåéçåðà! — êèñêàøå  ñå â çàõëàñ è çàáèâàøå þìðóê âúâ âúçäóõà. — Äà!  Äà! Äà!!! Êàê òè äîïàäíà ñêîðîñìúðòíèöàòà, à?
— Êàòî ãëåäàì, îáúðíàëè ñìå íàîïàêè ïðè÷èííî-ñëåäñòâåíàòà âåðèãà — ïðîìúðìîðè Ðèäêúëè.
— Çàâèíàãè ëè? — ïîçâîëè ñè ïëàõà íàäåæäà Î, áîãúò.
— Åäâà ëè. Âñå ïàê èìåííî òè ñè Áîãúò íà ìàõìóðëóêà. Ùîì âúçäåéñòâèåòî íà ïèòèåòî îòìèíå, âñè÷êî ùå ñè ïîòðúãíå ïî ñòàðîìó.
— Çíà÷è íÿìàì ìíîãî âðåìå. Ìîëÿ âè, äîíåñåòå ìè... ÿ äà ïîìèñëÿ... äà, áú÷îíêà òúìíî ïèâî, áóòèëêà ïåðöîâêà è áóòèëêà êàêàîâ ëèêüîð. Äà âèäèì ùå òè õàðåñà ëè, ãîñïîäèí Èìàì-îùå-ìÿñòî!
Ñþçúí ñãðàá÷è ðúêàòà ìó è ãî èçäúðïà äà ñåäíå íà ñêàìåéêàòà äî ñòåíàòà.
— Íå ñå ïîãðèæèõ äà èçòðåçíååø ñàìî çà äà ñå íàòðÿñêàø òóòàêñè!
— Òúé ëè?
— Èñêàì äà ìè ïîìîãíåø!
— Â êàêâî?
— Íå ñè áèë ÷îâåê ïðåäè, íàëè? Òîé íàâåäå ãëàâà äà ñå îãëåäà.
— Àìè... Íå ñúì áèë.
— À íèêîãà ëè íå ñè ñå âúïëúòÿâàë? — ïîïèòà Ðèäêúëè.
— Òîâà ìàé å äîñòà ëè÷åí âúïðîñ — âúçðàçè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
- Õì... Ñòðàííî. Ïîìíÿ, ÷å îòêðàé âðåìå ìå áîëè ãëàâàòà, íî èìàì ãëàâà îòñêîðî. Íå ìîæå äà å òàêà, íàëè?
— Ñúùåñòâóâàë ñè ñàìî ïîòåíöèàëíî — ïðåäïîëîæè Àðõèêàíöëåðúò.
— Íèìà?
Ðèäêúëè ñå âòðåùè.
— Îõ, àç ãî íàïðàâèõ!... Ïîäõâúðëèõ íåùî íà ìëàäèÿ Ñòèáúíñ çà ïèÿíñòâîòî è ìàõìóðëóêà...
— Çíà÷è ñè ãî ñúòâîðèë, áåç äà ñå íàïúíåø? - èðîíè÷íî ñå óñìèõíà Äåêàíúò. — Ìóñòðóì, íå å çà âÿðâàíå. È âñè÷êè ìîæåì äà ãî ïðàâèì, à? Äà çàïî÷íåì òîãàâà äà ñè èçìèñëÿìå íîâè ôåè è ãíîì÷åòà.
— Êàòî ôåÿòà íà êîñîïàäà ëè? — óõèëè ñå Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. È äðóãèòå ñå çàñìÿõà.
— Íå ìè ïàäà êîñàòà! — ñúðäèòî îòñå÷å Äåêàíúò. — Ðàçïðåäåëÿ ñå ïî-ðàâíîìåðíî.
— Ñúùîòî èñêàõ äà êàæà è àç. Ïîëîâèíàòà âúðõó ãëàâàòà òè, äðóãàòà ïîëîâèíà — âúðõó ãðåáåíà.
— Íèìà å ñðàìíî äà êàæåø íàïðàâî, ÷å îïëåøèâÿâàø? — áåçöåðåìîííî ïîïèòà Ðèäêúëè. — Äåêàíå, íå çíàåø ëè êàêâî ðàçïðàâÿò õîðàòà çà ïëåøèâöèòå?
— Àç ùå ìó íàïîìíÿ — ïðîäúëæè áåçìèëîñòíî Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè, êîãîòî Äåêàíúò íàïîñëåäúê äðàçíåøå. — „Åé, âèæòå ãî òîÿ, íÿìà êîñà!"
— Çà ïîñëåäåí âè êàçâàì — àç íå îïëå... Äåêàíúò ìëúêíà, çà äà ñå âñëóøà â çâúíà íà ñðåáúðíè êàìáàíêè.
— Åõ, äà çíàåõ êîé å èçòî÷íèêúò íà òîçè øóì! -çàìå÷òà ñå ñâèðåïî Àðõèêàíöëåðúò.
— Ú-ú... — çàïî÷íà íåóâåðåíî Äåêàíúò. — Äàëè èìàì íåùî... íà ãëàâàòà?
Äðóãèòå ìàãüîñíèöè ñå âòîðà÷èõà. Íåùî íàèñòèíà øàâàøå ïîä øàïêàòà ìó.
Òîé ïîñåãíà ìíîãî âíèìàòåëíî è ÿ ñâàëè. Ìèíèàòþðíîòî ãíîì÷å, âúçñåäíàëî ãëàâàòà ìó, äúðæåøå ïî åäíî ñíîï÷å êîñà â ðú÷è÷êèòå ñè. Ïðèìèãà ãóçíî îò ñâåòëèíàòà.
— Íÿêàêúâ ïðîáëåì ëè èìà?
— Ìàõíåòå ãî îò ìåí! — èçðåâà Äåêàíúò.
Îñòàíàëèòå ñòàðøè ìàãüîñíèöè ñå êîëåáàåõà. Âñè÷êè áÿõà ÷óâàëè ïî íåùè÷êî çà òåîðèÿòà, ÷å åäíè èçâúíðåäíî ìúíè÷êè ñúçäàíèÿ ïðåíàñÿëè áîëåñòèòå. Å, äà, ãíîì÷åòî äàëå÷ íàäõâúðëÿøå ïî ðàçìåðè ïðåäïîëàãàåìèòå çëîñòîðíèöè, íî íà íèêîãî íå ìó ñå èñêàøå äà ïðèõâàíå êîñîïàä.
Ñþçúí îáà÷å ïîñåãíà è ãî ñòèñíà â øåïà.
— Òè ëè ñè ôåÿòà íà êîñîïàäà? — ïîïèòà êðàéíî íåäîâåð÷èâî.
— Àìè òàêà èçãëåæäà — ïðèçíà ñè ãúð÷åùîòî ñå â ïðúñòèòå é ãíîì÷å.
Äåêàíúò îò÷àÿíî îïèïâàøå ñêàëïà ñè.
— À áå, òè êàêâî ïðàâåøå ñ êîñàòà ìè?
— Äîêîëêîòî ñå ñåùàì, ÷àñò îò íåÿ òðÿáâà äà îñòàâÿ ïî ãðåáåíà... Ñòðóâà ìè ñå îáà÷å, ÷å ïîíÿêîãà ÿ îïëèòàì â òîï÷èöè, ñ êîèòî çàïóøâàì êàíàëà â áàíÿòà...
— Êàê òúé ñàìî òè ñå ñòðóâà? — ó÷óäè ñå Àðõèêàíöëåðúò.
— Ìîìåíò, ìîëÿ — íàìåñè ñå Ñþçúí è ïîïèòà Î, áîãà: — Òè êúäå áåøå, ïðåäè äà òå íàìåðÿ â ñíåãà?
— Õì... òúé äà ñå êàæå... íàâñÿêúäå. Íà âñÿêî " ìÿñòî, êúäåòî ìàëêî ïî-ðàíî å ïîãëúùàí àëêîõîë äî ïúëíî îñâèíâàíå...
— Àõà! — âúçêëèêíà Ðèäêúëè. — Áèë ñè èìàíåíòíà ïðèðîäíà ñòèõèÿ!
— Ìîæå è äà ñúì áèë — ñúãëàñè ñå Õëåí÷î.
— À êîãàòî ñå ïîøåãóâàõìå çà ôåÿòà íà êîñîïàäà, òÿ èçâåäíúæ ñå ñúñðåäîòî÷è âúðõó ãëàâàòà íà Äåêàíà, êúäåòî îò ìåñåöè çàáåëÿçâàõìå óñúðäèåòî é, ñàìî ÷å îò ó÷òèâîñò äîñåãà íå êîìåíòèðàõìå òîâà.
— Çíà÷è ïðèçîâàâàòå êúì æèâîò ðàçíè òâàðè - ïðîìúðìîðè Ñþçúí.
— Êàòî íàïðèìåð ãîáëèí÷åòî, êîåòî äàâà íà Äåêàíà îãðîìåí ÷óâàë ñ ïàðè? — ïîäñêàçà ñ íàäåæäà Äåêàíúò. Ïîíÿêîãà ñå îòëè÷àâàøå ñ ó÷óäâàùà áúðçèíà íà ìèñúëòà. Çàîçúðòà ñå â ðàäîñòíî î÷àêâàíå. — Åé, íÿêîé ÷óâà ëè çâúí íà ñðåáúðíè êàìáàíêè?
— Ãîñïîäèíå, ÷åñòî ëè âè âðú÷âàò îãðîìíè ÷óâàëè ñ ïàðè? — ïîïèòà ñïîêîéíî Ñþçúí.
— Å, íå âñåêè äåí, íî àêî...
— Â òàêúâ ñëó÷àé íå âÿðâàì èç îêóëòíèòå ïðîñòðàíñòâà äà ñå íàìåðè ìÿñòî è çà âàøåòî ãîáëèí÷å - îòñå÷å òÿ.
— Àç ïúê îòêðàé âðåìå ñå ÷óäÿ êàêâî ëè ñòàâà ñ ìîèòå ÷îðàïè — æèçíåðàäîñòíî ñúîáùè Êîâ÷åæíèêúò. — Íàëè çíàåòå, ÷å âñå ëèïñâà ïî åäèí îò ÷èôòà? Êàòî áÿõ ìîì÷åíöå, ñè ìèñëåõ, ÷å íåùî ãè îòìúêâà...
Ìàãüîñíèöèòå ñå çàìèñëèõà, ïîñëå âñè÷êè ÷óõà ïðèÿòíèÿ çâóê. Àðõèêàíöëåðúò äðàìàòè÷íî èçïðàâè ïîêàçàëåö êúì òàâàíà.
— Êúì ïåðàëíÿòà!
— Àìà òÿ å íàäîëó! — ïîïðàâè ãî Äåêàíúò.
— Äîáðå äå, íàäîëó êúì ïåðàëíÿòà!
— Ñàìî ÷å ãîñïîæà Óèòëîó íèêàê íå îáè÷à äà é ñå áúðêàìå â ðàáîòàòà — íàïîìíè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— À êîé å Àðõèêàíöëåð íà òîçè óíèâåðñèòåò, àêî ñìåÿ äà ïîïèòàì? — æëú÷íî èçðå÷å Ðèäêúëè. - Ñëó÷àéíî äà íå ñå êàçâà ãîñïîæà Óèòëîó? Àó, êàêâà èçíåíàäà! Ìàé ñúì àç!
— Äà, àìà ñè ÿ âèæäàë êàêâà å, êàòî ñå ÿäîñà -ïðîìúðìîðè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— Âÿðíî ñè å...
— Òÿ ãîñòóâà íà ñåñòðà ñè çà ïðàçíèêà — ìèëî ñúîáùè Êîâ÷åæíèêúò.
— Àõà! Íèìà ùå ñå ïîä÷èíÿâàìå íà íÿêàêâà ñè èêîíîìêà?! Íàäîëó êúì ïåðàëíÿòà!
Ìàãüîñíèöèòå ðàçâúëíóâàíî ñå óñòðåìèõà êúì âðàòàòà. Ñêîðî â çàëàòà îñòàíàõà ñàìî Ñþçúí, Õëåí÷î, Ãíîìúò íà áðàäàâèöèòå è ôåÿòà íà êîñîïàäà.
— Áè ëè ìè êàçàëà ïàê êîè ñà òåçè õîðà? — îçàäà÷åíî ïîìîëè Î, áîãúò.
— Íÿêîè îò íàé-óìíèòå ìúæå â ñâåòà.
— È àç ñúì òðåçâåí â ìîìåíòà, òàêà ëè?
— Âèæ êàêâî, óìåí íå å ñúùîòî êàòî ìúäúð èëè ïîíå ðàçñúäëèâ. Âïðî÷åì íÿêîè õîðà òâúðäÿò, ÷å çà äà íàïðàâèø ïúðâàòà êðà÷êà ïî ïúòÿ êúì ìúäðîñòòà, òðÿáâà îòíîâî äà ñå ïðåâúðíåø â ìàëêî äåòå.
— À ìèñëèø ëè, ÷å òå èçîáùî çíàÿò çà âòîðàòà êðà÷êà?
Ñþçúí âúçäúõíà.
— Âåðîÿòíî íå. Ïîíÿêîãà ÿ ïðàâÿò ñëó÷àéíî, äîêàòî ñå ðàçìîòàâàò íàñàì-íàòàì.
— ßñíî... Òóê äàëè èìàò íåùî áåçàëêîõîëíî?

Ïúòÿò êúì ìúäðîñòòà íàèñòèíà çàïî÷âà ñ ïúðâàòà êðà÷êà.
Ôàòàëíàòà ãðåøêà íà ïîâå÷åòî õîðà ñå ñúñòîè â ïðåíåáðåãâàíåòî íà ôàêòà, ÷å ñëåäâàò îùå õèëÿäè êðà÷êè. Íàïðèìåð ïðàâÿò ïúðâàòà êðà÷êà êúì ïîñòèãàíåòî íà õàðìîíèÿ è ïúëíî ñëèâàíå ñ Âñåëåíàòà... È íåçíàéíî çàùî çàáðàâÿò äà íàïðàâÿò ñëåäâàùàòà - äà æèâåÿò ñåäåìäåñåò-îñåìäåñåò ãîäèíè íà âèñîêà ïëàíèíà è äíåâíîòî èì ìåíþ äà ñå ñúñòîè îò êóïè÷êà îðèç è äâå-òðè êóïè÷êè ÷àé ñ ìàñëî îò ìëÿêî íà òèáåòñêè ÿê. Èìà íåîñïîðèìè äîêàçàòåëñòâà, ÷å ïúòÿò êúì àäà å ïîñòëàí ñ äîáðè íàìåðåíèÿ. Âñè÷êè òå ñà ñå ñúñòîÿëè îò ïúðâè êðà÷êè.
Â ñèòóàöèè êàòî òàçè Äåêàíúò áåøå â ñòèõèÿòà ñè. Âîäåøå áîéíàòà ãðóïè÷êà ìåæäó îãðîìíèòå ìåäíè êàçàíè, ìóøêàøå ñ æåçúëà ñè â òúìíèòå úãëè è ïîäâèêâàøå ñòðîãî: „Êúø! Êúø!"
— Íî çàùî ñúçäàíèåòî áè ñå ïîÿâèëî òúêìî òóê? — ïðîøåïíà Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Àìè çàùîòî â ïåðàëíÿòà äåéñòâèòåëíîñòòà íå ìè èçãëåæäà îñîáåíî óñòîé÷èâà — îáÿñíè Ðèäêúëè, íàäíè÷àéêè â êîø ñ èçáåëåíî áåëüî. — Âñÿêî íåùî ðàíî èëè êúñíî ñå îçîâàâà òóê. Òðÿáâàøå îòäàâíà äà ñè âòúëïèø òàçè èñòèíà â ãëàâàòà.
— È çàùî òî÷íî ñåãà? — íå ìèðÿñâàøå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— Ñòèãà ñòå ïðèêàçâàëè, ùå ãî ïîäïëàøèòå! — èçñúñêà Äåêàíúò, èçñêî÷è â ñëåäâàùèÿ ïðîõîä è êðåñíà îãëóøèòåëíî.
— À... ñïîðåä âàñ êîëêî å ãîëÿìà òàçè òâàð, êîÿòî íè îòìúêâà ÷îðàïèòå? — îñâåäîìè ñå Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê.
— Äå äà çíàì — âäèãíà ðàìåíå Àðõèêàíöëåðúò.
— Íî êàòî ñå çàìèñëÿ... Ñàìî îò ìåí òðÿáâà äà ñå å ñäîáèëà ñ öÿë òîí ÷îðàïè ïðåç ãîäèíèòå.
— È îò ìåí — ïîòâúðäè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Òîãàâà... Êúäå äà òúðñèì? Â ìàëêè êúò÷åòà èëè â ïî-øèðî÷êè! — ïðîäúëæè Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê ñ ãëàñà íà ÷îâåê, ÷èéòî âëàê íà ìèñúëòà òîêó-ùî å íàâëÿçúë â äúëúã òúìåí òóíåë.
— Õì... À äàëè ñàìî ãè êðàäå — óìóâàøå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ, — èëè ãè ïîãëúùà?
— Ìíîãî öåííà çàáåëåæêà — îäîáðè Ðèäêúëè. — Åé, ïîñòàðàéòå ñå äà íå ïðèëè÷àòå íà ÷îðàïè!
— Îòêúäå òè... — çàïúíà ñå Äåêàíúò. Âñè÷êè ÷óõà çâóêà: ãðúô, ãðúô, ãðúô... Ñòîðè èì ñå, ÷å èçäàâà ñåðèîçåí àïåòèò.
— Ãúëòà÷à íà ÷îðàïè! — èçïèñóêà Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê è ñòèñíà êëåïà÷è.
— Êîëêî ïèïàëà î÷àêâàòå äà èìà? — äåëîâî ïîäõâàíà Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Çâóêúò å ñèëíè÷úê, à? — îáàäè ñå Êîâ÷åæíèêúò.
— Äîáðå äå, ïðåäïîëîæåòå ïîíå ñ òî÷íîñò äî åäíà äóçèíà — ïîìîëè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè, îòñòúïâàéêè çàäíåøêîì.
— Ñèãóðíî ùå íè ñúäåðå ÷îðàïèòå, ùîì íè çúðíå! — çàâàéêà ñå Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê.
— Àõà, çíà÷è ïîíå øåñò-ñåäåì ïèïàëà?
— Ìàé å çàä åäíà îò îíåçè ïåðàëíè ìàøèíè — ïîñî÷è Äåêàíúò.
Ìàøèíèòå áÿõà âèñîêè ïî äâà åòàæà è îáèêíîâåíî ãè èçïîëçâàõà ñàìî êîãàòî îáèòàòåëèòå íà Óíèâåðñèòåòà ñå óâåëè÷àâàõà ïî âðåìå íà ó÷åáíàòà ãîäèíà. Çà âñÿêà áÿõà íóæíè ïîíå øåñòèìà ðàáîòíèöè äà ñòîâàðâàò âúòðå äðåõèòå, äà ïîääúðæàò îãúíÿ â ïàðíèòå äâèãàòåëè è äà ñìàçâàò îñèòå íà äúðâåíèòå ïåðêè. Ðèäêúëè ãè ñìÿòàøå çà îëèöåòâîðåíèå íà èçâúíðåäíî ÷èñòèÿ è õèãèåíè÷åí àä, êúäåòî ïîïàäà ñàïóíúò ñëåä ñìúðòòà ñè.
Äåêàíúò çàñòàíà ïðåä âðàòàòà êúì êîòåëíîòî.
— Èìà íåùî âúòðå! ×óéòå! Ãðúô, ãðúô...
— Ñïðÿ! — èçñúñêà òîé. — Çíàå, ÷å ñìå òóê! Ãîòîâè ëè ñìå? Íàïðåä! Êúø!
— Íåäåé! — èçñòåíà Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Àç ùå îòâîðÿ âðàòàòà, à âèå ùå ãî ñïðåòå, àêî ïîáåãíå! Åäíî, äâå, òðè! Îëåëå...

Øåéíàòà ñå èçäèãàøå â íàòåæàëîòî îò ñíÿã íåáå.
— ÎÁÙÎ ÂÇÅÒÎ, ÌÈÍÀ ÌÍÎÃÎ ÄÎÁÐÅ, ÍÀËÈ?
— Äà, ãîñïîäàðþ.
— ÂÑÅ ÏÀÊ ÌÀËÊÎ ÌÅ ÎÇÀÄÀ×È ÎÍÎÂÀ ÌÎÌ×ÅÍÖÅ Ñ ÐÈÇÍÈÖÀÒÀ.
— Ãîñïîäàðþ, ñïîðåä ìåí áåøå ãðàäñêè ñòðàæ.
— ÍÀÈÑÒÈÍÀ ËÈ? Å, È ÒÎÉ ÑÈ ÒÐÚÃÍÀ ÙÀÑÒËÈÂ, À ÒÎÂÀ Å ÍÀÉ-ÂÀÆÍÎÒÎ.
— Òúé ëè, ãîñïîäàðþ?
Àëáúðò ñå áåçïîêîåøå. Èäåèòå ñÿêàø ñå ïðîñìóêâàõà ÷ðåç îñìîçà â Ñìúðò. Ðàçáèðà ñå, ÿñíî ìó áåøå çàùî ñå íàëîæè äà âúðøàò âñè÷êî òîâà, íî ãîñïîäàðÿò ìó... ×åñòíî êàçàíî, ïîíÿêîãà ïðîÿâÿâàøå ëèïñà íà íåîáõîäèìèÿ èíòåëåêòóàëåí èíñòðóìåíòàðèóì, çà äà îñúçíàå êîå òðÿáâà äà áúäå äåéñòâèòåëíî, à êîå íå áèâà...
— È ÂÅ×Å ÑÚÌ ÓÂÅÐÅÍ, ×Å ÎÒÐÀÁÎÒÈÕ ÏÐÀÂÈËÍÈß ÑÌßÕ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Î, äà, çâó÷è ìíîãî âåñåëî. — Àëáúðò ñå çàãëåäà â ñïèñúêà. — Âñå ïàê ðàáîòàòà ïðîäúëæàâà. Ñëåäâàùàòà ñïèðêà å ñúâñåì íàáëèçî, íàé-äîáðå äà íå ñå ðååì ïðåêàëåíî íàâèñîêî.
— ×ÓÄÅÑÍÎ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Ìàëêàòà êèáðèòîïðîäàâà÷êà Ñàðà, ïðåä âðàòàòà íà ìàãàçèíà çà òþòþíåâè èçäåëèÿ íà Òèìáúë, áóëåâàðä „Êàïàíúò çà ïàðè".
— À Òß ÊÀÊÂÎ ÑÈ Å ÏÎÆÅËÀËÀ ÇÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Íÿìàì ïðåäñòàâà. Íèêîãà íå å ïðàùàëà ïèñìî íà Äÿäî Ïðàñ. Ìåæäó äðóãîòî, àêî ïîçâîëèòå äà âè ïîäñêàæà, íå å íóæíî äà èçðè÷àòå „Õî, õî, õî" ïîñòîÿííî. ß äà âèäèì...
Óñòíèòå íà Àëáúðò ñå ðàçìúðäàõà áåççâó÷íî.
— ÏÐÅÄÏÎËÀÃÀÌ, ×Å ÅÄÍÀ ÊÓÊËÀ ÁÈ ÁÈËÀ ÏÎÄÕÎÄßÙÀ È Â ÒÎÇÈ ÑËÓ×ÀÉ. ÈËÈ ÏÎÄÎÁÍÀ ÌÅÊÀ ÈÃÐÀ×ÊÀ. ×ÓÂÀËÚÒ ÌÀÉ ÇÍÀÅ ÊÀÊÂÎ ÄÀ ÏÎÄÀÄÅ. ÀËÁÚÐÒ, ÊÀÊÂÎ ÈÌÀÌÅ ÇÀ ÍÅß? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
Íåùî äðåáíî ïîïàäíà â êîñòåëèâàòà ðúêà.
— Åòî òîâà.
— Î...
Ìèã ñìðàçÿâàùî ìúë÷àíèå, ïðåç êîéòî äâàìàòà ñå âçèðàõà â æèâîòîìåðà.
— Èìàòå ñè è ïîñòîÿííî çàíÿòèå — îáàäè ñå îìúðëóøåí Àëáúðò. — À æèâîòúò ñè òå÷å, ãîñïîäàðþ. Âúâ âñÿêàêúâ ñìèñúë.
— ÍÎ ÑÅÃÀ Å ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ...
— Äîêîëêîòî ðàçáèðàì, òðàäèöèîíåí ìîìåíò è çà òàêèâà ñëó÷êè.
— ÍÀËÈ ÓÆ Å ÍÎÙ ÍÀ ÂÅÑÅËÈÅ...
— Ñåùàì ñå êàêâî âè ïðèòåñíÿâà... Ñàìî ÷å õîðàòà ñå ðàçâåñåëÿâàò îùå ïîâå÷å, êîãàòî çíàÿò, ÷å íà äðóãè íå èì å äî ñìÿõ — áåçñòðàñòíî îáÿñíè Àëáúðò. - Òàêà å óðåäåí ñâåòúò. Ãîñïîäàðþ, êàêâî èìà?
— ÍÅ. ÍÅ ÌÎÆÅ ÄÀ Å ÓÐÅÄÅÍ ÒÀÊÀ.

— Íå ñúì ñå îòêàçàë äà íàìåðÿ ìàëêî ìëÿêî... -ñìúíêà óíèëî Î, áîãúò, âçèðàéêè ñå â ñòðàõîâèòàòà àðìèÿ îò äàìàäæàíè, êàíè è áóòèëêè.
— Íå ìè ñå âÿðâà Àðõèêàíöëåðúò äà å ðàçðåøèë ïèåíåòî íà ìëÿêî â Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò. — ñúâñåì ãî îáåçñúð÷è Ñþçúí. — Çíàåë îòêúäå èäâà ìëÿêîòî è ñìÿòàë ïðîöåäóðàòà çà êðàéíî íåõèãèåíè÷íà. È òîâà ãî êàçâà ÷îâåê, êîéòî èçïëþñêâà ïîíå òðè ÿéöà íà çàêóñêà! À òè êàê íàó÷è çà ìëÿêîòî?
— Å... èìàì íÿêàêâè ñïîìåíè. Íå çà íåùî îïðåäåëåíî. Ïðîñòî ñïîìåíè. Íàïðèìåð çíàì, ÷å äúðâåòàòà îáèêíîâåíî ðàñòàò ñ çåëåíèíàòà íàãîðå... Ñèãóðíî áîãîâåòå ïîíà÷àëî çíàÿò òåçè íåùà.
— À ñëó÷àéíî äà ïðèòåæàâàø íÿêàêâè áîæåñòâåíè ñèëè?
— Âåðîÿòíî áèõ óñïÿë äà ïðåâúðíà âîäà â ïèòèå, îò êîåòî äà òè ñå ïîäêîñÿò êðàêàòà. — Òîé ñè ïî÷åñà íîñà. — Òîâà ùå òè ïîìîãíå ëè? Ïî÷òè íå ñå ñúìíÿâàì è ÷å ñúì ñïîñîáåí äà íàâëè÷àì íà õîðàòà ñúñèïâàùî ãëàâîáîëèå.
— Àç ñàìî èñêàì äà ðàçáåðà çàùî ìîÿò äÿäî ñå äúðæè... ÷óäàòî.
— Çàùî íå ïîïèòàø íåãî?
— Íå èñêà äà ìè êàæå!
— Òîé ÷åñòî ëè ïîâðúùà?
— Åäâà ëè. ßäå òâúðäå ðÿäêî. Õàïâà çà óäîâîëñòâèå êúðè åäèí-äâà ïúòè â ìåñåöà.
— Òðÿáâà äà å äîñòà êëüîùàâ.
— Íÿìàø ïðåäñòàâà êîëêî ñè ïðàâ.
— Â òàêúâ ñëó÷àé... ×åñòî ëè ñå ãíóñè îò îòðàæåíèåòî ñè â îãëåäàëîòî? Ïèòà ëè ñå çàùî åçèêúò ìó å âå÷íî îáëîæåí ñ îòâðàòèòåëåí æúëò íàëåï? Ìîæå áè èìàì íÿêàêâà âëàñò íàä õîðàòà, êîèòî ñòðàäàò îò ìàõìóðëóê...
— Íå ìó å ïðèñúùî. Ìàé ïðîïóñíàõ äà òè êàæà... Äÿäî ìè å Ñìúðò.
— Çà êîãî?
— Àìè Ñìúðò. Çà âñè÷êè. Êàòî èì äîéäå âðåìåòî.
— Êîé, îíçè ñ ÷åðíàòà ðîáà...
— ...îñòðàòà êîñà, áåëèÿ êîí. È å ñêåëåò.
— Íåêà äà óòî÷íèì òîâà — çàãðèæåíî ïðîìúëâè Î, áîæå íà ìàõìóðëóêà. — Ñïîðåä òåá äÿäî òè å Ñìúðò, à ñìÿòàø, ÷å òîé ñå äúðæè ÷óäàòî?

Ãúëòà÷úò íà ÷îðàïè èçãëåäà ïëàøëèâî ìàãüîñíèöèòå, íî ÷åëþñòèòå ìó îòíîâî çàðàáîòèõà óñúðäíî.
Ãðúô, ãðúô...
— Òîçè å ìîé! — âèêíà âúçìóòåí Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ è ïîñåãíà.
Ãúëòà÷úò ñå äðúïíà ïúðãàâî. Ïðèëè÷àøå íà äðåáíî ñëîí÷å ñ øèðîê è ðàçäóò â êðàÿ õîáîò, â êîéòî òúêìî èç÷åçâàøå ÷îðàïúò íà Ïðîôåñîðà.
— Àìà ÷å íåëåïî ñúçäàíèå! —ïîäñìèõíà ñå Ðèäêúëè è ìèðîëþáèâî îáëåãíà æåçúëà ñè íà ñòåíàòà.
— Ïóñíè ãî, ãàäíà òâàð! — èçðúìæà Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ è ïàê ïðîòåãíà ðúêà äà ñè âçåìå ÷îðàïà.
Ãúëòà÷úò ñå îïèòà åäíîâðåìåííî äà îòñêî÷è è äà îñòàíå íà ìÿñòîòî ñè. Íà òåîðèÿ òîâà áè òðÿáâàëî äà å íåîñúùåñòâèìî, íî â äåéñòâèòåëíîñò ãî ïðàâÿò ìíîæåñòâî ìàëêè æèâîòíè, àêî ãè ñâàðèø äà ÿäàò íåùî, êîåòî îáèêíîâåíî íå èì å äîñòúïíî. Êðàêàòà ñòúïâàò ÷åâðúñòî, íî øèÿòà è òðåñêàâî äúâ÷åùèòå ÷åëþñòè ñàìî ñå èçïúâàò è ñå âúðòÿò îêîëî ìèñëåíàòà îñ, âúðõó êîÿòî ñå íàìèðà õðàíàòà.
×îðàïúò õëúòíà â õîáîòà ñ ìëÿñêàíå è ñúçäàíèåòî ñå ñêðè òðîìàâî çàä åäèí ïàðåí êîòåë. Ñëåä ìàëêî íàäíèêíà íåäîâåð÷èâî.
Ðèäêúëè îòâîðè ÷åêìåäæåíöå â øàïêàòà ñè è èçâàäè ëóëà è êåñèéêà àðîìàòèçèðàí òþòþí. Äðàñíà ãðàìàäíà êëå÷êà êèáðèò ïî êîòåëà. Âå÷åðòà ñå îêàçà íåñðàâíèìî ïî-èíòåðåñíà îò î÷àêâàíèÿòà ìó.
— Òðÿáâà äà ñè èçÿñíèì òîâà íàé-ñåòíå — ïðîìúðìîðè ïðåç çúáè, äîêàòî èçïúëâàøå âúçäóõà ñ ìèðèñ íà åñåííè îãíüîâå. — Íå áèâà ðàçíè ñúçäàíèÿ äà èçñêà÷àò îò íèùîòî ñàìî çàùîòî íÿêîé ñè ãè å ïðåäñòàâèë. Íå å õèãèåíè÷íî.

Øåéíàòà ñïðÿ ðÿçêî â êðàÿ íà „Êàïàíúò çà ïàðè".
- ÄÀ ÂÚÐÂÈÌ, ÀËÁÚÐÒ.
— Ãîñïîäàðþ, çíàåòå, ÷å íå å ðåäíî äà âúðøèòå òîâà. Íàëè ïîìíèòå êàêâî ñòàíà ïðåäèøíèÿ ïúò?
- ÍÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÌÓ Å ÏÎÇÂÎËÅÍÎ ÄÀ ÃÎ ÑÒÎÐÈ.
— Íî... — îò÷àÿíî çàåêíà Àëáúðò. — Æàëêèÿò êðàé íà ìàëêèòå êèáðèòîïðîäàâà÷êè å ÷àñò îò ñúùíîñòòà íà Ïðàñîêîëåäà! Òîåñò... Õîðàòà ñëóøàò òúæíàòà èñòîðèÿ è ñè êàçâàò: „Ìîæå äà ñìå ïî-áåäíè îò ñàêàò áàíàí, ìîæå äà ÿäåì ñàìî êàë è ñòàðè áîòóøè, íî ïîíå ñìå ïî-äîáðå îò ãîðêè÷êàòà êèáðèòîïðîäàâà÷êà." ×óâñòâàò ñå ùàñòëèâè è äîâîëíè îò ìàëêîòî, êîåòî èìàò.
- ÀËÁÚÐÒ, ÇÍÀÌ ÌÍÎÃÎ ÄÎÁÐÅ Â ÊÀÊÂÎ ÑÅ ÑÚÑÒÎÈ ÑÚÙÍÎÑÒÒÀ ÍÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ.
— Èçâèíåòå, ãîñïîäàðþ. Ñàìî ÷å... È çà íåÿ íå å çëå. Ñúáóæäà ñå, à íàîêîëî âñè÷êî å ñâåòëî è òîïëî, çâó÷è ïðåêðàñíà ìóçèêà è ÿ çàîáèêàëÿò àíãåëè.
Ñìúðò ñïðÿ âíåçàïíî.
- ÍÈÌÀ? ÄÎØËÈ ÑÀ Â ÏÎÑËÅÄÍÀÒÀ ÌÈÍÓÒÀ Ñ ÒÎÏËÈ ÄÐÅÕÈ È ÃÎÐÅÙ ×ÀÉ ÇÀ ÍÅß?
„Àìè ñåãà? Ãîñïîäàðÿò ïàê å â åäíî îò ñìàõíàòèòå ñè íàñòðîåíèÿ..."
— Íå òî÷íî â ïîñëåäíàòà ìèíóòà. Ïî-ñêîðî ñëåä íåÿ...
— ÇÍÀ×È ÑËÅÄ ÊÀÒÎ ÌÀËÊÎÒÎ ÌÎÌÈ×ÅÍÖÅ Å...
— Äà. Ñúæàëÿâàì, ãîñïîäàðþ. Òàêàâà å èñòîðèÿòà. Âèíàòà íå å ìîÿ.
— À ÇÀÙÎ ÄÀ ÍÅ ÑÅ ÏÎßÂßÒ ÏÎ-ÐÀÍÎ? ÊÎÃÀÒÎ ÏÎÈÑÊÀÒ, ÀÍÃÅËÈÒÅ ÑÀ ÃÎËÅÌÈ ÁÚÐÇÀËÈ.
— Íå ìè å ÿñíî, ãîñïîäàðþ. Ìàé õîðàòà ñìÿòàò, ÷å ñ òîçè êðàé å... ïî-ïðàâèëíî. — Àëáúðò ñå íàìðúùè. — Äà, íî êàòî ñå çàìèñëèõ îòíîâî...
Ñìúðò ñâåäå ïîãëåä êúì ôèãóðêàòà, êîÿòî ñíåãúò çàòðóïâàøå ïîëåêà. Ïîñëå ïîñòàâè æèâîòîìåðà âúâ âúçäóõà è ãî äîêîñíà ñ ïðúñò. Áëåñíà ñèíêàâà èñêðà.
— Àìà íàèñòèíà íå âè å ïîçâîëåíî äà ãî ïðàâèòå! - èçïúøêà Àëáúðò.
— ÍÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÌÓ Å ÏÎÇÂÎËÅÍÎ. ÒÎÉ ÍÎÑÈ ÏÎÄÀÐÚÖÈ. À ÍßÌÀ ÏÎ-ÄÎÁÚÐ ÏÎÄÀÐÚÊ ÎÒ ÁÚÄÅÙÅÒÎ.
— Å, äà, îáà÷å...
— ÀËÁÚÐÒ.
— Ðàçáðàõ, ãîñïîäàðþ.
Ñìúðò âäèãíà íà ðúöå ìîìè÷åíöåòî è ãî ïîíåñå êúì êðàÿ íà áóëåâàðäà. Ñíåæèíêèòå ãàëåõà ëè÷èöåòî é êàòî àíãåëñêè ïåðöà. Äâóìåòðîâèÿò ñêåëåò ñå èçïðå÷è íà äâàìà ìúæå, êîèòî ãàçåõà â ïðåñïèòå.
— ÎÒÍÅÑÅÒÅ ß ÍßÊÚÄÅ ÍÀ ÒÎÏËÎ È ß ÍÀÕÐÀÍÅÒÅ ÄÎÁÐÅ — çàïîâÿäà, îñòàâÿéêè ëåêèÿ ñè òîâàð â ðúöåòå íà åäèíèÿ. — ÏÎÑËÅ ÙÅ ÏÐÎÂÅÐß ÊÀÊ ÑÒÅ ÑÅ ÑÏÐÀÂÈËÈ.
Îáúðíà ñå è èç÷åçíà âúâ âèåëèöàòà.
Ðåäîâè ñòðàæ Âèçèò ñå âòîðà÷è â ìîìè÷åíöåòî, êîåòî äúðæåøå îò ñåêóíäà-äâå.
— Åôðåéòîð, êàêâî ñòàâà?
Íîáè äðúïíà êðàÿ íà îäåÿëöåòî è íàäíèêíà.
— Êàòî ãëåäàì, èçáðàõà íè äà ñå ïîçàíèìàâàìå ñ áëàãîòâîðèòåëíîñò. Õàéäå, ðàçìúðäàé ñå, íàëè âèíàãè èìàìå êëüîïà÷êà çà äåæóðñòâîòî?
Íîáè èçïèòâàøå íåïîêëàòèìàòà óâåðåíîñò, ÷å òî÷íî òîâà ñå î÷àêâà îò íåãî. Ñïîìíÿøå ñè ãðàìàäíèÿ ìúæ â Ïåùåðàòà, ìàêàð äà íÿìàøå è íàé-ñìúòíà ïðåäñòàâà çà ëèöåòî ìó. È ïîíåæå èçîáùî íå óñïÿ äà çúðíå ÷îâåêà, êîéòî èì âðú÷è ìîìè÷åòî, çíà÷è áåøå ñúùèÿò.
Ìàëêî ïî-êúñíî çàçâó÷à ïðåêðàñíà ìóçèêà, ïîÿâè ñå ÿðêî ñèÿíèå è äâàìà îñêúðáåíè àíãåëè äîëåòÿõà ïðåä ìàãàçèíà çà òþòþíåâè èçäåëèÿ, íî Àëáúðò ìåòíà ïî òÿõ íÿêîëêî ñíåæíè òîïêè è ãè ïðîãîíè.

Ïîíäúð èçïèòâàøå îïàñåíèÿ, ùîì ñå çàìèñëåøå çà Õåêñà. Íå ðàçáèðàøå êàê äåéñòâà òîâà íåùî. Íÿêîè ÷àñòè ïîçíàâàøå äîáðå è ïî÷òè íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å Õåêñúò ðàçìèøëÿâà, êàòî ïðåâðúùà âñè÷êî â ÷èñëà è ãè ïðåäúâêâà (çà êîåòî èçïîëçâàøå ñïåöèàëíî ìîíòèðàíàòà ñóøèëíÿ çà äðåõè, ñúêðàòåíî „ìîäóë ÑÄ"). Íî çà êàêâî ëè èçïîëçâàøå ìíîæåñòâîòî äðåáíè ðåëèãèîçíè ôèãóðêè? À è ìèøêàòà... Òÿ óæ íå âúðøåøå íèùî, íî ïðåñòàíåõà ëè äà é äàâàò ñèðåíöå, Õåêñúò ñúùî ñïèðàøå. Ïúê è îíåçè îâ÷è ÷åðåïè... Ñàìî äåòî ìðàâêèòå ïîíÿêîãà ëàçåõà ïî òÿõ.
Ïîíäúð íàé-ñèëíî ñå òðåâîæåøå äà íå èçïàäà â ïðåêëîíåíèå, äúëæàùî ñå íà çàáëóäà. Áå ÷åë ïðåäîñòàòú÷íî çà ïîäîáíè âÿðâàíèÿ. Íåâåæè* è ïðîñòîäóøíè** ïëåìåíà, íà ÷èéòî îñòðîâ íÿêîãà ñå îòáèë òúðãîâñêè êîðàá, çà äà ðàçìåíè ñðåùó òåõíèòå áèñåðè è êîêîñîâè îðåõè ïëîäîâåòå íà öèâèëèçàöèÿòà, ñúñòîÿùè ñå îò ìúíèñòà, îãëåäàëà, áðàäâè è âåíåðè÷åñêè áîëåñòè, ïî-êúñíî èçðàáîòâàò ãîëåìè áàìáóêîâè ìîäåëè íà êîðàáè ñ íàäåæäàòà äà ïðèâëåêàò îòíîâî âúëøåáíèòå èçäåëèÿ. Ðàçáèðà ñå, òå ñà ïðåêàëåíî íåâåæè è ïðîñòîäóøíè, çà äà îñúçíàÿò, ÷å êàòî íàïîäîáèø ñàìî ôîðìàòà, íå ñòèãàø äî ñúùíîñòòà...
À Ïîíäúð ñúçäàäå ôîðìàòà íà Õåêñà. Íå çàáðàâÿøå è ÷å ãî ñúòâîðè â óíèâåðñèòåò ïî ìàãèè, êúäåòî ñòåíàòà ìåæäó ðåàëíî è íåðåàëíî áåøå òîëêîâà ðàçòåãíàòà, ÷å ïðåç íåÿ ïðîçèðàõà ðàçíè íåùà. Âå÷å ãî òåðçàåøå óæàñíîòî ïîäîçðåíèå, ÷å ñàìî å ïðèäàë âåùåñòâåíîñò íà íåâèäèìà ñêèöà.
Õåêñúò çíàåøå êàêâî òðÿáâà äà ïðåäñòàâëÿâà.
À ñåãà äîðè îíîâà, êîåòî óæ ïîòðúãíà äîáðå, ñå îáúðíà ñ ãëàâàòà íàäîëó.

* Íåâåæåñòâî å äà íå çíàåø êàêâî å ïðèëàãàòåëíî èëè êàê äà èçâëå÷åø êîðåí êâàäðàòåí îò 27,4. Çíàåø ñàìî äåòèíñêè è áåçïîëåçíè äðåáîëèè. Íàïðèìåð êàê äà ðàçïîçíàâàø êîè îò áëèçî ñåäåìäåñåòòå ïî÷òè åäíàêâè íà âèä ëèëàâè ìîðñêè çìèè ñà îòðîâíè. Êàê äà ïðåâúðíåø îòðîâíàòà ñúðöåâèíà íà äúðâîòî ñàãî-ñàãî â ïîëåçíà è óòîëÿâàùà ãëàäà êàøà. Êàê äà ïðåäñêàçâàø âðåìåòî ïî äâèæåíèÿòà íà ðàêà-ãðàáèòåë, êîãàòî ëàçè ïî äúðâåòàòà. Êàê äà ñè íàáàâÿø æèçíåíî íåîáõîäèìè âèòàìèíè îò ÷åðíèÿ äðîá íà ïîëÿðíàòà ìå÷êà. Íåçíàéíî çàùî, êîãàòî õîðàòà ñòàíàò îáðàçîâàíè, íàó÷àâàò ùî å ïðèëàãàòåëíî, à çàïî÷âàò äà îòáÿãâàò ñúðöåâèíàòà íà äúðâîòî ñàãî-ñàãî.

** Ïðîñòîäóøèå å äà èìàø âúçãëåäè çà Âñåëåíàòà è çà ìÿñòîòî íà ÷îâå÷åñòâîòî â íåÿ, êîèòî ñå ñïîäåëÿò ñàìî îò äðóãè ïðîñòîäóøíè õîðà... è îò íàé-íàäàðåíèòå è ñõâàòëèâè ôèçèöè è ìàòåìàòèöè.

Ïîíäúð çÿïàøå ìðà÷íî ïåðîäðúæêàòà íà Õåêñà ñðåä íåéíàòà ïëåòåíèöà îò òåë÷åòà è ìàêàðè÷êè
Âðàòàòà ñå îòâîðè. Ñàìî åäèí ÷îâåê â Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò ìîæåøå äà òðåñíå òîëêîâà íåáðåæíî âðàòà, êîÿòî ñå çàòâàðÿøå ñ ïðóæèíà. Ïîíäúð äîðè íå ñå îçúðíà.
— Çäðàâåéòå îòíîâî, ãîñïîäèí Àðõèêàíöëåð.
— Ðàáîòè ëè òâîÿòà ìèñëåùà ìàøèíà èëè íå? — ïîäõâàíà ãî Ðèäêúëè. — Èìàìå åäíà èíòåðåñíà...
— Íå ðàáîòè.
— Êàê òúé? È òÿ ëè èçëåçå â ïî÷èâêà çà Ïðàñîêîëåäà?
— Ãîñïîäèíå, çíàì êîëêî òúïî çâó÷è, íî ñïîðåä ìåí å ïðèõâàíàëà íåùî îò Êîâ÷åæíèêà, çàùîòî òîé ÷åñòî ñå îòáèâà òóê.
— Ìîìêî, òà òîâà å íåëåïî! — ïîäñìèõíà ñå Äåêàíúò. — Èäèîòèçìúò íå å çàðàçíà áîëåñò. Ðèäêúëè çàñìóêà îçàäà÷åíî ëóëàòà ñè.
— À áå, è àç ñå çàáëóæäàâàõ, íî âå÷å íå ñúì òîëêîâà ñèãóðåí... Íàëè ñå ñìÿòà, ÷å ìúäðîñòòà å ïðèõâàòëèâî ñâîéñòâî?
— Êàê ïúê íå! — âúçìóòè ñå Äåêàíúò. — Ðèäêúëè, òîâà äà íå òè å ãðèï?
— Íàëè ñúáèðàìå ñòóäåíòèòå òóê è ñå íàäÿâàìå äà ïðèõâàíàò ìàëêî ìúäðîñò îò íàñ? — ñ îáèäíà ó÷òèâîñò íàïîìíè Àðõèêàíöëåðúò.
— Äà, àìà ñàìî â ïðåíîñåí ñìèñúë.
— Òúêìî çà ïðåíàñÿíåòî òè ãîâîðÿ. Àêî ñå ðàçìîòàâàø ñ áàíäà êðåòåíè, íÿìà ëè äà ñòàíåø êàòî òÿõ?
— Å, äîíÿêúäå...
— Íå òè ëè ñòèãà äà ñè ïîïðèêàçâàø ïåò ìèíóòè ñ ãîðêèÿ Êîâ÷åæíèê, çà äà óñåòèø êàê è òè çàïî÷âàø äà ïðåâúðòàø?
Äðóãèòå ìàãüîñíèöè çàêèìàõà. Ïîíäúð ñå íàìåñè.
— Õåêñúò è ñåãà ñå ñïðàâÿ ÷óäåñíî ñ ÷èñëàòà, íî èíà÷å ïëåùè ãëóïîñòè.
— Åòî, âèäÿõòå ëè! — ãðåéíà Ðèäêúëè. — Èìåííî áîëåñòòà íà Êîâ÷åæíèêà. Çàùî íå ñå îïèòàìå äà èçòåêóâàìå è ìàøèíàòà ñ õàï÷åòà îò ñóøåíè æàáè?
— Ñúæàëÿâàì, ãîñïîäèíå, íî òîâà å íåêîìïåòåíòíî ïðåäëîæåíèå — âúçðàçè Ïîíäúð. — Íå ìîæåòå äà ïîïðàâÿòå ìàøèíè, êàòî èì äàâàòå ëåêàðñòâà.
— ×å çàùî äà íå ìîãà? Êúäå áÿõà îíåçè ïëî÷êè ñ áóêâè è öèôðè, ãîñïîäèí Ñòèáúíñ? Àõà, åòî ãè, êàê íå, ãè âèäÿõ...
Ñåäíà è çàïî÷íà äà íàòèñêà ñ åäèí ïðúñò äîñóù êàòî ïðåçèäåíò íà ãîëÿìà êîðïîðàöèÿ.
Õ-À-Ï-×-È-Ò-Ú-Î-Ò-Ñ-Ó-Ø-Å-Í-È-Æ-Å-Á-È.
Íÿêîëêî òðúáè÷êè â Õåêñà èçäðúí÷àõà.
— Ãîñïîäèíå, ïðîñòî íÿìà íà÷èí òîâà äà ìó âúçäåéñòâà — âúçäúõíà Ïîíäúð.
— À áè òðÿáâàëî — ïîó÷èòåëíî èçðå÷å Ðèäêúëè. - Ùîì ñè å âúîáðàçèë, ÷å å ïñèõè÷åñêè áîëåí, çàùî äà íå ñè âúîáðàçè, ÷å îòíîâî å ñòàíàë çäðàâîìèñëåù?
Ïàê çàïî÷íà äà íàòèñêà.
Ì-Í-Î-Ã-Ó-Õ-À-Ï-×-È-Ò-Ú-Î-Ò-Ñ-Ó-Ø-Å-Í-È-Æ-Å-Á-È.
— Íàëè òîâà íåùî âÿðâà íà âñè÷êî, êîåòî ìó ñå êàçâà?
— Å, ùîì ïîñòàâÿòå âúïðîñà òàêà... Âÿðíî, Õåêñúò íÿìà ïîíÿòèå çà íåèñòèíàòà.
— Çíàåõ ñè. Òîêó-ùî ãî óâåðèõ, ÷å ãëúòíà ãîëÿìà äîçà ëåêàðñòâî. È íÿìà äà ìå íàðå÷å ëúæåö, íàëè?
Â äúëáèíèòå íà Õåêñà ðàçíè ÷àðêîâå ïîòðàêâàõà è áðúì÷àõà. Íàêðàÿ ìàøèíàòà íàïèñà.
+++ Äîáúð âå÷åð, Àðõèêàíöëåð. Àç ñúì íàïúëíî âúçñòàíîâåí è ñúì ãîòîâ óñúðäíî äà èçïúëíÿâàì çàäà÷èòå ñè.+++
— Àõà, îìðúçíà ëè òè äà ñå ïðàâèø íà ëóä?
+++ Óâåðÿâàì âè, ÷å ñúì íå ïî-ìàëêî çäðàâîìèñëåù îò êîéòî è äà å äðóã â òîâà ïîìåùåíèå.+++
— Êîâ÷åæíèêî, ÿ èçëåç ìàëêî äà ïîäèøàø ÷èñò âúçäóõ! — ïîáúðçà äà íàðåäè Ðèäêúëè. — Ïîâå÷å ìàé íå ìîæå è äà ñå æåëàå. Ñåãà äà ñè ñâúðøèì ðàáîòàòà. Èñêàìå äà íàó÷èì êàêâî ñòàâà.
— Íà êîíêðåòíî ìÿñòî èëè èçîáùî? — ïîïèòà Ïîíäúð ñ íàìåê çà ñàðêàçúì.
À ïåðîäðúæêàòà íà Õåêñà âå÷å ñêðèáóöàøå. Àðõèêàíöëåðúò ñå çà÷åòå â ëèñòà.
— Òóê ïèøå: „Ñúòâîðåíèå ïî ïîäðàçáèðàíå íà àíòðîïîìîðôíè ïåðñîíèôèêàöèè." Êàêâî îçíà÷àâà òîâà?
— Ú-ú... Ñïîðåä ìåí Õåêñúò ñå îïèòà äà âè îòãîâîðè.
— Ñåðèîçíî? Àç ïúê îùå íå ñå áÿõ îïèòàë äà ìó çàäàì âúïðîñ.
— Íàëè òîé âå÷å ìîæå äà âè ÷óâà, ãîñïîäèíå?
Âåæäèòå íà Ðèäêúëè ñå èçâèõà. Òîé ñå íàâåäå ïî-áëèçî äî ôóíèÿòà çà ãëóõè.
— ÅÉ, ÒÈ ×ÓÂÀØ ËÈ ÌÅ? Ïåðîäðúæêàòà èçñêúðöà. +++Äà.+++
— ÒÈß ÌËÀÄÎÖÈ ÄÎÁÐÅ ËÈ ÑÅ ÃÐÈÆÀÒ ÇÀ ÒÅÁÅ?
— Èçîáùî íå å íåîáõîäèìî äà âèêàòå — òúðïåëèâî ïðîìúëâè Ïîíäúð.
 — À ùî çà ñúòâîðåíèå ïî ïîäðàçáèðàíå èçìèñëè ìàøèíàòà?
—Àç ìàé ñúì ÷åë íåùè÷êî ïî âúïðîñà — ñêðîìíî ñè ïðèçíà Ïîíäúð. — Îçíà÷àâà, ÷å ñúùåñòâóâàíåòî íà íÿêîè ÿâëåíèÿ íåèçáåæíî âîäè äî âúçíèêâàíåòî è íà äðóãè ÿâëåíèÿ.
— À... Òîåñò êàòî ïðåñòúïëåíèåòî è íàêàçàíèåòî ëè? — îïèòà ñå äà íàëó÷êà Ðèäêúëè. — Èëè ïèÿíñòâîòî è ìàõìóðëóêà... Ðàçáèðà ñå!
— Ïðèáëèçèòåëíî ñúùîòî å, ãîñïîäèíå.
— Çíà÷è àêî âå÷å ñè èìàìå ôåÿ íà çúá÷åòàòà, çàäúëæèòåëíî å äà ñå ïîÿâè è Ãíîì íà áðàäàâèöèòå? - Àðõèêàíöëåðúò ñè ïîãëàäè áðàäàòà. — Å, ïîíå èìà íÿêàêúâ ñìèñúë. Çàùî îáà÷å íèêîé íå å ÷óâàë çà Ãîáëèí íà ïîñòîÿííèòå çúáè? Äà íîñè îíåçè, ãîëåìèòå, êîèòî òåïúðâà ðàñòàò ñ óæàñíè áîëêè â óñòèòå íà äåöàòà?
Íàñòúïè òèøèíà. È íÿêúäå â äåáðèòå íà Óíèâåðñèòåòà çâúííàõà ñðåáúðíè êàìáàíêè.
— Îõ... Êàê ìèñëèòå, àç äàëè ïàê...
— È íà ìåí ìè çâó÷è ëîãè÷íî — îïèòà ñå äà ãî îáîäðè Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê. — Ïîìíÿ êàê ñêèìòÿõ, êîãàòî ìè íèêíåõà ìúäðåöèòå.
— Äà íå áåøå ìèíàëàòà ñåäìèöà? — óõèëè ñå Äåêàíúò.
Ðèäêúëè èçîáùî íå ñå ïðèòåñíè. Òîâà íå ìó ñå ñëó÷âàøå, ìàêàð îêîëíèòå ÷åñòè÷êî äà ñå ñðàìóâàõà çàðàäè íåãî. Ïàê ñå íàâåäå êúì ôóíèÿòà çà ãëóõè.
— ÅÉ, ÒÀÌ ËÈ ÑÈ ÎÙÅ?
Ïîíäúð âäèãíà î÷è êúì òàâàíà è ïîòðîïà ñ êðàê.
— ÈÌÀØ ËÈ ÍÅÙÎ ÏÐÎÒÈÂ ÄÀ ÌÈ ÊÀÆÅØ ÊÀÊ Å ÄÅÉÑÒÂÈÒÅËÍÎÑÒÒÀ ÍÀÎÊÎËÎ?
Ïåðîäðúæêàòà èçïèñà: +++ Ìàùàá åäíî êúì äåñåò ïîäõîäÿù ëè å? +++
— ÍÀÏÚËÍÎ — âèêíà Ðèäêúëè.
+++ Ãðåøêà — äåëåíèå íà êðàñòàâè÷êà. Ìîëÿ çà ïðåêîíôèãóðèðàíå è ïðåèíñòàëèðàíå íà Âñåëåíàòà.+++
— Ëþáîïèòíî — ïðîìúðìîðè Àðõèêàíöëåðúò. - Íÿêîé äîñåùà ëè ñå çà êàêâî íàìåêâà ìàøèíàòà?
— Äà ìó ñå íå âèäè... — ïðîöåäè ïðåç çúáè Ïîíäúð. — Ïàê ñå ñêàïà.
— Å, âèå ñè çíàåòå, íî... — Ðèäêúëè ÷óêíà ïî ìåìáðàíàòà ñ ïðúñò. - ÄÐÀÃÈ, ÈÑÊÀØ ËÈ ÎÙÅ ÕÀÏ×ÅÒÀ ÎÒ ÑÓØÅÍÈ ÆÀÁÈ?
— Ìîëÿ âè, îñòàâåòå íè äà ïðåîäîëååì ïðîáëåìà!
Ïîíäúð ñå ìú÷åøå ïîëåêà äà ãî äðúïíå îò Õåêñà.
— ß ìè îáÿñíè çà òîâà „äåëåíèå íà êðàñòàâè÷êà".
— Î, Õåêñúò èçïîëçâà èçðàçà, êîãàòî ïîëó÷è îòãîâîð, çà êîéòî çíàå, ÷å íå ìîæå äà áúäå âåðåí.
— Ìàé íàâëèçàì â ñúùèíàòà íà ðàáîòàòà ñ ìèñëåùè ìàøèíè — âåñåëî ñúîáùè Ðèäêúëè. — À îíîâà çà Âñåëåíàòà? Äà íå èñêà äà êàæå, ÷å òðÿáâà äà ÿ ñðèòàìå è ïîðàçäðóñàìå? ÅÉ, ÑËÓØÀØ ËÈ ÌÅ?
— Íàèñòèíà íå å íåîáõîäèìî äà âèêàòå!
— Äîáðå, äå. Êàæè ñåãà çà àíòðîïîìîðôíèòå ïåðñîíèôèêàöèè.
+++ Õîðàòà âèíàãè ñà ïðèïèñâàëè ñëó÷àéíè, ñåçîííè, ïðèðîäíè èëè íåîáÿñíèìè ÿâëåíèÿ íà ñúùåñòâà ñ ÷îâåøêè âèä. Ïðèìåðè — Äæåê Ñêðåæêî, Äÿäî Ïðàñ, ôåÿòà íà çúá÷åòàòà è Ñìúðò. +++
— À, òåçè ëè... Òå ñè ñúùåñòâóâàò. Ñðåùàë ñúì íÿêîè îò òÿõ.
+++ Õîðàòà íåâèíàãè ãðåøàò â ïðåäïîëîæåíèÿòà ñè. +++
— ßñíî, îáà÷å ñúì àäñêè ñèãóðåí, ÷å íèêîãà íå å èìàëî Ãúëòà÷ íà ÷îðàïè èëè Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà.
+++ Íÿìà îñíîâàòåëíà ïðè÷èíà äà íå ñúùåñòâóâàò. + + +
— Ìàøèíàòà íàëó÷êà îòãîâîðà — îáÿâè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Äðåáîñúê, äåòî ðàçíàñÿ áðàäàâèöè, íå å ïî-íåëåï îò ôåÿòà, êîÿòî âçåìà ïàäíàëèòå ìëå÷íè çúáè íà äåöàòà è îñòàâÿ ïàðè÷êè â çàìÿíà.
— Àìè Ãúëòà÷à? — ïàê ñå ÿäîñà Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Êîâ÷åæíèêúò ñàìî ñïîìåíà êàê îòäàâíà ïîäîçèðàë, ÷å íÿêîé ìó îò-ìúêâà ÷îðàïèòå è — õîï! Ñúçäàíèåòî ñå ïîÿâè.
— Íî âñè÷êè íèå ìó ïîâÿðâàõìå, íàëè? Íà ìåí ìè ñå ñòîðè íàé-ïðàâäîïîäîáíîòî îáÿñíåíèå çà âñè÷êè èçãóáåíè ÷îðàïè. Àêî ïàäàõà çàä ÷åêìåäæåòàòà, â ãàðäåðîáà òðÿáâàøå äà ñå å íàòðóïàëà öÿëà ïëàíèíà!
— Ðàçáèðàì âè — çàìèñëåíî èçðå÷å Ïîíäúð. — Ñúùîòî å êàòî ñ ìîëèâèòå. Êóïóâàë ñúì ñòîòèöè, à íå ïîìíÿ íèòî åäèí äà ñúì èçïèñàë äîêðàé. Äîðè àç ïîíÿêîãà ñå ïèòàì äàëè íåùî íå ñå ïðîêðàäâà è íå ãè...
Äàëå÷åí çâúí íà êàìáàíêè. Ïîíäúð ñå ñìðúçíà.
— Äà ñå îãëåæäàì ëè? — ïîïèòà æàëíî. — Ñòðàøíî ëè å?
— Ïðèëè÷à ìè íà ìíîãî ñàùèñàíà ïòèöà — óñïîêîè ãî Ðèäêúëè.
— È òî ñ èçâúíðåäíî óðîäëèâ êëþí — äîáàâè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Åõ, äà çíàåõ êîé äðúí÷è ñ îíåçè êàìáàíêè! — çàêàíèòåëíî ïðîèçíåñå Àðõèêàíöëåðúò.

Ñþçúí íå ìîæåøå äà ñå îïîìíè îò ñìàéâàíå. Î, áîãúò ÿ ñëóøàøå âíèìàòåëíî è ñåðèîçíî, ìàé äîðè íå ìó õðóìâàøå äà íå ïîâÿðâà è íà åäíà-åäèíñòâåíà äóìà. Òÿ íå ñè áå ïîçâîëÿâàëà äîñåãà äà ãîâîðè òàêà ïðåä íèêîãî. Ñïîäåëè òîâà ñ Õëåí÷î.
— Àìè àç íÿìàì âðîäåíè ïðåäðàçñúäúöè — ñìîòîëåâè Î, áîãúò. — Ñèãóðíî çàùîòî íå ñúì ñå ðàæäàë.
— Êàêòî è äà å, îáÿñíèõ òè ïîëîæåíèåòî ñè. Î÷åâèäíî íå ñúì íàñëåäèëà... ôèçè÷åñêèòå ìó îñîáåíîñòè. Ïðîñòî ãëåäàì íà ñâåòà ïî îïðåäåëåí íà÷èí.
— Êàêúâ ïî-òî÷íî?
— Àìè íåâèíàãè ãî ñìÿòàì çà íåïðåîäîëèìî ïðåïÿòñòâèå. Ùå òè ïîêàæà.
Çàòâîðè î÷è. ×óâñòâàøå ñå ïî-äîáðå, êîãàòî íå âèæäàøå êàêâî ïðàâè, çàùîòî ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é íàñòîÿâàøå óïîðèòî, ÷å íå å âúçìîæíî.
Óñåòè ñàìî íÿêàêâî ñòóäåíî ãúäåëè÷êàíå.
— Å, âèäÿ ëè íåùî? — ïîïèòà, áåç äà îòâàðÿ î÷è.
— Ú-ú... Ðúêàòà òè ìèíà ïðåç ïëîòà íà ìàñàòà.
— Óáåäè ëè ñå?
— Õì... Äà ðàçáèðàì ëè, ÷å îñòàíàëèòå ÷îâåöè íå ìîãàò äà âúðøàò òîâà?
— Äà!
— Ìîëÿ òå äà íå ìè âèêàø. Íÿìàì áîãàò îïèò ñ õîðàòà, àêî íå áðîèì ìîìåíòèòå, êîãàòî ñëúíöåòî òåïúðâà íàäíè÷à ïðåç ïðîëóêèòå â çàâåñèòå. Òîãàâà ÷îâåöèòå îáèêíîâåíî êîïíåÿò çåìÿòà äà ñå îòâîðè è äà ãè ïîãúëíå.
— Èìà è äðóãî — ïðîäúëæè Ñþçúí. — Ñïîìíÿì ñè íåùà, êîèòî îùå íå ñà ñå ñëó÷èëè.
— Íå å ëè ïîëåçíî äà èìàø òàêàâà äàðáà?
— Íå å! Çàùîòî òúé è íå óçíàâàì êàê ùå... Ùå òè ãî îáÿñíÿ èíà÷å — âñå åäíî íàäíè÷àø â áúäåùåòî ïðåç êëþ÷àëêà. Ìÿðêàò òè ñå íÿêàêâè êúñ÷åòà, íî íå ïðîóìÿâàø çíà÷åíèåòî èì, äîêàòî íå îòâîðèø âðàòàòà è íå âèäèø êúäå èì å ìÿñòîòî. Òúé... Óáåäåí ëè ñè, ÷å íå çíàåø çàùî ïîïàäíà â çàìúêà íà Äÿäî Ïðàñ?
— Óáåäåí ñúì. Ïîìíÿ ñàìî, ÷å... Èìàø ëè ïðåäñòàâà êàêâî å áåçïëúòíîòî ñúçíàíèå?
— Î, äà!
— Ðàäâàì ñå. Àç ïúê áÿõ áåçïëúòíî ãëàâîáîëèå. È â åäèí ìèã âå÷å ëåæàõ ïî ãðúá, êàêúâòî íÿìàõ äîòîãàâà, íàñðåä êóïèùà íåïîçíàòî çà ìåí ñòóäåíî áÿëî âåùåñòâî. Ùîì ùå çàïî÷âàø ñúùåñòâóâàíåòî ñè, òðÿáâà äà ãî íàïðàâèø âñå íÿêúäå, íàëè?
— Òàì, êúäåòî ãî å íÿìàëî îíçè, êîéòî áè òðÿáâàëî äà ñúùåñòâóâà — ïðîøåïíà Ñþçúí íà ñåáå ñè.
— Ìîëÿ?
— Äÿäî Ïðàñ íå áåøå â çàìúêà ñè. È áåç òîâà íå î÷àêâàõ äà ãî çàâàðÿ òàì èìåííî â òàçè íîù, ñàìî ÷å ãî íÿìàøå íå çàùîòî áåøå äðóãàäå, à çàùîòî íå áåøå íèêúäå. Äîðè çàìúêúò âå÷å èç÷åçâàøå.
— Äàíî çàïî÷íà ïî-ñêîðî äà ñå îðèåíòèðàì â òàçè ùóðîòèÿ ñ âúïëúòÿâàíåòî — ïðîìúðìîðè Î, áîãúò.
— Ïîâå÷åòî õîðà... — ïîäõâàíà Ñþçúí, íî ëåäåíà òðúïêà ìèíà ïî öÿëîòî é òÿëî. — Î, íå... Êàêâî ïðàâè òîé? ÊÀÊÂÎ ÏÐÀÂÈ?!

— ÏÎÇÂÎËßÂÀÌ ÑÈ ÄÀ ÏÐÅÖÅÍß, ×Å ÑÂÚÐØÈÕÌÅ ÄÎÁÐÀ ÐÀÁÎÒÀ.
Øåéíàòà ñå íîñåøå ñ ãðúì â íîùòà. Ïîä òÿõ ïðåëèòàõà çàìðúçíàëè ðàâíèíè.
— Õì... — ïîäñìðúêíà Àëáúðò.
— ÊÀÊ ÁÈ ÍÀÐÅÊÚË ÓÑÅÙÀÍÅÒÎ, ×Å ÑÈ ÑÅ ÑÃÐßË ÎÒÂÚÒÐÅ?
— Ðàçêëàòåíè íåðâè! — îòñå÷å Àëáúðò.
- ÍÈÌÀ ÍÀÈÑÒÈÍÀ ÇÀÁÅËßÇÂÀÌ Ó ÒÅÁ ÍÅÏÎÄÕÎÄßÙÀ ÇÀ ÏÐÀÇÍÈÊÀ ÐÀÇÄÐÀÇÍÈÒÅËÍÎÑÒ? ÍßÌÀ ÄÀ ÑÈ ÏÎËÓ×ÈØ ÇÀÕÀÐÍÎÒÎ ÏÐÀÑÅÍÖÅ, ÄÀ ÇÍÀÅØ.
— Ãîñïîäàðþ, íèêàêâè ïîäàðúöè íå ùà — âúçäúõíà Àëáúðò. — Åõ, àêî ìîæåõ äà ñå ñúáóäÿ è âñè÷êî äà ñè å íîðìàëíî! Íàëè ñàì çíàåòå, ÷å âñè÷êî ñå îáúðêâà, êîãàòî çàïî÷íåòå äà ïðîìåíÿòå ñâåòà?...
- ÍÎ ÍÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÌÓ Å ÏÎÇÂÎËÅÍÎ ÄÀ ÏÐÎÌÅÍß ÑÂÅÒÀ. Ñ ÏÎ ÍßÊÎÅ ÌÀËÊÎ ×ÓÄÎ È ÂÅÑÅË ÑÌßÕ. ÒÀÊÀ Ó×È ÕÎÐÀÒÀ Â ÊÀÊÂÎ Å ÑÌÈÑÚËÚÒ ÍÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ.
— È êàêúâ å? ×å ñà èçêëàíè äîñòàòú÷íî ãîâåäà è ñâèíå, òà ñ ìàëêî êúñìåò âñè÷êè ùå èìàò õðàíà äî ïðîëåòòà?
- Å, ÀÇ ÈÌÀÕ ÏÐÅÄÂÈÄ ÈÑÒÈÍÑÊÈß...
— Àõà! Äà îòñåêàò ãëàâàòà íà íÿêîé íåùàñòíèê âäúí ãîðè òèëèëåéñêè ñàìî çàùîòî å íàìåðèë ÷åðíî áîá÷å â ïàíèöàòà ñè. Èíà÷å, âèæäàòå ëè, ñëúíöåòî íÿìàëî äà èçãðåå.
- ÍÅÑÚÌÍÅÍÎ ÍÀ ÏÐÀÇÍÈÊÀ ÑÅ ÏÐÈÄÀÂÀ È ÒÀÊÚÂ ÑÌÈÑÚË, ÍÎ...
— Êàê íå ñå ñåòèõ! Òðÿáâà äà ïîäãîíÿò è äà óáèÿò íÿêîé îêàÿí çâÿð, ïîñëå äà ïóñêàò ñòðåëè ïðåç êëîíèòå íà ÿáúëêèòå, òà äà ïðîãîíÿò âñè÷êè ñåíêè. Òîâà ëè å?
- ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ, ×Å ÈÌÀ È ÒÀÊÚÂ ÑÌÈÑÚË, ÎÁÀ×Å...
— ßñíî, ãîâîðèòå çà ïàëåíåòî íà ãëóïàøêè îãðîìåí îãúí, çà äà íàìåêíàò íà ñëúíöåòî, ÷å å êðàéíî âðåìå äà ñå ïîäàäå íàä õîðèçîíòà è äà ñè âúðøè ðàáîòàòà.
Ñìúðò ïîìúë÷à. Øîïàðèòå ïðåîäîëÿõà âèõðåíî ïîðåäíèÿ ðèä.
— ÀËÁÚÐÒ, ÈÍÀÒÈØ ÑÅ.
— Àìè àç ñàìî òàêúâ ðåàëåí ñìèñúë âèæäàì â ïðàçíèêà, àêî ãëåäàì òðåçâî íà íåùàòà. Ãîñïîäàðþ, âñè÷êî å çàðàäè ñëúíöåòî. Áåëèÿò ñíÿã, ÷åðâåíàòà êðúâ è ñëúíöåòî. Òîâà å. Äðóãî íÿìà.
— ÄÎÁÐÅ, ÙÅ ÒÈ ÓÃÎÄß. ÇÍÀ×È ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÌÎÆÅ ÄÀ ÍÀÓ×È ÕÎÐÀÒÀ ÊÀÊÚÂ Å ÍÅÐÅÀËÍÈßÒ ÑÌÈÑÚË ÍÀ ÏÐÀÇÍÈÊÀ.
Àëáúðò ïëþ âúâ âúçäóõà.
— Õà! „Íå å ëè íàé-äîáðå âñè÷êè äà ñìå ìèëè÷êè åäèí ñ äðóã?" Íåùî òàêîâà, à?
— ×ÓÂÀË ÑÚÌ ÌÍÎÆÅÑÒÂÎ ÍÅÑÐÀÂÍÈÌÎ ÏÎ-ÇËÎÂÅÙÈ ËÎÇÓÍÃÈ.
— Îëåëå...
— ÈÇÂÈÍßÂÀÉ. — Ñìúðò áðúêíà â ðîáàòà ñè è èçâàäè æèâîòîìåð. — ÀËÁÚÐÒ, ÎÁÚÐÍÈ ØÅÉÍÀÒÀ. ÄÚËÃÚÒ ÍÈ ÇÎÂÅ.
— Êîé — ïîñòîÿííèÿò èëè âðåìåííèÿò?
— ÙÅ ÒÈ ÁÚÄÀ ÎÑÎÁÅÍÎ ÁËÀÃÎÄÀÐÅÍ, ÀÊÎ ÑÅ ÍÀÑÒÐÎÈØ ÌÀËÊÎ ÏÎ-ÑÃÎÂÎÐ×ÈÂÎ.

— Î÷àðîâàòåëíî! — âúçêëèêíà Ðèäêúëè. — Èìàòå ëè îùå íÿêîé ìîëèâ?
— Òîé èçëàïà ÷åòèðè — íàìóñåíî íàïîìíè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — À âèå çíàåòå äîáðå, ÷å âå÷å ñè ãè ïëàùàìå îò ñîáñòâåíèÿ äæîá.
Íàïîñëåäúê òîâà áåøå áîëíîòî ìÿñòî. Ïîäîáíî íà ìíîçèíà, êîèòî íèùè÷êî íå ðàçáèðàò îò ïðàêòè÷åñêà èêîíîìèêà, Ìóñòðóì Ðèäêúëè ïðèðàâíÿâàøå ôèíàíñîâèÿ êîíòðîë ñ áðîåíåòî íà êëàìåðè. Äîðè ñòàðøèòå ìàãüîñíèöè òðÿáâàøå äà ìó ïðåäñòàâÿò ñòàðèÿ ìîëèâ, èçïèñàí äî îãðèçêà, çà äà ïîëó÷àò íîâ îò âèíàãè çàêëþ÷åíîòî øêàô÷å ïîä áþðîòî ìó. Ðàçáèðà ñå, íèêîé íå ïàçåøå èçïèñàíèòå ñè ìîëèâè, çàòîâà ñå ïîäëàãàõà íà óíèæåíèåòî äà ñè ãè êóïóâàò.
À ïðè÷èíàòà çà èç÷åçâàíåòî íà çëîïîëó÷íèòå îãðèçêè ñå ïú÷åøå ïðåä òÿõ è ïîãëúùàøå ïîðåäíèÿ ÍÂ ÷àê äî ãóìè÷êàòà, êîÿòî èçïëþ ïî Êîâ÷åæíèêà.
Ïîíäúð Ñòèáúíñ ïèøåøå óñúðäíî.
— Ìàé ñòàâà òàêà... Ïðè íàñ ñå ïåðñîíèôèöèðàò ðàçëè÷íè ñèëè, òî÷íî êàêòî ñìÿòà è Õåêñúò. Íî ìàãèÿòà äåéñòâà ñàìî àêî íåùîòî å... ëîãè÷íî. —Òîé ïðåãëúòíà íà ñóõî. Ïîíäúð ïîíà÷àëî áåøå ãîëÿì ïî÷èòàòåë íà ëîãèêàòà âúïðåêè ìíîãîáðîéíèòå ðàçî÷àðîâàíèÿ ïîðàäè æèâîòà â Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò. Íèêàê íå ìó áåøå ïðèÿòíî äà èçïîëçâà äóìàòà ïî òîçè íà÷èí. — Íå èñêàì äà êàæà, ÷å å ëîãè÷íî äà èìà Ãúëòà÷ íà ÷îðàïè, íî... âñå ïàê èìà ñìèñúë... ïîíå êàòî ðàáîòíà õèïîòåçà.
— Äîñóù êàòî Äÿäî Ïðàñ — âìåòíà Ðèäêúëè. - Àêî ñè õëàïå, èñòîðèéêàòà íå å ïî-ëîøà îò âñÿêà äðóãà, íàïè?
— È çàùî äà íå å ëîãè÷íî, ÷å ñúùåñòâóâà è ãîáëèí÷å, êîåòî ùå ìè íîñè îãðîìíè ÷óâàëè ñ ïàðè? - ñúðäèòî ïîïèòà Äåêàíúò.
Àðõèêàíöëåðúò ïîäàäå ïîðåäíèÿ ìîëèâ íà êðèëàòèÿ êðàäåö.
— Àìè... — çàïî÷íà Ïîíäúð. — Ïúðâî, íèêîãà íå ñòå ïîëó÷àâàë òàéíñòâåíè ÷óâàëè ñ ïàðè, çà äà èìàòå íóæäà è îò îáÿñíåíèå íà òîçè ôàêò, è âòîðî, íèêîé äðóã íå ñìÿòà, ÷å òîâà ìîæå äà ñå ñëó÷è.
— Õú!
— À çàùî òúêìî ñåãà? — èçñóìòÿ Ðèäêúëè. - Åé, òîâà ïðèÿòåë÷å ìè êàöíà íà ðúêàòà! Ó íÿêîãî îñòàíà ëè ìîëèâ÷å?
— Å, òåçè ñèëè ãè å èìàëî âèíàãè — âäèãíà ðàìåíå Ïîíäúð. — Îòêðàé âðåìå ÷îðàïèòå è ìîëèâèòå èç÷åçâàò çàãàäú÷íî. Íî çàùî èçâåäíúæ çàïî÷íàõà äà ñå ïåðñîíèôèöèðàò... Îïàñÿâàì ñå, ÷å íå çíàì êàêâà å ïðè÷èíàòà.
— Ñòðóâà ñè îáà÷å äà íàó÷èì îòãîâîðà âúçìîæíî ïî-ñêîðî — íàòúðòè âíóøèòåëíî Ðèäêúëè. — Íåòúðïèìî å! Ðàçíè æàëêè ïîäîáèÿ íà áîãîâå è âñåâúçìîæíè êîêîøêàð÷åòà îò îòâúäíîòî äà íè ñå ìîòàÿò â êðàêàòà ñàìî çàùîòî õîðàòà ïðåäïîëàãàò ñúùåñòâóâàíåòî èì... Òàêà ìîæåì äà ñòèãíåì äî êàêâî ëè íå Àìè àêî íÿêîé èäèîò çàÿâè, ÷å èìà è áîã íà ñòîìàøíîòî ðàçñòðîéñòâî?
Çâúí íà ñðåáúðíè êàìáàíêè.
— Ú-ú, ñúð... — çàåêíà Ïîíäúð. — Ìèñëÿ, ÷å ñå íàìåðè òàêúâ.
— Êàêâî òè ñòàâà?!

Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà õâàíà ìîìè÷åòî çà ðàìåíåòå. Ìàé áÿõà ïðåêàëåíî êîñòåëèâè...
— ÏÐÎÊËßÒÈÅ — èçðå÷å Ñþçúí áåçèçðàçíî.
Îòáëúñíà ãî, îïðÿ ñå íà ìàñàòà è íàâåäå ãëàâà, çà äà íå ñå âèæäà ëèöåòî é. Íàé-ñåòíå íàëîæè âîëÿòà ñè, êàêòî áå ñâèêíàëà ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè, è ñè âúçâúðíà ñîáñòâåíèÿ ãëàñ.
— Òîé ïîñòúïâà âñå ïî-íåîáè÷àéíî — ïðîìúðìîðè ïîä íîñà ñè. — Óñåùàì êàê ãî ïðàâè. È òàêà âúâëè÷à ìåí. Çàùî âúðøè âñè÷êî òîâà?
— Íå ñå ñåùàì — ñìúíêà Î, áîãúò, îòñòúïâàéêè ïðèïðÿíî. — Ñëóøàé... êîãàòî òè... ïðåäè äà ñå èçâúðíåø... ñÿêàø èìàøå ìíîãî òúìåí ãðèì îêîëî î÷èòå... àìà çíàåõ, ÷å íå å òàêà...
— Íå å òðóäíî äà ãî ïðîóìååø! — âòîðà÷è ñå òÿ ÿäîñàíî â íåãî. Êîñàòà é ïàê ñè ïðîìåíÿøå ïðè÷åñêàòà. Âèíàãè ãî ïðàâåøå â íàïðåãíàòè ìîìåíòè. — Íàëè çíàåø êàê ñå íàñëåäÿâàò ðàçíè ÷óäàòîñòè â ñåìåéñòâàòà? Ñèíè î÷è, êðèâè çúáè è òÿì ïîäîáíè. Å, â ìîåòî ñåìåéñòâî Ñìúðò å íàñëåäñòâåíà ÷åðòà.
— Õì, òîâà âñå ïàê âàæè è çà âñÿêî äðóãî ñåìåéñòâî...
— Ìëúêíè, íå ìè ñå ñëóøàò ãëóïîñòè! Ãîâîðÿ òè çà Ñìúðò ñ ãëàâíà áóêâà. Àêî òîé ñå îòïëåñíå â ùóðîòèè, àç òðÿáâà äà ïîåìà íåãîâèòå çàäúëæåíèÿ. À ÷åñòî ìó ñå ñëó÷âà äà ñå ðàçñåå. Íå çíàì êàêâî å ñïîëåòÿëî èñòèíñêèÿ Äÿäî Ïðàñ è çàùî äÿäî ìè âúðøè íåãîâàòà ðàáîòà. Ïîçíàâàì îáà÷å ìèñëåíåòî ìó. Òîé íå å... äåáåëîêîæ êàòî õîðàòà. Íå óìåå íèòî äà çàáðàâÿ, íèòî äà ñè çàòâàðÿ î÷èòå. Ïðèåìà âñè÷êî ëîãè÷íî è áóêâàëíî è èçîáùî íå ðàçáèðà çàùî òîâà íå âèíàãè ïîìàãà...
Çàáåëÿçà, ÷å ñåðèîçíî å îçàäà÷èëà Õëåí÷î.
— Ùå ñå îïèòàì äà òè îáÿñíÿ èíà÷å... Òè êàê áè ðåøèë çàäà÷àòà äà íàõðàíèø âñè÷êè õîðà ïî ñâåòà?
— Àç ëè? Àìè êàê... Ñèãóðíî òðÿáâà äà ïîìèñëÿ çà ãîñïîäñòâàùèòå â ìîìåíòà ïîëèòè÷åñêè ñèñòåìè, äà ïðîó÷à ðàçïðåäåëåíèåòî è èçïîëçâàíåòî íà îáðàáîòâàåìàòà çåìÿ, ñúùî äà...
— Èìåííî. À òîé ïðîñòî áè äàë âñåêèìó òîëêîâà õðàíà, ÷å äà çàñèòè ãëàäà ñè.
— Îõî! ßñíî. Êðàéíî íåïðàêòè÷åí ïîäõîä...
Îãëóøè ãè ñòðàõîòåí òðÿñúê.
Ñþçúí è Õëåí÷î ñå âòîðà÷èõà ñòðåñíàòè â îã
ðîìíîòî òóëîâèùå, ïðîñíàòî ñðåä îñòàíêèòå îò öÿëà
ìàñà, îòðóïàíà ñ ïëîäîâå.
— Åé, òîçè ïàäíà íàïðàâî îò âúçäóõà! — ïðîøåïíà Î, áîãúò.
—Òúé ëè... Íå ñòîé êàòî çàêîâàí çà ïîäà! Ïîìîãíè ìè äà ãî âäèãíåì! — çàïîâÿäà òÿ, áîðåéêè ñå ñ ãðàìàäíà äèíÿ.
— Ñàìî ÷å çàä óõîòî ìó âèñè ÷åïêà ãðîçäå...
— Å, è?
— Äîðè íå ìè ñå ìèñëè çà ãðîçäå, êàìî ëè äà ãî ïèïàì...
— ß íå ñå çàíàñÿé!
Çàåäíî óñïÿõà äà èçïðàâÿò íà êðàêà íîâîäîøëèÿ.
— Òîãà, ñàíäàëè... èçãëåæäà äîíÿêúäå êàòî òåá - îòáåëÿçà Ñþçúí, âíèìàòåëíî îãëåæäàéêè îëþëÿâàùàòà ñå ôèãóðà.
— È àç ëè áÿõ òîëêîâà çåëåí â ëèöåòî?
— Ïî÷òè.
— Èìà ëè... èìà ëè òîàëåòíà íàáëèçî? — èçìú÷åíî ïîïèòà ÿâëåíèåòî.
— Äîêîëêîòî çíàì, òðÿáâà äà ìèíåòå ïîä îíàçè àðêà è äà ñâúðíåòå âëÿâî. ×óâàëà ñúì îáà÷å, ÷å âúòðå íå å îñîáåíî ïðèÿòíî.
— Íèùî íîâî — èçïúøêà òëúñòîòî òóëîâèùå è ñå çàêëàòóøêà íàòàì. — Ìîæå ëè ïîñëå äà ìè äàäåòå ÷àøà âîäà è åäíà ïðåïå÷åíà ôèëèéêà...
— Òîçè äà íå òè å ïðèÿòåë? — ïîêëàòè ãëàâà Ñþçúí.
— Ñòðóâà ìè ñå, ÷å å Áîãúò íà ñòîìàøíîòî ðàçñòðîéñòâî. Ñëóøàé... àç ìàé ñè ñïîìíÿì íåùî îòïðåäè âüïëúòÿâàíåòî ñè. Ùå òè ïðîçâó÷è ãëóïàâî...
— Êàçâàé, äå!
— Çúáè — ïðîøåïíà òîé ñìóòåí.
— Íå èñêàø äà êàæåø, ÷å íÿêîÿ çúáàòà òâàð òå å íàïàäíàëà, äîêàòî ñè áèë áåçïëúòåí, íàëè?
— Ðàçáèðà ñå, ÷å íå. Óñåùàõ... çúáàòîñò. Âåðîÿòíî òîâà íå òè ïîäñêàçâà íèùî. À è êàòî Áîã íà ìàõìóðëóêà ñúì ïðåæèâÿâàë äîñòà ïî-ëîøè íåùà.
— Çúáè. Ìíîãî çúáè. Íå ñòðàøíè, à ìúíè÷êè. Â íåèçáðîèìè êîëè÷åñòâà — ìúðìîðåøå ñè òÿ. — È íÿêàê., òå íàòúæàâàò.
— Äà! Êàê ïîçíà?
— Ìîæå áè ñè ñïîìíèõ ïðåäâàðèòåëíî êàêâî ùå ìè êàæåø. Íå çíàì... À äà ñè âèæäàë ãîëÿìî ÷åðâåíî ñâåòåùî êúëáî?
Î, áîãúò ñå ïîçàìèñëè.
— À, áîÿ ñå, ÷å íå ñúì ñèãóðåí. Ñàìî çúáè. Ìíîãî, àìà ìíîãî çúáè.
— È àç íÿêàê äîëîâèõ — ïðîìúëâè Ñþçúí, -÷å... çúáèòå ñà âàæíè.
— ÏÈÑÓÊ — îáàäè ñå Ñìúðò íà ìèøêèòå, êîéòî êðîòêî ãðèçåøå ñèðåíöå.
Îáúðíàõà ñå êúì íåãî. Ñî÷åøå ñèâèòå ñè çúáêè.
— È êàêâî îáùî èìà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà? — ó÷óäè ñå Ñþçúí.
— ÏÈÑÓÊ.
— À êàêâà å òàçè ôåÿ íà çúá÷åòàòà? — ïîïèòà Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà.
— Íàïîñëåäúê ÷åñòî ñå ñðåùà. Âñúùíîñò ñà ìíîãî, à íå åäíà. Åäâà ëè íå òúðãîâñêà îðãàíèçàöèÿ. Âðú÷âàò èì ïîäâèæíà ñòúëáà, ïîðòìîíå ñ ïàðè÷êè, êëåùè è... õàéäå íà ðàáîòà!
— Êëåùè ëè?!
— Ðàçáèðàø ëè... Àêî íÿìà äðåáíè è íå ìîãàò äà é âúðíàò ðåñòî, òðÿáâà äà âçåìå îùå åäíî çúá÷å, çà äà ñå îò÷åòå. Íî ôåèòå íà çúá÷åòàòà ñà áåçîáèäíè. Ïîçíàâàì íÿêîëêî îò òÿõ. Îáèêíîâåíè ìîìè÷åòà, êîèòî òðÿáâà íÿêàê äà ñè èçêàðâàò ïðåõðàíàòà. Çà íèêîãî íå ñà çàïëàõà.
— ÏÈÑÓÊ.
— Äàíî äÿäî ìè íå ñè âòúëïè, ÷å îòñåãà íàòàòúê ùå âúðøè è òÿõíàòà ðàáîòà. Îõ, ñàìî êàòî ñè ãî ïðåäñòàâèõ!...
— Çíà÷è ñúáèðàò çúáè?
— Íàëè òîâà òè îáÿñíÿâàõ äîñåãà.
— À çàùî?
— Êàê òúé çàùî? Ñ òîâà ñå çàíèìàâàò.
— Òîåñò... êúäå îòíàñÿò çúáèòå, ñëåä êàòî ãè ñúáåðàò?
— Íå çíàì! Àìè... Âçåìàò çúá÷åòà îò äåöàòà, äàâàò ïàðè÷êè çà òÿõ... Ùî çà âúïðîñ: „Êúäå îòíàñÿò çúáèòå?"
— Ñàìî ìè å èíòåðåñíî. Âåðîÿòíî âñè÷êè õîðà çíàÿò îòãîâîðà è å ãëóïàâî äà ðàçïèòâàì çà îáùîèçâåñòåí ôàêò.
Ñþçúí ñå âòîðà÷è âúïðîñèòåëíî â Ñìúðò íà ìèøêèòå.
— À-à... êúäå âñúùíîñò îòíàñÿò çúáèòå?
— ÏÈÑÓÊ?
— Ïëúõ÷åòî ðàçïðàâÿ, ÷å è òî íÿìà êàê äà çíàå -ïðåâåäå ãàðâàíúò. — Äà íå ãè ïðîäàâàò? — Ïî÷óêà ñ ÷îâêà ïî åäèí áóðêàí. — Õåé, èçãëåæäàò ìíîãî ïðèÿòíî, åäíè òàêèâà ñáðú÷êàíè. Äà íå ñà?...
— Ìàðèíîâàíè ëåøíèöè — ðàçñåÿíî ãî îáåçêóðàæè Ñþçúí. — Äîáðå äå, êàêâî ãè ïðàâÿò âñè÷êè îíåçè çúá÷åòà? Êàêâà ïîëçà îò òÿõ? Íî... Êàêâà ëè áåëÿ áè ìîãëà äà íàïðàâè åäíà ôåÿ íà çúá÷åòàòà?
— Èìàìå ëè âðåìå äà íàìåðèì íÿêîÿ îò òÿõ è äà ÿ ïîïèòàìå? — ïðîñòîäóøèå ïðåäëîæè Î, áîãúò.
— Î, âðåìåòî íå å ïðîáëåì...

Íÿêîè âÿðâàò, ÷å çíàíèåòî ñå äîáèâà ïîäîáíî íà ñêúïîöåííà ðóäà îò ñèâèòå ñêàëíè ñëîåâå íà íåâåæåñòâîòî.
Äðóãè ïúê ñà óáåäåíè, ÷å çíàíèåòî ìîæå ñàìî äà áúäå èçâëå÷åíî îò ïàìåòòà. Èìàëî å íÿêàêúâ Çëàòåí âåê â äàëå÷íîòî ìèíàëî, êîãàòî âñè÷êî å áèëî èçâåñòíî, à êàìúíèòå òàêà ñà ñå íàïàñâàëè, ÷å äà íå ïúõíåø è îñòðèåòî íà äæîáíî íîæ÷å â ïðîëóêèòå. Íå å ëè î÷åâèäíî, ÷å òîãàâà ñà èìàëè è ëåòÿùè ìàøèíè, çàùîòî îíåçè ãèãàíòñêè ÷åðòåæè ñà ñå âèæäàëè äîáðå ñàìî îòãîðå?... À è ÷åòîõ íÿêúäå, ÷å â îíçè ìóçåé èìàëî äæîáåí êàëêóëàòîð, íàìåðèëè ãî ïîä îëòàðà íà åäèí õðàì... Àìà íàëè ñå ñåùàø, ñêàïàíèòå âëàñòè âñè÷êî ïîòóëâàò...*
À Ìóñòðóì Ðèäêúëè ñè çíàåøå, ÷å çíàíèåòî ñå ïðèäîáèâà, êàòî êðåùèø íà îêîëíèòå. Èìàøå òâúðäîòî íàìåðåíèå äà ïîñòèãíå öåëòà ñè èìåííî ïî òîçè íà÷èí.

* Èçóìèòåëíî å íàïðèìåð õèòðîóìèåòî, ñ êîåòî âëàñòèòå ïîòóëâàò òàéíàòà íà ñðåùèòå ñ èçâúíçåìíè, êàòî ñå çíàÿò æàëêèòå èì ïîñòèæåíèÿ âúâ âñè÷êî îñòàíàëî. Åäíî îò ïðàâäîïîäîáíèòå îáÿñíåíèÿ ãëàñè, ÷å ñàìèòå èçâúíçåìíè ñà òâúðäå çàñðàìåíè îò ïîâåäåíèåòî ñè è íå èñêàò äà ñå ðàç÷óâà.
Íå ñå çíàå çàùî ïîâå÷åòî õâúðêàùè èç ïðîñòðàíñòâîòî ðàñè ñà ñêëîííè äà òúðøóâàò èç çàòúíòåíèòå êúò÷åòà íà Çåìÿòà, ïðåäè äà óñòàíîâÿò íàé-îôèöèàëíî êîíòàêò ñ õîðàòà. Íî êàêòî èçãëåæäà, ïðåäñòàâèòåëè íà íÿêîëêîñòîòèí öèâèëèçàöèè ñå ðàçìîòàâàò èç èäèëè÷íè ñåëñêè ðàéîíè, áåç äà ïîäîçèðàò çà ïðèñúñòâèåòî íà îñòàíàëèòå èçñëåäîâàòåëè. Íåèçáåæíî ñëåäñòâèå îò òàçè áúðêîòèÿ å äà çàïî÷íàò äà ñå îòâëè÷àò åäèí äðóã, âìåñòî äà äîêîïâàò àáîðèãåíè. Âñúùíîñò íÿêîè îò òÿõ ñà áèëè îòâëå÷åíè, äîêàòî ñà äåáíåëè äðóãè, ãîòâåùè ñå äà îòìúêíàò èçâúíçåìíè îò òðåòà ðàñà, êîèòî ïúê íå ðàçáðàëè äàäåíèòå èì çàïîâåäè, çàòîâà ñå êàíåëè äà ñúáèðàò äîáèòúêà â çàãàäú÷íè êðúãîâå é äà îñàêàòÿâàò ïîñåâèòå. Â ìîìåíòà ïëàíåòàòà Çåìÿ å îáÿâåíà çà çàáðàíåíà çîíà çà âñè÷êè èçâúíçåìíè, äîêàòî òå ñå ñúâåùàâàò è òúðñÿò îòãîâîðà íà âúïðîñà, ñ êîëêî îðèãèíàëíè ìàðêîâè åêçåìïëÿðè îò ÷îâå÷åñòâîòî ðàçïîëàãàò. Âå÷å ãè îáçåìàò ìðà÷íè ïîäîçðåíèÿ, ÷å èìàò â ëàáîðàòîðèèòå ñè ñàìî åäèí, è òî ãðàìàäåí, êîñìàò è ñ îãðîìíè ñòúïàëà.
Èñòèíàòà å íÿêúäå òàì, òðÿáâà ñàìî äà ñå ïðåñåãíåø êúì íåÿ, ëúæèòå îáà÷å îòäàâíà ñà ñå íàìåñòèëè â ãëàâàòà òè.

Ìàãüîñíèöèòå ñåäÿõà íà÷óìåðåíè îêîëî ìàñà, îòðóïàíà ñ êíèãè.
— Ñëóøàé, Ìóñòðóì, Ïðàñîêîëåäà å — íàïîìíè ñ óêîð Äåêàíúò, íî íå ïðåñòàíà äà ïðåëèñòâà äåáåë òîì.
— Èìà âðåìå äî ïîëóíîù — óõèëè ñå çëîâåùî Àðõèêàíöëåðúò. — Äîêàòî ñå ÷óäèòå êàêâî è çàùî ñòàâà, ùå îãëàäíååòå äîñòàòú÷íî.
— Àç ìàé íàïèïàõ íåùî — îáàäè ñå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Â „Ñïðàâî÷íèê çà áîãîâåòå" íà Óîäëè. Èìà ðàçíè áåëåæêè çà ëàðè è ïåíàòè, êîèòî äîñòà ïàñâàò íà íàøèòå ãëàâîáîëèÿ.
— Òèÿ ïúê êàêâè ñà?
— Äîìàøíè áîæåñòâà. Òîåñò... Áèëè ñà íÿêîãà. Ìàé ñà ñå èçãóáèëè â íèùîòî ïðåäè ìíîãî âðåìå. Íåùî êàòî... ìàëêè äóõ÷åòà â êúùàòà, íàïðèìåð çà...
Òðèìà íàâåäíúæ, ïðîÿâÿâàéêè íåïðèñúùà çà ìàãüîñíèöèòå ïúðãàâèíà íà ìèñúëòà, ìó çàïóøèõà óñòàòà ñ äëàíè.
— Ïî-âíèìàòåëíî! — ñêàðà ìó ñå Ðèäêúëè. — „Áåçãðèæíî ñëîâî è... åòî òè íàïàñò íîâà." Èìàìå ñè âå÷å äåáåë Áîã íà ñòîìàøíîòî ðàçñòðîéñòâî, äåòî êèñíå â òîàëåòíàòà. Ìåæäó äðóãîòî êúäå å Êîâ÷åæíèêúò?
— Áåøå â òîàëåòíàòà — îòâúðíà Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Êîãàòî îíçè?...
— Äà.
— Å, íÿìà ñòðàøíî, ùå ìó ñå ðàçìèíå — óâåðè ãè Ðèäêúëè ñ íåõàéñòâîòî íà ÷îâåê, êîéòî ãîâîðè çà íåïðèÿòíîñòèòå íà äðóã çàä ãúðáà ìó. — Ñàìî ÷å íÿìà íóæäà äà ñå ìíîæàò òåçè... êàê ãè íàðå÷å?
— Ëàðè è ïåíàòè. Íå ñúì êàçâàë îáà÷å...
— Çà ìåí âñè÷êî å ÿñíî. Íåùî ñå å îáúðêàëî è òåçè äðåáíè ïàêîñòíèöè ñå âðúùàò. Ñàìî òðÿáâà äà íàó÷èì êàêâà å áåëÿòà è äà ÿ îïðàâèì.
— Îõ, ðàäâàì ñå, ÷å ñè ñâúðøèõìå ðàáîòàòà - âúçäúõíà Äåêàíúò.
— Äîìàøíè áîæåñòâà, çíà÷è...
— Àìè ãðèæåëè ñà ñå õëÿáúò äà áóõíå êðàñèâî, ìëÿêîòî äà å äîñòàòú÷íî ìàñëåíî...
— Áðåé! À íÿêîé îò òÿõ õàïâàë ëè å ìîëèâè? È êàê ñà áèëè íàñòðîåíè êúì ÷îðàïèòå?
— Áèëî å ïî âðåìåòî íà Ïúðâàòà èìïåðèÿ — âäèãíà ðàìåíå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Òîãè, ñàíäàëè, íàëè çíàåòå...
— Àõà. ×îðàïèòå íå ñà áèëè íà ìîäà, òúé ëè?
— Îïðåäåëåíî. Ïúê è çà ìîëèâèòå íèùî íå å íàïèñàíî â õðîíèêèòå.
— Ïðèñïîñîáèëè ñà ñå áúðçè÷êî — ïîêëàòè ãëàâà Ðèäêúëè. — Íÿìàëî å êàê äà íå çàáåëåæàò ïðîìåíèòå. Íÿêîãà ñà ñå çàíèìàâàëè ñ õëÿáà, ñåãà ïúê ñè èìàìå òâàðè, äåòî ÿäàò ìîëèâè è ÷îðàïè. Ìàé ñå ãðèæàò è íèêîãà äà íÿìàø ÷èñòà õàâëèÿ ïîäðúêà...
Äàëå÷åí çâúí.
Òîé ìëúêíà.
— Ïàê ãî íàïðàâèõ, à? - Äðóãèòå çàêèìàõà ìðà÷íî.
— Êàê ìèñëèòå, àç ëè ñúì ïúðâèÿò ÷îâåê, êîéòî å ñïîìåíàë?...
Íîâî çàäðóæíî äâèæåíèå íà óìíè ãëàâè.
— Å, äà ìó ñå íå âèäè, àìà íàèñòèíà íÿìà ÷èñòè õàâëèè, êîãàòî...
Ìúõåñòà êúðïà ïðåëåòÿ íàä ìàñàòà ñ æóæåíå. Ñìúòíî ñå çàáåëÿçâàõà ìíîæåñòâî êðèëöà.
— Òàçè áåøå îò ìîèòå — íåäîâîëíî ñúîáùè Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
— Õàâëèåíè îñè! — ïðèõíà Äåêàíúò. — Áèâà ñè òå, Ìóñòðóì.
— Àìè, ïî äÿâîëèòå, òàêèâà ñìå ñè õîðàòà! — ðàçãîðåùè ñå Àðõèêàíöëåðúò. — Íåùî ñå îïëåñêâà, äðóãî ñå ãóáè... Ñúâñåì åñòåñòâåíî å äà ñè èçìèñëÿø ìàëêè òâàðè, êîèòî, äà ðå÷åì... Äîáðå, ðàçáðàõ! Ùå ñè çàòâàðÿì óñòàòà! Èñêàõ ñàìî äà êàæà, ÷å ÷îâåê ïî ïðèðîäà å ìèòîïîåòè÷íî ñúùåñòâî.
— È êàêâî îçíà÷àâà òîâà? — ïîëþáîïèòñòâà Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê.
— Îçíà÷àâà, ÷å ñè ñú÷èíÿâàìå â äâèæåíèå ðàçíè ãëóïîñòè — îòãîâîðè Äåêàíúò, áåç äà ãî ïîãëåäíå.
— Ú-ú... èçâèíåòå, ãîñïîäà — íàìåñè ñå Ïîíäúð Ñòèáúíñ, êîéòî íåóìîðíî èçïúëâàøå ëèñò ñëåä ëèñò ñ ðàçêðèâåíèÿ ñè ïî÷åðê, — çíà÷è ïðèåìàìå ïðåäïîëîæåíèåòî, ÷å òåçè ñúçäàíèÿ ñå çàâðúùàò â íàøèÿ ñâÿò?
— Íèêàê íå ìè äîïàäà äà ïèòàìå çà âñè÷êî îíàçè ìèñëåùà ìàøèíà — òóòàêñè ñå îçúáè Äåêàíúò. — Êîëêî ïúòè äà âè ïîâòàðÿì, ÷å ÿ èçäèãàìå â êóëò! Ëè÷íî íà ìåí è îêóëòíîòî ìè ñòèãà.
— È òîâà ãî èìa — ñúãëàñè ñå Àðõèêàíöëåðúò, — íî, îò äðóãà ñòðàíà, îíàçè äæàäæà å åäèíñòâåíàòà òóê, êîÿòî èçîáùî ñè ïðàâè òðóäà äà ìèñëè, ïúê è âúðøè êàêâîòî é ñå íàðåäè.

Øåéíàòà ïîðåøå âúçäóõà ñ ãðîõîò è îñòàâÿøå áóðíè âèõðè ñëåä ñåáå ñè.
— Àìà ÷å êåô... — ìúðìîðåøå Àëáúðò, âêîï÷èë ñå äî áîëêà â ãðåäèòå.
Ïëúçãà÷èòå äîêîñíàõà åäèí ïîêðèâ áëèçî äî Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò è øîïàðèòå ñïðÿõà. Ñìúðò îòíîâî ïîãëåäíà æèâîòîìåðà â ðúêàòà ñè.
— ÑÒÐÀÍÍÎ.
— À, çà ðàçíîîáðàçèå ùå ïîðàáîòèòå ñ êîñàòà, òúé ëè? — ïîïèòà Àëáúðò. — Áåç ôàëøèâàòà áðàäà è âåñåëèÿ ñìÿõ? — Îãëåäà îêîëíîñòòà è ñàðêàçìúò ìó ñå ñìåíè ñ íåäîóìåíèå. — Õà! Êàê å âúçìîæíî íÿêîé äà óìðå òóê?
Ôàêòúò îáà÷å áåøå íåîñïîðèì. Íà ñíåãà ëåæåøå òðóï. È ëè÷åøå, ÷å å óìðÿë òîêó-ùî. Àëáúðò ïðèìèæà êúì íåáåòî.
— Íÿìà îòêúäå äà ñå ñòîâàðè, à ïî ñíåãà íå ñå âèæäàò ñòúïêè — ìúðìîðåøå îçàäà÷åí, à â òîâà âðåìå Ñìúðò çàìàõíà ñ êîñàòà. — Îòêúäå ëè ñå å âçåë? Îáëå÷åí å êàòî íÿêîé ÷àñòåí ñòðàæ. È ñà ãî íàìóøêàëè ñ íîæ. Ãàäíà ðàíà.
— Íèêàê íå å äîáðå, äà — ñúãëàñè ñå äóõúò íà ÷îâåêà, âçèðàéêè ñå â äîñêîðîøíîòî ñè âìåñòèëèùå.
Ïîñëå ñå îçúðíà êúì Ñìúðò è Àëáúðò, ñòúïèñâàíåòî ìó îòñòúïè ïðåä ïîòðåñà.
— Äîêîïàõà çúá÷åòàòà! Äî ïîñëåäíîòî! Ïðîñòî íàõúëòàõà è... Íå, ïî÷àêàéòå!... Èçáëåäíÿ è èç÷åçíà.
— Òîâà ïúê êàêâî áåøå?!
— ÒÎÉ ÏÎÒÂÚÐÄÈ ÏÎÄÎÇÐÅÍÈßÒÀ ÌÈ.
— Âèæäàòå ëè êàêâà ñëóæåáíà çíà÷êà èìà íà äðåõèòå ñè? Åìáëåìàòà äîñòà ïðèëè÷à íà çúá.
— ÍÀÁËÞÄÀÒÅËÅÍ ÑÈ.
— È îòêúäå ñå å ïðåíåñúë òóê òîçè òðóï?
— ÎÒ ÌßÑÒÎ, ÊÚÄÅÒÎ ÀÇ ÍÅ ÌÎÃÀ ÄÀ ÏÐÎÍÈÊÍÀ.
Àëáúðò ñå îáðúùàøå òó êúì òÿëîòî, òó êúì áåçèçðàçíèÿ ÷åðåï íà Ñìúðò.
— Âñå ñè ìèñëÿ êîëêî å çàáàâíî, ÷å ñëó÷àéíî ñå íàòúêíàõìå íà âàøàòà âíó÷êà...
— Î, ÄÀ.
Àëáúðò ãî èçãëåäà èçïîä âåæäè.
— Îñîáåíî êàòî ñè ñïîìíèì îãðîìíèÿ áðîé íà êîìèíèòå è äå÷èöàòà.
- ÍÀÈÑÒÈÍÀ.
— Âñúùíîñò áåøå ñìàéâàùî ñúâïàäåíèå.
- ÊÀÊÂÎ ËÈ ÍÅ ÑÒÀÂÀ ÏÎ ÑÂÅÒÀ.
— Äîðè áèõ êàçàë, ÷å íå å çà âÿðâàíå.
- ÆÈÂÎÒÚÒ Å ÏÚËÅÍ Ñ ÈÇÍÅÍÀÄÈ.
— Íå ñàìî æèâîòúò, êàêòî âèæäàì — ïîêëàòè ãëàâà Àëáúðò. — À òÿ íàïðàâî ïîáåñíÿ, íàëè? Íå áèõ ñå ó÷óäèë, àêî çàïî÷íå äà ðàçïèòâà íàëÿâî è íàäÿñíî.
- ÒÀÊÈÂÀ ÑÒÅ ÑÈ ÕÎÐÀÒÀ.
— Íî Ñìúðò íà ìèøêèòå ùå ñå íàâúðòà êðàé íåÿ, à? Ùå ÿ íàãëåæäà, îáðàçíî êàçàíî. Ìîæå è äà ÿ óïúòè òóê-òàì.
- ÌÀÊÀÐ ×Å Å ÄÐÅÁÎÑÚÊ, ÒÎÉ Å ÃÎËßÌ ÕÀÉÌÀÍÀ.
Àëáúðò íàé-ñåòíå ñè ïðèçíà, ÷å íå ìîæå äà ïîáåäè â òîâà íàäëúãâàíå. Â êðàÿ íà êðàèùàòà Ñìúðò èìàøå èäåàëíàòà ôèçèîíîìèÿ çà ïîêåð ñúñ ñåðèîçíè çàëîçè.
- ÓÂÅÐÅÍ ÑÚÌ, ×Å Òß ÙÅ ÑÅ ÄÚÐÆÈ ÐÀÇÓÌÍÎ — äîáàâè ãîñïîäàðÿò ìó.
— Äà áå, òèïè÷íà íàñëåäñòâåíà ÷åðòà — ïðîìúðìîðè Àëáúðò.

Êàòî ìíîçèíà áàðìàíè è Èãîð äúðæåøå áóõàëêà ïîä òåçãÿõà, çà äà ðåøàâà äðåáíèòå ïðîáëåìè, êîèòî âúçíèêâàò îáèêíîâåíî ìàëêî ïðåäè ÷àñà çà çàòâàðÿíå íà çàâåäåíèåòî. Å, ñàìî äåòî „Êîâ÷åçèòå" íèêîãà íå çàòâàðÿõà, à Èãîð âèíàãè ñòúð÷åøå çàä áàðà.
Îñâåí òîâà íåãîâîòî ëþáèìî îðúæèå ìàëêî ñå ðàçëè÷àâàøå îò òèïîâèÿ ìîäåë. Èìàøå ñðåáúðíè øèïîâå (çà âúðêîëàöè), áåøå îêè÷åíî ñ ÷åñúí (çà âàìïèðè) è óâèòî ñ ïàð÷å îò îäåÿëî (çà êàðàêîíäæîëè). Çà îñòàíàëèòå îáèêíîâåíî ñòèãàøå è ôàêòúò, ÷å äúëãàòà äâå ñòúïêè áóõàëêà å èçäÿëàíà îò áëàòåí äúá.
Èãîð íàáëþäàâàøå ñ èíòåðåñ ïðîçîðåöà. Ïî ñòúêëîòî ïúëçåøå ñêðåæ è íåçíàéíî çàùî îôîðìÿøå êàðòèíêà íà òðè êó÷åíöà, íàäíè÷àùè îò áîòóø.
Ïîñëå íÿêîé ãî ïîòóïà ïî ðàìîòî. Îáúðíà ñå ñ âäèãíàòà áóõàëêà, íî ñå îòïóñíà.
— À, âèå ëè ñòå, ãîñïîæèöå... Íå ÷óõ äà ñå îòâàðÿ âðàòàòà.
Íÿìàøå êàê äà å ÷óë. Ñþçúí áúðçàøå.
— Èãîð, âèæäàë ëè ñè íàïîñëåäúê Âàéúëåò?
— Êîÿ? Ìîìè÷åòî, äåòî ñúáèðà çúá÷åòà? — Åäèíñòâåíàòà ìó âåæäà ñå èçâè îò íàïðåæåíèåòî íà ìèñúëòà. — Íå, îò ñåäìèöà èëè äâå íå ñå å ìÿðêàëà.
Âåæäàòà ñå ñãúð÷è ðàçäðàçíåíî, êîãàòî Èãîð çàáåëÿçà ãàðâàíà äà ñå ïðèìúêâà êúì ïîëóïðàçíà ïàíè÷êà ñ ÿäêè.
— Ãîñïîæèöå, ìàõíåòå îíîâà îòòàì. Çíàåòå ïðàâèëîòî çà âèòàåùèòå ñïúòíèöè è äîìàøíèòå ëþáèìöè. Àêî ïðè ïîèñêâàíå íå ìîãàò äà ñå ïðåîáðàçÿò â ÷îâåê, íå èì å ìÿñòîòî òóê.
— Çà ðàçëèêà îò ñáèðùèíàòà òóê èìàì ïîâå÷å ìîçú÷íè êëåòêè, îòêîëêîòî ïðúñòè — îáàäè ñå äðåçãàâî ïòèöàòà.
— À êúäå æèâåå Âàéúëåò?
— Ãîñïîæèöå, íèêîãà íå îòãîâàðÿì íà òàêèâà âúïðîñè...
— ÈÃÎÐ, ÊÚÄÅ ÆÈÂÅÅ ÂÀÉÚËÅÒ?
— Êðèâîêðàêàòà óëèöà, äî ìàéñòîðà íà ðàìêè çà êàðòèíè — îòâúðíà óñòàòà ìó áåç íàìåñàòà íà ñúçíàíèåòî. Âåæäàòà ñå íàáðú÷êà îò ãíÿâ. — Ãîñïîæèöå, íå ñòå çà ïðúâ ïúò òóê, ñïàçâàéòå ïðàâèëàòà! Íèêîé íå ìå ðúôà çà ãúðëîòî è íèêîé íå ìè ñå êðèå çàä âðàòàòà! È âèå íå ìè ïðîáóòâàéòå íîìåðà ñ äÿäîâèÿ âè ãëàñ! Ìîãà äà âè èçêëþ÷à îò êëóáà çà òàêèâà âîëíîñòè!
— Ñúæàëÿâàì, íî ïðîáëåìúò å èçâúíðåäíî ñïåøåí.
Ñ úãúë÷åòî íà îêîòî ñè òÿ çàáåëÿçà, ÷å ãàðâàíúò å èçïúðõàë áåçøóìíî âúðõó ðàôòîâåòå è áúðíèêà â íÿêàêâî ãúðíåíöå.
— Úõú! Àìè àêî íÿêîé âàìïèð ðåøè, ÷å å èçâúíðåäíî ñïåøåí ïðîáëåì äà ñè íàâàêñà òåëåñíèòå òå÷íîñòè?
Îòêúì ãúðíåíöåòî ñå ÷ó „ïëüîê". Ñþçúí ñå ñòàðàåøå äà íå ïîãëåæäà íàòàì.
— Íÿìà ëè äà ñè òðúãâàìå? — íàñòîÿ Î, áîãúò. — Òîëêîâà àëêîõîë íà åäíî ìÿñòî ìå èçíåðâÿ.
Òÿ êèìíà è èçëåçå çàáúðçàíî. Èãîð èçðúìæà íåùî è ïàê ñå çàãëåäà â ñêðåæà ïî ñòúêëîòî. Íå èñêàøå êîé çíàå êîëêî îò æèâîòà. Ñëåä ìèíóòà îáà÷å ÷ó çàäàâåíî ãðà÷åíå:
— Ãðàáíàõ åäíî! Ãðàáíàõ åäíî!
Ãàðâàíúò áå íàíèçàë ìàðèíîâàíî ÿéöå íà ÷îâêàòà ñè.
Èãîð âúçäúõíà è âçå áóõàëêàòà. Íà ïòèöàòà ëîøî é ñå ïèøåøå, íî â òîçè ìèã Ñìúðò íà ìèøêèòå óõàïà áàðìàíà ïî óõîòî.

— ÅÒÎ ÒÀÌ — ïîñî÷è Ñìúðò.
Äðúïíà ïîâîäèòå òîëêîâà ðÿçêî, ÷å øîïàðèòå ñå çàâúðòÿõà ñ ìóöóíèòå ñè â îáðàòíàòà ïîñîêà. Àëáúðò ñå èçìúêíà îò êóï÷èíàòà ïëþøåíè ìå÷åòà, â êîÿòî äðåìåøå.
— Êàêâî ñòàâà? Äà íå íàïðàâèõìå êàòàñòðîôà?
Ñìúðò ñî÷åøå âëàñòíî íàäîëó. Ïîä òÿõ ñå ïðîñòèðàøå ïðèâèäíî áåçêðàéíî çàñíåæåíî ïîëå, êúäåòî ñàìî áëåäèòå ïëàìú÷åòà íà ñâåùè çàä ïðîçîðöèòå èçäàâàõà ïðèñúñòâèåòî íà òëåíåí æèâîò.
Àëáúðò ïðèìèæà è íàé-ïîñëå ðàçëè÷è êàêâî å çàáåëÿçàë ãîñïîäàðÿò ìó.
— Íÿêàêúâ äúðòàê êðåòà ïî ñíåãà. Êàòî ãëåäàì, ñúáèðàë ñè å äðúâöà. Íå å õóáàâî ÷îâåê äà èçëèçà ïî ïðèíóäà â òàêàâà íîù. Êàòî ñå çàìèñëÿ, àç ñúùî öÿëà íîù ñúì íàâúí. Ãîñïîäàðþ, ñïîðåä ìåí ñòîðèõòå äîñòàòú÷íî, çà äà îñèãóðèòå...
— ÍÅÙÎ ÑÒÀÂÀ ÄÎËÓ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Àìà íà íåãî íèùè÷êî ìó íÿìà — çàÿäå ñå Àëáúðò, íî ñå íàëîæè äà ñå õâàíå çäðàâî çà ãðåäèòå, çàùîòî øåéíàòà ñå ñïóñíà óñòðåìíî.
Çà ìèã áëåñíà êëèí îò ñâåòëèíà, êîãàòî ñòàðåöúò îòâîðè âðàòàòà íà ñâîÿòà ïðèõëóïåíà îò ñíåãà êúùóðêà.
— Âèæòå, äâàìà òèïîâå ãî íàñòèãàò è íîñÿò êàêâè ëè íå âêóñíîòèè. Çíà÷è äúðòàêúò âñå ïàê äîáðå ùå ñè ïðåêàðà Ïðàñîêîëåäà. Íÿìà ïðîáëåìè. Ìîæåì âå÷å äà ñè òðúãâàìå...
Ñèÿåùèòå î÷íè êóõèíè íà Ñìúðò ïîãëúùàõà âñÿêà ïîäðîáíîñò.
— ÄÎËÓ ÑÒÀÂÀ ÍÅÙÎ ËÎØÎ.
— Îõ, ïàê ëè!...

Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà ñïðÿ íåðåøèòåëíî.
— Êàê òúé íå ìîæåø äà ìèíåø ïðåç âðàòàòà? — ÿäîñà ñå Ñþçúí. — Â áàðà ãî íàïðàâè.
— À, òàì áåøå äðóãî. Â áëèçîñò äî àëêîõîë èìàì ïî-îñîáåíè áîæåñòâåíè äàðáè. Ïúê è íèå ïî÷óêàõìå, à íèêîé íå íè îòâîðè. Êàêâî ùå êàæåø ïî âúïðîñà çà äîáðèòå îáíîñêè?
Ñþçúí âäèãíà ðàìåíå è ìèíà ïðåç åâòèíèÿ øïåðïëàò. Çíàåøå, ÷å ìîæå áè íå å áëàãîðàçóìíî äà ïîñòúïâà òàêà. Âñåêè ïúò èçõàáÿâàøå ÷àñòè÷êà îò ñâîÿòà... íîðìàëíîñò. Ðàíî èëè êúñíî ùåøå äà çàáðàâè íàïúëíî çà êàêâî ñëóæàò äðúæêèòå íà âðàòèòå. Ñúùî êàòî äÿäî ñè.
Ïî-òî÷íî, òîé èçîáùî íå óñïÿ äà ñõâàíå ñìèñúëà íà îáè÷àÿ äà ñå ïîñòàâÿò äðúæêè íà âðàòèòå.
Îòâîðè îòâúòðå. Î, áîãúò âëåçå è ñå îãëåäà ëþáîïèòíî. Ïðîöåäóðàòà íå ìó îòíå ìíîãî âðåìå. Ñòàÿòà íå áåøå ïðîñòîðíà.
— Òóê ëè æèâåå ôåÿòà íà çúá÷åòàòà?! Îáñòàíîâêàòà å ìàëêî... ñêàïàíà. Ðàçíè íåùà ðàçõâúðëÿíè ïî ïîäà... À êàêâî âèñè íà âúæåòî?
— Àìè... åäèí âèä æåíñêè äðåõè — îòâúðíà Ñþçúí, ðîâåéêè ïðèïðÿíî â ðàçõâúðëÿíèòå ëèñò÷åòà ïî òÿñíàòà êëàòóøêàùà ñå ìàñè÷êà.
— Íå ñà îñîáåíî ãîëåìè. È ñà íÿêàê... ïðîçðà÷íè.
— Èñêàì äà òå ïèòàì íåùî — èçðå÷å òÿ, áåç äà âäèãà ãëàâà. — Ñïîìåíèòå, ñ êîèòî ñå âúïëúòè... Íå áÿõà ïîäðîáíè, íàëè? Àõà!
Õëåí÷î íàäíèêíà ïðåç ðàìîòî é â îòâîðåíîòî ÷åðâåíî áåëåæíè÷å.
— Ãîâîðèëà ñúì ñ Âàéúëåò ñàìî åäèí èëè äâà ïúòè — îáÿñíè ìîìè÷åòî. — Ìàé ïðåäàâà çúá÷åòàòà íÿêúäå è ïîëó÷àâà ïðîöåíò îò ïàðèòå. Ðàáîòàòà íå å äîáðå ïëàòåíà. Òâúðäåøå, ÷å áè èçêàðâàëà ïîâå÷å êàòî êåëíåðêà... Åòî, òîâà ìè òðÿáâà...
— Êàêâî îòêðè?
— Ïîëó÷àâà èìåíàòà çà ñåäìèöàòà ïðåäâàðèòåëíî.
— Èìåíàòà ëè? Íà äåöàòà, íà êîèòî ùå èì ïàäàò ìëå÷íèòå çúáè?
— Ïðàâèëíî. Èìåíàòà è àäðåñèòå.
— Çâó÷è äîñòà íåâåðîÿòíî.
— Èçâèíÿâàé, íî òè íå ñè ëè Áîãúò íà ìàõìóðëóêà? Õà, åòî ãî è çúáà íà Òóàéëà îò ìèíàëèÿ ìåñåö! — Ñþçúí ñå çàñìÿ íà ñïðåòíàòèòå ñèâè ðåäîâå. — Èçêúðòè ãî ïðåæäåâðåìåííî, çàùîòî ðåøè, ÷å èìà íóæäà îò îùå ïàðè.
— À-à... òè îáè÷àø ëè äåöàòà? — ñìóòåíî ïîïèòà Õëåí÷î.
Òÿ ãî èçãëåäà êîñî.
— Íå è íåîáðàáîòåíè. Äîïàäàò ìè, ñòèãà äà ñà íà äðóãè ðîäèòåëè. Äà âèäèì ñåãà... Ïîñëåäíèòå äíè íèùî íå å îòáåëÿçâàëà, à âèæ òóê, çà ïðåäèøíàòà ñåäìèöà — ïòè÷êà ïðåä âñÿêî èìå, ñóìàòà ñúáðàíà ïðèëåæíî îòäîëó. È... Äà íå å ãðåøêà?
Çà ïúðâàòà íåïîòâúðäåíà íîù îò ñåäìèöàòà èìàøå ñàìî ïåò èìåíà. Ïîâå÷åòî äåöà çíàÿò ïî èíñòèíêò êîãà ïðåêàëÿâàò íåòúðïèìî, çàòîâà ñàìî íåóäúðæèìî àë÷íèòå èëè çàêúñàëèòå ñúñ çúáèòå ïðèâëè÷àò âíèìàíèåòî íà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà îêîëî Ïðàñîêîëåäà.
— Ïðî÷åòè èìåíàòà... —ïðîìúðìîðè Ñþçúí.
— „Óèëÿì Óèòúëñ, ñúùèÿò Óèëè (ó äîìà), Ïðúñêà÷à (â ó÷èëèùå). Âòîðè åòàæ, çàäíà ñïàëíÿ, óëèöà „Êèêúëáúðè" 68.
Ñîôè Ëàíãòðè, ñúùàòà Íà òàòêî ïðèíöåñàòà. Òðåòè åòàæ, ÷åòâúðòàòà ñïàëíÿ îòëÿâî, „Õèïî" 5.
Ñúð Äæåôðè Áèáúëòúí, ñúùèÿò Áåëÿòà â ãàùè (ó äîìà), Öúêëüî (â ó÷èëèùå). Ïúðâè åòàæ, çàäíè ïîêîè, èìåíèå Ñêðîóò, Ïàðêîâà àëåÿ..." — Òîé ñå ïîêîëåáà. — Íå å ëè òâúðäå íàõàëíî òàêà äà èì íàäíè÷àò â æèâîòà?
— Î, òåïúðâà îòêðèâàø öÿë íîâ ñâÿò — ïîäñìèõíà ñå Ñþçúí. — Ïðîäúëæàâàé.
— „Íóõàêìå Èêòà, ñúùàòà Ìàëêîòî ñúêðîâèùå. Ìàçåòî íà „Âåñåëîòî ôèäå", Êëà÷èñòàíñêè äåíîíîùåí ìàãàçèí è áúðçà çàêóñêà, úãúëà íà „Äèìíà" è „Ïîäãèçíàëà".
Ðåäæèíàëä Ëèëèóàéò, ñúùèÿò Áàíäæî, Áèÿ÷à, Ãðàìàäàòà, Èçäèðâà ñå. Ñòàÿ 17, ÎÏÀ."
— À êàêâî å ÎÏÀ?
— Ñúêðàùåíèå. Òàêà íàðè÷àìå Àñîöèàöèÿòà íà äóõîâíî ïðåðîäåíèòå ìëàäåæè, ñëåäâàùè êóëòà êúì Ñëóçåñòèÿ Áîã Áåë-Øàìõàðîò. Å, òîçè ïîñëåäíèÿò ïðèëè÷à ëè òè íà äåòåíöå, êîåòî ùå î÷àêâà ïîñåùåíèå îò ôåÿòà íà çúá÷åòàòà?
— Íå.
— È íà ìåí. Ïî-ñêîðî áè î÷àêâàë äåëîâà âèçèòà îò Ñòðàæàòà.
Ñþçúí çàðåÿ ïîãëåä èç ñòàÿòà. Òàêàâà äóïêà ÷îâåê íàåìà, àêî ñå íàäÿâà äà íå îñòàíå äúëãî òóê. Íî áåøå è äîíÿêúäå ñòúïèñâàù ôàêòúò, ÷å ïîâå÷åòî îáèòàòåëè íà òàêèâà ñòàè îñòàâàõà çàâèíàãè â òÿõ, ìàêàð íàìåðåíèÿòà èì äà áÿõà ñúâñåì ïðîòèâîïîëîæíè.
Åâòèíî òÿñíî ëåãëî, îëþùåíà ìàçèëêà, ìúíè÷êî ïðîçîð÷å...
— Êúäå ëè áè ìîãëà äà íîñè çúá÷åòàòà? — ÷óäåøå ñå íà ãëàñ. — Çà êàêâî é ñà, ïî äÿâîëèòå?
Íÿêîé ïî÷óêà íà âðàòàòà. Ñþçúí îòâîðè. Ïðåä ïðàãà ñòîåøå íèñè÷úê ïëåøèâ ìúæ ñ äúëãî êàôÿâî ïàëòî. Äúðæåøå áåëåæíèê. Ïðèìèãà íåðâíî, êîãàòî ÿ âèäÿ.
— Ú-ú...
— Ñ êàêâî ìîãà äà âè áúäà ïîëåçíà? — îñâåäîìè ñå Ñþçúí õëàäíî.
— Òàêîâà, âèäÿõ, ÷å ñâåòè, òà ñè âèêàì: „Âàéúëåò òðÿáâà äà ñå å ïðèáðàëà." — Âúðòåøå íåñïîêîéíî ìîëèâà, âúðçàí ñ êàíàï÷å çà áåëåæíèêà. — Ïîèçîñòàíàëà å ñ ãðàôèêà, äà âè êàæà, ïúê è çà ïàðèòå íå ñå å îò÷åëà. È Úðíè íå ñå âúðíà ñ êàðóöàòà, ïúê àç òðÿáâà âå÷å äà ïðàùàì äîêëàäà. Äîéäîõ... äîéäîõ, ùîòî ìîæå äà å áîëíà, à íå å ðåäíî ÷îâåê äà å ñàìè÷úê è áîëåí íà Ïðàñîêîëåäà...
— Âàéúëåò íå å òóê — áåçèçðàçíî ñúîáùè Ñþçúí. Ìúæúò ñå âòîðà÷è ðàçòðåâîæåí â íåÿ è çàâúðòÿ ãëàâà.
— Åõ... Ó íåÿ ñà êúì òðèíàéñåò äîëàðà çúáíè êîìïåíñàöèè. Íÿìà êàê, ùå ãè âïèøà â äîêëàäà êàòî ëèïñà.
— Íà êîãî äîêëàäâàòå âñúùíîñò?
— Àìè íà íà÷àëñòâîòî, êàêòî ñè ìó å ðåäúò. Äàíî íå ñòàíå ãíóñîòèÿ êàòî ñ îíàçè èñòîðèÿ â Êóèðì, äåòî ìîìè÷åòî çàïî÷íà äà êðàäå îò êúùèòå... Îùå íè òðèÿò ñîë íà ãëàâèòå...
— Íà êîãî äîêëàäâàòå?
— Ñòúëáàòà è êëåùèòå ñúùî ñòðóâàò ïàðè — ïðîäúëæè ìúæúò ìîíîòîííàòà ñè æàëáà îò ñâåòà, êîéòî íå ðàçáèðà ìúêàòà äà ïîïúëâàø âñåêèäíåâíî ôîðìóëÿðè â òðè åêçåìïëÿðà. — Êàê äà ñè ãëåäàì ðàáîòàòà, àêî íàåìíèòå ðàáîòíèöè îòìúêâàò èíñòðóìåíòè? Çíàì ãè àç êàêâî ñè ìèñëÿò îòíà÷àëî — ùå èìà ñàìî ÿñíè ëåòíè íîùè. Êàòî ãè ïðîäóõà âåòðåöúò, ñâèâàò ïëàòíàòà. „×àî, ×àðëè, ñòàâàì êåëíåðêà, ïîíå äà ñúì íà òîïëî." È òàÿ èñòîðèÿ ñ Úðíè... Çíàì ãî ùî çà ìúðëüî å. Ãëúò÷èöà äà ñå ñãðåå, âòîðà äà íå ñå ìèíå, ïîñëå òðåòà, ùîòî ìó ñå ïèå... Âñè÷êî òðÿáâà äà îïèøà â äîêëàäà, à êîãî ùå èçêàðàò âèíîâåí íàêðàÿ?
— Âàñ, íàëè? — ïðîìúëâè Ñþçúí, ïî÷òè èçïàäíàëà â õèïíîçà.
Ïîçíàâàøå õîðàòà ñ òàêúâ ãëàñ. Íàñòúïåøå ëè êðàÿò íà ñâåòà, òå ïàê ùÿõà äà ñå òðåâîæàò, ÷å íàêðàÿ çà âñè÷êî ùå îáâèíÿò òÿõ.
— Òúé ñè å — ìàëêî íåäîâîëíî ïîòâúðäè ìúæúò. Íå áè ïîçâîëèë ñú÷óâñòâèåòî äà âíåñå ëú÷ ñâåòëèíà â ìðàêà íà áèòèåòî ìó. — Ìîìè÷åòàòà âñå ñå îïëàêâàò, àìà àç èì êàçâàì: „Ïàäíàëî âè ñå å íà ðàáîòàòà ëåêîòî, ïèòàòå ëè ìå êàê ãàçÿ äî êîëåíå â ðàçíè áóìàãè è ïîïúëâàì ëèïñèòå îò äæîáà ñè?" À êàòî ñå çàïî÷íå...
— Âèå ëè íàåìàòå íà ðàáîòà ôåèòå íà çúá÷åòàòà? — áúðçî âìåòíà Ñþçúí. Äðåáîñúêúò ñå ïîíàåæè.
— Òúé ñè å, àìà îòãîâàðÿì è çà ñúáèðàíåòî è äîñòàâêàòà...
— Êúäå äîñòàâÿòå çúá÷åòàòà? Òîé ÿ çÿïíà. Èçèñêâàùèòå òî÷åí îòãîâîð âúïðîñè ìàé íå ìó áÿõà ïî ñèëèòå.
— Ñàìî ñå ãðèæà äà áúäàò íàòîâàðåíè â êàðóöàòà — çàìúíêà íàìðúùåí. — Ùîì Úðíè ìè ïîäïèøå òîâàðèòåëíèöàòà, ìîèòå îòãîâîðíîñòè ïðèêëþ÷âàò. Àìà íàëè âè êàçàõ, òîÿ ïúò Úðíè íå âúðíà êàðóöàòà è...
— Íèìà âè å íóæíà öÿëà êàðóöà çà øåïà çúá÷åòà?
— À, èìà è õðàíà çà ïàçà÷èòå, îñâåí òîâà... Âèå ïúê êîÿ ñòå è êàêâî ïðàâèòå òóê? Ñþçúí ñå èçîïíà â öåëèÿ ñè ðúñò.
— Íèùî íå ìå çàäúëæàâà äà âè ïîíàñÿì ïîâå÷å — ñúîáùè ìó ìèëî è ñå íàâåäå êúì ëèöåòî ìó. — ×ÀÐËÈ, ÊÀÊÂÀ Å ÒÀÇÈ ÊÀÐÓÖÀ?
Î, áîãúò îòñêî÷è âñòðàíè, à ìúæúò ñ êàôÿâîòî ïàëòî ñå äîëåïè äî ñòåíàòà íà êîðèäîðà.
— Àìè äåòî òðúãâà âñåêè âòîðíèê... — çàäúõà ñå áåçïîìîùíî. —Àìà êàêâî...
— È ÍÀÊÚÄÅ ÎÒÏÚÒÓÂÀ ÊÀÐÓÖÀÒÀ?
— Íå ìè âëèçà â ðàáîòàòà! Ùîì...
— ...Úðíè ïîäïèøå òîâàðèòåëíèöàòà è òàêà íàòàòúê. ßñíî. Êàê å ôàìèëèÿòà íà Âàéúëåò? Òîé ïîóìóâà.
— ÇÀÄÀÄÎÕ ÒÈ ÂÚÏÐÎÑ!
— Âàéúëåò Áîòëúð! — èçáúëâà äðåáîñúêúò.
— Áëàãîäàðÿ. Êàêâî ñòàâà íàêðàÿ ñúñ çúá÷åòàòà?
Ìúæúò ñàìî ïðèìèãà íàñðåùà.
„Íåñáúäíàò òèðàíèí — âçå ìó ìÿðêàòà Ñþçúí. — Íèùîæåí, ñëàá, ñêó÷åí òèðàíèí, êîéòî íå óñïÿâà äà òîðìîçè ïî÷òè íèêîãî, çàùîòî òðóäíî ñå íàìèðàò ïî-íèùîæíè è ñëàáè îò íåãî. Çàòîâà ãëåäà äà çàòðóäíè ïî ìúíè÷êî æèâîòà íà âñè÷êè îñòàíàëè..."
— Ùî çà âúïðîñ? — óñïÿ äà ñå çàÿäå òîé âúïðåêè ïîãëåäà é.
— Íèêîãà ëè íå ñòå ñå ïèòàë? — èçìàìíî êðîòêî îòâúðíà òÿ è äîáàâè ìèñëåíî: „Çàùîòî è àç íå ñúì ñå ïèòàëà. Äàëè íÿêîìó å õðóìâàëî?"
— Íå ìè âëèçà â ðàáîòàòà, àç ñàìî...
— Äà, äà, ÷óõ. Áëàãîäàðÿ. Áÿõòå ìíîãî îòçèâ÷èâ. Ìúæúò ñå îïóëè, îáúðíà ñå ñâåòêàâè÷íî è ñå âòóðíà íàäîëó ïî ñêúðöàùàòà ñòúëáà.
— Òîëêîâà å ëåñíî! — èçñúñêà Ñþçúí. — Àêî ïîæåëàÿ, ùå íàìåðÿ âñåêèãî. Íàñëåäñòâåíà ÷åðòà.
— Î, äîáðå...
— Íå å äîáðå. Èìàø ëè ïðåäñòàâà êîëêî ìè å òðóäíî äà áúäà íîðìàëíà? Çíàåø ëè êîëêî äðåáîëèè òðÿáâà äà ïîìíÿ íåïðåêúñíàòî? Êàê äà çàñïèâàì, çà êàêâî ñà äðúæêèòå íà âðàòèòå...
„Çàùî ëè áåñíåÿ ïðåä íåãî? Çà íåãî å íîðìàëíî ñàìî äà ïîâðúùà, êîãàòî äðóãèòå ïðåëèâàò."
— Äà âúðâèì! — çàïîâÿäà òÿ è òðúãíà êúì ñòúëáàòà.
Èçîáùî íå áè ÿ çàòðóäíèëî îòíîâî äà ñè ïðèïîìíè áåçñìúðòèåòî, äà ÿõíå êîíÿ, äà çíàå âñè÷êî. È ñ âñåêè ïúò íàáëèæàâàøå äåíÿò, êîãàòî çà íåÿ íÿìàøå äà èìà âðúùàíå.
Ñìúðò å íàñëåäñòâåíà ÷åðòà. Â èçâåñòåí ñìèñúë òîâà âàæè çà âñåêèãî.
— Ñåãà íàêúäå? — ïîïèòà Î, áîãúò.
— Â îáùåæèòèåòî íà ÎÏÀ.

Ñòàðåöúò â êúùóðêàòà ñå áëåùåøå ñëèñàí êúì ïîäðåäåíîòî íà ìàñàòà ìó óãîùåíèå. Ñâèâàøå ñå íà òðèêðàêîòî ñè ñòîë÷å êàòî ïàÿê â îãúí.
— À áå, àç ñúì ñè ñãîòâèë ìàëêî áîáåö... — ïîñìÿ äà èçáëåå êúì íåî÷àêâàíèòå ãîñòè.
— Î, íåáåñà, íåìèñëèìî å äà ÿäåø òúêìî áîá íà Ïðàñîêîëåäà! — óõèëè ñå áëàãîäóøíî êðàëÿò. — Òîâà íîñè óæàñåí êúñìåò, ñåðèîçíî òè ãîâîðÿ!
— ×å àç îòäå äà çíàì — ñìúíêà ñòàðåöúò è çàáè ïîãëåä â ñêóòà ñè.
— À íèå òè äîíåñîõìå âåëèêîëåïíè ÿñòèÿ. Íå ñè ëè ñúãëàñåí?
— Óáåäåí ñúì, ÷å ïðåëèâàø îò áëàãîäàðíîñò — íàòúðòè ïàæúò.
— Äà äå, ìíîãî ñòå ùåäðè... — èçöúðêà ñòàðåöúò êàòî ìèøîê.
Ìèãàøå è ñå ÷óäåøå êàêâî äà ïðàâè.
— Âèæ, ïóéêàòà ñè å ïî÷òè íåäîêîñíàòà, ïî íåÿ èìà îùå ìíîãî ìåñî — óáåæäàâàøå ãî êðàëÿò — Õàïíè ñè è îò òàçè âúçõèòèòåëíà ïàòèöà, ïúëíåíà ñ ëåáåäîâè äðîá÷åòà...
— ...àìà àç ñè ïàäàì ïî áîáåöà, îò íèêîãî íèùè÷êî íå ñúì èñêàë — îïëàêà ñå ñòàðåöúò.
— ×îâå÷å, íÿìà îò êàêâî äà ñå ïðèòåñíÿâàø — âåëèêîäóøíî ãî óñïîêîè êðàëÿò. — Ïðàñîêîëåäà å â êðàÿ íà êðàèùàòà! Ñëó÷àéíî íàäíèêíàõ ïðåç ïðîçîðåöà è ïîïèòàõ ìëàäèÿ Æåðìåí: „Êîé ëè å îíçè ñèìïàòÿãà?" À òîé ìè îòâúðíà. „Åäèí ñåëÿíèí, æèâåå äî ãîðàòà." Àç ðåøèõ, ÷å è áåç òîâà íå ìîãà äà ñëîæà îùå äîðè çàëúê â óñòàòà ñè. Ñúáðàõìå âñè÷êî âúâ âúðçîï è åòî íè ïðè òåá!
— Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñè òðîãíàò äî ñúëçè — ñóðîâî èçðå÷å ïàæúò. — Âíåñîõìå ëú÷ ñâåòëèíà â òóíåëà íà æèâîòà òè, à?
— Å, èìà òàêâîç íåùî, àìà àç áîáåöà ñè ãî êúòàì öÿëà ñåäìèöà çà äíåñêà. Îïåêúë ñúì ñè êàðòîôêè â æàðàâàòà. Íàìåðèõ ãè â çèìíèêà, ìèøêèòå ñàìî ãè áÿõà ïîîãðèçàëè. À è òàòêî ìè âñå ðàçïðàâÿøå äà íå ñå ìîëÿ íèêîìó...
— ×îâå÷å — çàïî÷íà êðàëÿò ïî-íàåæåíî, — áúõòàõìå ñå íÿêîëêî ìèëè, çà äà òè äîíåñåì õðàíà, êàêâàòî íå ñè è ñúíóâàë.
Ñúëçè íà óíèæåíèå è ñðàì ñå ñòè÷àõà ïî áóçèòå íà ñòàðåöà.
— Ìíîãî ñòå äîáðè, áëàãîðîäíè ãîñïîäà, àìà àç õè÷ è íå çíàì êàê äà ãè ÿì òèÿ ëåáåäè. Àêî âè ñå õàïâà áîáåö, äà âè ñèïÿ...
— Íåêà äà áúäåì íàÿñíî — îñòðî ãî ïðåêúñíà êðàëÿò. — Òîâà å ïðîÿâà íà èñêðåíà áëàãîòâîðèòåëíîñò, êàêâàòî ïîäõîæäà íà ïðàçíèê êàòî Ïðàñîêîëåäà. È íèå èìàìå íàìåðåíèå äà ñòîèì òóê, çà äà âèäèì ùàñòëèâàòà óñìèâêà íà òâîåòî ñáðú÷êàíî ÷åñòíî ëèöå, ðàçáðà ëè?
— Êàêâî ùå êàæåø íà ìèëîñúðäíèÿ ñè êðàë? — èçðúìæà ïàæúò.
Ñåëÿíèíúò ïðîâåñè ãëàâà.
— Áëúäúðÿ.
— Òàêà å ïî-äîáðå — îòäúõíà ñè êðàëÿò è ñå ðàçïîëîæè ïî-óäîáíî — Ñåãà âçåìè âèëèöàòà è...
Âðàòàòà òðåñíà â ñòåíàòà. Â ñòàé÷åòî íàõúëòà ñòðàííà ôèãóðà, íîñåéêè îáëàê ñíåæåí ïðàõ.
— ÊÀÊÂÎ ÑÒÀÂÀ ÒÓÊ?
Ïàæúò ñå íàäèãíà ñ ðúêà âúðõó äðúæêàòà íà ìå÷à ñè. Èçîáùî íå ðàçáðà êàê âòîðà ôèãóðà ñå îçîâà çàä ãúðáà ìó è áàùèíñêè ïîëîæè ðúöå íà ðàìåíåòå ìó
— Çäðàñòè, ñèíêî, àç ñúì Àëáúðò. Çàùî íå ãî ïðèáåðåø òîÿ ìå÷ îáðàòíî â íîæíèöàòà? Íÿêîé ìîæå äà ïîñòðàäà.
Åäèí ïðúñò ìóøíà, îíåìåëèÿ êðàë â ãúðäèòå.
— ÂÀØÅ ÂÅËÈ×ÅÑÒÂÎ, ÑÏÎÐÅÄ ÂÀÑ Ñ ÊÀÊÂÎ ÑÅ ÇÀÍÈÌÀÂÀÒÅ Â ÌÎÌÅÍÒÀ?
Âëàäåòåëÿò ñå ìú÷åøå äà âèäè ôèãóðàòà ïî-äîáðå. Ðàçëè÷àâàøå ÷åðâåíî è áÿëî, íî è ìàëêî ÷åðíî. Óñïÿ äà ðàçâåñåëè Àëáúðò, êàòî ñå íàäèãíà è çàå öàðñòâåíà ïîçà.
— Êîéòî ùå äà ñè, ùå áëàãîâîëÿ äà òè îáÿñíÿ. Òóê ñå çàíèìàâàìå ñ áëàãîòâîðèòåëíîñò çà Ïðàñîêîëåäà, ñúãëàñíî ïðàñòàðàòà òðàäèöèÿ! À òè êàê ñå...
— ÍÅ Å ÂßÐÍÎ.
— Íèìà äðúçâàø äà ìè ïðîòèâî...
— ÁßÕÒÅ ËÈ ÒÓÊ ÏÐÅÄÈ ÌÅÑÅÖ? ÙÅ ÁÚÄÅÒÅ ËÈ ÒÓÊ ÑËÅÄ ÑÅÄÌÈÖÀ? ÍÅ. ÑÀÌÎ ÈÑÊÀÕÒÅ ÄÀ ÑÈ ÑÃÐÅÅÒÅ ÄÓØÀÒÀ ÒÀÇÈ ÍÎÙ. ÈÑÊÀÕÒÅ ÂÑÈ×ÊÈ ÄÀ ÑÈ ÊÀÆÀÒ: „ÊÀÊÚÂ ÄÎÁÐßÊ Å ÍÀØÈßÒ ÊÐÀË."
— Îõ, ïàê ñå óâëå÷å... — âúçäúõíà èçòåðçàíî Àëáúðò, íî íàòèñíà îùå ïî-ñèëíî ðàìåíåòå íà ïàæà. — Ñèíêî, òè íå ìúðäàé, ÷å ùå ñòàíåø áåëåæêà ïîä ëèíèÿ â õðîíèêèòå íà êðàëñòâîòî.
— Êàêâîòî è äà ñè ìèñëèø, òîé íèêîãà íå å èìàë òàêèâà ãîçáè! — îñêúðáè ñå êðàëÿò. — À äî÷àêàõìå îò íåãî ñàìî ÷åðíà íåáëàãîäàðíîñò...
— ÐÀÇÂÀËÈ ÂÈ ÓÄÎÂÎËÑÒÂÈÅÒÎ, ÒÀÊÀ ËÈ? — Ñìúðò ñå âçðÿ îòáëèçî â íåãî. — ÌÀÕÀÉÒÅ ÑÅ.
Êðàëÿò óñòàíîâè ñ èçíåíàäà, ÷å òÿëîòî ìó ñå ïîä÷èíè áåçïðåêîñëîâíî. Àëáúðò òóïíà ïàæà ïî ãúðáà.
— Èçìèòàé ñå è òè.
— ...íå ùÿõ äà ãè ÿäîñâàì, àìà íèêîãî çà íèùî íå ñúì ìîëèë... — ìðúíêàøå ñòàðåöúò â ñîáñòâåíèÿ ñè ñâÿò íà ñìèðåíèåòî.
— Ãîñïîäàðþ, ïî-äîáðå ãî îñòàâåòå íà ìåí — îòñå÷å Àëáúðò. — Àç åé ñåãèíêà ùå ñå âúðíà.
„Òîâà ìè å ðàáîòàòà — äà çàïóøâàì äóïêèòå! Ãîñïîäàðÿò âñå íå îáðúùà âíèìàíèå íà äðåáîëèèòå."
Íàñòèãíà êðàëÿ.
— À, âàøå âåëè÷åñòâî, ïàê ñå ñðåùàìå. Íÿìà äà âè îòíåìàì îò ñêúïîöåííîòî âðåìå... — Àëáúðò ïî÷òè îïðÿ íîñ â ëèöåòî íà çàøåìåòåíèÿ ìîíàðõ. — Íÿêîé ìîæå áè ñå êàíè äà íàïðàâè ãîëÿìà ãðåøêà. Äà ðå÷åì, ùå èçïðàòè ñòðàæíèöèòå ñè òóê ñóòðèíòà, çà äà ïðîãîíè ñòàðåöà îò êúùóðêàòà èëè äîðè äà ãî òèêíå â çàíäàíà ïîä äâîðåöà... Àêî òîçè íÿêîé äúðæè íà íàìåðåíèåòî ñè, íå å çëå è äà çíàå, ÷å òîâà ùå å ïîñëåäíàòà ãðåøêà â æèâîòà ìó. Äîáðîíàìåðåí ñúâåò, íàëè ñå ñåùàòå? Âåñåëà Ïðàñîêîëåäà.
Ïîáúðçà äà ñå âúðíå â êúùóðêàòà. Óãîùåíèåòî áå èç÷åçíàëî. Ñòàðåöúò çÿïàøå ïðàçíàòà ìàñà.
— ÎÃÐÈÇÊÈ - èçðå÷å Ñìúðò. - ÍÈÅ ÍÅÑÚÌÍÅÍÎ ÙÅ ÑÅ ÑÏÐÀÂÈÌ ÏÎ-ÄÎÁÐÅ.
Ïîñåãíà äà áðúêíå â ÷óâàëà. Àëáúðò ñòèñíà êîñòåëèâàòà ðúêà, ïðåäè äà å èçâàäèëà íåùî.
— Ãîñïîäàðþ, ìîæå ëè äà ïîñúâåòâàì è âàñ? Ðîäèë ñúì ñå â äóïêà êàòî òàçè.
— ÍÅ ÂÈÆÄÀÌ ÑÚËÇÈ ÍÀ ÓÌÈËÅÍÈÅ Â Î×ÈÒÅ ÒÈ.
— Ïî-ñêîðî áèõòå âèäÿë çàïàëåíà êëå÷êà êèáðèò â ðúêàòà ìè. ×óéòå ìå, ìîëÿ âè...
Ñòàðåöúò åäâà ëè ðàçáðà, ÷å ñè çàøåïíàõà. Ñåäåøå ñè è çÿïàøå èçöúêëåíî îòñðåùíàòà ñòåíà.
— Å, ÙÎÌ ÒÎËÊÎÂÀ ÍÀÑÒÎßÂÀØ...
— Ñúðáàë ñúì ÿ òàÿ ïîïàðà. Áëàãîòâîðèòåëíîñò íå å äà äàâàø íà õîðàòà êàêâîòî òè ñè íàìèñëèø, à êàêâîòî íà òÿõ èì ñå èñêà.
— ÎÄÎÁÐßÂÀÌ. — Ñìúðò îòíîâî áðúêíà â ÷óâàëà. - ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
Èìàøå öÿëà âðúçêà íàäåíèöè, äåáåë ðåçåí áåêîí, ñîëèäíî ïàð÷å ïóøåíî ñâèíñêî, êàëúï ÷ðåâöà. Èìàøå ãîëÿì ÷åðåí ïóäèíã. Ñúùî è íÿêîëêî ñúäà ñ äðóãè îòâðàòèòåëíè íà âèä è èçóìèòåëíî âêóñíè ñâèíñêè èçäåëèÿ. Íàêðàÿ âúðõó ìàñàòà ìåêî òóïíà...
— Ñâèíñêà ãëàâà! — àõíà ñòàðåöúò. — Öÿëàòà çà ìåí?! È ïà÷à îò ñòî ãîäèíè íå ñúì âêóñâàë! Äðîá÷åòà! Ëåëå-ìàëå, òîëêîç êðà÷åòà è óøè÷êè!...
— ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
— Ïàê ìå ñìàÿõòå, ãîñïîäàðþ — ïðîøåïíà Àëáúðò. — Êàê ïðèäàäîõòå íà ñâèíñêàòà ãëàâà òàêàâà ïðèëèêà ñ êðàëÿ?
— ÌÀÉ ÃÎ ÍÀÏÐÀÂÈÕ ÍÅÂÎËÍÎ. Àëáúðò òóïíà äðóæåñêè ñòàðåöà ïî ãúðáà.
— Õàïíè ñè äî íàñèòà. À ñåãà, ãîñïîäàðþ, âðåìå å äà ñè âúðâèì.
— Å, ÒÎÂÀ ÍÅ ÁÅØÅ ËÈ ÄÎÁÐÀ ÏÎÑÒÚÏÊÀ? — íàñòîÿ Ñìúðò, êîãàòî øîïàðèòå ñå óñêîðèõà ñòðåìãëàâî â íîùòà.
— Î, äà. Ãîðêèÿò äúðòàê. Áîá ïî Ïðàñîêîëåäà... Íàèñòèíà ìîæåøå äà ìó äîíåñå ëîø êúñìåò.
- ÇÍÀÅØ ËÈ, ÑßÊÀØ ÑÚÌ ÑÚÇÄÀÄÅÍ ÇÀ ÒÀÊÈÂÀ ÇÀÍÈÌÀÍÈß.
— Íèìà?
- ÒÎËÊÎÂÀ Å ÏÐÈßÒÍÎ ÄÀ ÑÈ ÂÚÐØÈØ ÐÀÁÎÒÀÒÀ, ÍÎ È ÄÀ ÇÍÀÅØ, ×Å ÕÎÐÀÒÀ ÑÅ ÐÀÄÂÀÒ ÄÀ ÒÅ ÂÈÄßÒ.
— Àõà... — íà÷óìåðè ñå Àëáúðò.
- ÎÁÈÊÍÎÂÅÍÎ ÍÅ ÃÎÐßÒ ÎÒ ÆÅËÀÍÈÅ ÄÀ ÌÅ ÑÐÅÙÍÀÒ...
— Íÿìà ñïîð.
- ...ÎÑÂÅÍ Â ÈÇÂÚÍÐÅÄÍÈ È ÊÐÀÉÍÎ ÇËÎÏÎËÓ×ÍÈ ÎÁÑÒÎßÒÅËÑÒÂÀ.
— Âÿðíî ñè å.
- È ÍÅ ÌÈ ÑÅ Å ÑËÓ×ÂÀËÎ ÄÎÑÅÃÀ ÄÀ ÌÈ ÎÑÒÀÂßÒ ×ÀØÀ ÂÅÐÌÓÒ.
— Çíàåõ ñè.
- ÊÀÒÎ ×Å ÁÈÕ ÑÂÈÊÍÀË ËÅÑÍÎ Ñ ÍÎÂÀÒÀ ÑÈ ÐÎËß.
— Íî íÿìà äà ñå íàëîæè, ãîñïîäàðþ, íàëè òàêà êàçàõòå? — Àëáúðò ñå ñìðúçíà îò ïåðñïåêòèâàòà äà îñòàíå çàâèíàãè ãíîì-ïîìàãà÷ íà Äÿäî Ïðàñ. — Íàëè ùå âúðíåì òèòóëÿðà íà ïîëàãàùîòî ìó ñå ìÿñòî? Íàëè çàòîâà ñå çàõâàíàõìå ñ òàçè ùóðîòèÿ? À è ìëàäàòà Ñþçúí ñèãóðíî ñå å ðàçøåòàëà...
- ÄÀ. ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ.
— Å, íå êàçâàì, ÷å âèå ÿ ïîìîëèõòå...
- ÂÈÍÀÃÈ ÑÚÌ ÂÚÐÂßË ÍÀÒÀÌ, ÍÀÊÚÄÅÒÎ ÌÅ ÇÎÂÅ ÄÚËÃÚÒ.
— Ïðàâèëíî, ãîñïîäàðþ.
- ÍÀÏÚËÍÎ ÑÅ ÂËÀÄÅß È ÑÚÇÍÀÂÀÌ ÏÐÅÄÍÀÇÍÀ×ÅÍÈÅÒÎ ÑÈ.
— Å, çíà÷è ñè íÿìàìå íèêàêâè ïðîáëåìè.
- ÍÅ ÑÅ ÒÐÅÂÎÆÈ ÇÀ ÍÈÙÎ.
— Ðàäâàì ñå äà ãî ÷óÿ, ãîñïîäàðþ.
—ÀÊÎ ÈÌÀÕ ÌÀËÊÎ ÈÌÅ, „ÄÚËÃ" ÙÅØÅ ÄÀ ÁÚÄÅ ÏÐÅÇÈÌÅÒÎ ÌÈ.
— Ïðåêðàñíî.
— È ÂÑÅ ÏÀÊ...
Àëáúðò íàîñòðè ñëóõ è ìó ñå ñòîðè, ÷å äî÷ó ïå÷àëíî è òèõî „Õî-õî-õî".

Ñúäåéêè ïî øóìà, èç öÿëîòî çäàíèå ñå âèõðåøå âåñåëáà.
— Õì, ìíîãî æèçíåíè ìëàäåæè — ñäúðæàíå îòáåëÿçà Î, áîãúò è ïðåñêî÷è çàõâúðëåíà íà ïîäà ìîêðà êúðïà. — Òóê äîïóñêàò ëè æåíè?
— Íå — ðàâíîäóøíî îòâúðíà Ñþçúí è âëåçå ïðåç ñòåíàòà â îôèñà íà äîìàêèíà.
Ïî êîðèäîðà îòìèíà áîäðà ãðóïè÷êà, ïîíåñëà áú÷îíêà áèðà.
— Åé, ñóòðèíòà íÿìà äà âè å òîëêîâà õóáàâî — ïðåäóïðåäè ãè Õëåí÷î. — Ïèåíåòî ñè ïðàâè ãðóáè øåãè ñ ãëàâàòà, äà çíàåòå.
Òå ñëîæèõà áú÷îíêàòà âúðõó åäíà ìàñà è é íàáèõà êàíåëêà.
— Äà, àìà íà íÿêîãî ïîñëå ùå ìó å ëîøî çàðàäè âàñ! — ïîâèøè òîé ãëàñ. — Äàíî ñúçíàâàòå êàêâî âúðøèòå. Çíà÷è ñè âúîáðàçÿâàòå, ÷å å ñòðàõîòíî äà ïàäíåòå äî ðàâíèùåòî íà çâåðîâåòå... òîåñò äî ðàâíèùåòî, íà êîåòî ùÿõà äà áúäàò, àêî è òå ïèåõà...
Îòäàëå÷èõà ñå è ñëåä òÿõ îñòàíà åäíà ïúëíà õàëáà äî áú÷îíêàòà. Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà ÿ âçå è ïîìèðèñà ïåíëèâàòà òå÷íîñò.
— Óô!
Ñþçúí èçëåçå ïðåç ñòåíàòà.
— Íå ñå å ìÿðêàë îò... Åé, êàêâî ñè íàìèñëèë?
— Àìè èñêàõ äà îïèòàì âêóñà íà áèðàòà — ãóçíî ïðèçíà Õëåí÷î.
— Òè ëè íå çíàåø?!
— À, íÿìàì è ïðåäñòàâà êàêâà å, êîãàòî ñëèçà â ñòîìàõà. Óñåùàì ÿ ñàìî ïî îáðàòíèÿ ïúò — íàïîìíè êèñåëî. Îòïè âòîðà ãëúòêà, ïîñëå è òðåòà, íàêðàÿ îïðàçíè õàëáàòà. — Èçîáùî íå ðàçáèðàì çàùî é íàëèòàò òîëêîâà. Ìàé èçëèçà îò òîâà ÷ó÷óð÷å... Âïðî÷åì ìèñëÿ äà ñå íàïèÿ ïîíå âåäíúæ â æèâîòà ñè.
— ×å òè íå ãî ëè ïðàâèø äåíîíîùíî? — ðàçñåÿíî ïîïèòà Ñþçúí.
— Íå. Ñàìî ñúì ïèÿí. Ñèãóðåí ñúì, ÷å òè îáÿñíèõ ðàçëèêàòà.
— Îíçè íå ñå å ïðèáèðàë îò äâà äíè. Ñòðàííî. Èçîáùî íå å ñïîìåíàë, ÷å ùå çàìèíàâà íÿêúäå. Áèë å òóê çà ïîñëåäíî ïðåç íîùòà, êîãàòî ãî å íàâåñòèëà Âàéúëåò. À ñè å ïðåäïëàòèë çà ñòàÿòà. Çíàì êîÿ å.
— Êëþ÷ âçå ëè? — ñåòè ñå Î, áîãúò.
— Ùî çà ÷óäàòè èäåè òå ñïîõîæäàò?
Ñòàÿòà íà ãîñïîäèí Ëèëèóàéò áåøå ìàëêà. Â òîâà îáùåæèòèå íå áåøå èçêëþ÷åíèå ñ ðàçìåðèòå ñè. Èçóìÿâàøå îáà÷å ñúñ ñòðîãèÿ ðåä, êîéòî öàðåøå âúòðå. Ïðèëåæíî îïðàâåíî ëåãëî, ñòàðàòåëíî ïîìåòåí ïîä. Ñàìî íÿêîè íåçíà÷èòåëíè ïîäðîáíîñòè ïîäñêàçâàõà, ÷å òóê âñå ïàê æèâåå íÿêîé. Íà ïðîñòè÷êàòà ìàñà äî ëåãëîòî ñå âèæäàøå ãðóáîâàò ïîðòðåò íà áóëäîã ñ ïåðóêà. Îòáëèçî ïðèëè÷àøå è íà æåíà. Õèïîòåçàòà ñå ïîòâúðäè îò íàäïèñà íà ãúðáà. „Íà ìîåòî äîáðî ìîì÷å îò íåãîâàòà ìàìà."
— Äî ïîðòðåòà áåøå îñòàâåíà êíèãà. Ñþçúí ñå ïèòàøå êàêâî ëè ÷åòèâî ïðåäïî÷èòà ÷îâåê ñ íàâèöèòå íà Áàíäæî.
Îêàçà ñå, ÷å èìà âñè÷êî íà âñè÷êî øåñò ñòðàíèöè. Äåòñêà êíèæêà ñ ïî äåñåòèíà äóìè íà ñòðàíèöà, à ìåæäó ïåòà è øåñòà ïðèëåæíî áåøå ïúõíàòî ëèñò÷å.
Òÿ ñå âçðÿ â êîðèöàòà. „Âåñåëè èñòîðèè". Ñèíüî íåáå, äúðâåòà è äâå íåâúçìîæíî ðîçîâè äå÷èöà, êîèòî ñè èãðàåõà ñúñ ñèìïàòè÷íî êó÷åíöå.
Ëè÷åøå, ÷å êíèæêàòà å ÷åòåíà ìíîãîêðàòíî, ìàêàð è áàâíî.
Ìàé ïîïàäíà â çàäúíåíà óëèöà.
„Î, íå. Ãðåøà..."
Íà ïîäà äî ëåãëîòî ëåæåøå ìàëêà ñðåáúðíà ìîíåòà îò ïîëîâèí äîëàð, âåðîÿòíî èçòúðâàíà ñëó÷àéíî.
Ñþçúí ÿ âçå è ÿ çàïîäìÿòà íà äëàíòà ñè. Îãëåäà Õëåí÷î îò ãëàâàòà äî ïåòèòå. Òîé ïðåõâúðëÿøå ãëúòêà áèðà îò åäíàòà ñè áóçà â äðóãàòà è ãëåäàøå çàìå÷òàíî òàâàíà.
Òÿ ïúê ñå ÷óäåøå êàêâè ñà øàíñîâåòå ìó äà ñè îñòàíå âúïëúòåí â òÿëî, àêî ñå øëÿå ïî óëèöèòå íà Àíêõ-Ìîðïîðê â íîùòà íà Ïðàñîêîëåäà... è îñîáåíî àêî ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ ìàõìóðëóê ïðåñòàíå äà ìó äåéñòâà. Â êðàÿ íà êðàèùàòà åäèíñòâåíèÿò ñìèñúë íà ñúùåñòâóâàíåòî ìó áåøå äà ñòðàäà îò ãëàâîáîëèå è íàïúíè çà ïîâðúùàíå.
— ß ìè êàæè, ÿçäèë ëè ñè íÿêîãà êîí?
— Íå çíàì. À êàêâî å êîí?

Â äåáðèòå íà áèáëèîòåêàòà íà Ñìúðò íåùî ïðîñêúðöà.
Çâóêúò íå áåøå ñèëåí, íî îòåêâàøå íÿêàê èçëèøíî ñèëíî ñðåä âñè÷êè òðåñêàâî è áåçøóìíî çàïúëâàùè ñòðàíèöèòå ñè êíèãè.
Êàçâàò, ÷å ó âñåêèãî áèë ñêðèò ïî åäèí ðîìàí. Â òàçè áèáëèîòåêà âñåêè áåøå ñêðèò â ðîìàíà íà ñîáñòâåíîòî ñè æèòèå.
Ñêúðöàíåòî çâó÷åøå ïî-ãðúìêî, çàáåëÿçâàøå ñå è îïðåäåëåí ðèòúì íà âúðòÿùè ñå ìåõàíèçìè.
Êíèãà äî êíèãà, ðàôò íàä ðàôò... È íàâñÿêúäå ïî ñòðàíèöàòà íà âå÷íî èçïëúçâàùîòî ñå íàñòîÿùå ñå ðåäåøå êðàñíîïèñúò íà âñåêèäíåâèåòî...
Åäíî íàãëåä íå îñîáåíî óñòîé÷èâî óñòðîéñòâî èçäàâàøå öåëèÿ øóì. Ìàëêî ïðèëè÷àøå íà îáñàäíà êóëà. Äîëó èìàøå äâà ïåäàëà, êîèòî çàäâèæâàõà òðîìàâîòî òâîðåíèå ÷ðåç çúá÷àòè êîëåëà è âåðèãè.
Ñþçúí ñå äúðæåøå çà ïàðàïåòà íà íàé-ãîðíàòà ïëîùàäêà.
— Íå ìîæåø ëè äà ïîáúðçàø? Îùå ñìå â íà÷àëîòî íà Á.
— Âúðòÿ òåçè ïåäàëè öÿëà âå÷íîñò! — èçïúøêà Î, áîãúò.
— Êàêâî äà ñå ïðàâè, èìåíàòà ñ À ñà òâúðäå ïîïóëÿðíè.
Ñþçúí îãëåæäàøå òàáåëèòå íà ðàôòîâåòå. Ñÿêàø èìàøå áåçêðàéíî ìíîãî êíèãè ïîä íîìåíêëàòóðàòà „Áåç.". Òóê áÿõà ïîäðåäåíè èñòîðèèòå íà âñè÷êè îíåçè, êîèòî íå ñà ïîëó÷èëè èìå. Îáèêíîâåíî êíèãèòå ñå îêàçâàõà ñúâñåì òúíè÷êè.
— Òàêà... Áî... Áîã... Áîä... Ñåãà çàâèé íàëÿâî... Êóëàòà çàñêðèáóöà òðîìàâî è êðèâíà â ïîðåäíèÿ ïðîõîä.
— Åõ, äà ìó ñå íå âèäè! „Áîò" ñà ïîíå äâàéñåòèíà ðàôòà ïî-íàãîðå.
— Êàêâà ïðèÿòíà èçíåíàäà — èçñóìòÿ ïðèìèðåíî Õëåí÷î.
Íàòèñíà ëîñòà, ñ êîéòî ïðåõâúðëè âåðèãàòà íà äðóãî çúáíî êîëåëî, è îòíîâî çàâúðòÿ ïåäàëèòå. Ïëîùàäêàòà çàïî÷íà äà ñå èçäèãà ìóäíî.
— Ãîòîâî! — âèêíà îòãîðå Ñþçúí ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè. —Äà âèäèì... Ààáàíà Áîòëúð... Îùå ìàëêî íàïðåä... Ñïðè!

Êóëàòà ñå ðàçëþëÿ îïàñíî, êîãàòî Î, áîãúò ïîä ðèòíà êëèíà çà çàñòîïîðÿâàíå.
— À, åòî ÿ. Äîáðå, ñïóñíè ìå.
Ãîëÿìî êîëåëî ñ îëîâíè òåæåñòè ñå çàâúðòÿ ñÿêàø ñ íåæåëàíèå è êóëàòà ñå ïðèáðà â ñåáå ñè êàòñ òåëåñêîï ñðåä ÷åãúðòàíå è ñêðèáóöàíå.
— Âñè÷êè ëè ñà òóê? — ïîïèòà íåäîâåð÷èâñ Õëåí÷î.
— Âñÿêî æèâî ñúùåñòâî, íàäàðåíî ñúñ ñúçíàíèå - óâåðè ãî Ñþçúí, ïðåëèñòâàéêè ïðèïðÿíî êíèãàòà.
- Àìà ÷å ãëóïîñò! Êàêòî èçãëåæäà, Âàéúëåò å ïîïàäíàëà â íÿêàêúâ... çàòâîð. Êîìó áè õðóìíàëî äà àðåñòóâà ôåÿ íà çúá÷åòàòà?
— Ìîæå áè íà ÷îâåê ñ òâúðäå ÷óâñòâèòåëíè âåíöè?
Òÿ ñå âúðíà íÿêîëêî ñòðàíèöè â ìèíàëîòî.
— Íå å ìíîãî íàÿñíî. Êà÷óëêà íà ãëàâàòà, íÿêàêâè õîðà ÿ ïîíåñëè è òàêà íàòàòúê. Íî... Ïîñëåäíàòà çàäà÷à, êîÿòî å èçïúëíèëà, å äà âçåìå çúáà íà Áàíäæî è... Äà, âçåëà ãî å... Ïîñëå óñåòèëà, ÷å íÿêîé äåáíå çàä ãúðáà é... Àõà, êà÷èëè ÿ íà íÿêàêâà êàðóöà...
— Íèìà è òîâà ãî èìà â êíèãàòà?
— Íàëè å àâòîáèîãðàôèÿ? Ïèøå ñå ñàìà, äîêàòî òè ñè æèâååø.
— È àç ëè èìàì êíèãà òóê?
— Ïðåäïîëàãàì.
— Ïðåäñòàâÿì ñè. „Ñúáóäè ñå, èçïîâðúùà ñè ÷åðâàòà, äîùÿ ñå ìó ñå äà ïóêíå." Íå å îñîáåíî óâëåêàòåëíî ÷åòèâî.
Ñþçúí îáúðíà íà ñëåäâàùàòà ñòðàíèöà.
— Êóëà — ïðîìúëâè çàìèñëåíî. — Âàéúëåò å ïîïàäíàëà â êóëà. Îòâúòðå é ñå ñòîðèëà ìíîãî âèñîêà, öÿëàòà îò áÿë êàìúê... Õà, íî íå è îòâúí?! Íå èçãëåæäàëà èñòèíñêà. È íàîêîëî èìàëî ÿáúëêîâè äðúâ÷åòà, ñàìî ÷å ñ òâúðäå ñáúðêàí âèä. È ðåêà, êîÿòî íèêàê íå áèëà íàðåä. Ñúñ çëàòíè ðèáêè... êîèòî ïëóâàëè âúðõó âîäàòà.
— Åòî äî êàêâî âîäè çàìúðñÿâàíåòî íà ðåêèòå - ìúäðî îòáåëÿçà Î, áîãúò.
— Åäâà ëè. Âàéúëåò ãè âèäÿëà äà ïëóâàò.
— Âúðõó âîäàòà?...
— Òàêà é ñå å ñòîðèëî.
— Íèìà? Êàê ìèñëèø, äàëè íå å ïèëà íåùî?
— Õì... Íåáåòî áèëî ñèíüî, íî... Å, òðÿáâà äà ñå å îáúðêàëà. Ñïîðåä íåÿ èìàëî íåáå ñàìî îòãîðå.
— Úõú, íàé-ïîäõîäÿùîòî ìÿñòî çà åäíî íåáå - ñúãëàñè ñå Õëåí÷î. — Àêî íåáåòî å ïîä òåá, çàãàçèëà ñè.
— Íå, òÿ ñè ìèñëè, ÷å òàì íåáåòî å ñàìî îòãîðå., íî íå è îòñòðàíè. Íèêàêúâ õîðèçîíò, ðàçáèðàø ëè?
— Èçâèíÿâàé, îòñêîðî ñúì â òîçè ñâÿò, íî áè òðÿáâàëî äà èìàø íåáå äî õîðèçîíòà. Èíà÷å êàê ùå çíàåø, ÷å å õîðèçîíò?
Ñþçúí äîëàâÿøå íåùî ïîçíàòî, íî ùîì ñå îïèòàøå äà ñå ñúñðåäîòî÷è, èçìàìíîòî ÷óâñòâî é ñå èçïëúçâàøå.
— Âèæäàëà ñúì òîâà ìÿñòî — ïî÷óêà ñ ïðúñò ïî ñòðàíèöàòà. — Ñàìî äà áåøå îãëåäàëà äúðâåòàòà ïî-âíèìàòåëíî... Èìàëè êàôÿâè ñòâîëîâå è çåëåíè ëèñòà, áèëè ìíîãî ÷óäíîâàòè. È... — Ïðî÷åòå íàïðåãíàòî ñëåäâàùèÿ àáçàö. — Â òðåâàòà ðàñòàò öâåòÿ. Ñ ãîëåìè êðúãëè ñúöâåòèÿ. Íàèñòèíà èìà íåùî ñìàõíàòî â òîçè ïåéçàæ...
— ×å êàêâî ìó å? Íåáå, äúðâåòà, öâåòÿ, ïîëóìúðòâè ðèáêè...
— Êàôÿâè ñòâîëîâå? Îáèêíîâåíî ñà ñèâêàâè èëè ïîêðèòè ñ ìúõ. Íà åäíî-åäèíñòâåíî ìÿñòî ìîæåø äà âèäèø äúðâåòà ñ êàôÿâè ñòâîëîâå. È òúêìî òàì íåáåòî å îòãîðå. Ñèíüîòî íå ñòèãà äî çåìÿòà.
Òÿ ñå îçúðíà êúì âèñîêèÿ è ìíîãî òåñåí ïðîçîðåö â êðàÿ íà ïðîõîäà. Ïðåç íåãî ñå âèæäàøå ÷åðíàòà ãðàäèíà. Ñ ÷åðíè õðàñòè, ÷åðíà òðåâà, ÷åðíè äúðâåòà. Êëüîùàâè ÷åðíè ðèáêè ïëóâàõà â ÷åðíàòà âîäà íà äåêîðàòèâåí áàñåéí ïîä ÷åðíè âîäíè ëèëèè.
Èìàøå è äðóãè öâåòîâå, ìàêàð â ïî-îñîáåí ñìèñúë. Âèæäàò ñå ñàìî êîãàòî ïóñíåø ÷åðåí ëú÷ ïðåç ïðèçìà. Òóê-òàì íàìåöè çà îòòåíúê è àêî ñå âçèðàø äúëãî, ìîæåø äà ñè âíóøèø, ÷å ðàçëè÷àâàø òúìíîëèëàâî èëè ìðà÷íîñèíüî. Ðàçáèðà ñå, ïðåîáëàäàâàøå ÷åðíîòî. Òîçè ñâÿò ïðèíàäëåæåøå íà Ñìúðò.
À ôîðìàòà íà Ñìúðò áåøå òàêàâà, êàêâàòî õîðàòà ÿ ñú÷èíèõà ïðåç õèëÿäîëåòèÿòà. Çàùî ñàìî êîñòè ëè? Àìè çàùîòî ïðÿêà àñîöèàöèÿ ãè ñâúðçâà ñúñ ñìúðòòà. Íîñåøå îñòðà êîñà, çàùîòî ñåëñêèòå ñòîïàíè âèæäàõà â òîâà íàïúëíî îïðàâäàíà ìåòàôîðà. È æèâååøå â ìðà÷íà çåìÿ, çàùîòî ÷îâåøêîòî âúîáðàæåíèå è ñ îò÷àÿíè íàïúíè íå áè óñïÿëî äà ãî íàñòàíè â ïðèÿòåí ïàðê ñ ïúñòðè öâåòÿ.
Ïîäîáíè ñúùåñòâà îáèòàâàõà ÷îâåøêèòå ôàíòàçèè è îò òÿõ ÷åðïåõà ôîðìàòà ñè. Ñìúðò íå áåøå åäèíñòâåíèÿò...
...íî ñöåíàðèÿò íèêàê íå ìó äîïàäàøå. Áå çàïî÷íàë äà ñå èíòåðåñóâà îò õîðàòà. Äàëè òÿ ñè ñïîìíÿøå íåùî, êîåòî îùå íå ñå å ñëó÷èëî?
— Ìîæåì ëè äà ÿ ïîñëåäâàìå â îíîâà ìÿñòî? — ïîïèòà Î, áîãúò. — Âêëþ÷âàì è ñåáå ñè, çàùîòî ìàé ñå îïëåòîõ â òàçè èñòîðèÿ, áåç äà óñåòÿ.
— Òÿ å æèâà, çíà÷è å è ñìúðòíà. Ëåñíî ùå ÿ îòêðèÿ.
Ñþçúí çàêðà÷è åíåðãè÷íî êúì èçõîäà íà áèáëèîòåêàòà.
— Ùîì èìà ñèíüî íåáå ñàìî îòãîðå, êàêâî çàïúëâà ïðàçíèíàòà ìåæäó íåãî è õîðèçîíòà? — ïîïèòà ïîäòè÷âàùèÿò ñëåä íåÿ Õëåí÷î.
— Íå ñè äëúæåí äà èäâàø ñ ìåí. Ïðîáëåìúò íå òå çàñÿãà.
— Ìîæå áè, íî ùîì ñìèñúëúò íà ñúùåñòâóâàíåòî ìè å âèíàãè äà ñå ÷óâñòâàì ãíóñíî, âñè÷êî äðóãî å çíà÷èòåëíî ïîäîáðåíèå, íàëè?
— Íå ñúì ñèãóðíà äàëè íå å îïàñíî. Íå ìè ñå âÿðâà äà å ïîïàäíàëà òàì äîáðîâîëíî. À êàêâà ïîëçà îò òåá â åäíà ñõâàòêà?
— Ìîãà äà ñðàçÿ âðàãîâåòå, êàòî ïîâðúùàì íåñïèðíî âúðõó òÿõ.

Áåøå ñõëóïåíà êîëèáà â ïîêðàéíèíèòå íà Ñêðîò. Òîçè ðàâíèíåí ãðàä èçîáèëñòâàøå îò ïîêðàéíèíè, ïðúñíàòè òîëêîâà íàøèðîêî — òóê îáúðíàòà êàðóöà, òàì êó÷åøêà ìúðøà, — ÷å ÷åñòî ñå ñëó÷âàøå õîðàòà äà ìèíàò ïðåç íåãî, áåç äà çàáåëåæàò. Âñúùíîñò áåøå îòáåëÿçàí íà êàðòèòå ñàìî çàùîòî ñúñòàâèòåëèòå èì ñå ïðèòåñíÿâàò îò ãîëåìèòå ïðàçíè òåðèòîðèè.
Ïðàñîêîëåäà òóê íàñòúïâàøå ñëåä áóðíèòå âúëíåíèÿ ïî ïîâîä ïðèáèðàíåòî íà çåëåâàòà ðåêîëòà, êîãàòî â Ñêðîò çàïî÷âàøå ïúëíî çàòèøèå è õîðàòà íÿìàøå êàêâî äà î÷àêâàò ÷àê äî ïðàçíèêà ïî ñëó÷àé ïîêúëâàíåòî íà çåëåòî ïðåç èäíàòà ïðîëåò.
Òàçè êîëèáà èìàøå æåëÿçíà ïå÷êà ñ êþíåö, ïîäàâàù ñå ïðåç äåáåëèÿ ïîêðèâ îò ëîçîâè ëèñòà.
Â ìîìåíòà ïî êþíåöà îòåêâàõà ãëàñîâå.
— ÒÎÂÀ ÍÀÈÑÒÈÍÀ Å ÊÐÀÉÍÎ ÃËÓÏÀÂÎ...
— Å, ãîñïîäàðþ, òðàäèöèÿòà ìîæå áè ñå å íàëîæèëà, êîãàòî âñè÷êè ñà èìàëè âèñîêè è øèðîêè êîìèíè.
Âòîðèÿò ãîâîðåù ìàé ñòîåøå íà ïîêðèâà.
- ÍÀÈÑÒÈÍÀ ËÈ? ÈÌÀÌ ÊÚÑÌÅÒ, ×Å ÏÎÍÅ ÍÈÙÎ ÍÅ ÑÅ ÂÈÆÄÀ ÂÚÒÐÅ.
Îùå ìàëêî äðàñêàíå è êóõî äðúí÷åíå, ïîñëå çâúíÿù óäàð â òóìáåñòîòî òÿëî íà ïå÷êàòà.
- ÏÐÎÊËßÒÈÅ.
- Êàêâî ñòàíà, ãîñïîäàðþ?
- ÂÐÀÒÈ×ÊÀÒÀ ÍßÌÀ ÄÐÚÆÊÀ ÎÒÂÚÒÐÅ. ÑÏÎÐÅÄ ÌÅÍ Å ÏÐÎßÂÀ ÍÀ ÍÅÄÎÑÅÒËÈÂÎÑÒ.
Îùå ìàëêî áëúñêàíå âúòðå, íàêðàÿ êàïàêúò ñå ïîâäèãíà. Ïîäàäå ñå ðúêà, êîÿòî çàøàðè ïî ïðåäíèöàòà íà ïå÷êàòà è íàïèïà äðúæêàòà.
Äîñòà ñè ïîèãðà ñ íåÿ è ïðîëè÷à, ÷å ðúêàòà ïðèíàäëåæè íà ñúùåñòâî, êîåòî íå å ñâèêíàëî äà îòâàðÿ êàêâîòî è äà áèëî.
Íàêðàòêî êàçàíî, Ñìúðò âñå ïàê óñïÿ äà ñå èçìúêíå îò ïå÷êàòà. Òî÷íî êàê áå îñúùåñòâåí ïðîöåñúò, å òðóäíî äà ñå îáÿñíè, áåç äà ñãúíåòå ìíîãîêðàòíî êíèãàòà, êîÿòî ÷åòåòå â ìîìåíòà. Îò ãëåäíàòà òî÷êà íà Ñìúðò ïðîñòðàíñòâîòî è âðåìåòî ñà ñàìî óäîáíè îïèñàíèÿ. Â íåãîâèÿ ñëó÷àé âåðîÿòíî ïîìàãà äà ñè ïðåäñòàâèì Âñåëåíàòà êàòî áåçêðàéíî ïîäàòëèâ êàó÷óêîâ ëèñò. À ìîæå áè è òîâà íå å äîñòàòú÷íî.
- Ãîñïîäàðþ, ïóñíåòå ìå äà âëÿçà — îòåêíà æàëåí ãëàñ ïðåç êþíåöà. — Òóê è ñòàòóÿ ùå ñå ñìðúçíå.
Ñìúðò çàñòàíà ïðåä âðàòàòà íà êîëèáàòà. Ïðåç ïðîëóêàòà ïîä íåÿ íàõëóâàøå ñíÿã. Âçðÿ ñå íåðâíî â äúñêèòå. Îòâúí ïîòðîïàõà, Àëáúðò ñå îáàäè îò äðóãàòà ñòðàíà:
- Ãîñïîäàðþ, êàêâî âè çàòðóäíÿâà? Ñìúðò ïîäàäå ãëàâà ïðåç äúñêèòå.
- ÈÌÀ ÅÄÍÈ ÌÅÒÀËÍÈ ÍÅÙÀ...
- Ðåçåòà, ãîñïîäàðþ. Ïðîñòî ãè äðúïíåòå — îáÿñíè Àëáúðò, ïúõíàë äëàíè ïîä ìèøíèöèòå ñè.
- ÀÕÀ.
Ãëàâàòà ñå ñêðè âúòðå. Àëáúðò ïðèñòúïÿøå îò êðàê íà êðàê è ãëåäàøå êàê äúõúò ìó çàìðúçâà ìèãíîâåíî. Âñëóøâàøå ñå â áåçïîìîùíîòî ÷åãúðòàíå.
Ãëàâàòà íà Ñìúðò ïàê ñå ïîêàçà.
- Ú-Ú...
- Ìàíäàëîòî, ãîñïîäàðþ — ïîäñêàçà Àëáúðò óìîðåíî.
- ÄÀ, ÄÀ, ÅÉ ÑÅÃÀ.
- Ñëîæåòå ñè ïàëåöà íà íåãî è íàòèñíåòå íàäîëó.
-ÂÅÄÍÀÃÀ.
Ãëàâàòà ñå ñêðè. Àëáúðò ïîäñêà÷àøå è ÷àêàøå.
Ãëàâàòà ñå ïîäàäå.
- Ú-Ú... ÐÀÇÁÐÀÕ ÄÎ ÑËÀÃÀÍÅÒÎ ÍÀ ÏÀËÅÖÀ...
Àëáúðò âúçäúõíà.
- Ïîñëå íàòèñíåòå è äðúïíåòå âðàòàòà.
- ßÑÍÎ. ÑÕÂÀÍÀÕ.
Ãëàâàòà èç÷åçíà. „Îõ, òîé ïðîñòî å íåñïîñîáåí äà âíèêíå â íåùàòà..." Âðàòàòà ñå îòâîðè íà òëàñúöè è ïðåñåêóëêè. Ñìúðò ñèÿåøå îò ãîðäîñò.
- Ãàäîñò, ñòðàõîòåí ñòóä å íàâúí — èçôúôëè Àëáúðò ñ èçòðúïíàëè óñòíè. — Äàëè íÿìà ÷àøêà âåðìóò íà ìàñàòà? — ïîïèòà îáíàäåæäåí.
- ÓÂÈ, ÍßÌÀ.
Ñìúðò ñå îçúðíà êúì ÷îðàïà, ïðîâåñåí íà êóêà äî ïå÷êàòà. Íà ñòúïàëîòî ñå âèæäàøå äóï÷èöà.
Êúì ÷îðàïà áåøå îêà÷åíà áåëåæêà ñ íåóâåðåíè äðàñêóëêè. Ñìúðò ÿ âçå.
- ÌÎÌ×ÅÒÎ ÈÑÊÀ ÏÀÍÒÀËÎÍ, ÊÎÉÒÎ ÄÀ ÍÅ ÄÅËÈ Ñ ÍÈÊÎÃÎ, ÎÃÐÎÌÅÍ ÏÀÉ Ñ ÌÅÑÎ, ÇÀÕÀÐÍÎ ÌÈØËÅ, „ÌÍÎÃÎ-ÌÍÎÃÎ ÈÃÐÀ×ÊÈ" È ÊÓ×ÅÍÖÅ ÍÀ ÈÌÅ ÐÎØËÜÎ.
— Êîëêî òðîãàòåëíî — ïðîìúðìîðè Àëáúðò. — Íàëàãà ñå äà èçáúðøà îò î÷èòå ñè ñúëçèòå íà óìèëåíèå, çàùîòî êàêòî âèæäàòå, ùå ïîëó÷è æàëêà äúðâåíà èãðà÷êà è åäíà ÿáúëêà.
— ÍÎ ÏÈÑÌÎÒÎ Å ÑÚÂÑÅÌ ÍÅÄÂÓÑÌÈÑËÅÍÎ...
— Äà äå, àìà ïàê ñå íàìåñâàò ñîöèàëíî-èêîíîìè÷åñêèòå ôàêòîðè. Ñâåòúò ùå çàòúíå â õàîñ, àêî âñåêèìó ñå èçïúëíÿâàò æåëàíèÿòà, íàëè?
— Â ÌÀÃÀÇÈÍÀ ÈÌ ÄÀÂÀÕ ÊÀÊÂÎÒÎ ÏÎÈÑÊÀÒ...
— Ñ êîåòî ñúçäàäîõòå ãîëåìè ãëàâîáîëèÿ íà ìíîçèíà. Çàìúë÷àõ ñè, çàùîòî òàêà ñè ãîíåõìå öåëòà, íî òîâà íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà äî áåçêðàé. Êàêâà ïîëçà îò áîã, äåòî òè èçïúëíÿâà âñåêè êàïðèç?
— ÎÇÀÄÀ×ÀÂÀØ ÌÅ.
— Âàæíà å íàäåæäàòà, ãîñïîäàðþ. Òÿ å îñíîâíàòà ñúñòàâêà íà âÿðàòà. Àêî äàäåì êîíôèòþð íà õîðàòà îùå äíåñ, ùå ñåäíàò è ùå ãî èçëàïàò. Íî óòðåøíèÿò êîíôèòþð... Â ñòðåìåæà ñè êúì íåãî ïðîñòî íÿìàò ñïèðàíå.
— ÈÑÊÀØ ÄÀ ÌÈ ÊÀÆÅØ, ×Å ÏÎÐÀÄÈ ÒÀÇÈ ÏÐÈ×ÈÍÀ ÁÅÄÍÈÒÅ ÏÎËÓ×ÀÂÀÒ ÁÎÊËÓÖÈ, À ÁÎÃÀÒÈÒÅ - ÏÐÅÊÐÀÑÍÈ ÍÅÙÀ?
— Ãîðå-äîëó òîâà å. Åòî âè ãî ñìèñúëà íà Ïðàñîêîëåäà.
Ñìúðò åäâà íå çàõëèïà.
— ÍÎ ÀÇ ÑÚÌ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ! - Ïîçàñðàìè ñå. - Å, ÏÎÍÅ Â ÌÎÌÅÍÒÀ.
— Âñå òàÿ — âäèãíà ðàìåíå Àëáúðò. — Êàòî áÿõ ñîïîëàíêî, åäíà Ïðàñîêîëåäà ñå çàïëåñíàõ ïî ãîëÿìî äúðâåíî êîí÷å, áåøå èçëîæåíî íà âèòðèíàòà... — Ëèöåòî ìó ñå ðàçêðèâè çà ìèã â ìðà÷íà óñìèâêà. — Åäèí äåí ñòóäúò áåøå êàòî â äóøèöàòà íà äàìà îò áëàãîòâîðèòåëíà ôîíäàöèÿ, ïúê àç íå çíàì ñè êîëêî ÷àñà ñòúð÷àõ, äîëåïèë íîñ äî ñòúêëîòî... ×óõà ìå äà âðÿñêàì è ìå îòëåïèõà íàêðàÿ. Âèäÿõ êàê âàäÿò êîí÷åòî îò âèòðèíàòà, íÿêîé äîéäå äà ãî êóïè. ×åñòíî êàçàíî, çà ñåêóíäè÷êà ñè ïîìèñëèõ, ÷å íàèñòèíà ùå å ìîå... Åõ, ìúòíèòå ãî âçåëè! Ñúíóâàõ ãî ïóñòîòî ìó êîí÷å! ×åðâåíè÷êî, áåëè÷êî, ñúñ ñåäëî, ÷å è ëþëååùî ñå îòãîðå íà âñè÷êî. Ìîæåõ ÷îâåê äà óáèÿ çàðàäè íåãî. — Àëáúðò ïàê âäèãíà ðàìåíå. — Íèêàêúâ øàíñ, ðàçáèðà ñå, áÿõìå áåäíè êàòî öúðêîâíè ìèøêè...
— ÌÎËß ÒÅ ÄÀ ÌÅ ÎÑÂÅÄÎÌÈØ ÏÎ ÂÚÏÐÎÑÀ. ÖÚÐÊÎÂÍÈÒÅ ÌÈØÊÈ ÍÀÈÑÒÈÍÀ ËÈ ÑÀ ÁÅÄÍÈ?
— Úõú...
— ÍÎ ÍÅ ÏÎ-ÁÅÄÍÈ ÎÒ ÂÑÈ×ÊÈ ÎÑÒÀÍÀËÈ ÌÈØÊÈ, ÏÐÅÄÏÎËÀÃÀÌ? ÏÚÊ È Â ÖÚÐÊÂÈÒÅ ÈÌÀ ÂÎÑÚ×ÍÈ ÑÂÅÙÈ, ÕÎÐÀÒÀ ÍÎÑßÒ ÐÀÇÍÈ ÍÅÙÀ ÇÀ ßÄÅÍÅ...
— Ãîñïîäàðþ, òîâà å ñàìî ïîãîâîðêà. Íÿìà çàùî äà òúðñèòå â íåÿ ñêðèò ñìèñúë.
— À, ÐÀÇÁÈÐÀÌ. ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀÉ, ÈÍÒÅÐÅÑÍÎ ÌÈ Å.
— Êàêòî ñå ïîëàãàøå, îêà÷èõ ñè ÷îðàïà è îíàÿ Ïðàñîêîëåäà. È ùî äà âèäÿ ñóòðèíòà? Áàùà ìè ïúõíàë âúòðå ìàëêî êîí÷å, äåòî ãî èçäÿëêàë ñàìè÷úê...
— ÀÕ — âúçäúõíà Ñìúðò. — È ÇÀ ÒÅÁ ÒÎ ÑÒÐÓÂÀØÅ ÏÎÂÅ×Å ÎÒ ÂÑÈ×ÊÈ ÑÊÚÏÈ ÈÃÐÀ×ÊÈ Â ÌÀÃÀÇÈÍÈÒÅ ÍÀ ÖßËÀÒÀ ÂÑÅËÅÍÀ, ÍÀËÈ?
Àëáúðò ãî èçãëåäà íàìðúùåí.
— Êàê ïúê íå! Õè÷ íå ìè õàðåñà. Îíóé êîí÷å íà âèòðèíàòà íå ìè èçëèçàøå îò ãëàâàòà. Ñìúðò âèäèìî ñå èçíåíàäà.
- ÍÈÌÀ ÍÅ Å ÍÅÑÐÀÂÍÈÌÎ ÏÎ-ÏÐÈßÒÍÎ ÄÀ ÏÎËÓ×ÈØ ÏÎÄÀÐÚÊ, ÍÀÏÐÀÂÅÍ ÑÏÅÖÈÀËÍÎ ÇÀ ÒÅÁ?...
— Íå. Ñàìî âúçðàñòíèòå ñè ìèñëÿò òàêèâà ãëóïîñòè. Íà ñåäåì ãîäèíè ÷îâåê ñè å åäíî ñåáè÷íî ãàäíî êîïåëåíöå. Ïúê è áàùà ìè ñå ÿäîñà íà íåùî, äîêàòî îáÿäâàõìå, è ïîòðîøè òúïàòà èãðà÷êà.
- ÎÁßÄÂÀËÈ ÑÒÅ?
— Ìîæå è òúé äà ñå êàæå. Ìàé èìàõìå ìàëêî ñâèíñêà ìàñ êúì õëÿáà.
- ÂÚÏÐÅÊÈ ÒÎÂÀ... ÄÓÕÚÒ ÍÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ... ÍÀÑÒÐÎÅÍÈÅÒÎ... Àëáúðò âúçäúõíà.
— Ùîì òúé âè õàðåñâà ïîâå÷å.
Ñìúðò îáà÷å íå ìîæåøå äà ñå óñïîêîè.
- ÄÀ ÐÅ×ÅÌ ÂÑÅ ÏÀÊ, ×Å ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÒÈ ÁÅØÅ ÄÎÍÅÑÚË ÎÍÎÂÀ ×ÓÄÅÑÍÎ ÊÎÍ×Å...
— Áàùà ìè òóòàêñè ùåøå äà ãî øèòíå ñðåùó äâå-òðè áóòèëêè.
- ÍÎ ÍÈÅ ÏÎÑÅÒÈÕÌÅ ÌÍÎÆÅÑÒÂÎ ÄÎÌÎÂÅ, ÊÚÄÅÒÎ ÄÅÖÀÒÀ ÈÌÀÒ ÊÓÏÈÙÀ ÈÃÐÀ×ÊÈ, À ÈÌ ÍÎÑÅÕÌÅ ÎÙÅ ÏÎÂÅ×Å. ÇÀÒÎÂÀ ÏÚÊ Â ÁÎÐÄÅÈ ÊÀÒÎ ÒÎÇÈ ÒÅ ÍÅ ÏÎËÓ×ÀÂÀÒ ÏÐÀÊÒÈ×ÅÑÊÈ ÍÈÙÎ.
— Êàêâî ëè íå áèõ äàë íàâðåìåòî çà òàêîâà „ïðàêòè÷åñêè íèùî"...
- ÇÍÀ×È ÂÀÆÍÎÒÎ Å ÄÀ ÑÈ ÄÎÂÎËÅÍ ÎÒ ÒÎÂÀ, ÊÎÅÒÎ ÈÌÀØ?
— Àìè òúé ñè å, ãîñïîäàðþ, êàêòî ùå äà óâúðòàìå. Îñíîâíîòî ïðàâèëî íà âñè÷êè áîæåñòâà. Ñòèñêàé øåïè÷êàòà è âòúëïÿâàé íà õîðàòà äà ñà äîâîëíè è îò òðîøèöèòå, äåòî èì ïóñêàø. Êîíôèòþðúò âñå îñòàâà çà óòðå, íàëè ðàçáèðàòå...
- ÒÎÂÀ Å ÊÐÀÉÍÎ ÍÅÏÐÀÂÈËÍÎ. _ Ñìúðò ñå ïîêîëåáà. - ÒÎÅÑÒ... ÏÐÀÂÈËÍÎ Å ÄÀ ÑÈ ÄÎÂÎËÅÍ ÎÒ ÎÍÎÂÀ, ÊÎÅÒÎ ÈÌÀØ. ÇÀ ÖÅËÒÀ ÎÁÀ×Å ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÈÌÀØ ÍÅÙÎ. ÍÅËÅÏÎ Å ÄÀ ÑÈ ÄÎÂÎËÅÍ, ÀÊÎ ÍßÌÀØ ÍÈÙÎ.
Àëáúðò óñåòè, ÷å ïî÷âàòà ñå èçïëúçâà èçïîä êðàêàòà ìó ïîä íàïîðà íà òàçè íîâà âúëíà â ñîöèàëíàòà ôèëîñîôèÿ.
- Äå äà çíàì... Õîðàòà ñèãóðíî ìîãàò äà êàæàò, ÷å èìàò ïîíå Ëóíàòà è çâåçäèòå, òàêâèç ìè òè ùóðîòèè.
- ÓÁÅÄÅÍ ÑÚÌ, ×Å ÍÅ ÁÈÕÀ ÓÑÏÅËÈ ÄÀ ÏÐÅÄÑÒÀÂßÒ ÑÚÎÒÂÅÒÍÈÒÅ ÄÎÊÓÌÅÍÒÈ.
- ×óéòå àç êàêâî ùå âè ðåêà. Àêî áàùà ìè íè áåøå ñïèïàë ñ ãîëÿì ÷óâàë çàñóêàíè èãðà÷êè, ñàìî ùåøå äà íè ñúäåðå çàäíèöèòå îò áîé, ÷å ñìå ãè îòêðàäíàëè.
- ÒÎÂÀ... ÍÅ Å ×ÅÑÒÍÎ.
- Òàêúâ å æèâîòúò, ãîñïîäàðþ.
- ÍÎ ÍÅ È ÀÇ.
- Ñ äðóãè äóìè — òàêà òðÿáâà äà å óñòðîåí ñâåòúò.
- ÍÅ. ÑÀÌÎ Å ÓÑÒÐÎÅÍ ÒÀÊÀ Â ÄÅÉÑÒÂÈÒÅËÍÎÑÒ.
Àëáúðò ñå ïîäïðÿ íà ïå÷êàòà è ñâè ïîðåäíàòà îò íåïðèÿòíèòå ñè òúíêè ïàïèðîñêè. Îñòàâÿøå ãîñïîäàðÿ ñè ñàì äà ðîâè÷êà â ìú÷èòåëíèòå âúïðîñè. Ñëåä âðåìå ìó ìèíàâàøå. Êàêòî áåøå ñ îíàçè èñòîðèÿ ñ öèãóëêàòà. Òðè äíè ñå ÷óâàøå æàëíîòî äðúí÷åíå íà ñêúñàíè ñòðóíè... è Ñìúðò ïîâå÷å íå äîêîñíà èíñòðóìåíòà. Â òîâà âñúùíîñò áåøå ïðîáëåìúò. Êîãàòî ìó âëåçåøå ìóõà â ãëàâàòà, òðÿáâàøå äà ïî÷àêàø, äîêàòî èçëåçå.
Áå ñè âúîáðàçèë, ÷å Ïðàñîêîëåäà ñå ñúñòîè ñàìî îò ñëàäêèøè, øàìïàíñêî è „Õî-õî-õî!", à íå óìååøå äà îáðúùà ãðúá íà îñòàíàëîòî. Çàòîâà ñòðàäàøå.
— ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ Å — èçðå÷å Ñìúðò, — À ÕÎÐÀÒÀ ÏÀÊ ÓÌÈÐÀÒ ÍÀ ÓËÈÖÀÒÀ. ÅÄÍÈ ÏÈÐÓÂÀÒ Â ÒÎÏËÈ È ÑÂÅÒËÈ ÄÎÌÎÂÅ, ÄÐÓÃÈ ÍßÌÀÒ ÄÎÌ. ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎ ËÈ Å?
— Òúêìî â òîâà å âúïðîñúò... — çàïî÷íà Àëáúðò.
— ÑÅËßÍÈÍÚÒ ÈÌÀØÅ ØÅÏÀ ÁÎÁ, À ÊÐÀËßÒ ÒÚÍÅØÅ Â ÒÀÊÎÂÀ ÎÕÎËÑÒÂÎ, ×Å ÌÓ ÁÅØÅ ÂÑÅ ÅÄÍÎ ÊÀÊÂÎ ÏÎÄÀÐßÂÀ. ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎ ËÈ Å?
— Íå å, ñàìî ÷å äàäåòå ëè ñúùîòî íà ñåëÿíèíà, ñëåä ãîäèíà-äâå ùå ñè íàâèðè íîñà êàòî êðàëÿ — ïîäõâúðëè îáðúãíàëèÿò íà ÷îâåøêèòå ïðåëåñòè Àëáúðò.
— ÒÂÚÐÄÅ ËÅÑÍÎ Å ÄÀ ÑÈ ÌÈËÎÑÒÈÂ È ÙÅÄÚÐ, ÊÎÃÀÒÎ ÑÈ ÁÎÃÀÒ. À ÒÎÂÀ ×ÅÑÒÍÎ ËÈ Å?
Àëáúðò ìíîãî èñêàøå äà ñå ñîïíå: „Õàéäå, áå! Êàòî å òúé, çàùî ïîâå÷åòî áîãàòè çàäíèöè ñà òàêèâà äîëíè ìðúñíèöè? Äà ñè áåäåí íå çíà÷è è äà ñè ëîø. Ïîíå íàèñòèíà áÿõìå ÷åñòíè. Å, äà, ïî-ñêîðî òúïè, àìà è ãîðå-äîëó ÷åñòíè."
Ïðåãëúòíà äóìèòå. Ãîñïîäàðÿò íå áåøå â ïîäõîäÿùî íàñòðîåíèå çà ïðåïèðíè. À è âèíàãè ïðàâåøå êàêâîòî å íåîáõîäèìî ñïîðåä íåãî.
— Ñàì êàçàõòå, ÷å âúðøèì âñè÷êî, çà äà ïîâÿðâàò õîðàòà... — Ïîóìóâà è çàïî÷íà èíà÷å: — Êàòî îïðÿõìå äî ÷åñòíîñò, ãîñïîäàðþ, âèå ñúùî...
— ÏÐÅÄ ÌÅÍ ÁÎÃÀÒÈÒÅ È ÁÅÄÍÈÒÅ ÑÀ ÐÀÂÍÈ - ïðåêúñíà ãî Ñìúðò. - À ÒÎÇÈ ÄÅÍ ÓÆ ÁÅØÅ ÏÎÑÂÅÒÅÍ ÍÀ ÐÀÄÎÑÒÒÀ...

— Íÿìà íèêàêâî îñòðèå! — ó÷óäè ñå Î, áîãúò. — Âèæäàì ñàìî äðúæêà íà ìå÷.
Ñþçúí ñå ïðåìåñòè íà ñÿíêà è ðàçäâèæè êèòêàòà ñè. Âúâ âúçäóõà çàèñêðè ñèíÿòà ëèíèÿ íà òâúðäå òúíêî îñòðèå, çà äà áúäå ëåñíî äîñòúïíî çà çðåíèåòî.
Õëåí÷î ïîáúðçà äà ñå äðúïíå.
— Òîâà ïúê êàêâî å?
— Ðåæå íà äâå è íàé-ìúíè÷êèòå ÷àñòèöè âúçäóõ. È îòäåëÿ äóøàòà îò òÿëîòî. Çàòîâà ñòîé íàñòðàíà, ìîëÿ òå.
— Ðàçáèðà ñå!
Ñþçúí âçå ÷åðíàòà íîæíèöà îò ïîñòàâêàòà çà ÷àäúðè.
Òóê íèêîãà íå âàëåøå, à Ñìúðò ñè èìàøå ïîñòàâêà çà ÷àäúðè. Òÿ íå ïîçíàâàøå ÷îâåê, êîéòî äà ñè å ñëîæèë ïîäîáíà èçìèøëüîòèíà â àíòðåòî. È ïîäîçèðàøå, ÷å â ÷èéòî è äà áèëî ñïèñúê íà ïîëåçíèòå ìåáåëè ïîñòàâêàòà çà ÷àäúðè ùå å íåèçìåííî â êðàÿ.
Ñìúðò æèâååøå â ÷åðåí ñâÿò, êúäåòî íèùî íå áåøå æèâî â ñúùèíñêèÿ ñìèñúë, à áèáëèîòåêàòà ñå êèïðåøå ñ ïàÿæèíè è ïðàõîëÿê ñàìî çàùîòî òîé ñå ñòðåìåøå êúì äðàìàòè÷íè åôåêòè. Íèêîãà íå èçãðÿâàøå ñëúíöå â íåáåòî, âúçäóõúò äîðè íå òðåïâàøå, îáà÷å ñå áå ñäîáèë ñ ïîñòàâêà çà ÷àäúðè. È ñ ÷èôò ïîñðåáðåíè ãðåáåíè íà íîùíîòî øêàô÷å äî ëåãëîòî, êîåòî íå äîêîñâàøå. Èñêàøå äà áúäå íåùî ïîâå÷å îò êîñòåëèâî âèäåíèå. Îïèòâàøå ñå äà ñè ñúçäàäå äðåáíè ÷óäàòîñòè íà ëè÷íîñò, ñàìî ÷å ñòàâàøå íåëåï êàòî ãîëîáðàä õëàïàê, íàïëåñêàë ñå îáèëíî ñ ïðåêàëåíî ìèðèçëèâ ëîñèîí çà ñëåä áðúñíåíå.
Äÿäî é âñè÷êî ðàçáèðàøå íàêðèâî. Â êðàÿ íà êðàèùàòà âèæäàøå æèâîòà ñàìî îòñòðàíè.
— Òîâà íåùî èçãëåæäà îïàñíî — ïðåäóïðåäè Î, áîãúò.
Ñþçúí ñïîêîéíî ïúõíà ìå÷à â íîæíèöàòà.
— Íàäÿâàì ñå.
— À... êúäå îòèâàìå?
— Òàì, êúäåòî èìà íåáå ñàìî îòãîðå. Àç... õì, âå÷å ñúì âèæäàëà òîâà ìÿñòî. Ñúâñåì ñêîðî. Ïîçíàòî ìè å.
Îòèäîõà â êîíþøíÿòà, êúäåòî ãè ÷àêàøå Áèíêè.
— Ïîâòàðÿì òè — íå ñè äëúæåí äà äîéäåø ñ ìåí - íàïîìíè Ñþçúí, îïðÿëà ðúêà íà âðàòà íà êîíÿ, çà äà ñå ìåòíå íà ñåäëîòî. — Òîåñò... òè ñè çàìåñåí ñëó÷àéíî.
— Àç îáà÷å ñúì áîã íà ìàõìóðëóêà, êîéòî â ìîìåíòà íå ñòðàäà îò ìàõìóðëóê. Çíà÷è íÿìà íèêàêâà ïîëçà îò ìåí.
Áåøå òîëêîâà óíèë, ÷å òÿ ñå ñìèëè íàä íåãî.
— Äîáðå, äà òðúãâàìå. — Èçäúðïà ãî äà ñåäíå çàä íåÿ. — Õâàíè ñå çà ìåí. — Ïîçàìèñëè ñå è äîáàâè: — Íå òî÷íî òàì.
— Èçâèíÿâàé, ñáúðêàõ ëè?
— Áè îòíåëî òâúðäå ìíîãî âðåìå äà òè îáÿñíÿ, à è âåðîÿòíî íå çíàåø âñè÷êè äóìè÷êè. Õâàíè ìå ïðåç êðúñòà, ìîëÿ òå.
Ñþçúí ïîãëåäíà æèâîòîìåðà íà Âàéúëåò. Â ãîðíàòà ïîëîâèíà èìàøå ìíîãî ïÿñúê, íî òîçè ïúò òîâà íå áåøå íåïðåìåííî áëàãîïðèÿòåí çíàê.
Ðàç÷èòàøå ñàìî íà ñïîñîáíîñòòà íà Áèíêè äà ïðîíèêâà íàâñÿêúäå.

Ïåðîäðúæêàòà íà Õåêñà äðàñêàøå ïî õàðòèÿòà êàòî îáåçóìÿë ïàÿê â êèáðèòåíà êóòèéêà.
Ìàêàð Ïîíäúð Ñòèáúíñ äà íå îäîáðÿâàøå ñòàâàùîòî ïðåä î÷èòå ìó, íåâîëíî èçïèòâàøå è ñòðàõîïî÷èòàíèå.
Äîñåãà àêî Õåêñúò ñå çàèíàòåøå ñ èç÷èñëåíèÿòà ñè è çàïî÷íåøå äà èçïèñâà íàãëè îòãîâîðè êàòî +++ Ãðåøêà â çàðåæäàíåòî íà ïðîãðàìàòà. Ñâúðøè ñèðåíöåòî +++ èëè ïúê +++ Ðåñòàðòèðàéòå ñèñòåìàòà +++ , Ïîíäúð âñå ñå îïèòâàøå äà ðåøè ïðîáëåìà ñïîêîéíî è ðàçóìíî.
Íèêîãà, àìà íèêîãà íå áè ìó õðóìíàëî äà ïðàñíå Õåêñà ñ êîâàøêè ÷óê. Ðèäêúëè òî÷íî ñ òîâà çàïëàøè ìàøèíàòà.
Íîâàòîðñêà, à è ìàëêî ñìóùàâàùà èäåÿ, çàùîòî Õåêñúò ìàé ðàçáðà êàêâè ùå áúäàò ïîñëåäèöèòå.
— À òàêà — ïîõâàëè ãî Àðõèêàíöëåðúò è îñòàâè ÷óêà íà ìàñàòà. — È ïîâå÷å äà ãè íÿìàìå òèÿ „Íåïúëíè äàííè", ÿñíî? Êàòî íå ñè ñèãóðåí â îòãîâîðà, ùî íå íàïèøåø „Íå ñå ñåùàì" èëè „Äà ïóêíà, àêî çíàì"? Íÿìà íóæäà äà ìè ñå ôóêàø. Õàéäå, ïî÷âàé äà íàëó÷êâàø.
Ïåðîäðúæêàòà èçïèñà +++Íåäîñò... +++ Ñïðÿ. Òðåïíà è çàïî÷íà íà íîâ ðåä.
+++ Òðÿáâà äà ðàçáåðåòå, ÷å òîâà ñà ñàìî ïðèáëèçèòåëíè èç÷èñëåíèÿ. +++
— È òå ìè ñòèãàò — óâåðè ãî Ðèäêúëè. +++ Êîëè÷åñòâîòî âÿðà â ñâåòà áè òðÿáâàëî äà èìà ãîðíà ãðàíèöà. +++
— Àìà ÷å íàëóäíè÷àâà äîãàäêà! — ïîäñìèõíà ñå Äåêàíúò.
— Àìè, èìà õëÿá â òàÿ ìàøèíêà! — âúçðàçè Àðõèêàíöëåðúò. — ×îâåê íå ìîæå äà âÿðâà âúâ âñè÷êî Êîëêî ïúòè ñúì âè ãî ïîâòàðÿë? Å, è êàêâî ñëåäâà îò òîâà?
+++ Ïîÿâÿâàò ñå ñúçäàíèÿ, â êîèòî õîðàòà ñà âÿðâàëè íÿêîãà. +++
— Èìà òàêîâà íåùî.
+++ Èç÷åçíàëè ñà îòäàâíà, çàùîòî õîðàòà ñà ïðåñòàíàëè äà âÿðâàò â òÿõ. +++
— Ïðàâèëíî ðàçñúæäàâàø.
+++ Âúïðîñ. Õîðàòà ñà ïîâÿðâàëè â äðóã îáåêò. +++
Ðèäêúëè ñå îçúðíà êúì îñòàíàëèòå ìàãüîñíèöè, êîèòî äðóæíî âäèãíàõà ðàìåíå.
— Ìîæå è òàêà äà å — îòâúðíà ïðåäïàçëèâî. +++ Ñëåäîâàòåëíî àêî áúäå ïðåìàõíàò âàæåí îáåêò íà âÿðàòà, ùå èìà ñâîáîäíà âÿðà. +++ Àðõèêàíöëåðúò çÿïíà äóìèòå íà ëèñòà.
— Çíà÷è... ïëèñêà ñè ñå êàòî ìîðå íàîêîëî?
Ãîëÿìîòî êîëåëî, óêðàñåíî ñ îâ÷è ÷åðåïè, ñå çàâúðòÿ ìóäíî. Ìðàâêèòå çàùúêàõà îùå ïî-ïúðãàâî â ñòúêëåíèòå òðúáè÷êè.
— Êàêâî ñòàâà? — ïðîøåïíà ãðúìîãëàñíî Ðèäêúëè.
— Ñïîðåä ìåí Õåêñúò òúðñè çíà÷åíèåòî íà ãëàãîëà „ïëèñêàì ñå". Ìîæå áè å íà äúëãîòðàéíî ñúõðàíåíèå.
Íÿêúäå èçïîä òàâàíà ñå ñïóñíà ïÿñú÷åí ÷àñîâíèê íà ïðóæèíà.
— Òîâà ïúê çàùî ãî ïðàâè?
— Ú-ú... Òàêà Õåêñúò ïîêàçâà, ÷å ðàáîòè ïî âúïðîñà.
— Áðåé. Çàä ñòåíàòà ìàé íåùî áðúì÷è ñèëíî... Ïîíäúð ñå ïðîêàøëÿ.
— Ñúð, èìåííî òàì å äúëãîòðàéíîòî ñúõðàíåíèå.
— È êàê ãî èçïîëçâàòå?
— Ú-ú... Àêî ñè ïðåäñòàâèòå ïàìåòòà êàòî ñèñòåìà îò ìàëêè ðàôò÷åòà èëè... èëè äóï÷èöè, êúäåòî äà ñè ñëàãàòå ñïîìåíèòå... Íèå ïúê èçìèñëèõìå ïàìåò, êîÿòî ÷óäåñíî ñå ñúãëàñóâà ñ ìðàâêèòå. Îùå ïî-âàæíî å, ÷å ìîæåì äà ðàçøèðÿâàìå îáåìà é ñïîðåä íàòîâàðâàíåòî. Å, äà, áàâíè÷êà å, íî...
— Ïîä÷åðòàõ, ÷å áðúì÷åíåòî å ñèëíî — èçðå÷å ñòðîãî Ðèäêúëè. — Äà íÿìà íÿêàêâà ãðåøêà â îíçè âàø ñêëàä çà ñïîìåíè?
— Íàïðîòèâ, çâóêúò ïîêàçâà, ÷å âñè÷êî å íàðåä. Òàì èìà ï÷åëíè êîøåðè. — Ïîíäúð ïàê ñè ïðî÷èñòè ãúðëîòî. — Ðàçëè÷íè âèäîâå öâåòåí ïðàøåö, ïðîìåíëèâà ãúñòîòà íà ìåäà, íååäíàêâî ðàçïîëàãàíå íà ÿéöàòà îò ï÷åëàòà -ìàéêà... Èçóìèòåëíî å êîëêî èíôîðìàöèÿ ìîæå äà ñå ñúõðàíÿâà â åäèí êîøåð. — Òîé ñå âçðÿ â ëèöàòà íà ïî-ñòàðøèòå ñè êîëåãè. — Îñâåí òîâà ñèñòåìàòà å àáñîëþòíî çàùèòåíà îò íåæåëàí äîñòúï. Êîéòî è äà âëåçå òàì, ùå áúäå íàæèëåí äî ñìúðò...
Óñåòè, ÷å ïîãëåäèòå èì ãî ïðèòèñêàò äî ñòåíàòà. Õåêñúò ãî îòúðâà îò íåóäîáíîòî ïîëîæåíèå. Ïÿñú÷íèÿò ÷àñîâíèê îòñêî÷è íàãîðå ñúñ çâúí íà ïðóæèíà, ïåðîäðúæêàòà ñå ïðèòèñíà êúì ëèñòà.
+++ Äà. Ïëèñêà ñå. Íàòðóïâà ñå. +++
— Äà ìó ñå íå çíàå... — ïðîìúðìîðè Ðèäêúëè. — Ïîìíèòå ëè êàòî íè íàëåãíà öÿëàòà îíàçè æèçíåíà ñèëà? ×îâåê íå ìîæåøå äà ñè îïàçè ïàíòàëîíà! Òúé... Çíà÷è ñâîáîäíàòà âÿðà ñè ñå ïëèñêà è îíåçè ìàëêè äîñàäíèöè ñå âúçïîëçâàò îò íåÿ, çà äà ñå âúðíàò? Âñè÷êè îíåçè... äîìàøíè áîã÷åòà è äóõ÷åòà?
+++ Òâúðäå âåðîÿòíî. +++
— Äîáðå äå, â êàêâî ñà ïðåñòàíàëè äà âÿðâàò õîðàòà èçâåäíúæ?
+++ Ãðåøêà. Ñâúðøè ñèðåíöåòî. Äèíÿ, äèíÿ, äèíÿ. Ðåñòàðòèðàéòå ñèñòåìàòà. +++
— Ìíîãî òè áëàãîäàðÿ. Ñ åäíî „íå çíàì" ùåøå äà ìèíåø ïî-ëåñíî — èçñóìòÿ Àðõèêàíöëåðúò.
— Äà íå å íÿêîé îò ãëàâíèòå áîãîâå? — ïðåäïîëîæè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ.
— Õå-õå, âåäíàãà ùÿõìå äà óñåòèì, àêî íÿêîé îò òÿõ ñå áå èçïàðèë.
— Äíåñ å Ïðàñîêîëåäà — íàïîìíè Äåêàíúò. — Äà ñå íàäÿâàìå, ÷å Äÿäî Ïðàñ ñè îáèêàëÿ ïî ñâåòà...
— À òè âÿðâàø ëè â íåãî? — îïóëè ñå Ðèäêúëè.
— Å, òîé ñå çàíèìàâà ñ äå÷èöàòà. Âñè÷êè òå âÿðâàò â íåãî, íàëè? Ïîíå àç âÿðâàõ. Íå ïðîïóñêàõ Ïðàñîêîëåäà, áåç äà ñè îêà÷à êàëúôêàòà îò âúçãëàâíèöàòà äî êàìèíàòà...
— Êàëúôêàòà ëè?! — ðÿçêî ïîâòîðè Ñòàðøèÿò äèñêóñèîíåí íàñòàâíèê.
— Àìè â ÷îðàïà ïî÷òè íèùî íå ìîæåøå äà ñå ïîáåðå...
— Çàòîâà ëè îêà÷àøå îãðîìíà êàëúôêà îò ïóõåíà âúçãëàâíèöà?
— Äà. Êàêâî òå çàñÿãà?
— Àç ëè ñå çàáëóæäàâàì èëè òîâà íàèñòèíà å ïðîÿâà íà ñåáè÷íà àë÷íîñò? Â ìîåòî ñåìåéñòâî — íàòúðòè Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê — îêà÷àõìå ìàëêè ÷îðàï÷åòà. Çàõàðíî ïðàñåíöå, îëîâíî âîéíè÷å, äðåáåí ïîðòîêàë... è òîëêîâà! À êàêòî èçëèçà, íÿêîè õîðà ñà îìèòàëè âñè÷êî â êàëúôêèòå îò âúçãëàâíèöèòå ñè!
— ß äà ìëúêâàòå è äâàìàòà!— ñðÿçà ãè Ðèäêúëè. — Âñå òðÿáâà äà èìà íÿêàêúâ ïðîñòè÷úê íà÷èí äà ïðîâåðèì. Êàê ùå ïîçíàåòå äàëè Äÿäî Ïðàñ ñúùåñòâóâà?
— Àìè íÿêîé å èçïèë âåðìóòà, îñòàâèë å ñëåäè îò ñàæäè ïî êèëèìà, íà ïîêðèâà î÷åâèäíî å ñïèðàëà øåéíà è êàëúôêàòà îò âúçãëàâíèöàòà òè å ïúëíà ñ ïîäàðúöè — èçáðîè Äåêàíúò.
— Àõà, êàëúôêàòà — îçúáè ñå Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê. — Ñèãóðíî ñè èçðàñíàë â åäíî îò îíèÿ ñåìåéñòâà, êîèòî ñè îòâàðÿò ïîäàðúöèòå ÷àê ñëåä âå÷åðÿ, à? È ñëàãàò ãîëÿìî íàôóêàíî äðúâ÷å â õîëà?
— Íî àêî... — çàïî÷íà Àðõèêàíöëåðúò. Óâè, áåøå çàêúñíÿë.
— Çà êàêâî íàìåêâàø? — îñâåäîìè ñå íåïðèÿçíåíî Äåêàíúò. — Ðàçáèðà ñå, ÷å ïúðâî îáÿäâàõìå, à ïîñëå ñè îòâàðÿõìå ïîäàðúöèòå.
— Äà çíàåø, íàé-ìíîãî ìðàçåõ îíèÿ ñ ãîëåìèòå íàôóêàíè äðúâ÷åòà çà ïðàçíèêà. À íÿêîè ëàïàõìå êàêâîòî èìàõìå è êîãàòî ñâàðåõìå, íå ñè äåëÿõìå áåçáðîéíèòå ãîçáè íà îáÿä è âå÷åðÿ...
— Íå ñúì âèíîâåí, ÷å íå íè ëèïñâàõà ïàðè. — Ñ òåçè äóìè Äåêàíúò ìîæåøå è äà ïîðàçñåå íàïðåæåíèåòî, ñàìî ÷å äîáàâè íåáëàãîðàçóìíî: — Íèòî ïúê äîáðî âúçïèòàíèå.
— Íå ñà âè ëèïñâàëè è êàëúôêè îò âúçãëàâíèöè! — ÿðîñòíî èçêðåùÿ Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê. — Õâàùàì ñå íà áàñ, ÷å ñòå ñè êóïóâàëè áðúøëÿíà è çåëåíèêàòà çà óêðàñàòà!
Äåêàíúò âäèãíà âåæäè íàñðåùà ìó.
— Åñòåñòâåíî! Íå ñå ïðîìúêâàõìå êàòî ñåëÿöè, çà äà ãè êðàäåì îò ãðàäèíèòå íà äðóãè õîðà.
— Àìà òîâà ñè å òðàäèöèÿ! Èíà÷å ñå ãóáè ïîëîâèíàòà êåô!
— Î, ðàçáèðàì. Êàêâî èçòúí÷åíî óäîâîëñòâèå — äà óêðàñÿâàø äîìà ñè çà Ïðàñîêîëåäà ñ êðàäåíè ðàñòåíèÿ.
Ðèäêúëè îòïóñíà ÷åëî íà ðúöåòå ñè.
Áåøå ÷óâàë, ÷å â êðàèùàòà ñ ïî-ñóðîâ êëèìàò íàðè÷àò òîçè ïðîáëåì „çèìíà òðåñêà". Àêî õîðàòà ñà áèëè íàòúïêàíè íàòÿñíî â êúùèòå ñè ïðåç êúñèòå ñèâè äíè íà çèìàòà, çàïî÷âàò äà ñè ëàçÿò âçàèìíî ïî íåðâèòå. Íåñúìíåíî îáà÷å áèõà ñå íàìåðèëè êðèòè÷íî íàñòðîåíè íàáëþäàòåëè, êîèòî ùÿõà äà îòáåëåæàò, ÷å äà ïðåêàðâàø äíèòå ñè â óíèâåðñèòåò ñ íàä ïåò õèëÿäè äîñòúïíè â ìîìåíòà ïîìåùåíèÿ (è íåèçâåñòåí áðîé çàçèäàíè èëè çàáðàâåíè), íåîïèñóåìî îãðîìíà áèáëèîòåêà, ñ íàé-äîáðèòå êóõíè â ãðàäà, ñîáñòâåíà ïèâîâàðíà è ìàíäðà, îáøèðíà âèíàðíà, ñ ïåðàëíÿ, áðúñíàðíèöà è äîðè àëåÿ çà êåãëè è â ñúùîòî âðåìå äà ñïîìåíàâàø èçðàçà „íàòúïêàíè íàòÿñíî", áè áèëî ïðåóâåëè÷åíèå. Ìàãüîñíèöèòå âúïðåêè òîâà ïðèäîáèâàõà óìåíèåòî äà ñè ëàçÿò ïî íåðâèòå è îò ñðåùóïîëîæíèòå êðàèùà íà ôóòáîëåí ñòàäèîí.
— Çàòâàðÿéòå ñè óñòèòå — íàðåäè èì òîé ñ äîñàäà. — Ïðàñîêîëåäà å! Íå å íàé-ïîäõîäÿùèÿò äåí çà ãëóïàøêè êàâãè, íàëè?
— Àìè, ìíîãî ñè å ïîäõîäÿù! — ÷åðíîãëåäî âúçðàçè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Âêúùè èìàõìå ãîëÿì êúñìåò, àêî óñïååõìå äà ñè äîÿäåì ïðàçíè÷íàòà âå÷åðÿ áåç çàÿæäàíèÿ, ÷å Õåíðè áèë ãîëÿì çàãóáåíÿê, ùîì íå èñêàë äà ñòàíå ñúäðóæíèê â áèçíåñà íà Ðîíè, èëè ÷å íèêîé íå ñè ïðàâåë òðóäà äà íàó÷è äåöàòà êàê äà ñå äúðæàò íà ìàñàòà.
— Àìè âêèñíàòèòå ôèçèîíîìèè... — ïîòðúïíà Ïîíäúð Ñòèáúíñ.
— Î, äà! — îõîòíî ïîòâúðäè Ïðîôåñîðúò. — Ïðàçíèêúò íå áåøå ñúùèÿò, áåç âñè÷êè äà çÿïàò â ñòåíèòå èëè â òàâàíà.
— Çàáàâíèòå èãðè áÿõà îùå ïî-ëîøè — çàÿâè Ïîíäúð.
— Íèìà íå áåøå íàé-çëå, êîãàòî õëàïåòàòà çàïî÷íàò äà ñå áèÿò çà èãðà÷êèòå? Íå ìèíàâàøå Ïðàñîêîëåäà, áåç ïî ïîäà äà ñå òúðêàëÿò ïàð÷åòèè, à âñè÷êè äà öèâðÿò, çàùîòî íå ñà èì ïîçâîëèëè äà îãðàáÿò ïîäàðúöèòå íà äðóãèòå.
— Òîâà íå å íàé-ëîøîòî — íàìåñè ñå ñ òîí íà ïîçíàâà÷ Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Êàê òúé ùå ìèíå Ïðàñîêîëåäà, áåç âñè÷êè äà íàõëóïÿò õàðòèåíè øàï÷èöè?
— Êàê çàáðàâèõ çà øàï÷èöèòå... — ïîêëàòè ãëàâà Ïðîôåñîðúò. — Îõ...
— Ïî-êúñíî — âêëþ÷è ñå îòíîâî Ïîíäúð — íÿêîé ïðåäëàãà: „ß äà ïîèãðàåì êàðòè."
— Òî÷íî òàêà. Ñàìî ÷å íèêîé íå ïîìíè ïðàâèëàòà è ñå çàïî÷âà åäíà èãðà...
— Îñîáåíî àêî ðåøàò äà çàëîæàò ïî íÿêîé öåíò, òà äà ñòàíå ïî-èíòåðåñíî.
— Ñàìî ñëåä ïåò ìèíóòè õîðàòà íå ñè ãîâîðÿò äîæèâîò çàðàäè ñúùèÿ òîçè öåíò.
— À íÿêîå ïðîòèâíî õëàïå...
— Çíàì, çíàì! Ïî ìèëîñò íå ãî çàñòàâÿò äà ñè ëåãíå ðàíî, à òî ñå ðàçêðèâà êàòî áúäåù ãëàâîðåç è ìîøåíèê è îáèðà âñè÷êè äî øóøêà!
— Àáñîëþòíî òî÷íî!
— Ú-ú... — çàïúíà ñå Ïîíäúð, êîéòî ñèëíî ïîäîçèðàøå, ÷å íàâðåìåòî å èçïúëíÿâàë ðîëÿòà íà ïðîòèâíîòî õëàïå.
— Íå çàáðàâÿéòå ïîäàðúöèòå — âìåòíà Ïðîôåñîðúò, êîéòî ñÿêàø íàäíèêíà â ìèñëåí çëîâåù ñïèñúê.
— Êîëêî... êîëêî îáåùàâàùè ñà â êðàñèâèòå ñè îïàêîâêè... À ïîñëå ãè îòâàðÿø è ëóêñîçíàòà õàðòèÿ ñå îêàçâà ïî-èíòåðåñíà, îáà÷å òðÿáâà äà êàæåø: „Êîëêî ñè ìèë, ìíîãî òè áëàãîäàðÿ." Ñïîðåä ìåí íå å ïî-õóáàâî äà ïîäàðÿâàø, îòêîëêîòî äà ïîëó÷àâàø. Ïðîñòî íå å òîëêîâà íåëîâêî.
— Àç îòäàâíà ïðåñìåòíàõ — ñïîäåëè Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê, — ÷å äîñòà ñúì ñå îõàð÷èë çà ïîäàðúöè, à â çàìÿíà...
— Òàêà å ñ âñè÷êè — âäèãíà ðàìåíå Ïðîôåñîðúò.
— Ïðúñêàø öÿëî ñúñòîÿíèå çà äðóãèòå, à êàòî èçõâúðëèø ëúñêàâàòà õàðòèÿ, îñòàâàø ñ åäèí ÷åõúë â êðåùÿù öâÿò è áåçóìíî èíòåðåñíà áðîøóðêà çà óøíàòà êàë.
Ðèäêúëè ãè ñëóøàøå ñ èçóìëåíèå è óæàñ. Âèíàãè ñå áå íàñëàæäàâàë íà âñÿêà ïîäðîáíîñò â Ïðàñîêîëåäà. Ðàäâàøå ñå äà âèäè ðîäíèíèòå ñè, âúçõèùàâàøå ñå íà âêóñíèòå ãîçáè, ìíîãî ãî áèâàøå â èãðèòå íà êàðòè. È ïðúâ íàõëóïâàøå ñìåøíàòà õàðòèåíà øàï÷èöà. Îñâåí òîâà ÷åòåøå âíèìàòåëíî ïîæåëàíèÿòà íà âñÿêà êàðòè÷êà è íàìèðàøå âðåìå äà ñè ñïîìíè ñ äîáðî ÷îâåêà, êîéòî ìó ÿ ïðàùà.
À òåçè òèïîâå íàîêîëî ñÿêàø öåïåõà ñ áðàäâè êúùè÷êà çà êóêëè.
— Î, áîãîâå! — èçïúøêà òîé íàêðàÿ, çàãóáèë òúðïåíèå. — Ìîæå áè âñå ïàê íÿìà Äÿäî Ïðàñ, ùîì óñïÿõòå äà èçáúëâàòå òîëêîâà îòðîâà. Òîé íå áè ïîçâîëèë âñè÷êè äà ñà íà÷óìåðåíè çà ïðàçíèêà!
— Ñëóøàé, Äÿäî Ïðàñ å äðåâåí áîã íà çèìàòà — óìîðåíî îòâúðíà Ñòàðøèÿò íàñòàâíèê. — Êàêâî îáùî ìîæå äà èìà ñúñ ñìåõà è âåñåëèåòî?
— Ùîì òàêà òè õàðåñâà... Íî àêî âúïðåêè âñè÷êî áèõìå ïîæåëàëè äà ñå ñâúðæåì ñ íåãî, êàê äà ïîñòúïèì? Äà ìó íàïèøåì ïèñìî ëè?
— Íå è òàçè âå÷åð, ñúð — çàâúðòÿ ãëàâà Ïîíäúð. - Â ìîìåíòà áè òðÿáâàëî äà ðàçíàñÿ ïîäàðúöèòå.
— Çíà÷è íå ñå çíàå êúäå å. Åõ, ÷å...
— Íî ìàé îùå íå å ìèíàë îòòóê — äîñåòè ñå Ïîíäúð.
— À êàê áè ìó õðóìíàëî äà íè íàâåñòè? — óíèëî ïðîìúëâè Àðõèêàíöëåðúò.

Áèáëèîòåêàðÿò ñå çàâè ïðåçãëàâà è ñå óíåñå â îùå ïî-ñëàäêè ñúíèùà.
Êàòî îðàíãóòàí òîé êîïíååøå çà òîïëèíàòà íà òðîïè÷åñêèòå äæóíãëè. Èìàøå åäíî íåçíà÷èòåëíî çàòðóäíåíèå — íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå çúðâàë òðîïè÷åñêè äæóíãëè, çàùîòî ïúðâî ñè áåøå ÷îâåê, à ïîñëå ñå ðàçâè äî ìàéìóíà. Âúïðåêè òîâà èçîáùî íå ìó äîïàäàøå çèìíèÿò ñòóä. À áåøå áèáëèîòåêàð äî ìîçúêà íà êîñòèòå ñè, çàòîâà íå áè ïîçâîëèë è íàé-íèùîæíî îãúí÷å äà ïëàìíå ñðåä êíèãèòå. Çàòîâà íàâñÿêúäå äðóãàäå èç Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò íåïðåêúñíàòî èç÷åçâàõà îäåÿëà è äðóãè ïîäõîäÿùè ìàòåðèàëè çà çàâèâêè. À â ñïðàâî÷íèÿ îòäåë íà áèáëèîòåêàòà ñå òðóïàøå âñå ïî-äåáåë ïàøêóë îêîëî ÷îâåêîïîäîáíèÿ é îòãîâîðíèê.
Íåùî èçñêúðöà äî èìïðîâèçèðàíîòî ìó ëåãîâèùå, ÷ó ñå øåïîò.
— Â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ïàëåòå ôåíåðà!
— Àç ïúê ñå ÷óäåõ çàùî íå ãî çúðíàõ íèêúäå öÿëàòà âå÷åð...
— Ñúð, òîé ñè ëÿãà ðàíî ïðåäè Ïðàñîêîëåäà. Àõà, íàìåðèõ ãî... — çàðàäâà ñå Ïîíäúð. — Ïðîâúðâÿ íè. Îùå íå å íàïúëíåí. Àêî ñå ñúäè ïî ìèðèçìàòà, âçåë å íàçàåì åäèí îò Êîâ÷åæíèêà.
— Íèìà âñÿêà ãîäèíà îêà÷à ÷îðàï?!
— Òàêà èçãëåæäà.
— Íî òîé íå å äåòå, âúïðåêè íåñúìíåíîòî ñè äåòèíñêî ïðîñòîäóøèå...
— Ñúð, ìîæå áè çà ÷îâåêîïîäîáíèòå íå å ñúâñåì ñúùîòî...
— Õì, íèìà ìèñëèø, ÷å â äæóíãëèòå ïðàçíóâàò Ïðàñîêîëåäà?!
— Íå ìè ñå âÿðâà, ñúð. Âñå ïàê òàì íÿìàò êîìèíè.
— À è êðàêàòà èì ñà êúñè÷êè. Ùå áúäàò äîñòà îíåïðàâäàíè îòêúì äúëæèíà íà ÷îðàïèòå, íàëè? Âèæ, àêî îêà÷àò ðúêàâèöè, ìîãàò äà ñå îáëàæàò. Ðúöåòå èì ñè ãè áèâà, âèñÿò äî çåìÿòà.
— Ïðîçîðëèâà çàáåëåæêà, ãîñïîäèí Àðõèêàíöëåð.
— À êàêâî å ïîñòàâèë âúðõó... Áðåé, ÷àøà âåðìóò! Å, äà íå ñå ïîõàáÿâà...
Â ìðàêà ïðîçâó÷à ïðèïðÿíî áúëáóêàíå.
— Ñúð, âñå ïàê âåðìóòúò áåøå çà Äÿäî Ïðàñ.
— Àìè áàíàíèòå?
— Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñà çà ïðàñåòàòà.
— Çà êîè ïðàñåòà?
— Íå ñå ëè ñåùàòå, ñúð? ×åòèðè ãðàìàäíè øîïàðà, êîèòî òåãëÿò øåéíàòà íà Äÿäî Ïðàñ... — Ïîíäúð ñå ïîçàïúíà è ñè ñïîìíè íà êîëêî ãîäèíè å. — Äåöàòà âÿðâàò è â òÿõ — äîáàâè ñìóòåí.
— Áàíàíè çà ïðàñåòàòà, à? Íåòðàäèöèîíåí ïîäõîä. Àç áèõ èì ïîäíåñúë æúëúäè. Èëè ÿáúëêè.
— Ðàçáèðàì, ñúð, íî ðàáîòàòà å òàì, ÷å Áèáëèîòåêàðÿò îáè÷à áàíàíè.
— Àõà... èñêðåíà ïðîÿâà íà ùåäðîñò. Àìè äîáðå, ãîñïîäèí Ñòèáúíñ, äà ñå íàñòàíèì óäîáíî è äà ÷àêàìå.
— Äà, ñúð.
Â òúìàòà ïðîáëåñíà îãúí÷å — Ðèäêúëè, áåç äà ïîäîçèðà, èçëîæè íà ðèñê æèâîòà ñè, êàòî ñè çàïàëè ëóëàòà.
„Àç ÷àêàì Äÿäî Ïðàñ — ìèñëåíî ñè ðàçìàõâàøå ïðúñò Ïîíäúð Ñòèáúíñ. — Ñåäÿ íà òúìíî è ÷àêàì Äÿäî Ïðàñ! Àç! Ïðèâúðæåíèêúò íà íàòóðôèëîñîôèÿòà. Ìîãà âåäíàãà äà êàæà êîëêî å êîðåí êâàäðàòåí îò 27,4.* Íå å ðåäíî! À äîðè íå ñúì ñè îêà÷èë

* Áè òðÿáâàëî äà ñè ïðèçíàå, ÷å îòãîâîðúò ùå ãëàñè: „Àìè ïåò öÿëî è íåùî îòãîðå." Âñå ïàê áè íàëó÷êàë ïðèáëèçèòåëíî...

÷îðàïà. Ïîíå ùåøå äà èìà íÿêàêúâ ñìèñúë..." Ñìðúçíà ñå çà ìèã, ïîñëå ñâàëè åäèíèÿ ñè ìîäåí îñòðîâúðõ ñàíäàë è ñìúêíà ÷îðàïà îò êðàêà ñè
Îëåêâàøå ìó, êàòî ñè âíóøàâàøå, ÷å ïîäëàãà íà ïðîâåðêà èíòåðåñíà íàó÷íà õèïîòåçà. Íÿêúäå íàáëèçî Ðèäêúëè ïîïèòà:
— Êîëêî òðÿáâà äà êèñíåì òóêà ñïîðåä òåá?
— Øèðîêî ðàçïðîñòðàíåíî å ñõâàùàíåòî, ÷å ïîäàðúöèòå ñå äîñòàâÿò ïðåäè ïîëóíîù.
— Àõà... Äîáðå ëè ñòå, ãîñïîäèí Ñòèáúíñ?
— ×óâñòâàì ñå ÷óäåñíî, ñúð. Íàèñòèíà. Ú-ú.. Ñëó÷àéíî äà èìàòå íÿêàêâà êàðôèöà? Èëè ïèðîí÷å?
— Íå ìè ñå âÿðâà.
— Íÿìà çíà÷åíèå. Íàìåðèõ íîæ÷å çà ðàçðÿçâàíå íà ñòðàíèöè.
Òèøèíàòà áåøå íàðóøåíà îò íåïðèÿòíî äðúí÷åíå. Áèáëèîòåêàðÿò èçñóìòÿ íàñúí.
— Àìà êàêâè ãè âúðøèø?
— Áóòíàõ ëîïàòêàòà çà âúãëèùà äî êàìèíàòà.
— À çàùî îïèïâàø íàîêîëî?
— Àç âñúùíîñò... Èñêàì äà ïðîâåäà åäèí åêñïåðèìåíò. Â êðàÿ íà êðàèùàòà... Íå ñå çíàå.
— Êîå íå ñå çíàå?
— Àìè... èçîáùî. Íå ñå çíàå.
— Çíàå ñå ïîíÿêîãà — óâåðè ãî Ðèäêúëè. — Óáåäåí ñúì, ÷å âå÷å çíàì ìíîãî ïîâå÷å, îòêîëêîòî ïðåäè ãîäèíè. Äîðè ñè ìèñëÿ, ÷å å ÷óäíî êîëêî ìíîãî çíàåø, áåç äà ñå óñåòèø, ÷å ñè ãî íàó÷èë. Ïèòàì ñå êàêâî ëè ùå çíàì ñëåä âðåìå.
— Íå ñå çíàå.
— Âÿðíî.

Áèíêè ïðåïóñêàøå ëåêî ïðåç íÿêàêâè ìúãëèâè êúëáåòà, à íàãëåä íå ïîìðúäâàøå.
— Î, àç! — ïðîøåïíà Õëåí÷î.
— Êàêâî èìà?
— Àìè çàòâîðè ñè î÷èòå, ùå ðàçáåðåø. Òÿ ñòèñíà êëåïà÷è è òóòàêñè âäèãíà ðúêà êúì î÷èòå ñè.
— Ïàê âèæäàì...
— Ìèñëåõ, ÷å ñàìî àç ñå ìú÷à. Îáèêíîâåíî å òàêà.
Êúëáåòàòà èç÷åçíàõà è ïîä òÿõ ñå îòêðè çåëåíèíà.
Ñòðàííà ãëåäêà. Íàèñòèíà áåøå íÿêàêâà ðàñòèòåëíîñò. Ñþçúí áå ïðåëèòàëà íÿêîëêî ïúòè íàä ïîëÿ è ãîðè, äîðè íàä áëàòà è äæóíãëè, íî òå èçîáùî íå èçãëåæäàõà òîëêîâà çåëåíè. Ïåéçàæúò äîëó ñå ìú÷åøå äà äîêàæå, ÷å è çåëåíîòî å îñíîâåí öâÿò â ïðèðîäàòà.
À îíîâà êðèâîëè÷åùî íåùî...
— Òîâà íå å ðåêà! — îòñå÷å Ñþçúí.
— Íå å ëè?
— Ñèíÿ å!
Î, áîãúò ñå ïðåñòðàøè äà ïîãëåäíå.
— Íàëè âîäàòà å ñèíÿ?
— Èçîáùî íå å âÿðíî!
— Òðåâàòà å çåëåíà, âîäàòà å ñèíÿ... Ïîíå òîâà ïîìíÿ.
— Å, äà, äîíÿêúäå...
Ñþçúí ñå ïîêîëåáà. Âñåêè çíàå, ÷å òðåâàòà å çåëåíà, à âîäàòà — ñèíÿ. Òâúðäå ÷åñòî äåéñòâèòåëíîñòòà ñå ðàçìèíàâà ñ òàêèâà ïðåäñòàâè, íî õîðàòà âúïðåêè òîâà ñè äúðæàò íà òÿõ. Ñúùîòî å è ñ íåáåñíàòà ñèíåâà.
Êàêòî ñå áåøå óìèñëèëà, íàïðàâè ãðåøêàòà äà çàðåå ïîãëåä â íåáåòî.
Äà, ãîðå èìàøå íåáå, è òî ñèíüî. Äîëó ïúê èìàøå ïîêðèòà ñúñ çåëåíèíà çåìÿ.
À ïî ñðåäàòà íÿìàøå íèùî. Íèòî åäíîîáðàçíà áåëîòà, íèòî íîùåí ìðàê. Ïðîñòî íèùî. Ìîçúêúò òâúðäåøå, ÷å òàì íåáåòî è çåìÿòà òðÿáâà äà ñå ñðåùàò ñïðåòíàòî íà õîðèçîíòà, íî âìåñòî íåãî ïóñòîòàòà ñÿêàø çàñìóêâàøå î÷èòå ïîäîáíî íà õëàáàâ çúá.
À ñëúíöåòî ñå ðååøå ïîä íåáåòî. È áåøå áåçìåòåæíî æúëòî.
Áèíêè ñòúïè íà òðåâàòà äî ðåêàòà. Å, ïîíå íà çåëåíèíàòà. Ïîâå÷å ïðèëè÷àøå íà ìúõ èëè íà ïîäàòëèâà ãúáà. Êîíÿò ñå íàâåäå è ÿ ïîäóøè ëþáîïèòíî.
Ñþçúí ñå ñìúêíà îò ãúðáà ìó, ñòàðàåøå ñå äà ãëåäà íàäîëó, çíà÷è ïðàâî â ÿðêîñèíÿòà âîäà.
Â íåÿ ñå çàáåëÿçâàõà îðàíæåâè ðèáêè. Íå èçãëåæäàõà îñîáåíî äîáðå. ßâíî ãè áå ïîðîäèëî âúîáðàæåíèåòî íà ÷îâåê, êîéòî èñêðåíî ñìÿòà, ÷å ðèáàòà ñå ñúñòîè îò äâå èçâèòè ëèíèè è òðèúãúëíà îïàøêà. Âåäíàãà é íàïîìíèõà çà ìúðøàâèòå ðèáêè â áàñåéíà ïðåä êúùàòà íà Ñìúðò. Íàïúëíî ïîäõîæäàõà íà... îêîëíàòà ñè ñðåäà. È Ñþçúí ãè âèæäàøå, ìàêàð ÷àñò îò óìà é äà íàñòîÿâàøå óïîðèòî, ÷å âîäàòà å ñàìî ïëúòíà è íåïðîçðà÷íà öâåòíà èâèöà.
Âå÷å çíàåøå êúäå å ïîïàäíàëà. Ïîñëåäíîòî êúñ÷å îò ìîçàéêàòà ñå íàìåñòè è òÿ ïðîçðÿ èçâåäíúæ. Äîðè ñå äîñåùàøå ïðåäâàðèòåëíî êàê ùå èçãëåæäà êúùàòà, êîëêî ïðîçîðöè ùå èìà è êàêúâ äèì ùå èçëèçà îò êîìèíà.
Ïî÷òè íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å íà äúðâåòàòà èìà ÿáúëêè. È ñà ÷åðâåíè, çàùîòî âñåêè çíàå, ÷å ÿáúëêèòå ñå ÷åðâåíè. À ñëúíöåòî — æúëòî, íåáåòî — ñèíüî, òðåâàòà — çåëåíà.
Íî èìàøå è äðóã ñâÿò, íàðè÷àí èñòèíñêè îò õîðàòà, êîèòî âÿðâàò â íåãî. Òàì íåáåòî ìîæåøå äà èìà âñÿêàêúâ öâÿò — îò êúðâàâî÷åðâåíîòî íà çàëåçà äî òúìíîñèâîòî íà áóðÿòà. Äúðâåòàòà ïîíÿêîãà èçãëåæäàõà êàòî ÷åðíè îãîëåíè êëîíè èëè ïúê íàåñåí ïðèëè÷àõà íà îãíüîâå. Ñëúíöåòî ìîæåøå äà å îñëåïèòåëíî áÿëî, æúëòåíèêàâî, îðàíæåâî, àëåíî... Âîäàòà — êàôÿâà, áåëåçíèêàâà, çåëåíÿñàëà...
Òóê îáà÷å èìàøå ñàìî ïðîëåòíè öâåòîâå. È òî îò ïðîëåòòà íà âúîáðàæåíèåòî.
— Òîâà å äåòñêà ðèñóíêà — èçðå÷å Ñþçúí.
— Êàòî ïîãëåäíà îíàÿ ïðàçíîòà —- ñìúíêà Î, áîãúò è ñå ïðåãúðáè íà òðåâàòà, — î÷èòå ìè ñå íàñúëçÿâàò. Î, àç... Áúëâî÷úò íà ìàãüîñíèöèòå ìàé âå÷å íå ìè äåéñòâà.
— Âèæäàëà ñúì äåñåòêè ðèñóíêè íà òîâà ìÿñòî — ïðîäúëæè óíåñåíî Ñþçúí. — Òóàéëà ãè ïðàâè òàêèâà, íàâðåìåòî è àç... Âåðîÿòíî è âñè÷êè äåöà. Äà âúðâèì, òðÿáâà äà íàìåðèì êúùàòà.
— Êàêâà êúùà? — èçñòåíà Î, áîãúò. — Áè ëè ãîâîðèëà ïî-òèõî, ãëàâàòà ìè ùå ñå ïðúñíå.
— Âèíàãè èìà êúùà — íàòúðòè Ñþçúí. — Ñ ÷åòèðè ïðîçîðåöà. È äèìúò èçëèçà îò êîìèíà, íàâèò íà ñïèðàëà. Ðàçáåðè, òóê å ñúùîòî êàòî â ñòðàíàòà íà Ñìúðò. Èñêàì äà êàæà, ÷å íå å èñòèíñêà ãåîãðàôèÿ.
Õëåí÷î äîáëèæè åäíî äúðâî è çàóäðÿ ãëàâàòà ñè â íåãî, ñÿêàø ìíîãî ñå íàäÿâàøå äà ãî çàáîëè.
— Ïðèëè÷à ìè íà èñòèíñêà...
— Íèìà ñè âèæäàë òàêèâà äúðâåòà? Ãîëÿìî çåëåíî êúëáî âúðõó ïðàâà êàôÿâà ïðú÷êà? Ïðèëè÷à íà áëèçàëêà!
— Äå äà çíàì. Çà ïðúâ ïúò âèæäàì äúðâåòà. Îõ! Íåùî ìå òóïíà ïî ãëàâàòà. — Òîé ñå âòîðà÷è çàìàÿíî â çåìÿòà. — ×åðâåíî å.
— ßáúëêà. — Ñþçúí âúçäúõíà. — Íàëè ÿáúëêèòå ñà ÷åðâåíè...
Ëèïñâàõà êàêâèòî è äà áèëî õðàñòè. Çàòîâà ïúê ñå ïú÷åõà åäðè öâåòÿ, âñÿêî ñ ïî äâå óäúëæåíè çåëåíè ëèñò÷åòà îòäîëó. Íèêíåõà íà ãîëÿìî ðàçñòîÿíèå åäíî îò äðóãî, êîëêîòî äà èçïúñòðÿò çåëåíèíàòà.
Ùîì èçëÿçîõà íà ïîëÿíàòà, âèäÿõà êúùàòà.
Íå áåøå îñîáåíî ãîëÿìà. Èìàøå ÷åòèðè ïðîçîðåöà è âðàòà. Îò êîìèíà ñå âèåøå äèì êàòî ïðóæèíà.
— Ñìåøíî å, íî... — çàìèñëåíî ïðîòî÷è Ñþçúí.
— È Òóàéëà ãè ðèñóâà òàêèâà, à æèâåå â ìíîãî ïî-ãîëÿìà êúùà. Àç ñúùî, îáà÷å ïðåêàðàõ äåòñòâîòî ñè â äâîðåö. Çàùî ëè?
— Ìîæå äà ñà ñàìî äâîéíèöè íà òàçè êúùà — ñìîòîëåâè æàëíî Î, áîãúò.
— Êàêâî? Íàèñòèíà ëè ãî ìèñëèø? Õëàïåòàòà ñàìî êîïèðàò òîâà ìÿñòî, çàùîòî å è â ãëàâèòå èì?
— Íå ìå ïèòàé, ñàìî ñå îïèòâàõ äà âîäÿ ñâåòñêè ðàçãîâîð.
Ñþçúí ïîñòîÿ ïðåä êúùàòà. Äóìèòå „Ñåãà êàêâî?" ñÿêàø ñå íàäâåñèõà íàä íåÿ. Äà ïî÷óêà ëè?...
Îñúçíà, ÷å òîâà å ïîðåäíàòà èçöåïêà íà íîðìàëíîòî é ìèñëåíå...

Â ñòðàíàòà, êúäåòî èìà íåáå ñàìî îòãîðå, Ñðåäíèÿ Äåéâ Ëèëèóàéò âëà÷åøå ïîðåäíèÿ ÷óâàë ñ ïàðè íàäîëó ïî ñòúëáèòå.
— Òðÿáâà äà ñà õèëÿäè òóêà — ïîäõâúðëè Ìðåæåñòèÿ.
— Ñòîòèöè õèëÿäè — ïðîìúðìîðè Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Åé, òóêà ê'âî èìà? — Êîòàêà îòâîðè ÿêà êóòèÿ.
— À, õàðòèéêè.
Çàõâúðëè äåáåëèÿ ëèñò â úãúëà. Ñðåäíèÿ Äåéâ âúçäúõíà. Íÿìàøå íèùî ïðîòèâ ñúñëîâíàòà ñîëèäàðíîñò, íî Êîòàêà íàèñòèíà ãî äðàçíåøå ïîíÿêîãà.
— Ìîé ÷îâåê, òîêó-ùî ïóñíà íà ïîäà íîòàðèàëåí àêò. Ïî-ñêúï å îò äðåáíèòå ìàíãèçè â öåëèÿ ÷óâàë.
— Àéäå, áå! Õàðòèéêàòà äà ñòðóâà ïîâå÷å îò ìîíåòèòå? Íå ñè ëè ÷óâàë ïðèêàçêàòà, ÷å ê'âîòî ñòàâà çà ãîðåíå, íå ñòàâà çà õàð÷åíå?
— Íå ñå åæè òîëêîç — óêðîòè ãî Ìðåæåñòèÿ. — Ñëóøàë ñúì àç ðàçíè èñòîðèè ê'âè íîìåðà ñè ïîãàæäàò õîðàòà ñ òèÿ íîòàðèàëíè àêòîâå. Òà, çíà÷è, ôåÿòà íà çúá÷åòàòà ñè êóïóâà èìîòè, à?
— Íàëè îòíåéäå òðÿáâà äà ñìúêâà ïàðè÷êèòå çà õëàïåòàòà? — âäèãíà ðàìåíå Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Àêî ãåïèì õàðòèéêèòå, ñòàâàò ëè íàøè èëè èìà íÿêàêâà õèòðèíêà?
— Çà ê'âî òè ñà? — óõèëè ñå Êîòàêà.
— Ñëóøàé, ãîòèí, êàòî ãëåäàì âñè÷êî òóé â êóëàòà, äåñåò õèëÿäàðêè ñà äæîáíè ïàðè...
— Çíà÷è îíÿ íÿìà äà ñå óñåòè, ÷å...
— Ãîñïîäà.
Îáúðíàõà ñå åäíîâðåìåííî. Òèéòàéì ñå ïîäïèðàøå íà îòâîðåíàòà âðàòà.
— Àìè... òàêâîç, ïðèáèðàõìå — îáÿñíè íå îñîáåíî ñìèñëåíî Ìðåæåñòèÿ.
— Çíàì. Àç âè çàðú÷àõ äà ãî ïðàâèòå.
— Âÿðíî, òúé ñè áåøå — îòäúõíà ñè Ìðåæåñòèÿ.
— À èìà îùå òîëêîâà ìíîãî... — óñìèõíà ñå Òèéòàéì.
Êîòàêà ñå çàêàøëÿ.
— Õèëÿäè ÷óâàëè! — èçáîáîòè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Àìè òèÿ íîòàðèàëíè àêòîâå? Ãëåé, èìà åäèí è çà ìàãàçèí÷åòî, äåòî ñè êóïóâàì òþòþíåöà â Àíêõ-Ìîðïîðê! Äúðòèÿò Òèìáúë âñå ìðúíêà çà íàåìà...
— Î, çíà÷è ñòå ïîñåãíàëè è íà êàñèòå — ëþáåçíî îòáåëÿçà óáèåöúò.
— Àìè äà...
— Äîáðå, äîáðå. Íå ñúì âè ìîëèë, íî íÿìà íèùî... À êàê èíà÷å ñïîðåä âàñ ôåÿòà íà çúá÷åòàòà áè ñè íàáàâÿëà íåïðåêúñíàòî òîëêîâà ïàðè? Äà íå ñè âúîáðàçÿâàõòå, ÷å ìàëêè ãíîì÷åòà ðîâÿò â çåìÿòà? Ñàìî ÷å âúëøåáíîòî çëàòî å âå÷å áîêëóê íà äðóãàòà ñóòðèí!
Ðàçñìÿ ñå. Ïîñëåäâà ãî Ìðåæåñòèÿ, ïðèñúåäèíè ñå è Ñðåäíèÿ Äåéâ. Â ñëåäâàùèÿ ìèã Òèéòàéì ãî íàëåòÿ è ãî ïðèïëåñêà äî ñòåíàòà.
Åäðèÿò ìúæ ñå îïèòà äà ïðèìèãíå è ëåâèÿò ìó êëåïà÷ èçâåäíúæ ïëàìíà.
Çäðàâîòî îêî íà óáèåöà áåøå òî÷íî ñðåùó ëèöåòî ìó. Àêî ìîæåøå äà ñå íàðå÷å çäðàâî ñ òàçè çåíèöà-òîïëèéêà. Îñòðèåòî íà íîæà íå ñå îòäåëÿøå îò î÷èòå íà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Çíàì êàêâî ãîâîðÿò õîðàòà çà ìåí — ïðîøåïíà Òèéòàéì. — Ïúðâî ðúãàì, ïîñëå ïðèêàçâàì. Íå å òî÷íî òàêà, íî çàùî ëè äà íå ïîñòúïÿ ñïðÿìî òåá â ñúîòâåòñòâèå ñ îáùàòà çàáëóäà? Ñòîèø íàñðåä çàìúê îò çëàòî, à èñêàø äà îòìúêíåø ìàëêî ãðîøîâå. Êîëêî æàëêî! È êàêâî äà òå ïðàâÿ ñåãà? — Çâúíÿùîòî íàïðåæåíèå ñå ïîèçöåäè îò ìóñêóëèòå íà óáèåöà, íî íîæúò íå òðåïíà. — Ìèñëèø ñè, ÷å Áàíäæî ùå òè ñå ïðèòå÷å íà ïîìîù. Âèíàãè íà òîâà ñè ðàç÷èòàë, íàëè? Áàíäæî îáà÷å ìå õàðåñâà. Òîé å ìîé ïðèÿòåë.
Ñðåäíèÿ Äåéâ óñïÿ íÿêàê äà ñúñðåäîòî÷è ïîãëåäà ñè îòâúä óõîòî íà Òèéòàéì. Áðàò ìó ÷àêàøå ñ áåçèçðàçíî ëèöå äà ÷óå íîâà çàïîâåä èëè äà ãî ñïî-õîäè íîâà ìèñúë.
— Àêî ìè ñå ñòîðè, ÷å òàèø çëè ïîìèñëè êúì ìåí, ùå ñå îïå÷àëÿ — ïðîäúëæè óáèåöúò. — Íå ñà ìè îñòàíàëè ìíîãî ïðèÿòåëè, ãîñïîäèí Ñðåäåí Äåéâ. — Äðúïíà ñå ñ âåñåëà óñìèâêà íà ëèöåòî. — Òóê öàðÿò äðóæáà è ðàçáèðàòåëñòâî, íàëè? Áàíäæî, ïîìîãíè íà áðàò ñè äà ñòàíå, ÷å ìàé íå ãî äúðæàò êðàêàòà.
Ãðàìàäàòà ïîñëóøíî ñå çàòúòðè íàïðåä.
— Áàíäæî èìà äóøà íà äåòå — ïîõâàëè ãî Òèéòàéì. — Ïîçâîëÿâàì ñè äà òâúðäÿ ñúùîòî è çà ñåáå ñè.
Äðóãèòå ñå áÿõà âöåïåíèëè. Íå áÿõà ïîìðúäíàëè ñëåä èçíåíàäâàùîòî íàïàäåíèå. Ñðåäíèÿ Äåéâ áåøå òåæè÷úê, ìåêî êàçàíî, à Òèéòàéì ïðèëè÷àøå íà ïðú÷êà, íî ãî ïîìåòå êàêòî óðàãàí ïðàøèíêà.
— Ñåãà ïî âúïðîñà çà ïàðèòå. Èçîáùî íå ñà ìè íóæíè — ñúîáùè ñãîâîð÷èâî óáèåöúò, âúçñåäíàë ÷óâàë ñ äðåáíè ñðåáúðíè ìîíåòè. — Àêî æåëàåòå, ïîäåëåòå ñè ãè. Íå ñå ñúìíÿâàì, ÷å ùå ñå êàðàòå è ùå ñå ìàìèòå äî ïîëóäà. Îõ... Êîëêî äîñàäíî å äà ïðèñúñòâàø íà ïàäåíèåòî íà ïðèÿòåëèòå ñè.
Ñòàíà è ðèòíà ÷óâàëà. Çåáëîòî ñå ñöåïè, ñðåáðîòî è ìåäòà ñå ïîñèïàõà â ñêúïî ðó÷åé÷å.
— À ïîñëå ùå ñå ïåð÷èòå è ùå ïðàõîñâàòå ïëÿ÷êàòà çà ïèåíå è æåíè. Èäåÿòà çà èíâåñòèöèè å òîëêîâà ÷óæäà íà áåëÿçàíèòå âè äðåáíè ìîçú÷åòà...
Îòêúì Áàíäæî ñå ðàçíåñå òúòåí. Äîðè Òèéòàéì ìëúêíà, çà äà èç÷àêà òúðïåëèâî, äîêàòî âåëèêàíúò ñãëîáè èçðå÷åíèåòî.
— Àç ñè èìàì ïðàñåíöå-êàñè÷êà.
— Ïðåêðàñíî! À êàêâî áè ñòîðèë ñ åäèí ìèëèîí äîëàðà?
Ïðèãëóøåí ãðîõîò. Ëèöåòî íà Áàíäæî ñå ðàçêðèâè îò èíòåëåêòóàëíèòå óñèëèÿ.
— Àìè... À ñåãà, äå... Ùå ñè êóïÿ ïîãîëÿìà êàñè÷êà.
— Âåëèêîëåïíî! Âðåìå å äà ïðîâåðèì êàê ñå ñïðàâÿ íàøèÿò ìàãüîñíèê.
Óáèåöúò èçëåçå, áåç äà ñå îçúðíå. Áàíäæî ãî ïîñëåäâà. Äðóãèòå ñå ñòàðàåõà äà íå ñå ãëåäàò. Íàêðàÿ Ìðåæåñòèÿ ñå îáàäè:
— Àìà îíÿ ê'âî êàçà? Äà âçèìàìå ïàðèòå è äà ñå îìèòàìå ëè?
— Ñòèãà ãëóïîñòè, áå! — ñðÿçà ãî Ñðåäíèÿ Äåéâ, çàõëóïèë ñ äëàí ëÿâîòî ñè îêî. — È äåñåò êðà÷êè íÿìà äà íàïðàâèì. Óô, ÷å áîëè! Îíÿ íàïðàâî ìè ñðÿçà ñêàïàíèÿ êëåïà÷!
— Äàéòå äà çàðåæåì âñè÷êî è äà ñå ðàçêàðàìå!
— È êàê ùå ñå îïðàâÿø, êàòî òå ïîäãîíè?
— ×å ùî ìó å äà ñå çàíèìàâà ñ íàñ?
— Çà ïðèÿòåëè ùå íàìåðè âðåìå — ãîð÷èâî èçðúìæà Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Àéäå áå, äàéòå ìè íÿêàêúâ ÷èñò ïàðöàë!
— ßñíî, àìà... Îíÿ íå ìîæå äà òúðøóâà íàâñÿêúäå.
Ñðåäíèÿ Äåéâ ïîêëàòè ãëàâà. Áå çàâúðøèë ñ îöåëÿâàíå óëè÷íèÿ óíèâåðñèòåò íà Àíêõ-Ìîðïîðê, îò êîåòî âðîäåíàòà ìó ñõâàòëèâîñò ñå íàòî÷è äî áëÿñúê. È åäèí ïîãëåä â äâåòå ðàçëè÷íè, íî åäíàêâî ñòðàøíè î÷è ìó ñòèãàøå, çà äà îñúçíàå èñòèíàòà — àêî Òèéòàéì ðåøè äà òå íàìåðè, íÿìà äà òúðøóâà íàâñÿêúäå. Ùå äîéäå íàïðàâî òàì, êúäåòî ñè ñå ñïîòàèë.
— À áðàò÷åòî òè ùî òîëêîç ãî õàðåñâà?
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñâè óñòíè. Áàíäæî âèíàãè ïðàâåøå êàêâîòî ïîèñêàøå íåãîâèÿò áðàò. Ïîíå äîñêîðî.
Ïðîìÿíàòà ìàé çàïî÷íà ñ îíçè þìðó÷åí óäàð â êðú÷ìàòà. Íà Ñðåäíèÿ Äåéâ íèêàê íå ìó ñå óìóâàøå íàä ïðîòèâíàòà ñöåíêà. Áå îáåùàë íà ìàéêà ñè äà ñå ãðèæè çà Áàíäæî,* à òîãàâà áðàò ìó ðóõíà ïî ãðúá êàòî îòñå÷åíî õèëÿäîëåòíî äúðâî. È êîãàòî Ñðåäíèÿ Äåéâ ñêî÷è îò ñòîëà ñè, çà äà óãàñè âåäíúæ çàâèíàãè ãíóñíèÿ áëÿñúê â î÷è÷êèòå íà óáèåöà, Òèéòàéì âå÷å áåøå îïðÿë íîæ â ãúðáà ìó. Åé íà òîâà ìó ñå âèêàøå óíèæåíèå...
Ïîñëå Áàíäæî ñå èçïðàâè ìíîãî ó÷óäåí è èçïëþ çúá îò óñòàòà ñè...
— Àêî áðàò òè íå ñå ëåïåøå òúé çà íåãî, ùÿõìå äà ãî âðúõëåòèì âñè÷êè çàåäíî — ìå÷òàòåëíî ïðîìúëâè Êîòàêà.
— Äà ãî âðúõëåòèì ëè? — ïîâòîðè ñ íåîïèñóåì ãëàñ Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Òúé, äå! Òè ñè âèíîâåí, äà çíàåø! —ïîäõâàíà Ìðåæåñòèÿ.
— ß ãëåé òè! Àç ëè ñå ïðåõëàñâàõ ïî äåñåòòå õèëÿäè äîëàðà?
Ìðåæåñòèÿ îòñòúïè ïðèïðÿíî.
— Äå äà çíàì, ÷å ùå íàëåòèì íà òàêâèç ùóðîòèè! Èñêàì äà ñè õîäÿ âêúùè!
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå ïîêîëåáà âúïðåêè áîëêàòà è ÿðîñòòà. Ìðåæåñòèÿ îòêðàé âðåìå ñè ìðúíêàøå è ñå æàëâàøå, íî òîçè ïúò èìàøå íåùî íåðåäíî. Âÿðíî, ìåñòåíöåòî ñè áåøå ñòðàøíè÷êî, à è îò çàíèìàíèÿòà ñ âñè÷êè îíåçè çúáè òðúïêè ãî ïîáèâàõà... Ïîìíåøå îáà÷å êàê ñå äúðæåøå Ìðåæåñòèÿ, êîãàòî âåäíúæ ãè ïîäãîíèõà è Ñòðàæàòà, è Ãèëäèÿòà íà êðàäöèòå.
— Åé, ê'âî âè ñòàâà íà âñè÷êèòå? Âñå åäíî... ñòå äå÷èöà!

* Òàêàâà áåøå ïðåäñìúðòíàòà çàðúêà íà Ìàì÷åòî Ëèëèóàéò, ìàêàð òÿ äà íå ïîäîçèðàøå, ÷å å íàñòúïèë ïîñëåäíèÿò é ÷àñ. „Áÿãàéòå ïðè êîíåòå, àç ùå ãè îòïúäÿ îò ñòúëáèòå. Àêî ñòàíå íåùî ñ ìåí, íàãëåæäàé òúï÷îòî!"

Â êàìèíàòà ïàäàõà ñàæäè.
— Äà ïðåäïîëîæèì, ÷å å òîé — îáàäè ñå Ðèäêúëè.
Íåùî òóïíà â ïåïåëòà. Äâàìàòà ìàãüîñíèöè èç÷àêàõà ìúë÷àëèâî ôèãóðàòà äà ñå íàäèãíå. Çàøóìîëÿ õàðòèÿ.
— ß ÄÀ ÂÈÄÈÌ...
Ïîòðàêâàíå — ëóëàòà ïàäíà îò îòâîðåíàòà óñòà íà àðõèêàíöëåðà.
— Êîé ñè òè, äÿâîëèòå òå âçåëè?! Ñòèáúíñ, çàïàëè åäíà ñâåù íàé-ñåòíå! Ñìúðò ñå ïîîòäðúïíà.
— ÀÇ ÑÚÌ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ, ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. Ú-Ú... ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ. È ÀÊÎ ÑÌÅß ÄÀ ÏÎÏÈÒÀÌ, ÍÈÌÀ ÁÈÕÒÅ Î×ÀÊÂÀËÈ ÄÐÓÃ ÄÀ ÑËÅÇÅ ÏÐÅÇ ÊÎÌÈÍÀ Â ÒÀÇÈ ÍÎÙ?
— Íå ñè Äÿäî Ïðàñ!
— ÊÀÊ ÄÀ ÍÅ ÑÚÌ, ÊÀÒÎ ÑÈ ÈÌÀÌ ÁÐÀÄÀÒÀ, ÂÚÇÃËÀÂÍÈÖÀÒÀ ÏÎÄ...
— Çàùî ëè îáà÷å ñè òîëêîâà êëüîùàâ â ëèöåòî, à?
— ÀÇ... ÍÅ ÑÅ ×ÓÂÑÒÂÀÌ ÄÎÁÐÅ. ÇÀÐÀÄÈ... ÂÑÈ×ÊÈÒÅ ×ÀØÈ ÂÅÐÌÓÒ È ÒÈ×ÀÍÅÒÎ ÍÀÑÀÌ-ÍÀÒÀÌ. ÏÐÈËÎØÀ ÌÈ.
— Ñìúðòîíîñíî, áèõ êàçàë. Ðèäêúëè äîêîïà áðàäàòà è ÿðîñòíî îïúíàòîòî ëàñòè÷å ñå ñïðàñêà.
— Àõà, ôàëøèâà áðàäà!
— ÍÅ Å! — îò÷àÿíî îòðå÷å Ñìúðò.
— Åòî ãè è êóêè÷êèòå çà óøèòå. Íå ñå ñúìíÿâàì, ÷å óæàñíî ñà òå çàòðóäíèëè! — Àðõèêàíöëåðúò ðàçìàõà ïîáåäîíîñíî óëèêàòà. — È çàùî ñå ïðîìúêâàø ïðåç êîìèíà? Ùî çà ñìàõíàòè õðóìâàíèÿ?!
Ñìúðò ïîêàçà ìàëêîòî ñìà÷êàíî ëèñò÷å, ñÿêàø çà äà ñå îïðàâäàå.
— ÎÔÈÖÈÀËÍÎ ÏÈÑÌÎ ÄÎ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ. ÒÓÊ ÏÈØÅ... — Âçðÿ ñå ïî-âíèìàòåëíî. — ÀÌÈ ÌÍÎÃÎ ÍÅÙÀ. ÈÌÀ ÄÚËÚÃ ÑÏÈÑÚÊ. ÁÈÁËÈÎÒÅ×ÍÈ ÏÅ×ÀÒÈ, ÁÈÁËÈÎÃÐÀÔÑÊÈ ÑÏÐÀÂÎ×ÍÈÖÈ, ÌÎËÈÂÈ, ÁÀÍÀÍÈ...
— Áèáëèîòåêàðÿò å ïîèñêàë âñè÷êî òîâà îò Äÿäî Ïðàñ? — ó÷óäè ñå Àðõèêàíöëåðúò. — Íî çàùî?
— ÍÅ ÇÍÀÌ — óêëîí÷èâî îòãîâîðè Ñìúðò.
Çàòèñêàøå ñ êîñòåëèâèÿ ñè ïàëåö èçðå÷åíèåòî, îòíàñÿùî ñå äî Ðèäêúëè. Áèáëèîòåêàðÿò áå ñú÷èíèë ëþáîïèòåí îðàíãóòàíñêè éåðîãëèô çà èçðàçà „êó÷è ãúç".
— Èìà öåëè êóòèè ìîëèâè â áþðîòî ìè — ïðîòî÷è Àðõèêàíöëåðúò. — Äàâàì âåäíàãà íîâ ìîëèâ íà âñåêèãî, àêî ìè äîêàæå, ÷å å èçïèñàë äîêðàé ñòàðèÿ.
— ÇÍÀ×È ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÒÈ ÄÎÊÀÆÀÒ ËÈÏÑÀÒÀ ÍÀ ÌÎËÈÂ?
— Ðàçáèðà ñå! Ùîì ñà ìó áèëè íåîáõîäèìè êàíöåëàðñêè êîíñóìàòèâè, áè òðÿáâàëî äà äîéäå ïúðâî ïðè ìåí. Íèêîé ÷îâåê íå áè ìîãúë äà òè êàæå, ÷å ñå èíàòÿ.
— ÈÌÅÍÍÎ — íåâúçìóòèìî ïîòâúðäè Ñìúðò ñ òî÷íîñòòà íà îïèòåí àíòðîïîëîã.
— Å, íå äúðæà çàïàñ îò áàíàíè, åñòåñòâåíî. — Ðèäêúëè óñïÿ äà âöåïåíè Ïîíäúð Ñòèáúíñ, êîãàòî ìóøíà ñ ïîêàçàëåö âúçãëàâíèöàòà ïîä ÷åðâåíàòà êóðòêà. Çà ìèã ïî-ìëàäèÿò ìó êîëåãà çàáðàâè, ÷å âñè÷êè ìàãüîñíèöè çíàÿò òî÷íèÿ ÷àñ íà ñìúðòòà ñè.*

* Ïîíå ãî íàó÷àâàò íàâðåìå, çà äà ïîðú÷àò íàé-õóáàâîòî èì íàìåòàëî äà áúäå èçïðàíî è èçãëàäåíî, äà îïóñòîøàò èçáàòà è äà ñå íàïëþñêàò äî ïðúñâàíå. Çíà÷èòåëíî ïî-äîáúð âàðèàíò íà êèëèÿòà çà îñúäåíè íà ñìúðò, çàùîòî ñè ñïåñòÿâàò ñêúïèòå è áåçïëîäíè óâúðòàíèÿ íà àäâîêàòèòå.

— Íî çàùî òúêìî òè ñå çàõâàíà ñ òîâà? Êàêâî ñïîëåòÿ äðóãîòî ïðèÿòåë÷å?
— ÈÇÃËÅÆÄÀ ÑÅ ÍÀËÀÃÀ ÄÀ ÒÈ ÎÁßÑÍß.

Ñàéäíè åäâà íå ñè ãëúòíà åçèêà, êîãàòî Òèéòàéì ñå ïîÿâè äî íåãî.
— Íàïðåäâàìå ëè?
— Ãíê...
— Ìîëÿ?
Ìàãüîñíèêúò ñå îïîìíè.
— Ú-ú... ïîñòèãíàõìå íåùî. Ú-ú... èçìèñëèõìå êàê äà îòâîðèì åäíà êëþ÷àëêà. Ñòúêëåíîòî îêî áëåñíà.
— Àêî íå ñúì ñå çàáëóäèë, êëþ÷àëêèòå ñà ñåäåì.
— Å, äà, íî ñà íàïîëîâèíà âúëøåáíè è ñàìî íàïîëîâèíà èñòèíñêè, ïúê è íàïîëîâèíà íå ñúùåñòâóâàò... Òîåñò... Èìà ÷àñòè â òÿõ, êîèòî íå ñà ðåàëíè ïðåç öÿëîòî âðåìå...
Ãîñïîäèí Áðàóí çàâúðòÿ ãëàâà è ïðèáðà øïåðöà.
— Íå ñòàâà. È îò ëîñòà íÿìà ïîëçà. Àêî ñå âúðíà â ãðàäà è äîíåñà äâå äðàêîí÷åòà... Ñòàïÿò âñÿêàêâà ñòîìàíà, ñòèãà äà ãè íàòúï÷åø ñ âúãëåí è äà èì èçâèåø õóáàâè÷êî âðàòëåòàòà.
— Óâåðèõà ìå, ÷å òè ñè íàé-äîáðèÿò êàñîðàçáèâà÷ â Àíêõ-Ìîðïîðê — ïðîìúëâè Òèéòàéì.
Çàä íåãî Áàíäæî ïðèñòúïè îò êðàê íà êðàê. Ãîñïîäèí Áðàóí ïîçâîëè íà ðàçäðàçíåíèåòî ñè äà ïðîëè÷è.
— Òàêà ñè å! Àìà êëþ÷àëêèòå ñå ïðîìåíÿò â äâèæåíèå, äîêàòî ãè ÷îâúðêàì. Ïîíå äîñåãà íå ìè ñå áåøå ñëó÷âàëî.
— Ñìÿòàõ, ÷å ñè ñïîñîáåí äà îòâîðèø âñÿêà êëþ÷àëêà, íàïðàâåíà íÿêîãà.
— Íàïðàâåíà îò õîðà! — íàòúðòè ãîñïîäèí Áðàóí. — Èëè îò ïîâå÷åòî äæóäæåòà. Õè÷ íå çíàì ùî çà òâàð ñè å èãðàëà ñ òåçè. Èçîáùî íå ñïîìåíàõòå çà ìàãèÿ, êîãàòî ñå ñïîðàçóìÿõìå.
— Êîëêî æàëêî... — âúçäúõíà óáèåöúò. — Â òàêúâ ñëó÷àé íå ñå íóæäàÿ îò óñëóãèòå òè. Çàùî íå ñå ïðèáåðåø âêúùè?
— Ñ óäîâîëñòâèå. — Ãîñïîäèí Áðàóí çàïî÷íà äà ñè ïðèáèðà ïðèíàäëåæíîñòèòå â òîðáàòà. — Àìè ïàðèòå?
— Óáåäåí ëè ñè, ÷å òè äúëæà íåùî?
— Äîéäîõ ñ âàñ. Íå ñúì âèíîâåí, ÷å òóê å çàìåñåíà ìàãèÿ. Òðÿáâà âñå íåùî äà ïîëó÷à çà òðóäà è çàãóáåíîòî âðåìå.
— Ìèñëÿ, ÷å òå ðàçáèðàì. Ðàçáèðà ñå, ðåäíî å äà ñè ïîëó÷èø çàñëóæåíîòî. Áàíäæî...
Âåëèêàíúò ñå ïîâëå÷å íàïðåä, íî ñïðÿ ïîñðåä ïúò. Ðúêàòà íà ãîñïîäèí Áðàóí èçñêî÷è îò òîðáàòà, ñòèñíàëà çäðàâ ëîñò.
— Ïëóæåê íåäîðàñúë, òè ìàé ñå ëúæåø, ÷å àç ñúì ñå ïðúêíàë â÷åðà! Âèæäàë ñúì òèïîâå êàòî òåáå. Ìèñëèø ñè, ÷å âñè÷êî å èãðà. Ïóñêàø òúïè øåãè÷êè è ñè âúîáðàçÿâàø, ÷å íèêîé íèùè÷êî íå ïðîóìÿâà. Àç ïúê ñè òðúãâàì è ùå âçåìà êàêâîòî ìè ñå ïîëàãà. Òè íÿìà äà ìå ñïðåø. Íèòî ïúê Áàíäæî. Çíàåõìå ñå ñ Ìàì÷åòî Ëèëèóàéò â äîáðîòî ñòàðî âðåìå. Ñìÿòàø ñå çà õèòúð ãàäíÿð, à? Íÿìà ïî-ñòðàøåí îò òåáå, à? Ìàì÷åòî äîñåãà äà òè áåøå íàòèêàëà óøèòå â ãúðëîòî, íàïåðåíî èçðîä÷å òàêîâà! Ðàáîòèë ñúì ÷åñòî ñ íåÿ, çàòîâà õè÷ íå ñå ïëàøà íèòî îò òåáå, íèòî îò íåùàñòíèêà Áàíäæî.
Ãîñïîäèí Áðàóí ãè èçãëåäà ãíåâíî, ðàçìàõàë ëîñòà. Ñàéäíè ñå ñâèâàøå ïðåä íåïðèñòúïíàòà âðàòà.
Çàáåëÿçà êàê Òèéòàéì êèìíà ëþáåçíî, ñÿêàø áå èçñëóøàë êðàòêî áëàãîäàðñòâåíî ñëîâî.
— Âå÷å êàçàõ ÷å ðàçáèðàì ãëåäíàòà òè òî÷êà. Áàíäæî, çàåìè ñå.
Ãðàìàäàòà íàäâèñíà íàä ãîñïîäèí Áðàóí è òîëêîâà ðÿçêî ãî âäèãíà çà ëîñòà, ÷å êðàêàòà ìó èçñêî÷èõà îò îáóâêèòå.
— Åé, íàëè ìå ïîçíàâàø! — çàêðÿêà âúâ âúçäóõà êàñîðàçáèâà÷úò. — Êàòî ìúíè÷úê ñúì òå äóíäóðêàë íà êîëåíåòå ñè, à ñ òâîéòî ìàì÷å...
— Îáè÷àø ëè ÿáúëêè? — èçáîáîòè Áàíäæî. Áðàóí ñå áîðè÷êàøå áåçïîìîùíî. — Òðÿáâà äà êàæåø „Äà".
— Äà!
— Îáè÷àø ëè êðóøè? Òðÿáâà äà êàæåø „äà".
— Äà!
— Îáè÷àø ëè äà ñå òúðêàëÿø ïî ñòúëáèòå?

Ñðåäíèÿ Äåéâ âäèãíà ðúöå è ãè ðàçìàõà, çà äà ïîèñêà òèøèíà. Âïèâàøå æëú÷åí ïîãëåä â òàéôàòà.
— Òóé ìÿñòî âè ñêàïâà, íàëè? Àìà è ïðåäè ñìå áèëè èç ðàçíè ãíóñíè äóïêè!
— Íèêúäå íå å áèëî òîëêîç çëå — ñúêðóøåí çàÿâè Ìðåæåñòèÿ. — Ñàìî òóêà ìå áîëÿò î÷èòå, êàòî ïîãëåäíà íåáåòî. Ïîùóðÿâàì.
— Ëèãàâîòî áåá÷å, íÿ-íÿ-íÿ! — ïðîïÿ Êîòàêà. Âòîðà÷èõà ñå â íåãî. Òîé ñå çàêàøëÿ íåðâíî.
— À áå, íå çíàì ùî ÿ èçòúðñèõ òàÿ ãëóïîñò.
— Àêî íå ñå äæàôêàìå, ùå èçòðàåì íÿêàê...
— Åé, Ìúõíàòêî ìè ïðàâè ìóöóíè!
— Íå å âÿðíî!
— Íà ëúæåöà îãúí ìó ïàðè ãúçåöà! Äâå ñúáèòèÿ íàñòúïèõà åäíîâðåìåííî. Ñðåäíèÿ Äåéâ çàãóáè òúðïåíèå, à Ìúõíàòêî ïèñíà. Îò çàäíèöàòà íà ïàíòàëîíà ìó ñå èçäèãàøå ñòðóéêà äèì. Çàïîäñêà÷à, ïëÿñêàéêè ñå ñ äëàíè.
— Êîé ãî íàïðàâè? — èçðúìæà çâåðñêè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Êîé ãî íàïðàâè?!
— Íèêîãî íå âèäÿõ — îáàäè ñå ïëàøëèâî Ìðåæåñòèÿ. — Àìà ñåðèîçíî òè ðàçïðàâÿì, íèêîé íå ãî å äîáëèæàâàë. Êîòàêà èçðúñè òúïàòà ïîãîâîðêà, à ïîñëå...
— Ãëåé ãî, ñåãà ñè ñìó÷å ïàëåöà! — ñî÷åøå ïðèñìåõóëíî Êîòàêà. — Íÿ-íÿ-íÿ! Åé ñåãà ùå ñå ðàçðåâå, ÷å èñêà ïðè ìàìà. Åé, íàëè çíàåø ê'âî ñòàâà ñ äåöàòà, äåòî ñè ñìó÷àò ïðúñòèòå? Èäâà îíóé ñòðàøèëèùå, äåòî å öÿëîòî îò íîæèöè...
— Ñòèãà ñ òèÿ äèâîòèè, áå! — êðåñíà íå÷îâåøêè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Äà ïóêíà, àìà âñå åäíî ñå ðàçïðàâÿì ñ åäèí êóï...
Äîñòà ïî-íàâèñîêî îò òÿõ íÿêîé èçïèùÿ. Âèêúò ñå èçâèñè è ñåêíà èçâåäíúæ, ñìåíè ãî òðîïîëåíå.
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñòèãíà äî ïëîùàäêàòà òúêìî íàâðåìå, çà äà ïðîñëåäè ñ ïîãëåä ïðåôó÷àëîòî òÿëî íà ãîñïîäèí Áðàóí. Ìèã ïî-êúñíî êîæåíàòà òîðáà îòñêî÷è îò ñòúëáèòå, îòâîðè ñå è ïîñèïà äúæä îò øïåðöîâå è äðóãè èíñòðóìåíòè.
Òðóïúò ñå òúðêàëÿøå óñòðåìíî. Âåðîÿòíî ùåøå äà ñòèãíå ÷àê äî îñíîâàòà íà êóëàòà.
Ñðåäíèÿ Äåéâ îòìåòíà ãëàâà. Äâà åòàæà ïî-íàãîðå Áàíäæî ãî íàáëþäàâàøå îò ñðåùóïîëîæíà ïëîùàäêà.
Òîé íå ðàçëè÷àâàøå äîáðîòî îò çëîòî. Âèíàãè áå îñòàâÿë òàçè çàäà÷à íà áðàò ñè.
— Åõ, äà ìó ñå... Ãîðêèÿò ìàé ñå å õëúçíàë — ñìúíêà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Àìè äà, õëúçíàë ñå å... — ñúãëàñè ñå Ìúõíàòêî, êîéòî ñúùî ãëåäàøå íàãîðå.
×óäíà ðàáîòà, êàê íå ãè çàáåëÿçà äîñåãà? Áÿëàòà êóëà óæ ñâåòåøå îòâúòðå, à ïúê èìàøå ñåíêè, ïëúçãàùè ñå ïî êàìúíèòå. Íå, â ñàìèòå êàìúíè...
— Ùî çà øóì áåøå îíÿ? — ñåïíà ñå Ìúõíàòêî.
— Ñåãà ïúê ê'âî òè ñå ïðè÷óâà?
— Âñå åäíî... íÿêîé òî÷è íîæîâå. È òî íàáëèçè÷êî.
— Ñàìî íèå ñìå òóêà! — ñîïíà ìó ñå Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Îò êîãî ñå ïëàøèø òîëêîç? Îò öâåòåíöàòà íàâúíêà ëè? ß åëà ñ ìåí... Äà âèäèì ìîæåì ëè äà ãî ñâåñòèì...

Ñþçúí óñòàíîâè, ÷å ïðîñòî íå ìîæå äà ìèíå ïðåç âðàòàòà, êîÿòî òúïî è óïîðèòî ñå ñúïðîòèâÿâàøå íà íàáåçèòå é. Íàêðàÿ óñåòè, ÷å ùå ñå íàòúðòè èçëèøíî, è ñå îòêàçà. Çàòîâà íàòèñíà äðúæêàòà è îòâîðè.
×ó êàê Î, áîãúò àõíà. Òÿ îáà÷å áåøå ñâèêíàëà ñúñ ñãðàäè, êîèòî îòâúòðå ñà äîñòà ïî-ïðîñòîðíè. Äÿäî é òúé è íå óñïÿ äà ñõâàíå èäåÿòà çà ïðåäåëèòå, íàëîæåíè îò òðèòå èçìåðåíèÿ.
Ïîãëåäèòå èì íåèçáåæíî ñå ïðèêîâàõà â ñòúëáèòå. Çàïî÷âàõà è îò ÷åòèðèòå ñòðàíè íà êóëàòà, òàâàíúò ïúê ñå ãóáåøå â ñâåòëà ìàðàíÿ. Ñïèðàëèòå ñÿêàø ÷åçíåõà â áåçêðàÿ.
Ïîñëå Ñþçúí çÿïíà ãîëÿìàòà êóï÷èíà íàñðåä ïîäà.
Áåøå áÿëà è áëåùóêàøå ìúòíî â ñèÿíèåòî íà ñòåíèòå.
— Çúáè...
— Ìàé ùå ïîâúðíà — òúæíî ñå îáàäè Õëåí÷î.
— ×å êàêâî ñòðàøíî èìà â çúáèòå? Íå óñïÿ äà âëîæè èñêðåíîñò â óïðåêà ñè. Êóï÷èíàòà èçãëåæäàøå íàïðàâî óæàñíî.
— Êîé å ñïîìåíàâàë çà ñòðàõ? Ïàê ñúì ñè ìàõìóðëèÿ... Î, àç...
Ñþçúí ïðèñòúïè ïðåäïàçëèâî.
Ìàëêè çúáè. Äåòñêè. À êóï÷èíàòà áåøå ñòðóïàíà òâúðäå íåáðåæíî. Âåðîÿòíî îò ñúùèòå çëîñòîðíèöè, êîèòî áÿõà èçäðàñêàëè çíàöè ñ òåáåøèð íàîêîëî.
— Ìíîãî ñà... — ïðîøåïíà Î, áîãúò.
— Ïîíå äâàéñåòèíà ìèëèîíà, àêî ñå îðèåíòèðàìå ïî ñðåäíèòå ðàçìåðè íà åäèí ìëå÷åí çúá — èçðå÷å Ñþçúí, áåç äà ñå çàìèñëè.
— ß, êàê ãî ñìåòíà òîëêîâà íàáúðçî?
— Êàêòî ñå ïðåñìÿòà îáåìúò íà êîíóñ — âäèãíà ðàìåíå ìîìè÷åòî. — Ïè ïî êâàäðàòà íà ðàäèóñà ïî âèñî÷èíàòà, äåëåíî íà òðè. Îáçàëàãàì ñå, ÷å ãîñïîæèöà Áóò íå å ïîäîçèðàëà êúäå ùå ñå âúçïîëçâàì îò íàòúïêàíèòå â ãëàâàòà ìè çíàíèÿ.
— Èçóìèòåëíî! Íà óì ëè ãî ñìåòíà?
— Íåùî ñå å îáúðêàëî — ïðîìúëâè òÿ, áåç äà ãî ñëóøà. — Íå âÿðâàì ôåÿòà íà çúá÷åòàòà äà ãî å íàïðàâèëà. Òîëêîâà òðóä, çà äà ãè ñúáåðå, è òî ñàìî çà äà ãè íàòðóïà òóê? À, âèäÿõ óãàðêà íà ïîäà. ôåÿòà åäâà ëè ñè ñâèâà öèãàðèòå îò áîêëó÷àâ òþòþí.
Ñþçúí îãëåäà òåáåøèðåíèòå ÷åðòè.
Íÿêúäå îòâèñîêî äîëåòÿõà ãëàñîâå è òÿ ðÿçêî îòìåòíà ãëàâà. Ñòîðè é ñå, ÷å çúðíà çà ìèã ëèöå íàä ïàðàïåò, êîåòî ñå äðúïíà ïðèïðÿíî. Íå èçãëåæäàøå íèêàê ïðèêàçíî.
Ïàê ñå âçðÿ â òåáåøèðåíèÿ êðúã îêîëî çúáèòå. Íÿêîé áå ïîèñêàë âñè÷êè äà ñà íà åäíî ìÿñòî, à õîðàòà äà ãè çàîáèêàëÿò.
À îêîëî êðúãà èìàøå çíàöè. Ñþçúí ïðèòåæàâàøå îòëè÷íà ïàìåò çà ïîäðîáíîñòèòå. Ïîðåäíàòà íàñëåäñòâåíà ÷åðòà. È åäíà äðåáîëèÿ ñå ðàçøàâà êàòî ñúíåíà ï÷åëà.
— Î, íå! — àõíà ìîìè÷åòî. — Íèìà íÿêîìó áè õðóìíàëî äà...
Âèê â ìàðàíÿòà ãîðå. Ïî íàé-áëèçêèòå äî íåÿ ñòúïàëà ñå ïðåòúðêîëè òÿëî. Äîñêîðî ÿâíî áå ïðèíàäëåæàëî íà ñëàáîâàò ìúæ íà ñðåäíà âúçðàñò, ñàìî ÷å ñòúëáèòå ñå áÿõà îòíåñëè íåìèëîñòèâî ñ íåãî.
Ñþçúí ñå çàòè÷à íàòàì, íî òðóïúò èçáëåäíÿ è ñå ðàçòâîðè âúâ âúçäóõà. Îñòàíà ñàìî êúðâàâî ïåòíî.
Íåùî çâúííà. Åäèí ëîñò îòñêî÷è îò ïàðàïåòà, çàáè ñå â ìðàìîðà è çàòðåïòÿ.
Ìðåæåñòèÿ ñòèãíà çàäúõàí äî ãîðíàòà ïëîùàäêà.
— Ãîñïîäèí Òèéòàéì, äîëó èìà íÿêàêâè õîðà! — èçõúõðè òîé. — Äåéâ è äðóãèòå ñëÿçîõà äà ãè ñïèïàò!
— Å, è? Ïðîñòî ãè... ïðåìàõíåòå.
— Ñàìî äåòî... åäèíèÿò å ìîìè÷å, ãîñïîäèíå. Óáèåöúò èçîáùî íå ñå îçúðíà.
— Çíà÷è ùå ãè ïðåìàõíåòå ëþáåçíî.
— Äà, ãîñïîäèíå... ßñíî... — Ìðåæåñòèÿ ñå ïðîêàøëÿ. — Ãîñïîäèíå, íå èñêàòå ëè äà çíàåòå çàùî ñà äîøëè?
— Î, íåáåñà, íå! Íå ñòðàäàì îò èçëèøíî ëþáîïèòñòâî. Âúðâè, âúðâè.
Ìðåæåñòèÿ ïîñòîÿ, ïî÷åñà ñå è çàòóïóðêà áúðçî ïî ñòúïàëàòà. Íÿêúäå ïî ñðåäàòà äî÷ó ñêúðöàíå êàòî îò ðàçñúõíàëà ñå ñòàðà âðàòà.
È ïðåáëåäíÿ.
„Ñòèãà áå, ê'âî êàòî å âðàòà?" — óñïîêîè ãî ðàçñúäëèâèÿò ïðåäåí äÿë íà ìîçúêà ìó. Íàèñòèíà òóê èìàøå ñòîòèöè âðàòè, íî... Íå ïîìíåøå íÿêîÿ îò òÿõ äà å ñêðúöíàëà äîñåãà.
Åäèí äðóã äÿë, êîéòî ñè êðîòóâàøå äî ãðúáíà÷íèÿ ìîçúê, ñå íàìåñè: „Íå å íèêîÿ îò òóêàøíèòå âðàòè. Çíàåø òè êîÿ å, çíàåø..."
Íå áå ÷óâàë òîçè çâóê îò òðèéñåòèíà ãîäèíè.
Èçêâè÷à òèõè÷êî è çàïî÷íà äà ïðåñêà÷à ïî ÷åòèðè ñòúïàëà íàâåäíúæ.
Â úãëèòå ñåíêèòå ïîòúìíÿâàõà.
Ñþçúí òè÷àøå íàãîðå è âëà÷åøå íåóìîðíî Õëåí÷î.
— Èìàø ëè ïðåäñòàâà êàêâî ñà ñòîðèëè?! — âúçêëèöàâàøå íà áåãîì. — Çíàåø ëè çàùî ñà îãðàäèëè ñ îíçè êðúã âñè÷êè çúáè?! Êàêâî ìîãúùåñòâî! Îõ...
Êîãàòî Ìðåæåñòèÿ ñòèãíà äî ïúðâèÿ åòàæ, âå÷å ñå òðåñåøå öåëèÿò, íî ñúâñåì íå îò ïðåóìîðà. Âòóðíà ñå ïðàâî êúì èçõîäà è Ñðåäíèÿ Äåéâ åäâà óñïÿ äà ãî ñãðàá÷è.
— Ïóñíè ìå, áå! Îíóé ìå ãîíè!
— Åé, âèæ ìó ìóòðàòà... — ñòúïèñà ñå Êîòàêà. — Âñå åäíî ìó ñå å èçïðå÷èë ïðèçðàê.
— Äà, àìà íå å ïðèçðàê — ñìúíêà Ìðåæåñòèÿ. — Ïî-ëîøî å...
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå çàñèëè è ìó ñòîâàðè òåæúê øàìàð.
— ß ñå ñòåãíè! Îòâîðè ñè çúðêåëèòå! Íèùî íå òå ãîíè! Ïúê è íèå íà âñåêèãî ùå âçåìåì ìÿðêàòà, ÿñíî?
Óæàñúò áå óñïÿë äà ñå ïîèçöåäè îò äóøèöàòà ìó. Ìðåæåñòèÿ îãëåäà ñòúëáèòå ñ ïîäîçðåíèå. Íèêúäå íèùî íå âèäÿ.
— À òúé òå èñêàì — ïðîìúðìîðè Ñðåäíèÿ Äåéâ, íî íå ãî ïóñíà. — Êàçâàé ñåãà ê'âî òè ñå ïðèâèäÿ.
— Ìàé áåøå îíÿ ãàðäåðîá. Àéäå äå, ñìåéòå ìè ñå...
Íèêîé äîðè íå ñå óñìèõíà.
— Êîé ãàðäåðîá? — êîëåáëèâî ïîïèòà Êîòàêà.
— À áå, êàòî áÿõ ìàëúê... Èìàõìå ñè åäèí âåõò ãàðäåðîá. Îò äúá. È íà íåãî åäíî... åäíî... êàòî ëèöå.
— Ëèöàòà íàîêîëî áÿõà íå ïî-ìàëêî âäúðâåíè îò îíîâà â ñïîìåíèòå ìó. — Å, íå èñòèíñêî, àìè... åäíà òàêâàç óêðàñà îêîëî êëþ÷àëêàòà. Ñàìî êàòî ÿ ïîãëåäíåõ íàêðèâî, ñòàâàøå ëèöå. Íàòèêàõà ãàðäåðîáà â ìîéòà ñòàÿ, ùîòî áåøå ãîëÿì, à âñÿêà íîù... âñÿêà íîù...
Òå áÿõà çðåëè ìúæå èëè ïîíå áÿõà æèâåëè ïî íÿêîëêî äåñåòèëåòèÿ. Íåçíàéíî çàùî ïîâå÷åòî öèâèëèçàöèè ñìÿòàò, ÷å å åäíî è ñúùî. Çà ïðúâ ïúò îáà÷å âèæäàõà íÿêîãî îò ñâîèòå äà ñå ãúð÷è îò óæàñ.
— È ê'âî? — äðåçãàâî ãî ïîäêàíè Êîòàêà.
— ...è ìè øåïíåøå ðàçíè íåùà — äîâúðøè Ìðåæåñòèÿ äîñóù êàòî ìèøêà â òúìíèöà. Ñïîãëåäàõà ñå.
— Ê'âè íåùà, áå? — ïîïèòà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Íå çíàì! Ïúõàõ ñè ãëàâàòà ïîä âúçãëàâíèöàòà! È áåç òóé áÿõ õëàïå òîãàç! Íàêðàÿ òàòêî ìè ñå ïèùècà, íàöåïè ãàðäåðîáà ñ áðàäâàòà è ãî èçãîðè íà äâîðà. Íàêàðà ìå äà ãëåäàì.
— Äà çíàåòå, ñ ìåí å ñúùîòî, êàòî ñúì íà òúìíî — ãóçíî ñïîäåëè Êîòàêà.
— Ëåëå, è òè ëè çàïî÷íà! — õâàíà ñå çà ãëàâàòà Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Íàëè íå òå å ñòðàõ îò òúìíîòî? Ñ òóé òå çíàÿò õîðàòà. Âëèçàë ñúì ñ òåáå â ê'âè ëè íå ìàçåòà è íå çíàì ñè êúäå îùå. Íàëè îò òóé òè èçëåçå ïðÿêîðúò, áå? Êîòàêà, ùîòî âèæäàø íà òúìíî.
— Äà, äå... ×îâåê ïî÷âà äà ñå èíàòè, äà çíàåø. Êàòî ïîðàñíåø, âèêàø ñè: „Ñåíêè è èçìèøëüîòèíè, äðóãî íÿìà." Ïúê è íå å êàòî îíóé òúìíî â íàø'òî ìàçå.
— À, çà òåáå ñà ïðèãîòâèëè íåùî ñïåöèàëíî, òúé ëè? — èçñóìòÿ Ñðåäíèÿ Äåéâ.
Ïîäèãðàâêàòà íå ïðåäèçâèêà î÷àêâàíàòà ðåàêöèÿ.
— Âÿðíî — ïðîñòè÷êî îòâúðíà Êîòàêà. — Ñïåöèàëíî ñè áåøå.
— Íàø'òî ìàì÷å íè ïåðäàøåøå, àêî ñå íàïúõàìå â ìàçåòî — ñïîìíè ñè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Òàì é áåøå êàçàíúò çà ðàêèÿ.
— Ãëåé òè... — ïðîìúëâè Êîòàêà ñÿêàø îò áåçìåðíàòà äàëå÷èíà. — Íàøèÿò òàòêî ïúê íè ïåðäàøåøå, àêî ñå èçìúêíåì îò ìàçåòî. È àéäå ñòèãà ñ òèÿ èñòîðèè.
Ñòèãíàõà äî ïúðâèÿ åòàæ. Íÿìàøå íèòî íàòðàïíèöè, íèòî òðóï.
— Íå ìîæå äà å îæèâÿë, íàëè? — ñìîòîëåâè Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Íàëè ãî âèäÿõ, êàòî ïðåëåòÿ — âäèãíà ðàìåíå Êîòàêà. — Àêî ñè æèâ, íÿìà êàê äà òè ñå èçêðèâè âðàòúò ÷àê òîëêîç... — Ðÿçêî ñå îáúðíà è ïðèìèæà êúì ìàðàíÿòà. — Àìà êîé øàâà òàì?
— Ðàçäåëÿìå ñå è ïî ñòúëáèòå! — òðîñíàòî íàðåäè Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Òîÿ ïúò íÿìà äà íè ñå èçìúêíàò.
— Êîè ñà òèÿ? Ùî ñà ñå äîâëåêëè òóêà?
— À íèå ùî ñå äîâëÿêîõìå? — ïðîìúðìîðè Ìúõíàòêî, êîéòî ñå îãëåæäàøå íåóìîðíî. — Äà ñòå ÷óâàëè íÿêàêâî ùðàêàíå, âñå åäíî ñà íîæèöè?
— Íå ñúì ÷óâàë.
— È àç íå ñúì.
— Ïðè÷óëî òè ñå å.
Ìúõíàòêî êèìíà óíèëî.
Äîêàòî èçêà÷âàøå íåîõîòíî ñòúïàëàòà, ìàëêè ñåíêè ïðîáÿãâàõà ïî äÿëàíèòå êàìúíè è ñå ñúáèðàõà îêîëî êðàêàòà ìó.

Ñþçúí ñå øìóãíà â ïúðâèÿ ñòðàíè÷åí êîðèäîð, ïî êîéòî îò äâåòå ñòðàíè ñå ðåäÿõà áåëè âðàòè.
— Ìàé íè âèäÿõà. À àêî òå ñà ôåè íà çúá÷åòàòà, çíà÷è íÿêîé ãëóïàê å ïðèëîæèë íà ïðàêòèêà äåâèçà „Ðàâåí øàíñ çà âñè÷êè"...
Îòâîðè íàñëóêà åäíà âðàòà.
Ñòàÿòà íÿìàøå ïðîçîðöè, íî áåøå ÷óäåñíî îñâåòåíà îò ñòåíèòå. Ïî ñðåäàòà ñòúð÷åøå âèòðèíêà ñúñ ñ÷óïåíî ñòúêëî. Êàðòîíåíè êúñ÷åòà áåëååõà ïî ïîäà.
Ñþçúí âçå åäíî è ïðî÷åòå íà ãëàñ:
— „Òîìàñ Àãóå, íà ÷åòèðè ãîäèíè è ïî÷òè äåâåò ìåñåöà, „Äâîðöîâ áóëåâàðä" 9, Ñòî Ëàò."
Áóêâèòå áÿõà ðàâíè è ïðèÿòíî çàêðúãëåíè. Òÿ âëåçå çàáúðçàíî â îòñðåùíàòà ñòàÿ è çàâàðè ñúùîòî îïóñòîøåíèå.
— Âå÷å çíàåì êúäå ñà áèëè çúá÷åòàòà. Îíåçè ñà ãè ñúáðàëè è ñà ãè îòíåñëè äîëó.
— Çà êàêâî ñà èì? Ñþçúí âúçäúõíà.
— Ìàãèÿòà å òîëêîâà ñòàðà, ÷å âå÷å ïî÷òè íèêîé íå ÿ ñìÿòà çà ìàãèÿ. Àêî èìàø êè÷óð, îòðÿçàí íîêúò èëè çúá îò íÿêîãî, ìîæåø äà íàëîæèø âëàñòòà ñè íàä íåãî.
Î, áîãúò ñå ñúñðåäîòî÷è ìú÷èòåëíî.
— Äàëè òå ðàçáðàõ ïðàâèëíî?... Îíàçè êóï÷èíà êîíòðîëèðà ìèëèîíè äåöà, òàêà ëè?
— Äà. È ïîâå÷åòî îòäàâíà ñà ïîðàñíàëè.
— Ñ òàçè ìàãèÿ ãè çàñòàâÿø äà ìèñëÿò èëè äà âúðøàò êàêâîòî ïîæåëàåø?
— Äà.
— Íàïðèìåð äà áðúêíàò â ïîðòôåéëà íà òàòêî è äà ïðàòÿò ñúäúðæàíèåòî íà âíóøåí èì àäðåñ?
— Õì, çà òîâà íå ñå áÿõ ñåòèëà, íî... ïî÷òè íå ñå ñúìíÿâàì, ÷å å âúçìîæíî.
— Èëè äà ñëÿçàò â èçáàòà è äà èçëåÿò àëêîõîëà â êàíàëà, à ïîñëå äà ñå çàêúëíàò òúðæåñòâåíî, ÷å íÿìà è êàïêà äà áëèçíàò äî êðàÿ íà æèâîòà ñè?
Õëåí÷î æèâíà çàáåëåæèìî.
— Êàêâè ãè äðúíêàø?!
— Ëåñíî òè å íà òåá. Íå ñå áóäèø âñÿêà ñóòðèí ñ âèäåíèåòî êàê æèâîòúò òè ñå èçñèïâà â òîàëåòíàòà ÷èíèÿ.

Ñðåäíèÿ Äåéâ è Êîòàêà ïðåòè÷àõà ïî êîðèäîðà è ñïðÿõà ïðåä ïúðâîòî ðàçêëîíåíèå.
— Òè âúðâè íàòàì, à àç...
— Åé, äàé äà íå ñå äåëèì.
— Íà âñè÷êè ÷óòóðèòå âè ñå íàïúëíèõà ñ áðúìáàðè! Ãëåäàë ñúì òå äà ïðåãðèçâàø ãúðëàòà íà òðè îâ÷àðñêè êó÷åòà, êàòî ñâúðøèõìå îíàÿ ðàáîòà â Êóèðì! Ñåãà ê'âî, çà ðú÷è÷êà ëè äà òå äúðæà? Ïðîâåðè ñòàèòå íàòàòúê, àç ùå êðèâíà íàëÿâî.
Òîé ñå îòäàëå÷è, à Êîòàêà ñå çàãëåäà èçöúêëåíî â ïîñî÷åíèÿ ìó êîðèäîð.
Íÿìàøå ìíîãî âðàòè è íå áåøå îñîáåíî äúëúã. À è êàêòî ãè ïðåäóïðåäè Òèéòàéì, ëèïñâàõà êàêâèòî è äà áèëî îïàñíîñòè... îñâåí îíåçè, êîèòî áÿõà ïðåíåñëè â ñåáå ñè.
×ó ãëàñîâå è åäâà íå ñå ñâëå÷å îò îáëåê÷åíèå.
Ñ õîðàòà çíàåøå êàê äà ñå ðàçïðàâÿ.
Òúêìî äîáëèæè âðàòàòà è íÿêàêâî ñòðàííî øóìîëåíå ãî ïðèíóäè äà ñå îáúðíå. Ïî êîðèäîðà øåìåòíî ñå íîñåõà ñåíêè. Ïðàâî êúì íåãî. Ïàäàõà îò òàâàíà è èçñêà÷àõà îò ñòåíèòå.
Êúäåòî ñå ñëèâàõà, ñòàâàõà âñå ïî-òúìíè. È îùå ïî-òúìíè.
È ñå íàäèãíàõà. È ñêî÷èõà.

— Òîâà ïúê êàêâî áåøå? — ñåïíà ñå Ñþçúí.
— Íÿêîé ñå êàíåøå äà èçïèùè — îáÿñíè Õëåí÷î, ìîæå áè îïèðàéêè ñå íà ãîð÷èâèÿ ñè îïèò, — íî íå ìó ïîçâîëèõà äà îñúùåñòâè íàìåðåíèåòî ñè.
Òÿ îòâîðè âðàòàòà. Íàâúí áåøå áåçëþäíî.
Íî íå è ïóñòî. Ïåòíî ìðàê ñå ñìàëè è èç÷åçíà â ïîäà, äðóãà ñÿíêà ñå ñêðè çàä úãúëà.
À íàñðåä êîðèäîðà ñå ìúäðåõà áîòóøè. Ñþçúí íå ñè ñïîìíÿøå äà ñà áèëè òàì ïðåäè ìèíóòà.
Ïîäóøè âúçäóõà. Ìèðèøåøå íà ïëúõîâå, âëàãà è ìóõúë.
— Äà ñå ìàõàìå ïî-áúðçî îòòóê!
— Íî êàê ùå îòêðèåì îíàçè Âàéúëåò? Ñòàèòå ñà òîëêîâà ìíîãî...
— Íå çíàì. Óæ áè òðÿáâàëî äà ÿ óñåòÿ, à íå ìîãà.
Ñþçúí íàäíèêíà. Íÿêúäå âèêàõà ìúæå. Èçìúêíàõà ñå îò êîðèäîðà è ñå êà÷èõà äî ãîðíàòà ïëîùàäêà. È òóê èìàøå ñòàè ñ ðàçáèòè âèòðèíêè.
À â úãëèòå ñå ïðåëèâàõà ñåíêè, ñÿêàø íåâèäèì èçòî÷íèê íà ñâåòëèíà ñå ïîëþøâàøå áàâíî.
— Ìåæäó äðóãîòî òîâà ìÿñòî äîñòà ìè íàïîìíÿ çà... õì, æèëèùåòî íà òâîÿ äÿäî — ïîäõâúðëè Î, áîãúò.
— Çíàì. Íÿìà äðóãè ïðàâèëà îñâåí îíåçè, êîèòî òîé íàëîæè. È ñè ìèñëÿ, ÷å òîé ñúùî íÿìàøå äà ñå çàðàäâà îñîáåíî, àêî íÿêîé íàõëóå è ìó ðàçïåðäóøèíè áèáëèîòåêàòà... — Ãëàñúò é ñå ïðîìåíè èçâåäíúæ. — Àìè äà, òóê âàæàò ñàìî ïðàâèëàòà, â êîèòî âÿðâàò äåöàòà.
— Å, òîâà ìè çâó÷è îáíàäåæäàâàùî.
— Íàïðîòèâ.
— Õóáàâè öâåòåíöà è ñáúðêàíî íåáå, êàêâî ïúê òîëêîâà?
— Ùå ñòàíå è ìíîãî ïî-çëå. È ùå áúäå òâúðäå ñòðàííî.
— Ïîâå÷å îò ñåãà? Õì...
— Íàïðèìåð íå ìè ñå âÿðâà, ÷å ÷îâåê ìîæå äà óìðå òóê.
— Ìúæúò, êîéòî ñå èçòúðêîëè ïî ñòúëáàòà, ìè ñå ñòîðè ñúâñåì ìúðòúâ.
— Î, äà, óìèðàø ñè. Ñàìî ÷å íå òóê. Ïðåíàñÿø ñå äðóãàäå. È ïîâå÷å íèêîé íå òå âèæäà. Ãîðå-äîëó òîëêîâà çíàåø çà ñìúðòòà, êîãàòî ñè íà òðè ãîäèíè. Äÿäî ìè òâúðäè, ÷å íå áèëî òàêà ïðåäè ïåòäåñåòèíà ãîäèíè. Âñè÷êè îïëàêâàëè ìúðòâåöà, äîðè ëåãëîòî íå ñå âèæäàëî îò ñòðóïàíè ðîäíèíè. À âå÷å ðàçïðàâÿò íà äåöàòà, ÷å ëþáèìàòà èì áàáêà å çàìèíàëà äðóãàäå.
— Åé... Çäðàñòè... Êîé å òàì? — ïîäâèêíà æåíà îòêúì ñëåäâàùèÿ ñòðàíè÷åí êîðèäîð.
Âëÿçîõà â ñòàÿòà è çàâàðèõà Âàéúëåò, âúðçàíà çà åäíî îò êðà÷åòàòà íà âåçäåñúùàòà âèòðèíêà. Òÿ ãè èçãëåäà ïëàøëèâî, ïîñëå ñå ó÷óäè, íàêðàÿ ñå äîñåòè.
— Âèå íå ñòå ëè?...
— Äà, äà, ñðåùàëè ñìå ñå îò âðåìå íà âðåìå â „Êîâ÷åçèòå". À êîãàòî äîéäîõòå ïîñëåäíèÿ ïúò çà çúá÷åòî íà Òóàéëà, ñòúïèñàõòå ñå, ÷å âè âèæäàì è òðÿáâàøå äà âè äàì íåùî çà ïèåíå, çà äà ñå óñïîêîèòå. — Ñþçúí äúðïàøå âúçëèòå. — Ìàé íÿìàìå ìíîãî âðåìå...
— Òîçè êîé å?
Î, Áîæå íà ìàõìóðëóêà ñå îïèòà äà ïðèãëàäè âëàæíàòà ñè êîñà.
— À, åäèí áîã. Êàçâà ñå Õëåí÷î.
— Ïèåòå ëè àëêîõîë? — ìèíà íàïðàâî êúì ñúùíîñòòà Î, áîãúò.
— Ùî çà âúï...
— Èñêà äà íàó÷è òîâà — íàìåñè ñå Ñþçúí, — çàäà ðåøè äàëè âè ìðàçè. Áîæè ÷óäàòîñòè, íàëè ãè çíàåòå êàêâè ñà...
— Èçîáùî íå ïèÿ — âäèãíà ðàìåíå Âàéúëåò. — Àìà ÷å îáèäíî ïðåäïîëîæåíèå! Äîðè íîñÿ ñèíÿ ëåíòè÷êà!
Âåæäèòå íà Õëåí÷î ñå èçâèõà.
— Òîâà îçíà÷àâà — òúðïåëèâî îáÿñíè Ñþçúí, — ÷å òÿ ÷ëåíóâà â Ëèãàòà íà âúçäúðæàòåëèòå ïîä ïîêðîâèòåëñòâîòî íà áîã Îôëúð. Çàêëåâàò ñå äà íå áëèçíàò àëêîõîë ïðåç æèâîòà ñè. Íå çíàì çàùî. Å, ðàçáèðà ñå, Îôëúð å êðîêîäèë. ßâíî íå êèñíå ïî áàðîâå. Ïîâå÷å ìó äîïàäà âîäàòà.
— Íèêàêúâ àëêîõîë, òàêà ëè? — ïîæåëà äà ñå óâåðè Î, áîãúò.
— Íèêîãà! — ãîðäî íàòúðòè Âàéúëåò. — Òàòêî ìå âúçïèòà äà áúäà ïîðÿäú÷íî ìîìè÷å.
Ñëåä ìàëêî Ñþçúí òðÿáâàøå äà ñå èçïðå÷è ïðåä ïîãëåäèòå èì, çà äà ïðèâëå÷å íÿêàê âíèìàíèåòî èì.
— Ìîæå ëè äà ñå çàåìåì ñ ïî-íåîòëîæíèòå íåùà? Áëàãîäàðÿ. Âàéúëåò, êîé âè äîâåäå òóê?
— Íå çíàì! Îáèêàëÿõ ñè ïî çàäà÷èòå êàêòî âèíàãè, ïîñëå ìè ñå ñòîðè, ÷å íÿêîé ñå ïðîêðàäâà çàä ìåí. Èçâåäíúæ âñè÷êî ïîòúìíÿ è êîãàòî ñå îïîìíèõ, áÿõìå... Âèäÿõòå ëè êàêâî èìà íàâúí?
— Äà.
— Àìè âå÷å áÿõìå òóê. Îíçè ãîëåìèÿò ìå íîñåøå. Íàðè÷àò ãî Áàíäæî. Íå å ëîø ÷îâåê, ñàìî å... îñîáåí. Ìóäåí... è â ãëàâàòà. Äðóãèòå ñà áàíäèòè. Âíèìàâàéòå ñ îíçè, êîéòî èìà åäíî ñòúêëåíî îêî. Âñè÷êè ñå áîÿò îò íåãî îñâåí Áàíäæî.
— Ñòúêëåíî îêî ëè?
— Ïî äðåõèòå ïîçíàõ, ÷å å îò Ãèëäèÿòà íà óáèéöèòå. Èìåòî ìó å Òèéòàéì. Ìàé ñå îïèòâàò äà îòêðàäíàò íåùî... Öÿëà âå÷íîñò ïðåíàñÿõà çúá÷åòàòà è ãè ñòðóïâàõà äîëó. Óæàñíî! Áëàãîäàðÿ — êàçà ìèëî íà Î, áîãà, êîéòî é ïîìîãíà äà ñå èçïðàâè.
— Îêîëî òÿõ å î÷åðòàí ìàãè÷åñêè êðúã — ïðîìúëâè Ñþçúí.
Óñòàòà è î÷èòå íà Âàéúëåò îáðàçóâàõà òðè êðúã÷åòà.
— Íî çàùî?!
— Ñïîðåä ìåí èçïîëçâàò çúá÷åòàòà, çà äà óñòàíîâÿò êîíòðîë íàä äåöàòà. Ñ ìàãèÿ.
— Àõ, êàêúâ óæàñ!
Ñþçúí íåâîëíî ïîìèñëè, ÷å òîçè íà÷èí íà èçðàçÿâàíå å íåïîäõîäÿù çà ïîðàñíàëî ìîìè÷å, íî ïúê ñèãóðíî ñå èçïîëçâà, çà äà âíóøè ó íàìèðàùèòå ñå íàáëèçî ñúùåñòâà îò ìúæêè ïîë âïå÷àòëåíèåòî êîëêî å êðåõêà è áåççàùèòíà âúïðîñíàòà îñîáà. Ñúçíàâàøå, ÷å å íåñïðàâåäëèâî, à è íèêîìó íå å íóæíî äà ñå çàíèìàâà ñ òàêèâà äðåáîëèè. Îòãîðå íà âñè÷êî áåøå ïðàâà, à îò òîâà é ñòàâàøå îùå ïî-íåïðèÿòíî.
— Äà, óæàñíî å.
— Àìè äà, ñ òÿõ èìà è åäèí ìàãüîñíèê! Íîñè îñòðîâúðõà øàïêà!
— Êðàéíî âðåìå å äà ÿ èçâåäåì îòòóê — íàñòîÿ Î, áîãúò ñ èçëèøåí äðàìàòè÷åí ïðèâêóñ.
— Äîáðà èäåÿ — ñúãëàñè ñå ñíèçõîäèòåëíî Ñþçúí. — Äà âúðâèì.

Íÿêîé ìàé áå äðúïíàë Êîòàêà íàãîðå ñ òàêàâà ñâåòêàâè÷íà áúðçèíà, ÷å áîòóøèòå íå ñà óñïåëè äà ãî ïîñëåäâàò.
À òîâà äîñòà ðàçòðåâîæè Ñðåäíèÿ Äåéâ. Äà íå ãîâîðèì ïúê çà ìèðèçìàòà. Èíà÷å êóëàòà íèòî âîíåøå, íèòî óõàåøå íà íåùî, òóê îáà÷å ñå óñåùàøå äúõ íà ãúáè è ïðúñò.
×åëîòî ìó ñå íàáðú÷êà. Ñðåäíèÿ Äåéâ êðàäåøå è óáèâàøå, çàòîâà áå ðàçâèë ó ñåáå ñè èçòúí÷åíè ìîðàëíè íîðìè. Ïðåäïî÷èòàøå äà íå êðàäå îò áåäíÿöè, ìîæå áè íå ñàìî çàùîòî íÿìàøå êàêâî äà èì îòìúêíå. Àêî ñå íàëîæåøå äà ïðè÷èíè áîëêà, ñòàðàåøå ñå äà íå îñàêàòÿâà ÷îâåêà. À êîãàòî ïîêðàé âñè÷êî äðóãî ñå âèäåøå ïðèíóäåí äà î÷èñòè íÿêîãî, âíèìàâàøå æåðòâàòà äà íå ñå ìú÷è ìíîãî èëè ïîíå äà íå èçäàâà ïî-ñèëíè çâóöè.
Öÿëàòà òàçè èñòîðèÿ çàïî÷âàøå ñåðèîçíî äà ìó îïúâà íåðâèòå. Îáèêíîâåíî äîðè íå çàáåëÿçâàøå, ÷å ãè èìà.
À îò Êîòàêà áåøå îñòàíàë ñàìî ÷èôò áîòóøè.
Èçòåãëè ìå÷à ñè îò íîæíèöàòà.
Ïúëçÿùèòå íàä íåãî ñåíêè ñå ïîîòäðúïíàõà.

Ñþçúí ïîäàäå ãëàâà äà îãëåäà ñòúëáèòå è åäâà íå îïðÿ íîñ â ñòðåëà, çàðåäåíà â àðáàëåò.
— Àéäå ñåãà âñè÷êèòå èçëåçòå äà âè âèæäàì — íåõàéíî çàïîâÿäà Ìúõíàòêî. — À òè, ãîñïîæè÷êå, íå ïîñÿãàé êúì òîÿ ìå÷, äåòî ñè ãî ïðåïàñàëà. Ùå âçåìåø äà ñå ïîðåæåø.
Ñþçúí ñå îïèòà äà ñòàíå íåâèäèìà è íå óñïÿ. Äîñåãà ãî ïîñòèãàøå ñ òàêàâà ëåêîòà, ÷å ÷åñòî é ñå ñëó÷âàøå íåâîëíî è èçïàäàøå â ðàçíîîáðàçíè íåëîâêè ñèòóàöèè. Ñëó÷âàøå ñå äà ñè ÷åòå êíèæêà â ëåãëîòî, à õîðàòà ñå ÷óäåõà êàê å èçëÿçëà îò ñòàÿòà ñè, áåç íèêîé äà çàáåëåæè. Òóê îáà÷å óïîðèòî ñè îñòàâàøå äîñòúïíà çà âñåêè ïîãëåä.
— Òîâà ìÿñòî íå âè ïðèíàäëåæè! — ñîïíà ñå, îòñòúïâàéêè.
— Úõú, àìà åé òîÿ àðáàëåò ñè å ìîé. Çàòóé âúðâåòå ñè êðîòè÷êî ïðåä ìåíå, ùå îòèäåì äà ñè ïîïðèêàçâàìå ñ ãîñïîäèí Òèéòàéì.
— Èçâèíåòå, íî áèõ èñêàë äà ïðîâåðÿ íåùî — ó÷òèâî èçðå÷å Õëåí÷î.
Ìíîãî ó÷óäè Ñþçúí ñúñ ñëåäâàùàòà ñè ïîñòúïêà — ïðîòåãíà ðúêà è ïðèòèñíà ïðúñò êúì âúðõà íà ñòðåëàòà.
— Åé, ê'âî òè ñòàâà, áå? — ñàùèñà ñå è Ìúõíàòêî.
— Óñåòèõ ÿ, îáà÷å èçâåñòíà ñòåïåí íà áîëêà áè òðÿáâàëî äà å ÷àñò îò íîðìàëíàòà ìè ðåàêöèÿ — ïîêëàòè ãëàâà Î, áîãúò. — Íàëàãà ñå äà âè ïðåäóïðåäÿ, ÷å íàé-âåðîÿòíî ñúì áåçñìúðòåí.
— Äà, íî íèå äâåòå íàé-âåðîÿòíî íå ñìå — íàïîìíè ìó Ñþçúí.
— Áåçñìúðòåí, à? — òúðïåëèâî ñå óõèëè Ìúõíàòêî. — Çíà÷è àêî òè çàáîäà òàÿ ñòðåëà â ãëàâàòà, íÿìà äà ðèòíåø êàìáàíàòà?
— Å, ùîì ïîñòàâÿòå âúïðîñà òàêà... Çíàì, ÷å ùå ìå çàáîëè ìíîãî...
— Äîñåòëèâêî ñè òè. Àéäå, ðàçìúðäàéòå ñå.
— Êîãàòî íåùî ñå ñëó÷è — ïðîøåïíà Ñþçúí, — âèå äâàìàòà ñå îïèòàéòå äà ñòèãíåòå äî ïúðâèÿ åòàæ è äà èçëåçåòå îòòóê, ÿñíî? Àêî òóê íåùàòà ïîòðúãíàò ñúâñåì çëå, êîíÿò ïîíå ìîæå äà âè èçâåäå îò òîâà ìÿñòî.
— Òîåñò... Àêî íåùî ñå ñëó÷è — ïîïðàâè ÿ íåðåøèòåëíî Î, áîãúò.
— Êîãàòî — íàòúðòè òÿ.
Âúðâÿùèÿò çàä òÿõ Ìúõíàòêî ñå îçúðòàøå óñèëåíî. Ùåøå äà ìó å ìíîãî ïî-ñïîêîéíî äà å ñ àâåð÷åòàòà ñè. Äîñòà ìó îëåêíà äîðè äà èìà ïëåííèöè.
Ñ úãúë÷åòî íà îêîòî ñè Ñþçúí çàáåëÿçà íåùî íà åäíà îò îòñðåùíèòå ñòúëáè. Çà ìèã é ñå ñòîðè, ÷å äîëîâè íÿêîëêî îòáëÿñúêà êàòî îò ìåòàëíè îñòðèåòà.
Íÿêîé èçîõêà èçòåðçàíî çàä íåÿ. Îáúðíà ñå. Ìúæúò ñ àðáàëåòà ñå áå âöåïåíèë è ñúùî ãëåäàøå êúì îòñðåùíàòà ñòúëáà.
— Î, íå-å-å... — çàâàéêà ñå òîé òèõè÷êî.
— Êàêúâ âè å ïðîáëåìúò? — ïîïèòà òÿ íåâúçìóòèìî.
— È òè ëè ãî âèæäàø? — òðåïíà ñèëíî ãðóáèÿíúò.
— Êîå? Îíàçè êóï÷èíà ùðàêàùè îñòðèåòà?
— Î, íå-å-å-å-å!!!
— Ìÿðíà ñå ñàìî çà ñåêóíäà — ïðîäúëæè òÿ. — Âå÷å íå å òàì. Ñèãóðíî ñå å ïðåíåñëî äðóãàäå.
— ×îâåêúò ñ íîæèöèòå... — âòðåùåí ïðîøåïíà Ìúõíàòêî.
— Ùî çà èíäèâèä å òîé? — íå ñäúðæà ëþáîïèòñòâîòî ñè Õëåí÷î.
— Íèêîé! — òðîñíàòî îòâúðíà ìúæàãàòà â îò÷àÿí îïèò äà ñå íàëîæè êàòî ãîñïîäàð íà ïîëîæåíèåòî. — Íÿìà íèêàêúâ ×îâåê ñ íîæèöè è òîëêîç!
— Ñèãóðíî ñòå ïðàâ — âäèãíà ðàìåíå Ñþçúí. — Ñàìî ÷å... Ñìó÷åõòå ëè ñè ïðúñòèòå êàòî ìàëúê? Ñëóøàëà ñúì ñàìî çà åäèí ×îâåê ñ íîæèöè. Ñ íåãî ïëàøàò äåöàòà...
— Ìëúê, ìëúê, ìëúê! — ðåâíà Ìúõíàòêî è îïðÿ ñòðåëàòà â íåÿ. — Äðåáîñúöèòå âÿðâàò íà âñÿêàêâè èçìèøëüîòèíè! Îòäàâíà ñúì ãîëÿì, îòâàðÿì ñè áèðàòà ñ ÷åëþñòèòå íà âñåêèãî, äåòî ãî ñïèïàì çà âðàòà è... Î, áîãîâå...
Ñþçúí ÷óâàøå ñúùîòî „ùðàê-ùðàê". Ìíîãî ïî-íàáëèçî.
Ìúõíàòêî çàòâîðè î÷è.
— Èìà ëè íåùî çàä ãúðáà ìè? — èçïèñóêà òîé. Òÿ èçáóòà äðóãèòå äâàìà è èì ïîñî÷è çàïîâåäíè÷åñêè ñòúëáàòà.
— Íÿìà — óâåðè ãî, à Õëåí÷î è Âàéúëåò âå÷å òè÷àõà íàäîëó ïî ñòúïàëàòà.
— Íÿêîé èçîáùî ñòîè ëè íàîêîëî?
— Íèêîé.
— Àìè äîáðå! Êàòî âèäèø îíóé åäíîîêî êîïåëå, êàæè ìó äà ñè çàâðå ïàðèòå îòçàä!
Ìúõíàòêî ñúùî ñå çàâúðòÿ íà ïåòè è ïîáÿãíà.
Ñþçúí ãî ïîãëåäà îùå ìàëêî, à êîãàòî ñå îáúðíà äà ïðîäúëæè íàãîðå, ñðåùó íåÿ ñòîåøå ×îâåêúò ñ íîæèöèòå.
Âñúùíîñò èçîáùî íÿìàøå ÷îâåøêè âèä. Ïðèëè÷àøå íà èçðîäåíà êðúñòîñêà ìåæäó ùðàóñ è èçïðàâåí ãóùåð, è òî ïî÷òè ñàìî îò îñòðèåòà, êîèòî ñòúðæåõà è ïîòðàêâàõà íà âñÿêà êðà÷êà.
Äúëãàòà ñðåáðèñòà øèÿ ñå èçâè è îñòðàòà ðúáàòà ãëàâà ñå íàâåäå äà ÿ ïîãëåäíå îòáëèçî.
— Íå òúðñèø ìåí — ó÷òèâî ãî óïúòè Ñþçúí. — Íå ñè ïðèñúñòâàë â ìîèòå êîøìàðè.
Îñòðèåòàòà ñå ïîêëàùàõà, êàòî ÷å ñå îïèòâàõà äà ìèñëÿò.
— Àç îáà÷å òå ïîìíÿ äîáðå — ñâè âåæäè Ñþçúí è ïðèñòúïè íàïðåä. — Âåäíúæ äîéäå ïðè Òóàéëà. Îíàçè ïðîêëåòà ãóâåðíàíòêà é áå îáÿñíèëà ïîäðîáíî êàêâî ñïîëåòÿâà ìàëêèòå ìîìè÷åòà, êîèòî ñè ñìó÷àò ïðúñòèòå. À òè ïîìíèø ëè ðúæåíà? Îáçàëàãàì ñå, ÷å ïîñëå ñè èìàë íóæäà îò äúëãî çàòî÷âàíå...
Ñúçäàíèåòî íàâåäå ãëàâà, çàîáèêîëè ÿ ïðåäïàçëèâî è çàòðàêà íàäîëó ïî ñòúëáèòå ñëåä Ìúõíàòêî.
Ñþçúí ïðîäúëæè êúì âúðõà íà êóëàòà.

Ñàéäíè ñëîæè çåëåíîòî ñòúêëî íà ôåíåðà ñè, ïîñëå ïðèòèñíà ìàëêàòà ñðåáúðíà ïðú÷èöà ñ èçóìðóä íàêðàÿ. Íÿêàêâà ÷àñò â êëþ÷àëêàòà ñå ïðåìåñòè.
Íåùî èçáðúì÷à îò äðóãàòà ñòðàíà íà âðàòàòà. Òîé ñå ïðåãúðáè ñ øóìíà âúçäèøêà.
— Àç... ú-ú... ìèñëÿ, ÷å ñå ñïðàâèõ ñ òðåòàòà — ðàïîðòóâà ìàãüîñíèêúò. — Çåëåíàòà ñâåòëèíà ñå îêàçà íóæíèÿ êëþ÷.
— Îöåíÿâàì òàçè ïðîÿâà íà âèñîêà êâàëèôèêàöèÿ — îòâúðíà Òèéòàéì. — À îñòàíàëèòå ÷åòèðè?
Ñàéäíè ñå îçúðíà êðàäåøêîì êúì ìúë÷àëèâàòà æèâà ïëàíèíà íàáëèçî è ñè îáëèçà óñòíèòå.
— Å, àêî ñúì ïðàâ â äîãàäêèòå ñè è îòâàðÿíåòî íà êëþ÷àëêèòå çàâèñè îò îïðåäåëåíè óñëîâèÿ, ìîæå äà ñå áàâèì ñ ãîäèíè... — Àìè àêî íÿêîÿ ìîæå äà áúäå îòêëþ÷åíà ñàìî îò ðóñî ìîì÷åíöå ñ ìèøêà â ðúêàòà? È òî âúâ âòîðíèê? È òî â äúæäîâåí äåí?
— Íî òè ùå îòêðèåø êàêâè ñà çàêëèíàíèÿòà, íàëè? — óñìèõíà ñå óáèåöúò.
— Äà, äà, ðàçáèðà ñå. Íàëè âå÷å óñòàíîâèõ ñúùíîñòòà íà åäíîòî. Ðåâåðñèâíà òàâìàòóðãèÿ, íàëè ñå ñåùàòå? Íî ïðîöåñèòå, ñ êîèòî ñå çàíèìàâàì, ñà ìíîãî, ìíîãî, ìíîãî... òðóäíè.
— Ñú÷óâñòâàì òè. Àêî çàäà÷àòà òè ñå ñòîðè íåïîñèëíà, òðÿáâà ñàìî äà ìè êàæåø.
— Íå! — èçêâè÷à Ñàéäíè è ñå îâëàäÿ. — Íå. Óáåäåí ñúì, ÷å ñêîðî ùå ãè ðàçãàäàÿ...
— Ïðåëåñòíî — ïðîìúëâè Òèéòàéì. Íåäîó÷èëèÿò ìàãüîñíèê ñâåäå ïîãëåä êúì ðåõàâèòå ñòðóéêè ïàðà, èçëèçàùè èçïîä âðàòàòà.
— Ãîñïîäèí Òèéòàéì, çíàåòå ëè êàêâî èìà âúòðå?
— Íå.
— Àõà. Ðàçáèðàì.
Ñàéäíè ñå âçðÿ ïå÷àëíî â ÷åòâúðòàòà êëþ÷àëêà. Íåâåðîÿòíî, íî ñè ïðèïîìíÿø òîëêîâà íåùà, êîãàòî òå íàáëþäàâà íÿêîé êàòî Òèéòàéì.
— Ãîñïîäèíå... — Îáúðíàõà ñå. Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå êà÷è íà ãîðíàòà ïëîùàäêà — Èìà îùå íÿêîé â êóëàòà. Äîêîïàõà Êîòàêà. Íå çíàì êàê ñà ãî èçäåáíàëè. Íàêàðàõ Ìúõíàòêî äà ïàçè ñòúëáèòå, à Ìðåæåñòèÿ ñå çàïèëÿ íÿêúäå.
Óáèåöúò ñå çàãëåäà â ìàãüîñíèêà, êîéòî òðåñêàâî çàïî÷íà äà ðú÷êà ÷åòâúðòàòà êëþ÷àëêà.
— È êàêâî ñå îïèòâàø äà ìè êàæåø? Íàëè íàåõ âàñ, ÿêèòå ìúæàãè, çà äà îòñòðàíÿâàòå ïîäîáíè äîñàäíè ïðîáëåìè?
Óñòíèòå íà Ñðåäíèÿ Äåéâ ïî íàâèê ñå ñâèõà çà íÿêîëêî òîïëè äóìè, íî âìåñòî òîâà ñå ÷ó:
— Äîáðå, àìà êîãî ñè èìàìå íàñðåùà? Êàðàêîíäæîëè? Âàìïèðè?
Òèéòàéì âúçäúõíà.
— Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñà ñëóæèòåëè íà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà.
— Íÿìà íà÷èí äà ñà êàòî îíèÿ, äåòî ãè ðàçêàðàõìå îòòóêà — âðúòíà ãëàâà Ñðåäíèÿ Äåéâ. — Îíèÿ ñè áÿõà íåñêîïîñàíè ìúðëüîâöè. À âñå åäíî çåìÿòà ñå å îòâîðèëà è å ãëúòíàëà Êîòàêà. — Ïîóìóâà è ñå ïîïðàâè. — Òàâàíúò, äå... — Ñòðàøíà êàðòèíêà ñå ìÿðíà â íåãîâîòî ðÿäêî óïîòðåáÿâàíî âúîáðàæåíèå. Ïðîãîíè ÿ. — È ìîìè÷åòî ãî íÿìà.
— Íèìà? Çàùî ëè ñè ñïîìíÿì êàê âè êàçàõ, ÷å òðÿáâà äà áúäå óáèòà?
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå ïðèòåñíè. Ìàì÷åòî Ëèëèóàéò âúçïèòà ìîì÷åòàòà ñè äà ñå äúðæàò ïðèëè÷íî ñ æåíèòå. Âíóøåíèÿòà é áÿõà îñòàâèëè íåçàëè÷èìè ñëåäè â ñúçíàíèÿòà èì, ïîäêðåïåíè è îò áåëåçèòå ïî çàäíèöèòå èì.
Îñòàíàëèòå àâåðè ïúê íÿìàõà íèùî ïðîòèâ äà ñå îòúðâàò îò âñåêèãî, àêî ñòîè íà ïúòÿ èì êúì ñåðèîçíè ñóìè, íî ñòðàøíî ñå ïîäðàçíèõà çàðàäè ìîìè÷åòî. Êàê òúé Òèéòàéì ùå èì çàïîâÿäâà äà î÷èñòÿò íÿêîãî ïðîñòî çàùîòî âå÷å íå ìó å íóæåí?
— Ìèñëåõìå ñè... À áå, íå ñå çíàå ê'âî ìîæå äà ñòàíå...
— Òÿ íå íè å íåîáõîäèìà — âäèãíà ðàìåíå óáèåöúò.
À Ñàéäíè ðîâåøå ïðèïðÿíî â äîíåñåíèòå ñïðàâî÷íèöè.
— Òóé ìÿñòî íàïðàâî ñè å ëàáèðèíò... — âúçäúõíà Ñðåäíèÿ Äåéâ.
— Óâè, ïðàâ ñè. Àç îáà÷å íå ñå ñúìíÿâàì, ÷å êîèòî è äà ñà íåæåëàíèòå ïîñåòèòåëè, ùå óñïåÿò äà íè íàìåðÿò. Ìîæå áè ïðåêàëÿâàì ñ íàäåæäèòå, íî, òîêó-âèæ, îïèòàò è íåùî ãåðîè÷íî...

Âàéúëåò è Õëåí÷î òè÷àõà íàäîëó ïî ñòúëáèòå.
— Çíàåòå ëè êàê ìîæåì äà íàïóñíåì òîâà ìÿñòî? — ïîïèòà òÿ.
— À âèå íå çíàåòå ëè?
— Èìà íÿêàêâà... ïðîëóêà. Àêî âúðâèòå êúì íåÿ è çíàåòå, ÷å å òàì, ïðåìèíàâàòå.
— Èçâåñòíî ëè âè å êúäå å òàçè ïðîëóêà?
— Íå! Äîñåãà íå ñúì ñòúïâàëà òóê! È ìè áÿõà íàõëóïèëè ÷óâàë íà ãëàâàòà, êîãàòî äîéäîõìå! Àç ñàìî ïðèáèðàõ ïàäíàëèòå çúá÷åòà íà äå÷èöàòà! — Âàéúëåò çàõëèïà. — Âðú÷âàò òè ñïèñúêà, îáÿñíÿâàò òè çà ïåò ìèíóòè êàêâî äà ïðàâèø, äîðè òè óäúðæàò ïî äåñåò öåíòà íà ñåäìèöà çà ñòúëáàòà. Ïðèçíàâàì, ñáúðêàõ ñ ìàëêèÿ Óèëÿì Ðóáèí ìèíàëàòà ñåäìèöà, íî äà ìè áÿõà êàçàëè! Óæ òðÿáâàëî äà ñå âçåìå êîéòî è äà å çúá, àêî...
— À... â êàêâî ñå ñúñòîåøå ãðåøêàòà?
— Ñëó÷è ñå, çàùîòî òîé ñè áåøå ïúõíàë ãëàâàòà ïîä âúçãëàâíèöàòà, íî êîãàòî íè äàâàò êëåùèòå, èçîáùî íå èì õðóìâà äà íè îáÿñíÿò, ÷å íå áèâà...
Õëåí÷î ñè ìèñëåøå, ÷å òÿ íåñúìíåíî èìà ïðèÿòåí ãëàñ, íî çàùî ëè ãî äðàçíåøå?
— Íàé-äîáðå äà èçëåçåì îò òàçè êóëà — ïðåäëîæè òîé. — Èíà÷å ìîæå äà íè ÷óÿò.
— À ñ êàêúâ âèä áîæåñòâåíà ðàáîòà ñå çàíèìàâàòå? — ïðåñòðàøè ñå äà ïîïèòà òÿ.
— Àìè... Î, àç... Òîâà-îíîâà.... Àç...
Õëåí÷î ñå íàïúâàøå äà ñú÷èíè íåùî âúïðåêè ïóëñèðàùàòà áîëêà â ñëåïîî÷èÿòà ñè. È òîãàâà ãî îñåíè åäíà îò îíåçè èäåè, êîèòî èçãëåæäàò âåëèêîëåïíè íà ïèÿíà ãëàâà. Å, äà, íÿêîé äðóã áå ïîãúëíàë àëêîõîëà.
— Âñúùíîñò ñúì íà ñâîáîäíà ïðàêòèêà — èçðå÷å òîé ñ èçìú÷åíà áîäðîñò.
— Íî êàê å âúçìîæíî äà ñúùåñòâóâà áîã íà ñâîáîäíà ïðàêòèêà?!
— Âèæòå êàêâî... Àêî íÿêîé îò îñòàíàëèòå ïîèñêà äà èçëåçå â îòïóñê èëè äà ñå ïîðàçñåå, àç ãî çàìåñòâàì. — Â òåçè îáñòîÿòåëñòâà ìîæå áè íå áåøå íàé-ìúäðîòî ðåøåíèå äà äàâà âîëÿ íà âúîáðàæåíèåòî ñè. — ×åñòíî êàçàíî, ïðåêàëåíî çàåò ñúì íàïîñëåäúê. Íå óñïÿâàì äúõ äà ñè ïîåìà. Íÿìàòå ïðåäñòàâà êàê ìå åêñïëîàòèðàò! Èçîáùî íå ñå çàìèñëÿò ðåäíî ëè å äà ñå îòäàäàò íà óäîâîëñòâèÿ, âúïëúòåíè â íÿêîé áÿë áèê èëè ëåáåä. Ñàìî ìå òóïàò ïî ðàìîòî: „Åé, Õëåí÷î, ïðèÿòåë÷å, ïîåìè íåùàòà, îòãîâàðÿé íà ìîëèòâèòå è òàêà íàòàòúê, çíàåø êàêâî äà âúðøèø." Íÿìàì ñâîáîäíà ìèíóòêà, íî â òåçè âðåìåíà íå ìîæåø äà îòêàçâàø êàêâàòî è äà å ðàáîòà...
Âàéúëåò ñå êîêîðåøå î÷àðîâàíà.
— À êîãî çàìåñòâàòå â ìîìåíòà?
— Õì, àìè... Áîãà íà ìàõìóðëóêà...
— Áîã íà ìàõìóðëóêà ëè?! Óæàñíî! Õëåí÷î îãëåäà çà ìèã ñâîÿòà èçöàïàíà è ñìà÷êàíà òîãà.
— Ñèãóðíî òàêà èçãëåæäà îòñòðàíè... — óñïÿ äà èçìúíêà.
— Íå ñòå îñîáåíî ïîäõîäÿù çà òàçè ðàáîòà.
— Î, çíàì, çíàì!
— Ïîâå÷å âè ïðèëè÷à äà ñòå â ðîëÿòà íà íÿêîé îò íàé-âàæíèòå áîãîâå — âúîäóøåâåíî ïðîäúëæè Âàéúëåò. — Ëåñíî ñè ïðåäñòàâÿì êàê çàìåñòâàòå íàïðèìåð Éî èëè Ïðîâèäåíèåòî.
È íåãîâîòî ÷åíå óâèñíà íà ñâîé ðåä.
— Âåäíàãà ïîçíàõ, ÷å òàçè ðîëÿ íå å çà âàñ... — ïîõâàëè è ñåáå ñè òÿ.
Íÿêîé âå÷å îïèðàøå îñòðèåòî íà ìå÷ â øèÿòà ìó.
— Ê'âî ñòàâà òóêà, áå? — èçðúìæà Ìðåæåñòèÿ. — È Àëåÿ íà âëþáåíèòå ëè ñè èìàìå?
— ß ãî îñòàâåòå íà ìèðà! — âúçìóòè ñå Âàéúëåò.
— Òîé å áîã! Ùå ñúæàëÿâàòå çà íàõàëñòâîòî ñè!
Õëåí÷î ïðåãëúòíà ìíîãî âíèìàòåëíî. Ìå÷úò êàòî ÷å áåøå äîáðå íàòî÷åí.
— Áîã, çíà÷è? Íà ê'âî ñè áîã? Òîé ïàê ñå îïèòà äà ïðåãëúòíå.
— Àìè íà òîâà-îíîâà...
— Ñòèãà, áå... Ëåëå, êîëêî ñå ñòðåñíàõ! Òðÿáâà äà ñòúïâàì íà ïðúñòè îêîëî òåáå, à? Äà íå âçåìåø äà ìå ïîðàçèø ñ íÿêîÿ ìúëíèÿ? Ùå ìè ñúñèïåø íàñòðîåíèåòî, äà çíàåø.
Õëåí÷î íå ñìååøå äà ïîìðúäíå ãëàâàòà ñè. Íî áåøå ñúâñåì ñèãóðåí, ÷å ñ ïåðèôåðíîòî ñè çðåíèå äîëàâÿ ñìúòíî ñòðåëêàùè ñå ñåíêè ïî ñòåíèòå.
— À ñåãà, äå! — ïîäñìèõíà ñå Ìðåæåñòèÿ. — Ìàé íè ñâúðøèõà ìúëíèèòå? Åé, ñåòèõ ñå íåùî! Íèâãàø íå ñúì êëúöâàë ãúðëîòî íà...
Ñêúðöàíå.
Ëèöåòî íà áàíäèòà áåøå íà åäíà ïåäÿ îò î÷èòå íà Õëåí÷î, çàòîâà Î, áîãúò ìîæà äà ïðîñëåäè ïðîìÿíàòà îò ïúðâèÿ ðåä, îáðàçíî êàçàíî.
Î÷èòå íà ìúæà ñå çàâúðòÿõà äèâî, à îò óñòàòà ìó ñå èçòðúãíà ñàìî åäíî „ãúð".
Õëåí÷î ñå îñìåëè äà îòñòúïè êðà÷êàäâå íàçàä. Ìå÷úò íå øàâíà â ðúêàòà íà Ìðåæåñòèÿ. Ñòîåøå è òðåïåðåøå, èìàøå âèä íà ÷îâåê, êîéòî æàäóâà äà ïðîâåðè èìà ëè íåùî çàä ãúðáà ìó, íî íå áè ïîñìÿë, çàùîòî ìîæå è äà èìà.
Î, áîãúò íå ðàçáèðàøå êàê íÿêàêâî ñè ñêúðöàíå ùå òè ïîäåéñòâà òîëêîâà îïóñòîøèòåëíî. Îçúðíà ñå êúì ïúðâàòà ïëîùàäêà íà ñòúëáèòå.
— Àìà êîé óñïÿ äà ñëîæè íåçàáåëÿçàíî îíîâà íåùî òàì? — ó÷óäè ñå Âàéúëåò.
Áåøå íàé-îáèêíîâåí ãàðäåðîá. Îò òúìåí äúá è ñ ìàëêî ôèíòèôëþøêè ïî âðàòè÷êèòå, çàëåïåíè â áåçñèëåí îïèò äà ñå ïðèêðèå ôàêòúò, ÷å òîâà ñè å åäíà èçïðàâåíà êóòèÿ.
— Ìîæå áè ñòå ñå îïèòàë — ïðåäïîëîæè òÿ — äà ãî óäàðèòå ñ ãðúìîòåâèöà, íî ñòå ïðåñêî÷èë ìàëêî ïî-íàòàì â ðå÷íèêà?
— Ìîëÿ?
Õëåí÷î ãëåäàøå òó âöåïåíåíèÿ ìúæàãà, òó ãàðäåðîáà. Äúðâîäåëñêîòî ïðîèçâåäåíèå áåøå òîëêîâà îáèêíîâåíî, ÷å ÷àê èçãëåæäàøå... çëîâåùî.
— Àìè „ãúðäåðîá" êàòî ÷å å ìàëêî ïðåäè „ãúð-ìîòåâèöà"...
Òÿ ñå íàìðúùè ñúñðåäîòî÷åíî. Íÿêàêâà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî íà Õëåí÷î çàìúðìîðè: „Ïàäàì ñè ïî ìîìè÷å, êîåòî íå å îñîáåíî íàÿñíî ñ ïðàâîïèñà. Îò äðóãà ñòðàíà, òÿ ìàé ñè ïàäà ïî ñúùåñòâî ñ òîãà, âúðõó êîÿòî ñÿêàø áàíäà íåâåñòóëêè ñè å ïðàâèëà îðãèÿ. Ïî-äîáðå äà ñïðà äîòóê..."
Îñíîâíàòà ÷àñò îáà÷å ñå ÷óäåøå çàùî îò ãúðëîòî íà òîçè ÷îâåê ñå èçòðúãâà ñàìî áúëáóêàíå. Òîâà âñå ïàê å ãàðäåðîá!
— Íå, íå! — çàìúíêà Ìðåæåñòèÿ. — Íå ùà!
Ìå÷úò èçäðúí÷à íà êàìåííèòå ïëî÷è. Ãðóáèÿíúò íàïðàâè êðà÷êà çàäíåøêîì ïî ñòúïàëàòà. Ñúâñåì áàâíî. Èçãëåæäàøå, ÷å íåùî ãî ïðèäúðïâà âúïðåêè èñòåðè÷íèòå óñèëèÿ íà âñè÷êèòå ìó ìóñêóëè.
— Êàêâî íå èñêàòå? Íå ðàçáèðàì... — ïðîìúëâè Âàéúëåò.
Õëåí÷î çà ïðúâ ïúò íàáëþäàâàøå êàê íÿêîé ñå îáðúùà, âñå åäíî ãèãàíòñêà ðúêà ãî ñòèñêà çà ãëàâàòà è ãî âúðòè.
— Íå, íå, íå, íå... — Ìðåæåñòèÿ ñå ïðåïúâàøå ïî ñòúëáàòà. — Ïîìîãíåòå ìè! — ïðîøåïíà ñìàçàí.
— Íå ìîãà äà ñõâàíà ïðîáëåìà — âäèãíà ðàìåíå Õëåí÷î. — Òîâà å ãàðäåðîá, íàëè? Ñëóæè çà íàòúïêâàíå âúòðå íà ñòàðèòå äðåõè, çà äà íÿìà ìÿñòî çà íîâèòå.
Âðàòè÷êèòå ñå ðàçòâîðèõà ïîäêàíÿùî. Ìðåæåñòèÿ óñïÿ äà ðàçïåðè ðúöå è äà ñå çàïúíå. Çà ìèã çàñòèíà â òàçè ïîçà.
Ïîñëå áåøå âñìóêàí ðÿçêî è âðàòè÷êèòå òðåñíàõà. Ìàëêîòî áðîíçîâî êëþ÷å ñå çàâúðòÿ.
— Òðÿáâà äà ãî èçìúêíåì îòòàì! — âúçêëèêíà Î, áîãúò è ñå âòóðíà íàãîðå.
— Íî çàùî? — âúçïðîòèâè ñå Âàéúëåò. — Íå ñà îñîáåíî ìèëè õîðà! À è òúêìî òîçè ìè ïðàâåøå íåïðèñòîéíè íàìåöè, êîãàòî ìè íîñåøå õðàíà.
— Å, äà, íî...
Õëåí÷î áå âèæäàë äîñåãà òàêîâà ëèöå ñàìî â îãëåäàëîòî. Ìðåæåñòèÿ ìó ñå ñòîðè ñìúðòíî áîëåí.
Çàâúðòÿ êëþ÷åòî è îòâîðè âðàòè÷êèòå.
— Î, àç...
— Íå èñêàì äà ãëåäàì! Íå èñêàì äà ãëåäàì! — èç÷óðóëèêà Âàéúëåò, íàäíè÷àéêè íàñòúðâåíî íàä ðàìîòî ìó.
Õëåí÷î ñå íàâåäå è âäèãíà áîòóøèòå, îñòàâåíè ãðèæëèâî òî÷íî ïî ñðåäàòà. Ïîñëå ãè îñòàâè ïîëåêà è çàîáèêîëè, çà äà ïîãëåäíå çàäíàòà ñòðàíà íà ãàðäåðîáà.
Áåøå íàïðàâåíà îò øïåðïëàò è â åäèíèÿ úãúë èìàøå ùàìïîâàí íàäïèñ ñ ïîèçáëåäíÿëî ìàñòèëî: „Ôèðìà „Äðàòëè è ñèíîâå", óëèöà „Ôåäðà", Àíêõ-Ìîðïîðê."
— Ìàãè÷åñêè ëè å? — íåðâíî ïîïèòà Âàéúëåò.
— Íå çíàì äàëè íåùî ìàãè÷åñêî íîñè è ôèðìåíèÿ çíàê íà ïðîèçâîäèòåëÿ...
— Äà, îáà÷å íàèñòèíà èìà è âúëøåáíè ãàðäåðîáè! — âñå îùå íåñïîêîéíî âúçêëèêíà òÿ. — Àêî âëåçåø â òÿõ, èçëèçàø â íÿêîÿ âúëøåáíà ñòðàíà.
Õëåí÷î ïàê ìèíà îòïðåä, çà äà ïîãëåäíå áîòóøèòå.
— Õì... Âåðîÿòíî.

— ÌÈÑËß, ×Å ÅÄÍÎ ÎÁßÑÍÅÍÈÅ Å ÍÀÏÚËÍÎ ÓÌÅÑÒÍÎ Â ÑËÓ×Àß.
— È àç ñè ìèñëÿ, ÷å íè ãî äúëæèø — ïîòâúðäè Ðèäêúëè. — Íàîêîëî ùúêàò ðàçíè èçðîä÷åòà è íè ÿäàò ÷îðàïèòå è ìîëèâèòå, à ìàëêî ïî-ðàíî îòðåçâÿâàõìå åäèí òèï, êîéòî ñå ìèñëè çà Áîãà íà ìàõìóðëóêà. È íèå ðåøèõìå, ÷å íåùî ëîøî å ñïîëåòÿëî Äÿäî Ïðàñ. Ïðàâè áÿõìå, íàëè?
— Õåêñúò áåøå ïðàâ, ãîñïîäèí Àðõèêàíöëåð — ó÷òèâî, íî òâúðäî ãî ïîïðàâè Ïîíäúð.
- ÕÅÊÑÚÒ ËÈ? ÊÀÊÂÎ Å ÕÅÊÑÚÒ?
- Ú-ú... Õåêñúò ìèñëè... òîåñò èç÷èñëÿâà, ÷å äíåñ òðÿáâà äà å íàñòúïèëà îãðîìíà ïðîìÿíà â ïðèðîäàòà íà âÿðàòà.
Íåçíàéíî çàùî Ïîíäúð ñè ïðåäñòàâÿøå, ÷å Ñìúðò åäâà ëè áè îäîáðèë ïîÿâàòà íà íåæèâè òâîðåíèÿ, êîèòî ìèñëÿò.
- ÃÎÑÏÎÄÈÍ ÕÅÊÑÚÒ Å ÏÐÎßÂÈË ÇÀÁÅËÅÆÈÒÅËÍÀ ÏÐÎÍÈÖÀÒÅËÍÎÑÒ. ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÁÅØÅ... — Ñìúðò ìëúêíà, çà äà ïîäáåðå íóæíèòå ìó äóìè. - ËÈÏÑÂÀ ÄÎÑÒÀÒÚ×ÍÎ ÑÌÈÑËÅÍÎ ÏÎÍßÒÈÅ Â ×ÎÂÅØÊÈß ÅÇÈÊ. ÎÒ ÅÄÍÀ ÑÒÐÀÍÀ, ÌÎÆÅÌ ÄÀ ÃÎ ÎÁßÂÈÌ È ÇÀ ÌÚÐÒÚÂ, ÍÎ ÎÒ ÄÐÓÃÀ ÑÒÐÀÍÀ, ÍßÌÀ ÄÀ Å ÑÚÂÑÅÌ ÒÎ×ÍÎ... ÅÄÈÍ ÁÎÃ ÍÅ ÌÎÆÅ ÄÀ ÁÚÄÅ ÓÁÈÒ. ÍÅ È ÍÀÏÚËÍÎ. ÄÀ ÐÅ×ÅÌ, ×Å ÁÅØÅ ÆÅÑÒÎÊÎ ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍ Â ÑÚÙÅÑÒÂÓÂÀÍÅÒÎ ÑÈ.
- Åõ, áîãîâå! — ïîêëàòè ãëàâà Ðèäêúëè. — Êîìó ñå å ïðèèñêàëî äà èçðèòà ñòàðåöà îò ñöåíàòà?
- ÒÎÉ ÈÌÀ ÂÐÀÃÎÂÅ.
- ×å êàêâî å ñòîðèë? Äà íå å ïðîïóñíàë íÿêîé êîìèí?
- ÂÑßÊÎ ÑÚÙÅÑÒÂÓÂÀÙÎ ÑÚÇÄÀÍÈÅ ÈÌÀ ÂÐÀÃÎÂÅ.
- Ñåðèîçíî? Âñÿêî?!
- ÄÀ. È ÒÎ ÌÎÃÚÙÈ ÂÐÀÃÎÂÅ. ÍÎ ÒÎÇÈ ÏÚÒ ÒÅ ÏÐÅÊÀËÈÕÀ. ÂÅ×Å ÈÇÏÎËÇÂÀÒ ÕÎÐÀ ÇÀ ÄÅßÍÈßÒÀ ÑÈ.
- Àìà êîè ñà òå?
- ÎÍÅÇÈ, ÊÎÈÒÎ ÑÌßÒÀÒ, ×Å ÂÑÅËÅÍÀÒÀ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÏÐÅÄÑÒÀÂËßÂÀ ÊÓÏ×ÈÍÀ ÊÀÌÚÍÈ, ÎÁÈÊÀËßÙÈ ÏÎ ÑÏÐÅÒÍÀÒÈ ÎÐÁÈÒÈ. ×ÓÂÀË ËÈ ÑÈ ÍßÊÎÉ ÄÀ ÑÏÎÌÅÍÀÂÀ ÐÅÂÈÇÎÐÈÒÅ?
— Ïðåäïîëàãàì, ÷å Êîâ÷åæíèêúò ìîæå äà ñå å ïîîïëåñêàë, êàêúâòî ñè å...
— ÃÎÂÎÐß ÒÈ ÍÅ ÇÀ ÐÅÂÈÇÎÐÈ ÍÀ ÔÈÍÀÍÑÈ, À ÍÀ ÐÅÀËÍÎÑÒÈ. ÒÅ ÑÌßÒÀÒ ÆÈÂÎÒÀ ÇÀ ÏÅÒÍÎ ÂÚÐÕÓ ÂÑÅËÅÍÀÒÀ. ÇÀ ÇÀÐÀÇÀ. ÇÀ ÌÐÚÑÎÒÈß, ÊÎßÒÎ ÑÀÌÎ ÈÌ ÐÀÇÂÀËß ÕÓÁÀÂÈß ÐÅÄ.
— È êàêúâ òðÿáâà äà å òîçè ðåä?
— Òîçè, êîéòî îñèãóðÿâà åôåêòèâíî ôóíêöèîíèðàùà Âñåëåíà.
— Õì, àç ïúê ñè ìèñëåõ, ÷å òÿ ôóíêöèîíèðà çàðàäè íàñ... Âñúùíîñò çà äà ãî èìà Ïðîôåñîðà ïî ïðèëîæíà àíòðîïèêà, íî è íèå ñå îáëàæâàìå ïîêðàé íåãî. — Àðõèêàíöëåðúò ñå ïî÷åñà ïî áðàäàòà. — È àç ùÿõ äà ðúêîâîäÿ åäèí èäåàëíî ôóíêöèîíèðàù Óíèâåðñèòåò, àêî íå ìè ñå ìîòàåõà ðàçíè ñòóäåíòè â êðàêàòà.
— ÈÌÅÍÍÎ.
— Çíà÷è èñêàò äà ñå îòúðâàò îò íàñ?
— ÈÑÊÀÒ ÄÀ ÁÚÄÅÒÅ ÏÎ-ÌÀËÊÎ ÑÊËÎÍÍÈ ÊÚÌ... ÎÕ, ÇÀÁÐÀÂÈÕ ÄÓÌÀÒÀ. ÄßÄÎ ÏÐÀÑ Å ÑÈÌÂÎË ÍÀ ÒÎÂÀ ÂÀØÅ ÑÂÎÉÑÒÂÎ. ÌÎÆÅ ÁÈ ÑÊËÎÍÍÎÑÒÒÀ ÊÚÌ ÍÅÈÑÒÈÍÈ? — Ñìúðò ùðàêíà ñ ïðúñòè è åõîòî îòñêî÷è îò ñòåíèòå. - ÈËÈ Å ÏÎ-ÏÐÀÂÈËÍÎ ÄÀ ÃÈ ÍÀÐÅÊÀ „ÎÁÍÀÄÅÆÄÀÂÀÙÈ ËÚÆÈ"?
— Íåèñòèíè ëè? — ïðîìúðìîðè Ðèäêúëè. — ×å àç ñúì ÷åñòåí, êîëêîòî å äúëúã äåíÿò! Äîáðå äå, êàêâî ïúê òîëêîç êàçàõ òîÿ ïúò?
Ïîíäúð ãî äúðïàøå çà ðîáàòà. Çàøåïíà íàñòîé÷èâî â óõîòî ìó. Àðõèêàíöëåðúò ñå ïðîêàøëÿ îò íåóäîáñòâî.
— Òîêó-ùî ìè áåøå íàïîìíåíî, ÷å äíåñ âñúùíîñò å íàé-êúñèÿò äåí â ãîäèíàòà. Òîâà îáà÷å èçîáùî íå ïîñòàâÿ ïîä ñúìíåíèå ìîÿòà ïîçèöèÿ, ìàêàð äà áëàãîäàðÿ íà êîëåãàòà ñè çà íåîöåíèìèÿ ìó ïðèíîñ è íåèçìåííàòà ãîòîâíîñò äà ïîïðàâÿ ìîèòå äðåáíè, íî âíàñÿùè èçâåñòíè çàòðóäíåíèÿ ãðåøêè. Âñå ïàê ïðîäúëæàâàì äà òâúðäÿ, ÷å àç èìàì çàáåëåæèòåëíîòî êà÷åñòâî äà ñå ïðèäúðæàì êúì èñòèíàòà. Èçÿâëåíèÿòà ìè ïðåä Ñúâåòà íà ìàãüîñíèöèòå íå áè òðÿáâàëî äà ñå âêëþ÷âàò â ñìåòêàòà.
-ÈÌÀÕ ÏÐÅÄÂÈÄ ÖßËÎÒÎ ×ÎÂÅ×ÅÑÒÂÎ. ÕÌ... ÒÎÅÑÒ ÍÀÂÈÊÀ ÂÈ ÄÀ ÓÂÅÐßÂÀÒÅ ÂÑÅËÅÍÀÒÀ, ×Å Òß ÍÅ Å ÒÎ×ÍÎ ÒÎÂÀ, ÊÎÅÒÎ ÂÑÚÙÍÎÑÒ Å.
- Ñåãà ìå îïëåòå íàïúëíî — âðúòíà ãëàâà Àðõèêàíöëåðúò. — Âïðî÷åì òúé è íå ðàçáðàõ çàùî òè âúðøèø íåãîâàòà ðàáîòà.
- ÍßÊÎÉ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ß ÑÂÚÐØÈ. ÍÅÂÅÐÎßÒÍÎ ÂÀÆÍÎ Å ÄÀ ÁÚÄÅ ÂÈÄßÍ È ÄÀ ÏÎÂßÐÂÀÒ Â ÍÅÃÎ. ÏÐÅÄÈ ÈÇÃÐÅÂ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÑÅ ÍÀÒÐÓÏÀ ÄÎÑÒÀÒÚ×ÍÎ ÑÈËÍÀ ÂßÐÀ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ.
- Çàùî?
- ÇÀ ÄÀ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ ÑËÚÍÖÅÒÎ Â ÍÅÁÅÒÎ.
Äâàìàòà ìàãüîñíèöè çÿïíàõà Ñìúðò.
- ÐßÄÊÎ ÑÅ ØÅÃÓÂÀÌ - óâåðè ãè òîé. Â òîçè ìèã ñå ðàçíåñå ïèñúê íà áåçäúíåí óæàñ.
- Ìàé áåøå Êîâ÷åæíèêúò — äîñåòè ñå Ðèäêúëè. — À ñå ÷óâñòâàøå íåîáè÷àéíî äîáðå äíåñ...
Ïðè÷èíàòà çà ïîòðåñà íà Êîâ÷åæíèêà ëåæåøå íà ïîäà â íåãîâàòà ñïàëíÿ.
Áåøå ìúðòâåö. Íèòî åäèí æèâ ÷îâåê íå áè ìîãúë äà èìà òàêîâà èçðàæåíèå íà ëèöåòî ñè.
Äðóãè ìàãüîñíèöè âå÷å áÿõà íàõúëòàëè â ñòàÿòà. Ðèäêúëè ãè ðàçáëúñêà áåçöåðåìîííî.
— Åõ, áîãîâå... Ùî çà ôèçèîíîìèÿ! Êàòî ãëåäàì, ñïîìèíàë ñå å îò ñòðàõ. Êàêâî ëè ñå å ñëó÷èëî?
— Äîêîëêîòî ìîæàõìå äà óñòàíîâèì ôàêòèòå — âàæíî çàïî÷íà Äåêàíúò, — Êîâ÷åæíèêúò îòâîðèë ãàðäåðîáà è íàìåðèë òîçè ÷îâåê âúòðå.
— Íèìà? Íå áèõ êàçàë, ÷å ãîðêèÿò íè Êîâ÷åæíèê å ÷àê òîëêîç ñòðàøåí.
— Íå ìå ðàçáðà, Ìóñòðóì. Òðóïúò ïðîñòî ñå ñòîâàðèë âúðõó íåãî.
Êîâ÷åæíèêúò ñòúð÷åøå â úãúëà ñ ïðèñúùàòà ñè ãðèìàñà íà áëàæåíî ìîçú÷íî ñúòðåñåíèå.
— Åé, äðàãè, äîáðå ëè ñè? — ïîäõâàíà ãî Àðõèêàíöëåðúò. — Êîëêî ñà åäèíàäåñåò ïðîöåíòà îò 1276?
— Ñòî è ÷åòèðèäåñåò öÿëî è òðèäåñåò è øåñò ñòîòíè — áåçìåòåæíî îòâúðíà Êîâ÷åæíèêúò.
— Àõà, âúâ ôîðìà ñè — âåñåëî ãî ïîõâàëè Ðèäêúëè. — Ñàìî òàÿ èñòîðèÿ ìàëêî ìå ïðèòåñíÿâà... Íå ñìå èìàëè òðóï â ãàðäåðîá ñëåä ïðîèçøåñòâèåòî ñ Àðõèêàíöëåðà Áúêúëáè.
— Âñè÷êè ãî ïðåäóïðåäèõìå, ÷å êëþ÷àëêàòà çàÿæäà — ìðà÷íî îòðîíè Äåêàíúò. Ðèäêúëè ïàê ñå âòîðà÷è â òðóïà.
— Ñëó÷àéíî äà ãî ïîçíàâàòå? Ïðèëè÷à ìè íà óëè÷åí áèÿ÷. È êúäå ëè ñà ìó áîòóøèòå?
Äåêàíúò èçâàäè ñòúêëåíî êóá÷å îò äæîáà ñè è ãî ðàçìàõà íàä òÿëîòî.
— Ñåðèîçíè òàâìàòóðãè÷íè ñìóùåíèÿ, ãîñïîäà — ñúîáùè ñëåä ìàëêî. — Èçòúðñèë ñå å òóê ñ ìàãèÿ.
— Çàïî÷íà äà ðîâè ïî äæîáîâåòå íà òðóïà è èçâàäè øåïà ìàëêè áåëè íåùèöà. — Ú-ú-úõ!... Çúáè!
— Êîé èäèîò õîäè ñúñ çúáè â äæîáîâåòå? — èçíåíàäà ñå Àðõèêàíöëåðúò.
— Ìîæå áè íåêàäúðåí áîêñüîð? — ïðåäïîëîæè Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Ùå îòèäà äà ïîâèêàì Ìîäî. Íå å çëå äà ìàõíå òåçè òëåííè îñòàíêè îòòóê.
— Ùîì èìàìå äàííè îò òàâìîìåòúðà — çàìèñëè ñå Ðèäêúëè, — çàùî äà íå ñå äîïèòàìå äî Õåêñà?
— Ìóñòðóì — ñòðîãî èçðå÷å Äåêàíúò, — àç ïðîäúëæàâàì äà äúðæà íà óáåæäåíèåòî ñè, ÷å âñå ïàê èìà ïðîáëåìè, êîèòî ìîæåì äà ðåøèì è áåç ó÷àñòèåòî íà îíàçè ìèñëåùà... ìåëíèöà.
Ñìúðò îãëåæäàøå âíèìàòåëíî Õåêñà.
— ÇÍÀ×È ÒÎÂÀ Å ÌÀØÈÍÀ ÇÀ ÌÈÑËÅÍÅ?
— Ú-ú... äà, ñúð — ïîòâúðäè Ïîíäúð Ñòèáúíñ. — Êîãàòî ñïîìåíàõòå... Àìè âèæòå, Õåêñúò âÿðâà âúâ âñè÷êî... Íî íàëè ñëúíöåòî âñå ïàê ùå èçãðåå? Òîâà ìó å ðàáîòàòà ú êðàÿ íà êðàèùàòà.
— ÎÑÒÀÂÈ ÍÈ ÑÀÌÈ.
Ïîíäúð çàáúðçà ñ ãúðáà íàïðåä êúì âðàòàòà.
Ìðàâêèòå ùúêàõà ïî òðúáè÷êèòå. Çúáíèòå êîëåëöà ñå âúðòÿõà. Ãîëÿìîòî âîäåíè÷íî êîëåëî ñ îâ÷èòå ÷åðåïè ñêðèáóöàøå êðîòêî. Íÿêúäå èç ìåõàíè÷íèòå äåáðè ïèñóêàøå ìèøêà.
— ÒÓÊ ÒÂÚÐÄßÒ, ×Å ÑÈ ÌÈÑËÈÒÅË. ÈÑÊÀÌ ÄÀ ÑÒÈÃÍÅØ ÄÎ ËÎÃÈ×ÍÎ ÇÀÊËÞ×ÅÍÈÅ ÇÀ ÏÎÑËÅÄÑÒÂÈßÒÀ, ÊÎÈÒÎ ÙÅ ÍÀÑÒÚÏßÒ, ÀÊÎ ÕÎÐÀÒÀ ÏÐÅÑÒÀÍÀÒ ÄÀ ÂßÐÂÀÒ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ. ÎÒÃÎÂÎÐÈ ÌÈ - ÑËÚÍÖÅÒÎ ÙÅ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ ËÈ Â ÍÅÁÅÒÎ?
Ìèíàõà íÿêîëêî ìèíóòè. Êîëåëöàòà ñå âúðòÿõà. Ìðàâêèòå ïîäòè÷âàõà. Ìèøêàòà ïèñóêàøå. Ïÿñú÷åí ÷àñîâíèê ñå ñïóñíà íà ïðóæèíà. Ïîëþëÿ ñå è îòñêî÷è íàãîðå.
Õåêñúò íàïèñà: +++ Ñëúíöåòî íÿìà äà ñå èçäèãíå â íåáåòî. +++
- ÏÐÀÂÈËÍÎ. ÊÀÊ ÌÎÆÅ ÄÀ ÁÚÄÅ ÏÐÅÄÎÒÂÐÀÒÅÍÎ ÒÎÂÀ?
+++ Ñ òâúðäà è íåïîêëàòèìà âÿðà. +++
- ÏÐÀÂ ÑÈ. ÈÌÀÌ ÇÀ ÒÅÁ ÅÄÍÀ ÇÀÄÀ×À, ÌÈÑËÅÙÀ ÌÀØÈÍÎ. ÂßÐÂÀÉ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ. +++ Èçïúëíÿâàì èíñòðóêöèÿòà. +++
- Å, ÂßÐÂÀØ ËÈ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ? +++Âÿðâàì. +++
-ÂßÐÂÀØ... ËÈ... Â... ÄßÄÎ... ÏÐÀÑ? ÎÒÃÎÂÎÐÈ ÌÈ.
+++ÂßÐÂÀÌ!!! +++
Íàñòúïè ïðîìÿíà â íåëåïîòî ñòðóïâàíå íà òðúáè÷êè è ÷àñòè÷êè. Ãîëÿìîòî êîëåëî ñå íàìåñòè â íîâî ïîëîæåíèå. Îò äðóãàòà ñòðàíà íà ñòåíàòà çàáðúì÷àõà ï÷åëè.
- ÄÎÁÐÅ.
Ñìúðò ïîíå÷è äà ñè òðúãíå, íî ïåðîäðúæêàòà çàñêúðöà òðåñêàâî. Èç÷àêà è âçå èçïèñàíèÿ ëèñò.
+++ Ñêúïè Äÿäî Ïðàñ, çà Ïðàñîêîëåäà ñè ïîæåëàâàì...+++
- Î, ÍÅ. ÒÀ ÒÈ ÍÅ ÌÎÆÅØ ÄÀ ÌÓ ÏÈØÅØ... — Ñìúðò ñå çàìèñëè. — À ÇÀÙÎ ÍÅ? +++ Òàêà å. Âå÷å èìàì ïðàâî. +++ Ñìúðò äî÷åòå ñïèñúêà.
- ÂÑÅ ÏÀÊ ÒÈ ÑÈ ÌÀØÈÍÀ. ÂÅÙÈÒÅ ÍßÌÀÒ ÑÒÐÅÌÅÆÈ. ÅÄÍÀ ÄÐÚÆÊÀ ÍÀ ÂÐÀÒÀ ÍÅ ÈÑÊÀ ÍÈÙÎ, ÌÀÊÀÐ ÄÀ Å ÑËÎÆÅÍ ÌÅÕÀÍÈÇÚÌ.
+++ Âñè÷êè íåùà êîïíåÿò äà áúäàò íåùî äðóãî. +++
- ÓÁÅÄÈÒÅËÅÍ ÄÎÂÎÄ. Ñìúðò ñå ñåòè çà ìúíè÷êèòå àëåíè öâåò÷åòà â ÷åðíèòå äúëáèíè.
- ÏÎÂÅ×ÅÒÎ ÏÎÍßÒÈß Â ÒÂÎß ÑÏÈÑÚÊ ÑÀ ÌÈ ÍÅÏÎÇÍÀÒÈ. ÓÂÈ, ÅÄÂÀ ËÈ È ×ÓÂÀËÚÒ ÙÅ ÓÑÏÅÅ ÄÀ ÈÇÏÚËÍÈ ÆÅËÀÍÈßÒÀ ÒÈ.
+++ Ìíîãî ñúæàëÿâàì. +++
- ÍÎ ÍÈÅ ÙÅ ÍÀÏÐÀÂÈÌ ÂÑÈ×ÊÎ ÏÎ ÑÈËÈÒÅ ÑÈ - îáåùà Ñìúðò. - ÏÐÈÇÍÀÂÀÌ, ×Å ÙÅ ÌÈ ÎËÅÊÍÅ, ÊÎÃÀÒÎ ÒÀÇÈ ÍÎÙ ÎÒÌÈÍÅ. ÍÅÑÐÀÂÍÈÌÎ ÏÎ-ÒÐÓÄÍÎ Å ÄÀ ÏÎÄÀÐßÂÀØ, ÎÒÊÎËÊÎÒÎ ÄÀ ÏÎËÓ×ÀÂÀØ. - Òîé áðúêíà â ÷óâàëà. — ß ÄÀ ÂÈÄÈÌ ÑÅÃÀ... ÍÀ ÊÎËÊÎ ÃÎÄÈÍÊÈ ÑÈ?

Íàêðàÿ Ñþçúí âúðâåøå áàâíî è íà ïðúñòè ïî ñòúïàëàòà, à ñ äÿñíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå äðúæêàòà íà ìå÷à.
„Åòî ìå òóê, ïðàêòè÷íî íàñòðîåíà êúì æèâîòà ãóâåðíàíòêà, êîÿòî íà óì ñúáèðà ïî-áúðçî, îòêîëêîòî îñòàíàëèòå íà õàðòèÿ, à ñå êàòåðÿ â êóëà ñ ôîðìàòà íà çúá, ñîáñòâåíîñò íà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà, è ñå êàíÿ äà ðàçìàõâàì ìå÷, ñîáñòâåíîñò íà Ñìúðò... Âñåêè ïúò åäíî è ñúùî. À êàê ìè ñå èñêà ïîíå åäèí ìåñåö, åäèí-åäèíñòâåí ïðîêëåò ìåñåö äà ìè ñå ðàçìèíå áåç òåçè ãëóïîñòè!"
×óâàøå ãëàñîâå ìàëêî ïî-íàãîðå. Îáñúæäàõà íÿêàêâà êëþ÷àëêà.
Íàäíèêíà èççàä úãúëà îò ïîñëåäíîòî ñòúïàëî.
Òóê ìàé èìàøå âðåìåíåí áèâàê. Âèæäàõà ñå ðàçíè òîðáè è ïîñòåëêè. Äâàìà ñåäÿõà íà ñàíäúöè è íàáëþäàâàõà òðåòè, êîéòî ÷îâúðêàøå âðàòà â èçâèòà ñòåíà. Åäèíèÿò ìúæ áåøå íàé-÷óäîâèùíàòà ãðàìàäà, êîÿòî áå âèæäàëà ïðåç æèâîòà ñè — îò îíåçè ìåñåñòè âåëèêàíè, ÷èèòî íàãëåä óáåäèòåëíè òëúñòèíè ïðè íóæäà ñå îêàçâàò êóïèùà îò ñúâñåì ëåêî îòïóñíàòè ìóñêóëè. À äðóãèÿò...
— Çäðàñòè — ïðèâåòñòâà ÿ íÿêîé âåñåëî äî óõîòî é. — Êàê ñå êàçâàø?
Òÿ ñå çàñòàâè äà èçâèå ãëàâàòà ñè êúì íåãî ìíîãî áàâíî è îòìåðåíî.
Ïúðâî âèäÿ ìúòíèÿ ñèâ áëÿñúê íà ñòúêëåíîòî îêî. Ïîñëå æúëòåíèêàâîáÿëî îêî ñ òî÷èöà âìåñòî çåíèöà.
À îêîëî î÷èòå èìàøå äðóæåëþáíî ðîçîâî ëèöå, óâåí÷àíî ñ íåâèííè êúäðèöè. Âñúùíîñò áåøå äîñòà õóáàâî êàòî çà ìúæ, îáà÷å î÷èòå ïîäñêàçâàõà, ÷å ìîæå è äà å îòêðàäíàòî îò äðóãèãî.
Ðúêàòà é ïîñåãíà íåâîëíî, íî âåñåëèÿò ìëàäîê ÿ èçïðåâàðè — âå÷å èçìúêâàøå íîæíèöàòà èçïîä êîëàíà é.
— À, íå! — îòïúäè òîé íåáðåæíî îïèòèòå é äà ñè âúðíå îðúæèåòî. — Âèæ òè, âèæ òè... Êàêâà èçíåíàäà! Áÿëà êîñòåíà äðúæêà, áåçâêóñíè îðíàìåíòè ñ ÷åðåïíè ìîòèâè... Âòîðîòî ëþáèìî îðúæèå íà Ñìúðò, íàëè? Ñòðàõîòíà Ïðàñîêîëåäà ñè ïðåêàðâàì òàçè ãîäèíà! È òúé, òè òðÿáâà äà ñè Ñþçúí Ñòî-Õåëèò. Áëàãîðîäíè÷êà. Áèõ òè ñå ïîêëîíèë — òîé èç-ïúðõà ëåêî íàçàä, — íî ñå áîÿ äà íå ìè ñòîðèø íåùî ñòðàøíî...
Ïðåêúñíà ãî òèõî ùðàêàíå, à ìàãüîñíèêúò äî âðàòàòà ñå çàäúõà îò ëèêóâàíå.
— Äà! Äà! Äúðâåíà êëå÷êà çà çúáè â ëÿâàòà ðúêà! Àìà ÷å å ëåñíî! — Òîé çàáåëÿçà âòðåí÷åíèÿ ïîãëåä íà Ñþçúí è èçõúìêà ïðèòåñíåí. — Ãîñïîäèí Òèéòàéì, îòâîðèõ ïåòàòà êëþ÷àëêà! Íèêàêâè ïðîáëåìè! Èçïîëçâàíà å îñíîâíàòà îêóëòíà ïîñëåäîâàòåëíîñò íà Óîäëè! Âñåêè ãëóïàê áè ìîãúë äà ãè îòâîðè, àêî ÿ çíàå!
— Àç ÿ çíàì — êðîòêî ñúîáùè Òèéòàéì, áåç äà îòäåëÿ ïîãëåä îò Ñþçúí.
— À... — Óìúò íà Ñàéäíè ñÿêàø íàòèñíà ïåäàëèòå íàçàä ñ âñå ñèëà, çàùîòî îòïðåä ãî ÷àêàøå íåîñïîðèìèÿò ôàêò, ÷å óáèåöúò íÿìà âðåìå äà ñå çàíèìàâà ñ èçëèøíè õîðà. — Èìà... è... íÿêîè... ëþáîïèòíè... íîâîâúâåäåíèÿ... Õèòðîóìíè. Äà. Àç... àìè... ùå ñå çàåìà ñ øåñòàòà...
— Îòêúäå çíàåø êîÿ ñúì? — ñîïíà ñå Ñþçúí.
— ×å äà íå å íÿêàêâà òàéíà? Âêëþ÷åíà ñè â „Ñïðàâî÷íèê çà áëàãîðîäíèòå ñåìåéñòâà" íà Òóúðï. Èçó÷àâàõìå ãî. Äúðòàêúò Ìåðèñåò äîðè íè ïîäõâúðëÿøå âñåêè ÷àñ, ÷å òàêà ñìå ùåëè äà ïîçíàâàìå áúäåùèòå ñè êëèåíòè è îáåêòè. Èçâåñòíî ìè å è êîé å äÿäî òè ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ.
Ñþçúí ñå ïîñòàðà äà ñòàíå íåâèäèìà. Óâè, áåøå ñè âñå òàêà ñðàìíî ïëúòíà.
— À òè êîé ñè ìåæäó äðóãîòî?
— Î, ìîëÿ äà áúäà èçâèíåí. Äæîíàòàí Òèéòàéì, íà âàøèòå óñëóãè. È íå ñå îïèòâàé äà ìå ÿäîñàø ñ òîçè òîí. Äðàçíÿ ñå ñàìî îò íàé-âàæíèòå íåùà. Å, ãîñïîäèí Ñàéäíè, íàïðåäâàìå ëè? Àêî ñå ïðèäúðæàìå êúì îêóëòíàòà ïîñëåäîâàòåëíîñò íà Óîäëè, ñåãà å ðåä íà ìåäòà è ñèíüîçåëåíàòà ñâåòëèíà. Ðàçáèðà ñå, àêî íîâîâúâåäåíèÿòà íå ñà ïðåêàëåíî ñëîæíè çà âàñ...
— Âåäíàãà, ãîñïîäèí Òèéòàéì.
— À òè êàê ìèñëèø — ùå ñå âòóðíå ëè äÿäî òè äà òå ñïàñÿâà? Âå÷å èìàì ìå÷à ìó. ×óäÿ ñå äàëè... Ïîðåäíîòî ùðàêàíå.
— Øåñòàòà êëþ÷àëêà, ãîñïîäèí Òèéòàéì!
— Íèìà...
— Ú-ú... èñêàòå ëè äà ñå çàåìà ñúñ ñåäìàòà?
— Êàêòî æåëàåø. Ùå ÿ îòâîðèø ñ ÷èñòî áÿëà ñâåòëèíà. Íî âåðîÿòíî âå÷å íÿìà çíà÷åíèå. Âúïðåêè òîâà òè áëàãîäàðÿ. Áåøå ìè ìíîãî ïîëåçåí.
—Ú-ú...
— Íÿìà íóæäà äà ïèòàø. Ìîæåø äà ñè âúðâèø.
Ñàéäíè äîðè íå ñå çàáàâè äà ñè ïðèáåðå òîðáàòà ñ êíèãèòå è ïðèíàäëåæíîñòèòå. Ïîëåòÿ íàäîëó ïî ñòúëáàòà, êàòî ÷å ñå áîåøå äà íå áúäå âúðíàò è çàòîâà ñå îïèòâàøå äà èçïðåâàðè çâóêà.
— Ñàìî çàòîâà ëè ñè íàõëóë òóê? — èçðå÷å Ñþçúí. — Çà äðåáíî îáèðäæèéñòâî? — Â êðàÿ íà êðàèùàòà òîé íîñåøå òèïè÷íèòå äðåõè íà óáèåö, à òÿ çíàåøå êàê äà âáåñè õîðà êàòî íåãî. — Çàïúëâàìå ñè âðåìåòî ñ âçëîìíè êðàæáè, òàêà ëè?
À òîé ïîäñêà÷àøå âúçáóäåíî.
— Êðàäåö? Êîé, àç ëè? Ãðåøèø, áëàãîðîäíà ãîñïîæèöå. Íî è äà áÿõ êðàäåö, ùÿõ äà îòìúêíà îãúíÿ îò áîãîâåòå.
— Îòäàâíà ñè ãî èìàìå.
— Ñèãóðíî âå÷å èìà è ïîäîáðåí ìîäåë. Íå, óâàæàåìà, îíåçè ñà áàíäèòè è ãðàáèòåëè. Ñâåñòíè ìîì÷åòà, ìàêàð ÷å íå áè èñêàëà äà ãè âèäèø êàê ñå õðàíÿò. Ïúðâèÿò å Ñðåäíèÿ Äåéâ, âòîðèÿò å áðàò ìó Áàíäæî. Óâåðÿâàì òå, òîé ìîæå è äà ãîâîðè.
Ìàëêî ïî-äðåáíèÿò áðàò êèìíà ìúë÷àëèâî. Ñþçúí ðàçïîçíà ïîãëåäà â î÷èòå ìó. Ìàé ñå îòêðèâàøå âúçìîæíîñò äà ãî íàñúñêà...
À èìàøå íóæäà îò íÿêàêâî ïðåèìóùåñòâî. Äîðè êîñàòà é èçãëåæäàøå îòâðàòèòåëíî. Íå ìîæåøå äà ñå ñêðèå âúâ âðåìåòî, íå ìîæåøå äà ñå ñëåå ñúñ ñòåíèòå, à åòî ÷å äîðè êîñàòà é ÿ ïîäâåæäàøå...
Áåøå íîðìàëíà. Òóê áåøå òàêàâà, êàêâàòî é ñå èñêàøå äà áúäå îòêðàé âðåìå.

Ãíóñíà, ïðîòèâíà, íåïîíîñèìà ãàäîñò!
Ñàéäíè ñå ìîëåøå ãîðåùî, äîêàòî òè÷àøå ïî ñòúëáèòå. Íå âÿðâàøå â íèêàêâè áîãîâå, çàùîòî ìàãüîñíèöèòå ïîíà÷àëî ðÿäêî ñè ïîçâîëÿâàò äà ãè ïîîùðÿâàò îùå ïîâå÷å â ùóðîòèèòå èì. Âúïðåêè òîâà ñå ìîëåøå ðàçïàëåíî, êàêòî ïîäîáàâà íà àòåèñò, êîéòî èçâåäíúæ å îáçåò îò íàäåæäàòà, ÷å å ñáúðêàë â óáåæäåíèÿòà ñè.
Íèêîé íå ãî ïîâèêà. È íèêîé íå ãî äîãîíè.
Âúïðåêè áåçóìíèÿ ñòðàõ ñè îñòàâàøå ðàçñúäëèâ ÷îâåê, çàòîâà ïîçàáàâè êðà÷êà. Íå èñêàøå äà ñå ïðåáèå òî÷íî êîãàòî ñå å èçáàâèë îò äàëå÷ ïî-óæàñíàòà îïàñíîñò.
×àê ñåãà çàáåëÿçà, ÷å ëèïñâàò áåëèòå ïðîñâåòâàùè ñòúïàëà ïîä êðàêàòà ìó. Ñòúïâàøå ïî ãîëåìè, ðàçÿäåíè îò âðåìåòî âàðîâèêîâè ïëî÷è. À ïðîòåãíàòàòà ìó ðúêà äîêîñíà èçãíèëà òóõëà.
Ïðèçðàöèòå íà ìèíàëîòî ñå íàäèãíàõà îò ñïîìåíèòå ìó. Çíàåøå êúäå ñå å îçîâàë. Áåøå â äâîðà íà ó÷èëèùåòî, ïðèòåæàâàíî è ðúêîâîäåíî îò äîñòîïî÷òåíàòà äàìà Ãàìúð Óèìáúëñòîóí.
Ñëåäîâàòåëíî ñå íàìèðàøå â ëîâíèÿ ðåçåðâàò íà Ðîíè Äæåíêñ.
Óìúò íà âúçðàñòåí ìó âíóøàâàøå, ÷å Ðîíè å áèë òúïî ñåäåìãîäèøíî äîñàäíè÷å ñ ìóñêóëè è òàì, êúäåòî òðÿáâà äà èìà ìîçúê. Äåòñêîòî âúîáðàæåíèå îáà÷å — ñ ìíîãî ïî-ãîëåìè îñíîâàíèÿ — ñè ãî áå ïðåäñòàâÿëî êàòî îëèöåòâîðåíî çåìåòðåñåíèå ñúñ çàïóøåíè íîçäðè è âå÷íî ñâèòè â þìðóöè ïðúñòè, à ïåòòå ìó ìîçú÷íè êëåòêè íàïðåãíàòè äîêðàé, çà äà èçäàâà çàïëàøèòåëíîòî ñè ñóìòåíå.
Î, áîãîâå... Òà òîâà å äúðâîòî, çàä êîåòî ñå êðèåøå Ðîíè. È èçãëåæäàøå ãðàìàäíî è íåïðèÿòíî, òî÷íî êàêòî ãî ïîìíåøå.
Íî... Ùîì è áåç òîâà å ïîïàäíàë òóê... Ïðèçíàâàøå ñè, ÷å å êëüîùàâ, íî ñåãà áåøå íåñðàâíèìî ïî-ãîëÿì îò Ðîíè Äæåíêñ. Î, äà! Êàê ùå ìó íàðèòà ñêàïàíîòî çàäíè÷å...
Îñúçíà ãðåøêàòà ñè, êîãàòî òóëîâèùåòî ïðåä íåãî ìó çàñåí÷è ñëúíöåòî.

Òèéòàéì ñå âçèðàøå çàìèñëåíî âúâ âðàòàòà.
— Çàùî ïúê äà íå ÿ îòâîðÿ? Òúé è òúé ñòèãíàõìå ÷àê äîòóê...
— Ïðèäîáèë ñè âëàñò íàä äåöàòà ÷ðåç çúáèòå èì — ëåäåíî ïðîìúëâè Ñþçúí.
— Àìè êàòî ãî êàçâàø ïî òîçè íà÷èí, íàèñòèíà çâó÷è ÷óäàòî. Âúçäåéñòâèå ÷ðåç ñõîäñòâî. Àìà ÷å ìàãèÿ! Âñå ïàê íå ìèñëèø ëè, ÷å äÿäî òè ùå ñå îïèòà äà òå ñïàñè? Ñàìî ÷å... Íå ìîæå. Òîâà ìÿñòî å íåäîñòúïíî çà íåãî. Çíà÷è çàòîâà å ïðàòèë òåá...
— Èçîáùî íå å âÿðíî! Òîé...
Ñþçúí ìëúêíà. Ïî÷óâñòâà ñå ãëóïàâî. Ñìúðò íàèñòèíà ÿ áå ïîäòèêíàë äà äîéäå. Íÿìàøå ñïîð, òîé íàó÷àâàøå âñå ïîâå÷å íåùà çà õîðàòà. È ïîíÿêîãà ñå îêàçâàøå ó÷óäâàùî ëóêàâ çà åäèí êðà÷åù ñêåëåò...
Íî... Êîëêî ïðîçîðëèâ áåøå Òèéòàéì? Ìàëêî ïðåêàëåíî ðàäîñòåí, çà äà ìó õðóìíå, ÷å ùîì Ñìúðò íå ìîæå... Ïîìú÷è ñå äà ïîòèñíå ìèñúëòà, çà äà íå ÿ ïðî÷åòå òîé â î÷èòå é.
— Íå ìè ñå âÿðâà äà îïèòà — ïðîìúëâè òÿ ðàâíîäóøíî. — Íå å óìåí êàòî òåá, ãîñïîäèí Òèéòàéì.
— Æàëêî.
— À òè ìèñëèø ëè, ÷å âñè÷êî òîâà ùå òè ñå ðàçìèíå áåçíàêàçàíî?
— Îõ... Íàäÿâàõ ñå, ÷å õîðàòà ãîâîðÿò òàêà ñàìî â êíèãèòå. — Èçâåäíúæ ëèöåòî ìó ñå îçîâà ñúâñåì áëèçî äî íåéíîòî. — Âå÷å ìè ñå ðàçìèíà. Êðàé íà Äÿäî Ïðàñ! À òîâà å ñàìî íà÷àëîòî. Ðàçáèðà ñå, ùå ïðîäúëæèì äà ñúáèðàìå çúá÷åòàòà. Êàêâè âúçìîæíîñòè ñà ñêðèòè â...
Ñÿêàø íÿêúäå äàëå÷ ñå ñðóòè ëàâèíà. Êðîòóâàùèÿò Áàíäæî ñå ïðîáóäè è òÿëîòî ìó ñå ðàçòðåñå. Âåëèêàíñêèòå ðúöå, îïðåíè íà êîëåíåòå ìó, çàïî÷íàõà äà ñå ñâèâàò.
— Òóé ê'âî áåøå?
Òèéòàéì ñå îçàäà÷è èñêðåíî.
— Êàêâî òå áåçïîêîè?
— Òè êàçà: „Êðàé íà Äÿäî Ïðàñ."
Áàíäæî ñå èçïðàâè êàòî ïëàíèíñêè âðúõ, èçäèãíàò ïëàâíî îò ñáëúñêâàùè ñå òåêòîíè÷íè ïëî÷è. Ïðúñòèòå ìó ñè îñòàíàõà áëèçî äî êîëåíåòå.
Óáèåöúò ãî ïîçàãëåäà ñ ëþáîïèòñòâî è ñå îáúðíà êúì áðàò ìó.
— Íàëè çíàå ñ êàêâî ñå çàíèìàâàìå òóê? Íå ìó ëè îáÿñíè?
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñàìî âäèãíà ðàìåíå.
— Òðåáå äà èìà Äÿäî Ïðàñ — îòñúäè Áàíäæî. — Îòêîëå ñè èìà Äÿäî Ïðàñ.
Ñþçúí ïúê ñå âçèðàøå â ïîäà. Ñèâè ïåòíà ñå ñòðåëêàõà ïî áåëèÿ ìðàìîð. Òÿ ñòîåøå â èñòèíñêà ëîêâà îò áåçïëúòíà ñèâîòà. Áàíäæî ñúùî. À îêîëî Òèéòàéì òî÷èöèòå ñå ñúáèðàõà è îòñêà÷àõà êàòî îñè îò áóðêàí÷å ñ ìàðìàëàä.
ßâíî òúðñåõà íåùî.
— Åé, àìà òè îùå ëè âÿðâàø â Äÿäî Ïðàñ? — ïîäñìèõâà ñå Òèéòàéì. — À óæ ñè òàêîâà ãîëÿìî ìîì÷å...
— Úõú, âÿðâàì ñè. Òà òè ùî êàçà: „Êðàé íà Äÿäî Ïðàñ"?
Óáèåöúò íåáðåæíî ïîñî÷è Ñþçúí.
— Òÿ ãî íàïðàâè. Òÿ óáè Äÿäî Ïðàñ. Ãóâåðíàíòêàòà â íåÿ îñâèðåïÿ îò òàçè ïðîñòîäóøíà íàãëîñò, ïðèñúùà íà äåòñêàòà ïëîùàäêà.
— Íå áÿõ àç! Òîé å...
— Òè ãî íàïðàâè!
— Íå áÿõ àç!
— Òè ãî íàïðàâè!
Áðúñíàòàòà ãëàâà íà Áàíäæî ñå çàâúðòÿ òåæêî êúì íåÿ.
— Òà ê'âî ñòàâà ñ Äÿäî Ïðàñ?
— Íå âÿðâàì äà å ìúðòúâ. Íî Òèéòàéì ãî å ðàçáîëÿë ìíîãî ëîøî...
— Íà êîãî ìó ïóêà? — îòïúðõà íàçàä óáèåöúò. — Áàíäæî, êàòî ïðèêëþ÷èì òóê, ùå èìàø ïîäàðúöè êîëêîòî ñè èñêàø! Äîâåðè ìè ñå!
— Òðåáå äà èìà Äÿäî Ïðàñ — çàòúòíà âåëèêàíúò. — Èíà÷å íåìà äà èìà Ïðàñîêîëåäà..
— Íàé-îáèêíîâåí ïðàçíèê â ÷åñò íà ñëúíöåòî — ìàõíà ñ ðúêà Òèéòàéì. — È ñ íèùî íå å...
Ñðåäíèÿ Äåéâ ñå èçïðàâè. Äÿñíàòà ìó ðúêà îïèïâàøå äðúæêàòà íà ìå÷à.
— Íèå ùå ñè õîäèì. Äâàìàòà ñ Áàíäæî. Íå ìè õàðåñâà òàÿ èñòîðèÿ. Ãðàáèë ñúì è ïàê ùå ãðàáÿ, àìà òóé íå å ÷åñòíî. Áàíäæî, òðúãâàé ñ ìåíå âåäíàãà!
— Àìà êàê òúé „Êðàé íà Äÿäî Ïðàñ"? Óáèåöúò óïîðèòî ñî÷åøå Ñþçúí.
— Õâàíè ÿ, Áàíäæî. Òÿ å âèíîâíà çà âñè÷êî! Êîëîñúò ñå çàòúòðè òåæêî, íî ñïðÿ îùå íà ïúðâàòà êðà÷êà.
— Ìàì÷åòî íè ðàçïðàâÿøå äà íå ïèïàìå ìîìè÷åòàòà è ñ ïðúñò÷å — èçáîáîòè òîé. — È áåç ñêóáàíå!
Òèéòàéì âäèãíà êúì òàâàíà åäèíñòâåíîòî ñè çäðàâî îêî. Îêîëî áîòóøèòå ìó ñèâîòàòà ñÿêàø êèïåøå â êàìúêà. È îêîëî Áàíäæî.
„Òúðñè ïðîëóêà, îïèïâà çà ñëàáî ìÿñòî!" — ïðîçðÿ Ñþçúí.
— Çíàì ãè àç ìîì÷åòàòà êàòî òåá, Òèéòàéì — ïîäõâàíà ñ íàé-ñëàäíèêàâèÿ ñè ãëàñ çàðàäè âåëèêàíà. — Òè ñè ïîáúðêàíîòî õëàïåíöå, îò êîåòî âñè÷êè ñòðàíÿò, íàëè?
— Áàíäæî! — îáàäè ñå ïî-îñòðî óáèåöúò. — Êàçàõ òè äà ÿ õâàíåø!
— Àìà ìàì÷åòî íå íè äàâàøå äà...
— Îíîâà, êîåòî âñå ñå êèñêà íàëóäíè÷àâî è äîðè íàé-íàõàêàíèòå áèÿ÷è ãî îòáÿãâàò, çàùîòî òóòàêñè ïîáåñíÿâà, ðèòà è õàïå ïî-çëå îò áÿñíî êó÷å — ïðîäúëæè Ñþçúí. — Ìîì÷åíöåòî, êîåòî òúé è íå å ïðîóìÿëî ðàçëèêàòà ìåæäó ìÿòàíåòî íà êàìúê ïî êîòêà è ïîäïàëâàíåòî é.
Çà íåéíî îãðîìíî óäîâîëñòâèå òîé ñå âòîðà÷è ÿðîñòíî.
— Ìëúêíè!
— Îáçàëàãàì ñå, ÷å íèêîé íèêîãà íå å èñêàë äà ñè èãðàå ñ òåá. Õëàïåòî áåç ïðèÿòåë÷åòà. Äåöàòà íàäóøâàò ñìàõíàòèòå, àêî ùå è îùå äà íå çíàÿò ïîäõîäÿùèòå äóìè...
— Êàçàõ òè äà ìëúêíåø! Áàíäæî! ×óäåñíî... ×óâàøå æåëàíàòà òðåïêàùà íîòêà â ãëàñà ìó.
— Îòâðàòèòåëíîòî ìîì÷åíöå, êîåòî å ïîâäèãàëî äîðè ðîêëè÷êèòå íà êóêëèòå, çà äà íàäíèêíå îòäîëó...
— Íèêîãà íå ñúì ãî ïðàâèë! Áàíäæî ñâè âåæäè ðàçòðåâîæåíî.
— Àìà ìàì÷åòî íè çàáðàíÿâàøå...
— Íå èñêàì äà ñëóøàì è äóìè÷êà ïîâå÷å çà ïðåïèêàíîòî òè ìàì÷å! — êðåñíà Òèéòàéì.
Ìå÷úò íà Ñðåäíèÿ Äåéâ èçëåòÿ ñúñ ñúðäèòî ñúñêàíå îò íîæíèöàòà.
— Òè ìàé êàçà íåùî çà ìàéêà íè? — ïðîøåïíà ïî-âúçðàñòíèÿò áðàò.
„Õà, âå÷å òðÿáâà äà âíèìàâà çà òðèìà åäíîâðåìåííî..."
— Äà, ñèãóðíà ñúì, ÷å íèêîé íå å èñêàë äà ñè èãðàå ñ òåá. È ñà ñå ñëó÷âàëè ðàçíè íåïðèÿòíîñòè, êîèòî å òðÿáâàëî äà ñå ïîòóëâàò, íàëè?
— Áàíäæî, íàïðàâè íàé-ñåòíå êàêâîòî èñêàì îò òåá! — çàïèùÿ Òèéòàéì.
Êîëîñúò ñòîåøå äî íåÿ, íî ëèöåòî ìó ñå êðèâåøå â àãîíèÿòà íà ðàçäâîåíèòå ÷óâñòâà. Îãðîìíèòå ïðúñòè òó ñå ñâèâàõà, òó ñå ðàçòâàðÿõà, à óñòíèòå ìó ìúðäàõà, ñÿêàø â ãëàâàòà ìó ñå âèõðåøå óæàñåí ñïîð.
— Íàø'òî ìàì÷å... êàçâàøå... íèâãàø äà íå...
Ñèâèòå òî÷èöè ñå ñòåêîõà ïî ïîäà è ñå ñúáðàõà â êúëáî îò ñÿíêà, êîåòî ïîòúìíÿ è ñå èçâèñè ñ íåâåðîÿòíà áúðçèíà. Íàäâåñè ñå íàä òðèìàòà ìúæå è ïðèäîáè ôîðìà.
—Åé, õàéìàíè, ïàê ëè ïî÷íàõòå ñ âàøèòå áåëè÷êè?!
×óäîâèùíàòà æåíà äúðæåøå â åäíàòà ñè ðúêà ñíîï âúðáîâè êëîíè, ïî-äåáåëè îò ìúæêè êðàê.
ßâëåíèåòî èçðúìæà ãúðëåíî.
Ñðåäíèÿ Äåéâ îòìåòíà ãëàâà, çà äà ñðåùíå ïîãëåäà íà Ìàì÷åòî Ëèëèóàéò. Âñÿêà ïîðà ïî ëèöåòî é áåøå êàòî ÿìà. Âñåêè êàôåíèêàâ çúá íàïîìíÿøå çà íàäãðîáíà ïëî÷à.
— Çíà÷è òúé, Äåéâè? Îñòàâÿø ãî äà ñå íàáúðêâà â ìðúñîòèéêè, à?
Òîé çàîòñòúïâà.
— Íå, ìàì÷å... Íå, ìàì÷å...
— Áàíäæî, ïàê ëè èñêàø äà òè ñúäåðà çàäíèêà îò áîé? Ùå ìè ñå çàíàñÿø ñ ìîìè÷åòà, à?
Âåëèêàíúò òóïíà íà êîëåíå, æàëêè ñúëçè íà îêàÿíî ïîñëóøàíèå ñå ñòåêîõà ïî áóçèòå ìó.
— Ïðîñòè ìè, ìàì÷å, ïðîñòè ìè, ïðîñòè ìè... Íå-å-å-å... Ïðîñòè ìè, ìàì÷å...
Ôèãóðàòà ïàê ñå íàâåäå êúì Ñðåäíèÿ Äåéâ.
Ìå÷úò ïàäíà îò áåçñèëíàòà ìó ðúêà. È ëèöåòî ìó ñÿêàø ñå ñòè÷àøå íàäîëó. Ñðåäíèÿ Äåéâ çàïëàêà.
Ïîñëå èçãðà÷è, õâàíà ñå çà ãúðäèòå è ïàäíà âúçíàê. È èç÷åçíà.
À Òèéòàéì ñå ðàçêèêîòè.
Ñþçúí ãî ïîòóïà ïî ðàìîòî è êîãàòî òîé ñå îçúðíà, ìó íàíåñå òåæúê óäàð ñ ðàçòâîðåíà äëàí.
Ïîíå òàêúâ áåøå çàìèñúëúò é. Íåãîâàòà ðúêà ñå ñòðåëíà ïî-áúðçî è óëîâè êèòêàòà é. Ñòîðè é ñå. ÷å ñå å áëúñíàëà â ñòîìàíåí ïðúò.
— À, íå ìîæå...
Ñ ïåðèôåðíîòî ñè çðåíèå òÿ íàáëþäàâàøå êàê Áàíäæî ïúëçè êúì ìÿñòîòî, çàåìàíî äîïðåäè ìèã îò áðàò ìó. Ìàì÷åòî Ëèëèóàéò íå ñå âèæäàøå íèêàêâà.
— Òàçè êóëà òè ñå ïðîñìóêâà â äóøàòà — ïîäõâúðëè âåñåëî óáèåöúò. — Òúðøóâà, ðîâè÷êà, çà äà òå äîêîïà íàêðàÿ. Àç îáà÷å èçîáùî íå ñúì ïîòèñêàë äåòåòî â ñåáå ñè...
Ïðîòåãíà äðóãàòà ñè ðúêà è ÿ ñãðàá÷è çà êîñàòà. Äðúïíà ãëàâàòà é íàäîëó.
Ñþçúí èçïèùÿ.
— È òàêà ìè å ìíîãî ïî-çàáàâíî... — ïðîøåïíà òîé â ëèöåòî é.
Èçâåäíúæ õâàòêàòà ìó îòñëàáíà. Ðàçíåñå ñå ìîêúð ïëÿñúê íà ñòîâàðåíà âúðõó äúñêà ïúðæîëà è Òèéòàéì ñå ïðîñíà ïî ãðúá.
— Íåìà äà ñêóáåø ìîìè÷åòà! — íàçèäàòåëíî èçãúãíà Áàíäæî. — Òóé å ëîøî.
Óáèåöúò ïîäñêî÷è êàòî íà ïðóæèíà è ñå ïîäïðÿ çà ìèã íà ïàðàïåòà.
Ïîñëå èçìúêíà ìå÷à. Îñòðèåòî èçîáùî íå ëè÷åøå â ÿðêàòà ñâåòëèíà íà êóëàòà.
— Îõî, â ïðèêàçêèòå èìàëî çðúíöå èñòèíà! Òîëêîâà å òúíêî, ÷å íå ãî âèæäàø. Êàê ùå ñå ïîçàáàâëÿâàì ñ íåãî... — Ðàçìàõà îðúæèåòî íàñðåùà èì. — È êîëêî å ëåêè÷êî!
— Íå áè ïîñìÿë äà ãî èçïîëçâàø — âäèãíà ðàìåíå Ñþçúí. — Äÿäî ìè ùå òå äîêîïà.
Íàïðàâè êðà÷êà êúì íåãî. Åäíîòî ìó îêî ñå ñâè â íåðâåí òèê.
— Òîé äîêîïâà âñåêèãî. Íî àç ùå áúäà ãîòîâ çà ñðåùàòà ñ íåãî.
— Íå å çëå äà çíàåø, ÷å äÿäî ìè å èçâúíðåäíî öåëåóñòðåìåíî ñúçäàíèå — íàïîìíè Ñþçúí è ãî äîáëèæè îùå ìàëêî.
— Î, çíà÷è ùå ñè äîïàäíåì.
— Åäâà ëè...
Íÿìàøå âðåìå äîðè äà ñå íàâåäå. È èçîáùî íå ñå îïèòà äà èçáåãíå âòîðèÿ óäàð.
— Òóê å áåçñèëíî — îáÿñíè ìèëî íà èçóìåíèÿ óáèåö. — Îñòðèåòî íå ñúùåñòâóâà â êóëàòà. Òóê íÿìà Ñìúðò! — Ðúêàòà é ñå ñòîâàðè âúðõó áóçàòà ìó. — Òè ñè îùå äåòå, àç ïúê âå÷å ñúì ãóâåðíàíòêà!
Íå ãî óäàðè, à ìóøíà íàïðåä ñ äðóãàòà ðúêà è ãî óëó÷è ïîä áðàäè÷êàòà. Òèéòàéì ïðåëåòÿ ñ ãúðáà íàïðåä íàä ïàðàïåòà.
È íàïðàâè çàäíî ñàëòî, ìàêàð äà é èçãëåæäàøå íåâúçìîæíî. Íÿêàê óñïÿ äà ñòúïè âúâ âúçäóõà.
Ëÿâàòà ìó ðúêà ñå âïè â ðúêàâà é, Ñþçúí èçãóáè îïîðà ïîä êðàêàòà ñè è ñúùî ñå ïðåìåòíà ïðåç ïàðàïåòà. Óëîâè ñå íàâðåìå, ìàêàð ïî-êúñíî äà é ñå ñòîðè, ÷å âñúùíîñò ïàðàïåòúò ÿ å õâàíàë.
Óáèåöúò ñå ëþëååøå è çÿïàøå çàìèñëåíî. Ïîñëå ñòèñíà ìå÷à ñúñ çúáè è ïîñåãíà êúì êîëàíà ñè...
Ùîì ñè çàäàäå âúïðîñà: „Òîçè èäèîò äîñòàòú÷íî ëóä ëè å äà íàìóøêà ÷îâåêà, îò êîãîòî çàâèñè äà íå ñå ïðåáèå?", Ñþçúí ñè îòãîâîðè. È ñ âñå ñèëà ñòîâàðè åäíàòà ñè îáóâêà âúðõó óõîòî ìó.
Ïëàòúò íà ðúêàâà çàïî÷íà äà ñå ðàçêúñâà. Òèéòàéì ñå îïèòà äà ñå õâàíå ïî-íàãîðå. Òÿ ãî ðèòíà îòíîâî è ðúêàâúò ñå ñúäðà. Îùå ìèã óáèåöúò îñòàíà óëîâåí çà íèùîòî, à ïîñëå — ñ óíåñåíîòî èçðàæåíèå íà ÷îâåê, ðåøàâàù ñëîæíà ãëàâîáëúñêàíèöà — ïîëåòÿ íàäîëó, çàïðåìÿòà ñå, ñìàëè ñå...
Ñòîâàðè ñå âúðõó êóï÷èíàòà çúáè è ãè ïðúñíà ïî ìðàìîðà. Ñãúð÷è ñå...
È èç÷åçíà.
Ïðúñòè êàòî ïðåêàëåíî íàåäðåëè áàíàíè õâàíàõà âíèìàòåëíî Ñþçúí è ÿ âúðíàõà íà ïëîùàäêàòà.
— Ìîì÷åòàòà çàãàçâàò, êàòî âçåìàò äà ïëÿñêàò ìîìè÷åòà — îáîáùè óáåäåíî Áàíäæî. — Çàòóé íå áèâà äà âúðøàò òèÿ áåëè.
Íåùî ùðàêíà çàä òÿõ.
Âðàòàòà â èçâèòàòà ñòåíà ñå îòâîðè ñàìà. Ñòóäåíà áÿëà ìúãëà ñå ñòåëåøå ïî ïîäà.
— Íàø'òî ìàì÷å áåøå òóêà... — Áàíäæî î÷åâèäíî ñå ìú÷åøå äà ïðîóìåå ñëó÷êàòà. — Äà, òóêà áåøå...
— Âÿðíî — ïîîùðè ãî Ñþçúí.
— Àìà íå áåøå íàø'òî ìàì÷å, ùîòî íåÿ ÿ ïîãðåáàõìå...
— Ðàçáèðàì.
— Ãëåäàõìå ãè, êàòî çàòðóïàõà ãðîáà, è ñè áåøå êàêòî òðåáå.
— Àõà.
„Íå ñå è ñúìíÿâàì, ÷å äî ïîñëåäíèÿ ìîìåíò íå ñòå ñìååëè äà ïîâÿðâàòå..."
— À äå ñå äÿíà íàøèÿò Äåéâè?
— Áàíäæî... Âèæ êàêâî, òîé âå÷å å äðóãàäå.
— Òàì äàëè ìó å õóáàâî? — íåóâåðåíî ïîïèòà êîëîñúò.
Ñþçúí ñå âêîï÷è ñ îáëåê÷åíèå çà âúçìîæíîñòòà äà êàæå èñòèíàòà èëè ïîíå äà íå èçëúæå íàïðàâî.
— Ìîæå è äà ìó å õóáàâî.
— Ïî-äîáðå ëè å îòòóêà?
— Íå ñå çíàå. Íÿêîè õîðà êàçâàò, ÷å è òîâà íå å èçêëþ÷åíî.
Áàíäæî âïè ðîçîâèòå ñè ïðàñåøêè î÷è÷êè â íåÿ. Çà ÷àñòèöà îò ñåêóíäàòà òðèäåñåò è ïåò ãîäèøåí ìúæ íàäíèêíà ïðåç îáëàöèòå â ãëàâàòà íà ïåòãîäèøíîòî õëàïå.
— Å, òúé áèâà. Ïàê ùå ñå âèäè ñ íàø'òî ìàì÷å. — Ðàçãîâîðúò ãî èçòîùè âèäèìî. Ðàìåíåòå ìó óâèñíàõà. — Èñêàì äà ñè õîäÿ âêúùè.
Òÿ îãëåäà îãðîìíîòî èçöàïàíî ëèöå, âäèãíà ðàìåíå áåçïîìîùíî, èçâàäè êúðïè÷êà îò äæîáà ñè è èçòðè íàé-ëîøèòå ïåòíà. Ïîñëå òèêíà êúðïè÷êàòà â ðúêàòà ìó.
— Èçäóõàé ñè íîñà.
Îòìåñòè ñå áëàãîðàçóìíî, äîêàòî çàòèõíå åõîòî îò ìîãúùèÿ òðúáåí çâóê.
— Çàäðúæ êúðïè÷êàòà. Ìîëÿ òå — êàçà ìó îò ñúðöå. — È ñè ïðèáåðè ðèçàòà â ïàíòàëîíà.
— Äîáðå, ãîñïîéöå.
— À ñåãà ñëåç äîëó è èçìåòè âñè÷êè çúáè èçâúí êðúãà. Ùå ñå ñïðàâèø ëè?
Áàíäæî êèìíà.
— Êàêâî òðÿáâà äà íàïðàâèø? — ïðîâåðè Ñþçúí. Òîé ñå ñúñðåäîòî÷è.
— Ùå èçìåòà çúáèòå îò êðúãà.
— Áðàâî íà òåá. Âúðâè.
Ñþçúí ãî ñúïðîâîäè ñ ïîãëåä è ñå îçúðíà êúì îòâîðåíàòà âðàòà. Ïîìíåøå îòëè÷íî, ÷å ìàãüîñíèêúò áå ñòèãíàë äî øåñòàòà êëþ÷àëêà.
Ñòàÿòà âúòðå áåøå ñàìî â áÿëî, à êúëáÿùàòà ñå äî êîëåíåòå é ìúãëà ïîãëúùàøå çâóöèòå.
Èìàøå ëåãëî — ãîëÿìî, ñ ïðàøåí ñòàð áàëäàõèí.
Îòíà÷àëî é ñå ïðèâèäÿ, ÷å å ïðàçíî, íî ñëåä ìèã ñúçðÿ òÿëîòî, çàãóáèëî ñå ñðåä õúëìîâåòå îò âúçãëàâíèöè. Èçãëåæäàøå äîñóù êàòî ïðåñòàðÿëà äàìà ñ äàíòåëåíî áîíå.
Ñòàðèöàòà é ñå óñìèõíà.
— Çäðàâåé, Ñþçúí.
Òÿ íå ïîìíåøå äà å èìàëà áàáà. Ìàéêàòà íà áàùà é áå ïî÷èíàëà ìàëêî ñëåä ðàæäàíåòî íà Ñþçúí, à ïî äðóãàòà ðîäîâà ëèíèÿ... Êàêâà òè áàáà?! Íî áè èñêàëà äà ñè èìà òúêìî òàêàâà áàáà. „Â êîøìàðèòå ñè" — äîáàâè íåïîíîñèìî ðàçñúäëèâàòà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é.
Ïðè÷óâàøå é ñå äåòñêè ñìÿõ. Íÿêúäå ñè èãðàåõà õëàïåòà. Çâóêúò îòêðàé âðåìå é äåéñòâàøå óñïîêîÿâàùî.
Ðàçáèðà ñå, ñòèãà äà íå ÷óâàøå äóìèòå, èçëèòàùè îò ìàëêèòå óñòíè÷êè.
— Íå — èçðå÷å ñ ðàâåí ãëàñ.
— Èçâèíÿâàé, ìèëè÷êà, íå òå ðàçáðàõ — ïðîìúëâè ñòàðàòà äàìà.
— Òè íå ñè ôåÿòà íà çúá÷åòàòà.
— Çàáëóæäàâàø ñå, ñêúïà. Èìåííî ôåÿòà íà çúá÷åòàòà ñúì.
— „Î, áàáî, êàêâè ãîëåìè çúáè èìàø..." Àìà ÷å ðàáîòà, äîðè ïóõåíèÿ øàë íå ñè çàáðàâèëà!
— Ñëàäóð÷åòî ìè, íå ñõâàùàì...
— Ïðîïóñíàëà ñè ëþëååùèÿ ñå ñòîë — óõèëè ñå Ñþçúí. — Âèíàãè ñúì ñè ïðåäñòàâÿëà, ÷å ùå èìà è ëþëååù ñå ñòîë...
Ëåê ïóêîò çàä ãúðáà é. È çàòèõâàùî „ñêðúö-ñêðúö". Ñþçúí íå ñè íàïðàâè òðóäà äà ïîãëåäíå.
— Àêî ñè äîáàâèëà è êîòåíöå, êîåòî ñè èãðàå ñ êúëáî ïðåæäà, ëîøî òè ñå ïèøå! —èçñúñêà ñâèðåïî è ñòèñíà áðîíçîâèÿ ñâåùíèê íà øêàôà. Áåøå çàäîâîëèòåëíî òåæúê. — Íå âÿðâàì äà ñè èñòèíñêà — ñïîäåëè îùå ïî-ðàâíîäóøíî. — Íèêàêâà äðåáíà ñòàðèöà ñ ïóõåí øàë íå âëàñòâà òóê. Èçëÿçëà ñè îò ãëàâàòà ìè. Òàêà ñå áðàíèø... Áúðêàø â ãëàâèòå íà õîðàòà è îòêðèâàø êàêâî ùå ãè äîâúðøè... — Çàìàõíà, íî ñâåùíèêúò ìèíà ïðåç ôèãóðàòà íà ëåãëîòî. — Âèäÿ ëè? Äîðè íå ñúùåñòâóâàø.
— Àç ñúùåñòâóâàì, ìèëè÷êà — óâåðè ÿ ñòàðèöàòà, à î÷åðòàíèÿòà é âå÷å ñå ìåíÿõà. — Íî íå è ñâåùíèêúò.
Ñþçúí ðàçãëåäà íîâîòî âèäåíèå.
— Íå ñòàâà. Óæàñíî å, íî íå ìå ïëàøè. È òàêà íèùî íå ïîñòèãàø. — Ìåòàìîðôîçàòà íå ñïèðàøå íèòî çà ìèã. — È ñ îáðàçà íà áàùà ìè íÿìà äà ìå ñòðåñíåø. Îõî, òè ìàé îñòúðãâàø äúíöåòî? À ïàÿöèòå ãè õàðåñâàì. Çìèèòå íå ìå ïðèòåñíÿâàò. È ïëúõîâåòå ñà ãîëåìè ñèìïàòÿãè. Êó÷åòà? Íå. Èçâèíÿâàé, íî íèìà íÿêîé ìîæå äà ñå ñòðàõóâà îò òîâà!
Òÿ ñãðàá÷è íåùîòî è òîçè ïúò âèäúò ìó ñå çàïàçè. Ïðèëè÷àøå íà ìàëêà ñúñóõðåíà ìàéìóíêà, ñàìî ÷å ñ ãîëåìè õëúòíàëè î÷è ïîä èçäàäåíîòî êàòî òåðàñà ÷åëî. Ñèâàòà êîçèíà âèñåøå íà îêëþìàëè êè÷óðè. Ñúçäàíèåòî ìúðäàøå áåçñèëíî â ðúöåòå é è ãúðäèòå ìó ñâèðåõà.
— Íå ñå ïëàøà ëåñíî — îñâåäîìè ãî Ñþçúí, — çàòîâà ïúê ùå ñå ñìàåø, êàòî ñå óáåäèø êîëêî ñå ÿäîñâàì.
Ñúçäàíèåòî ñå îòïóñíà ïðèìèðåíî.
— Àç... Àç...
Òÿ ãî îñòàâè íà ëåãëîòî.
— Êàðàêîíäæîë ñè, íàëè?
— Íå êîé äà å... Êàðàêîíäæîëúò...
— Òîâà êàêâî îçíà÷àâà?
— Ïúðâèÿò...
Ñþçúí çàáåëÿçâàøå êîëêî å êëüîùàâ, êàê áÿëîòî è ñèâîòî ïðîøàðâàò êîçèíàòà ìó, êàê ñå å èçîïíàëà êîæàòà âúðõó êîñòèòå...
— Ïúðâèÿò ëè?
— Àç... Íÿêîãà èìàøå... Ïîìíÿ âðåìåòî, êîãàòî âñè÷êî áåøå äðóãî. Ëåäîâå. Ìíîãî ïúòè ëåäîâå. È... êàê ãè íàðè÷àòå ñåãà? — Ñúçäàíèåòî ñå çàäàâè. — Çåìèòå, ãîëåìèòå çåìè... Áÿõà ðàçëè÷íè...
Ñþçúí ñåäíà íà êðàÿ íà ëåãëîòî.
— Çà êîíòèíåíòèòå ëè ãîâîðèø?
— ...äà, ðàçëè÷íè, — Õëúòíàëèòå ÷åðíè î÷è ñâåòíàõà ñðåùó íåÿ, èçâåäíúæ êàðàêîíäæîëúò ñå ïîèçïú÷è è ðàçìàõà õèëàâèòå ñè ðúöå. — Àç áÿõ òúìàòà â ïåùåðèòå! Àç áÿõ ñåíêèòå â êëîíàöèòå! — Ïàê ñå ñâè è ñå ðàçêàøëÿ. — À ïîñëå... îíîâà íåùî... ñåùàø ñå... ñâåòëî, ÿðêî... Ñèÿíèå, êîåòî íîñèø... Ìàëêî ãîðåùî ñëúíöå â ðúöåòå... Âå÷å íÿìàøå ìðàê, ñàìî ñåíêè. Âèå ñè íàïðàâèõòå ñåêèðè è ãè ðàçìàõàõòå â ãîðèòå... È ñëåä òîâà...
— Âñå îùå èìà èçîáèëèå îò êàðàêîíäæîëè — íàïîìíè òÿ áåç îñîáåíî ñú÷óâñòâèå.
— Ñïîòàéâàò ñå ïîä ëåãëàòà! Êðèÿò ñå â êóõíåíñêèòå øêàôîâå! Íî... — Ñúçäàíèåòî ñå ïðåáîðè ìú÷èòåëíî äà ñè ïîåìå äúõ. — Äà ìå áåøå âèäÿëà â ñòàðîòî âðåìå... Êîãàòî òå èäâàõà â äúëáîêèòå ïåùåðè... äà äðàñêàò ïî ñòåíèòå, çà äà èì âúðâè â ëîâà... Ìîæåõ äà èçðåâà íàïðàâî â ãëàâèòå èì... ×àê ÷åðâàòà èì äà ïàäíàò ïðåç çàäíèöèòå...
— Äà, ñòàðèòå óìåíèÿ ñå çàáðàâÿò — ñåðèîçíî ïîòâúðäè Ñþçúí.
— Î, ïîñëå ñå íàâúäèõà äðóãè... Íî íå ïîçíàâàõà îíçè ïúðâè÷åí, âúçõèòèòåëåí óæàñ... Áÿõà èì äîñòúïíè — äîðè â øåïîòà ñè êàðàêîíäæîëúò âëîæè óíèùîæèòåëåí êèêîò — ñàìî òúìíèòå úãúë÷åòà... Àç áÿõ ìðàêúò! Àç áÿõ... ïúðâèÿò... À âå÷å íå ïðàâåõ... íèùî ïîâå÷å îò òÿõ... Ïëàøåõ ñëóãèíèòå, âêèñ-âàõ ñìåòàíàòà... Äåáíåõ â ñåíêèòå, ùîì îò ñòàðàòà ãîäèíà îñòàíåøå ïîñëåäíàòà îãðèçêà... È åäíà íîù... ñå ïîïèòàõ: „Çàùî?"
— ×óäåøå ñå êàêúâ å ñìèñúëúò äà ïðîäúëæàâàø ëè?
— ...äà ïëàøà äåöàòà... äà ñå ñïîòàéâàì... è òîãàâà çàïî÷íàõ äà ñå âãëåæäàì â òÿõ. Êîãàòî èìàøå ëåäîâå, íÿìàøå äåöà... Ñàìî ãîëåìè è ìàëêè ÷îâåöè, à íå äåöà... È... è â òåõíèòå ãëàâè ñúùåñòâóâàøå äðóã ñâÿò... Òàì îñòàíà ïðåäèøíîòî âðåìå. Êîãàòî âñè÷êî áåøå ìëàäî.
— ßñíî. Òè èçëåçå èçïîä ëåãëîòî...
— Íàãëåæäàõ ãè... Ñòàðàåõ ñå äà íå ãè ñïîëåòè çëî...
Ñþçúí ïúê ñå ïîñòàðà äà íå ïîòðåïåðè.
— Àìè çúá÷åòàòà?
— Àç... àìè íå áèâà äà ñå âúðãàëÿò íàâñÿêúäå, âñåêè áè ìîãúë äà ãè ïðèáåðå, äà èçâúðøè ñòðàøíè çëèíè. À àç ãè õàðåñâàõ, íå èñêàõ äà ñòðàäàò... — õðèïòåøå è áúëáóêàøå ñúçäàíèåòî. — Íå ñúì ñå áëàçíèë äà ãè íàðàíÿ, ñàìî ãè ãëåäàõ... È ïàçåõ çúáèòå... Ïîíÿêîãà ñÿäàõ òóê äà ãè ïîñëóøàì...
Ìðúíêàøå ñ óâëå÷åíèå. Ñþçúí ãî ñëóøàøå è ñìóòåíà, è èçóìåíà. Íå çíàåøå äàëè äà ãî ñúæàëè èëè — êàêòî âñå ïî-ñèëíî ñå èçêóøàâàøå — äà ãî ðàçìàæå ïî ïîäà.
— ...è çúáèòå... Òå ïîìíÿò ïðåäèøíîòî... Ñúçäàíèåòî ñå ðàçòðåñå.
— Àìè ïàðèòå? — ïîäñêàçà Ñþçúí. — Íå ñúì ñðåùàëà êàðàêîíäæîëè-áîãàòàøè.
— ...ïàðèòå... ïàðè èìà íàâñÿêúäå... Çàðîâåíè â äóïêè... Ñòàðè èìàíåòà... Ïàäíàëè çàä äèâàíà... Òðóïàò ñå... È èíâåñòèöèè... Âàæíî å äà ñå äàäàò ïàðè çà çúáà. ×àñò îò ìàãèÿòà, çà äà áúäå ïî÷òåíà, èíà÷å å êðàæáà... Ïîñëå... îñòàðÿõ, íî íàìåðèõ õîðà... — Íåâåðîÿòíàòà ôåÿ íà çúá÷åòàòà ñå çàêèñêà è çà ìèã íà Ñþçúí é äîæàëÿ çà õîðàòà â äðåâíèòå ïåùåðè. — Íå çàäàâàò âúïðîñè! Äàé èì ïàðè è ùå òè ñâúðøàò ðàáîòàòà, à çà íèùî íå ïèòàò... Íàêðàÿ íàõúëòàõà îíåçè... Çà äà îòêðàäíàò...
Ñþçúí ìèñëåíî ìàõíà ñ ðúêà. Ñòàðèòå áîãîâå ñè íàìèðàõà íîâè ìåñòà.
— Ìíîãî ñè æàëúê.
— ...áëàãîäàðÿ... êàêâà ëþáåçíîñò...
— Òîåñò áîëåí.
— ...äà, ñòàðîñò... È îíåçè õîðà... Èçòîùèõ ñå... — Êàðàêîíäæîëúò èçñòåíà. — Òóê íå óìèðàø... Ñàìî îñòàðÿâàø è ñëóøàø ñìåõà...
Ñþçúí êèìàøå. È òÿ ÷óâàøå äàëå÷íîòî îæèâåíî áúðáîðåíå êàòî îò äðóãèÿ êðàé íà äúëúã êîðèäîð.
— ...òîâà ìÿñòî... ñå íàòðóïà ïîëåêà îêîëî ìåí..
— Äúðâåòàòà. È íåáåòî. Âñè÷êî ñè âçåë îò ãëàâèòå èì.
— ...óìèðàì... À äå÷èöàòà... Òè ñè äëúæíà äà...
Ñúçäàíèåòî èçáëåäíÿ. Ñþçúí ïîñåäÿ îùå ìàëêî. ×óâàøå äàëå÷íèÿ ñìÿõ.
Ïèòàøå ñå çàùî ëè òåçè ñâåòîâå íà âÿðàòà é íàïîìíÿò çà ìèäèòå. Ïàð÷åíöå áîêëóê, à îêîëî íåãî ðàñòå áèñåð...
Ñòàíà è ñëåçå äîëó.
Áàíäæî áå èçìúêíàë íåçíàéíî îòêúäå ìåòëà è ïàðöàë. Êðúãúò áåøå ïðàçåí. Îãðîìíèÿò ìúæ ïî ñâîå æåëàíèå èçòðèâàøå óñúðäíî òåáåøèðåíèòå ñëåäè.
— Áàíäæî...
— Äà, ãîñïîéöå.
— Õàðåñâà ëè òè òóê?
— Èìà äúðâåòà, ãîñïîéöå.
Ñþçúí ðåøè, ÷å ìîæå äà ñìåòíå òîâà çà „äà".
— Íåáåòî íå òå ëè äðàçíè? Âåëèêàíúò ÿ ïîãëåäíà ó÷óäåíî.
— Íå, ãîñïîéöå. Ùî?
— À òè ìîæåø ëè äà áðîèø? Òîé çàñèÿ ñàìîäîâîëíî.
— Äà, ãîñïîéöå. Íà ïðúñòè.
— È äî êîëêî ñòèãàø?...
— Äî òðèíàéñåò, ãîñïîéöå. Òÿ ñå ñòðåñíà è îãëåäà ïî-âíèìàòåëíî ðú÷èùàòà ìó.
— Îõ, çàìàëêî äà ñå ïîäëúæà... „À çàùî íå? Òîé å ãðàìàäåí, ÷îâåê ìîæå äà ìó ñå äîâåðè... È êàêúâ äðóã æèâîò èìà?"
— Áàíäæî, ñïîðåä ìåí ùå íàïðàâèø ãîëÿìî äîáðî, àêî çàñåãà âúðøèø ðàáîòàòà íà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà.
— Àìà, ãîñïîéöå, òúé ðåäíî ëè å? Òÿ äà íå ìè ñå ñúðäè ïîñëå?
— Å... Ùå ÿ çàìåñòâàø, äîêàòî ñå âúðíå.
— Ðàçáðàõ, ãîñïîéöå.
— À àç... ùå ñå ïîãðèæà äà òè ïîìàãà íÿêîé, äîêàòî ñâèêíåø. Ìèñëÿ, ÷å ñ êàðóöàòà äîêàðâàò è õðàíà. Íå ïîçâîëÿâàé äà òå ìàìÿò. — Òÿ ïîëåêà îáõâàíà ñ ïîãëåä ãîðíèòå ñêëîíîâå íà æèâàòà ïëàíèíà è äîáàâè: — Íå ÷å ùå ïîñìåÿò, íî çíàå ëè ÷îâåê...
— Äîáðå, ãîñïîéöå. Ùå ãëåäàì äà å ÷èñòî è ïîäðåäåíî. À, òàêâîç...
— Ñëóøàì òå.
— Ãîñïîéöå, ìîæå ëè äà ñè èìàì êó÷åíöå? Åäíî âðåìå ñè èìàõ êîòåíöå, àìà ìàì÷åòî ãî óäàâè, ùîòî öàïàëî.
Ïàìåòòà é ïîäñêàçà óñëóæëèâî èìåòî.
— Èñêàø äà áúäå Øàðî, íàëè?
— Äà, ãîñïîéöå. Øàðî.
— Áàíäæî, ñèãóðíî êó÷åíöåòî òè ùå ñå ïîÿâè ñúâñåì ñêîðî.
Òîé ÿâíî é ïîâÿðâà íà ñåêóíäàòà.
— Áëàãîäàðÿ, ãîñïîéöå.
— Âðåìå å äà ñè âúðâÿ.
— Äîáðå, ãîñïîéöå.
Òÿ ñå îçúðíà êúì âèñèíèòå íà êóëàòà. Çåìÿòà íà Ñìúðò å ìðà÷íà, íî àêî ïîïàäíåø òàì, âå÷å ñè ìèñëèø, ÷å íèùî ëîøî íå ìîæå äà òå ñïîëåòè. Äàëå÷ ñè îò ìåñòàòà, êúäåòî òîâà ñå ñëó÷âà. À òóê...
Ïîðàñíåø ëè, çàïî÷âàø äà ñå áîèø ñàìî îò... àìè îò ëîãè÷íèòå íåùà. Îò áåäíîñòòà. Îò áîëåñòòà. Îò ðàçîáëè÷àâàíåòî. Ïîíå íå ïîùóðÿâàø îò áåçóìåí ñòðàõ, ÷å íåùî òå äåáíå ïîä ñòúëáèòå. È ñâåòúò òè íå å ïðåòúïêàí ñúñ ñúìíèòåëíî ïðåëèâàùè ñå ñâåòëèíè è ñåíêè. Õà, ÷óäåñíèÿò ñâÿò íà äåòñòâîòî!... Èçîáùî íå å ñúêðàòåíà âåðñèÿ íà ñâåòà íà âúçðàñòíèòå. Äà, ïðèëè÷à äîíÿêúäå íà òåõíèÿ, íî å èçïèñàí ñ ãîëåìè òåæêè áóêâè. Âñè÷êî å... â ïîâå÷å.
Îñòàâè Áàíäæî äà ìåòå áåçãðèæíî è èçëåçå â ñâåòà íà âå÷íîòî ñëúíöå.
Õëåí÷î è Âàéúëåò ñå âòóðíàõà êúì íåÿ. Î, Áîãúò ðàçìàõâàøå îòêúðøåí êëîí.
— Íå òè å íóæåí — ñìúíêà Ñþçúí. Ñïåøå é ñå.
— Îáñúäèõìå ïîëîæåíèåòî — ïîäõâàíà Õëåí÷î — è ðåøèõìå, ÷å ñìå äëúæíè äà ñå âúðíåì è äà òè ïîìîãíåì.
— À, ðàçáðàõ. Äåìîêðàòè÷íà õðàáðîñò. Ñàìî ÷å îíåçè èç÷åçíàõà. Ïðåíåñîõà ñå êúäåòî ñìÿòàõà, ÷å èì å ìÿñòîòî.
Î, Áîãúò ïóñíà êëîíà è ñè îòäúõíà.
— Âèæ, íå ñìå èñêàëè äà...
— Äâàìàòà ìîæåòå äà áúäåòå ìíîãî ïîëåçíè — ïðåêúñíà ãî Ñþçúí. — Âúòðå å ãîëÿìà áúðêîòèÿ. Âúðâåòå äà ïîìîãíåòå íà Áàíäæî.
— Áàíäæî ëè?!
— Òîé... ñå ðàçïîðåæäà òóê. Îáùî âçåòî. Âàéúëåò ñå ðàçñìÿ.
— Íî òîé å...
— ...ãëàâíèÿò òóê — óìîðåíî äîâúðøè Ñþçúí.
— Ùîì êàçâàø — âäèãíà ðàìåíå Õëåí÷î. — Âñå åäíî. Ìîæåì äà ìó îáÿñíÿâàìå êàêâî òðÿáâà äà ñå íàïðàâè...
— Íå! Âñè÷êè ñàìî ñà ìó îáÿñíÿâàëè äîñåãà. Òîé çíàå êîå å ïðàâèëíî. Ïîìîãíåòå ìó äà çàïî÷íå. Ðàçáðàõìå ëè ñå? Íî...
„Àêî Äÿäî Ïðàñ ñå âúðíå, òè ùå èç÷åçíåø, íàëè?" Íå çíàåøå êàê áè ìîãëà äà çàäàäå òàêúâ âúïðîñ.
— Àç... íàïóñêàì äîñåãàøíàòà ñè ðàáîòà — ñìúíêà òîé. — Àç... äà äå, ùå ïðîäúëæà äà çàìåñòâàì äðóãè áîãîâå ïðåç îòïóñêèòå èì.
Âòðåí÷è ñå óìîëèòåëíî â î÷èòå é.
— Ñåðèîçíî ëè ñè ãî ðåøèë?
Ñþçúí ñå îçúðíà êúì Âàéúëåò. Å, àêî ïîíå òÿ âÿðâà â íåãî... Ìîæå è äà èì ïðîâúðâè. Íèùî íå ñå çíàå ïðåäâàðèòåëíî.
— Êàêòî ñè ðåøèòå. Íàñëàæäàâàéòå ñå íà æèâîòà. À àç ñå ïðèáèðàì âêúùè. Àìà ÷å Ïðàñîêîëåäà ìè ñå ïàäíà!

Ðåâèçîðèòå òðåïêàõà îò íàïðåæåíèå. È êàêòî èì å ïðèñúùî, àêî íåùî ñå îïëåòå ìíîãî, àìà ìíîãî çëå, ïúê è ñå íóæäàå îò íåçàáàâíî ðàçíèùâàíå, íàêðàÿ ñå óñïîêîèõà è ñå çàõâàíàõà ñúñ çàäà÷àòà äà îïðåäåëÿò êîé å âèíîâåí.
„Áåøå..."
Ñïðÿõà äîòóê. Ðåâèçîðèòå îöåëÿâàõà ñ êîíñåíñóñ, à òîâà ïðåâðúùà íàìèðàíåòî íà ÷åðíàòà îâöà â ñåðèîçåí ïðîáëåì. È â êðàÿ íà êðàèùàòà ùîì íå ìîæåõà äà ïîñî÷àò âèíîâíèê, çíà÷è íèêîé íå áå ñáúðêàë. Íàëè òî÷íî â òîâà å ñìèñúëúò íà êîëåêòèâíàòà îòãîâîðíîñò? Ïî íåùè÷êî ïðèëè÷à íà ëîøèÿ êúñìåò...
„Çà ñúæàëåíèå õîðàòà ìîãàò äà îñòàíàò ñ íåïðàâèëíè ïðåäñòàâè çà ñúáèòèÿòà. È äà çàäàâàò íåíóæíè âúïðîñè."
„Àìè Ñìúðò? Òîé ñå íàìåñè."
„Å... Âñúùíîñò íå å òàêà."
„Õàéäå, äå! Òîé çàìåñè è ìîìè÷åòî."
„À, íå. Òÿ ñàìà ãî ðåøè."
„Äà, íî òîé é êàçà..."
„Íå. Íàïðîòèâ. Íàðåäè é èçîáùî äà íå... Îõ, ïðîêëÿòèå!"
„Îò äðóãà ñòðàíà..."
Âñè÷êè ðîáè ñå îáúðíàõà â î÷àêâàíå.
„Äà?"
„Íÿìà íèêàêâè óëèêè. Îñîáåíî â ïèñìåí âèä. Íÿêàêâè õîðà ñå ÿäîñàëè è íàïàäíàëè ñòðàíàòà íà ôåÿòà íà çúá÷åòàòà. Òîâà å ïå÷àëíî ïðîèçøåñòâèå, íî íÿìà íèùî îáùî ñ íàñ. Íèå ñìå ïîòðåñåíè, ðàçáèðà ñå."
„Íå ñìå ðåøèëè âúïðîñà ñ Äÿäî Ïðàñ. Íÿêîè íåùà ùå áúäàò çàáåëÿçàíè íåèçáåæíî. È ïàê ùå ïðåäèçâèêàò âúïðîñè."
Ïîìúë÷àõà, çàðåÿíè âúâ âúçäóõà.
„Ìîæå áè ùå ñå íàëîæè äà ïîåìåì..."
Äîðè íå èì ñå èñêàøå äà ïîìèñëÿò äóìàòà, íî óñïÿõà äà ïðîäúëæàò.
„...ðèñê."

Ìúãëàòà ñå êúëáåøå îêîëî Ñþçúí, à òÿ ñè ìå÷òàåøå çà ëåãëî. È ñóòðèíòà — ïîðÿäú÷íè ÷îâåøêè óäîâîëñòâèÿ êàòî êàôå è çàêóñêà. Ïðåäè âñè÷êî ëåãëîòî! Èñòèíñêèòå íåùà...
Áèíêè ñïðÿ. Òÿ ïîãëåäà ñúíåíî óøèòå ìó, ïîñëå ãî ñìóøè ñ ïåòè äà ïðîäúëæè íàïðåä. Êîíÿò èçöâèëè è íå ïîìðúäíà.
Êîñòåëèâà ðúêà áå õâàíàëà ïîâîäèòå. Ñìúðò ñå ïîÿâè ïðåä î÷èòå é.
- ÒÎÂÀ ÍÅ Å ÊÐÀßÒ. ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÍÀÏÐÀÂÈÌ ÎÙÅ ÍÅÙÎ. ÒÅ ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀÒ ÄÀ ÃÎ ÈÇÌÚ×ÂÀÒ.
Ñþçúí ïðîâåñè ãëàâà.
- Êîè? Êîãî?
- ÏÐÅÌÅÑÒÈ ÑÅ ÏÎ-ÍÀÏÐÅÄ. Ñìúðò ñå ìåòíà íà ñåäëîòî è ñå ïðåñåãíà ïîêðàé íåÿ äà õâàíå þçäàòà.
— Ñëóøàé, àç îòèäîõ...
- ÇÍÀÌ. ÊÎÍÒÐÎËÚÒ ÍÀÄ ÂßÐÀÒÀ. ÑÀÌÎ ÈÇÂÚÍÐÅÄÍÎ ÏÐÎÑÒÎ ÄÓØÅÍ ÓÌ ÁÈ ÑÅ ÑÅÒÈË ÇÀ ÒÎÂÀ. ÒÎËÊÎÂÀ ÄÐÅÂÍÀ ÌÀÃÈß, ×Å ÍÈÊÎÉ ÂÅ×Å ÍÅ ß ÑÌßÒÀ ÇÀ ÌÀÃÈß. ÊÀÊÚÂ ËÅÑÅÍ ÍÀ×ÈÍ ÄÀ ÎÒÍÅÌÅØ ÂßÐÀÒÀ ÍÀ ÌÈËÈÎÍÈ ÄÅÖÀ Â ÄßÄÎ ÏÐÀÑ.
— À òè ñ êàêâî ñå çàíèìàâàøå?
- ÀÇ ÑÚÙÎ ÑÒÎÐÈÕ ÎÍÎÂÀ, ÊÎÅÒÎ ÁßÕ ÐÅØÈË. ÇÀÏÀÇÈÕ ÏÐÎÑÒÐÀÍÑÒÂÎ. ÌÈËÈÎÍÈ ÊÈËÈÌÈ Ñ ÏÅÒÍÀ ÎÒ ÑÀÆÄÈ, ÌÈËÈÎÍÈ ÍÀÏÚËÍÅÍÈ ×ÎÐÀÏÈ, ÏÎÊÐÈÂÈ ÑÚÑ ÑËÅÄÈ ÎÒ ØÅÉÍÀ... ÍÅÂÅÐÈÅÒÎ ÒÐÓÄÍÎ ÙÅ ÑÅ ÍÀÌÅÑÒÈ ÏÐÈ ÒÀÊÈÂÀ ÄÎÊÀÇÀÒÅËÑÒÂÀ. À ÀËÁÚÐÒ ÒÂÚÐÄÈ, ×Å ÄÍÈ ÍÀÐÅÄ ÍßÌÀËÎ ÄÀ ÏÈÉÍÅ ÂÅÐÌÓÒ. ÒÀÊÀ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ ÏÎÍÅ ÈÌÀ ÊÚÄÅ ÄÀ ÑÅ ÂÚÐÍÅ.
— Êàêâî òðÿáâà äà ïðàâÿ ñåãà?
- ÄÀ ÂÚÐÍÅØ ÄßÄÎ ÏÐÀÑ.
— Î, íèìà? Çàðàäè ñïîêîéñòâèåòî íà õîðàòà, äîáðèíàòà â äóøèòå èì è ïðèÿòíèÿ çâúí íà êàìáàíêèòå? Äà íå áè äà å òîëêîâà âàæíî? Òà òîé å íÿêàêúâ ñè äåáåë ñòàð ñìåøíèê, êîéòî êàðà õîðàòà äà ñå ÷óâñòâàò ïðîòèâíî ñàìîäîâîëíè íà Ïðàñîêîëåäà! Çíà÷è ïðåæèâÿõ âñè÷êî òîâà çàðàäè åäèí äúðòàê, êîéòî ñå ïðîìúêâà â äåòñêèòå ñòàè?
- ÍÅ. ÑÒÎÐÈ ÃÎ, ÇÀ ÄÀ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ ÑËÚÍÖÅÒÎ Â ÍÅÁÅÒÎ.
— Êàêâî îáùî èìà àñòðîíîìèÿòà ñ Äÿäî Ïðàñ?
- ÑÒÀÐÈÒÅ ÁÎÃÎÂÅ ÑÈ ÍÀÌÈÐÀÒ ÍÎÂÈ ÌÅÑÒÀ.

Â Ãîëÿìàòà çàëà åäíà îò ìàñèòå âå÷å ñå áå ñ÷óïèëà ïîä òåæåñòòà íà ãîçáèòå.
— Êàê ñè, äðàãè? — ïîïèòà Äåêàíúò ñåäÿùèÿ äî íåãî Êîâ÷åæíèê. — Ïàê ëè ãúëòàø õàï÷åòà îò ñóøåíè æàáè?
— Àç... å... íå. Íå ñå ÷óâñòâàì çëå. Ðàçáèðà ñå, áåøå ìíîãî ñòúïèñâàùî, êîãàòî...
— Æàëêî, çàùîòî ñúì òè ïðèãîòâèë ïîäàðúê çà Ïðàñîêîëåäà — ïðåêúñíà ãî Äåêàíúò. Ïîäàäå ìó îïàêîâàíà êóòèéêà, â êîÿòî íåùî ïîòðàêâàøå. — Ðàçãëåäàé ãî, àêî èñêàø.
— Î, êîëêî ìèëî... È õóáàâî...
— Êóïèõ ãî ñ ìîè ïàðè, äà çíàåø.
— È õàðòèÿòà å òîëêîâà ïðèÿòíà...
— Ñòðóâàøå ìè ïîâå÷å îò äîëàð.
— Íèìà?
Êîâ÷åæíèêúò èçâàäè êóòèéêàòà.
— Ìîæåø äà ñè ñëàãàø â íåÿ õàï÷åòàòà îò ñóøåíè æàáè. Âèæäàø ëè, íàïèñàíî å: „Õàï÷åòà îò ñóøåíè æàáè".
Êîâ÷åæíèêúò ðàçêëàòè êóòèéêàòà.
— Ìíîãî ñè ãðèæëèâ — ïðîìúëâè áåçïîìîùíî. — Ñëîæèë ñè õàï÷åòà âúòðå. Ùå ìè ñâúðøàò ðàáîòà.
— Âçåõ ãè îò íîùíîòî òè øêàô÷å. È áåç òîâà ñå îõàð÷èõ çà êóòèéêàòà.
Êîâ÷åæíèêúò êèìíà ñ ïðèçíàòåëíîñò è îñòàâè êóòèéêàòà äî ÷èíèÿòà ñè. Òàçè âå÷åð äîðè ìó ïîçâîëèõà äà ñè ñëóæè ñ íîæîâå. Ìîæåøå äà õàïíå è íåùî äðóãî îñâåí îíîâà, êîåòî ñå ãðåáå ñ äúðâåíà ëúæèöà.
Âçèðàøå ñå ñ íåðâíà íàñëàäà â íàé-áëèçêîòî ïå÷åíî ïðàñåíöå. Ðåøèòåëíî íàãëàñè ëåíåíàòà ñàëôåòêà ïîä áðàäè÷êàòà ñè.
— Ãîñïîäèí Ñòèáúíñ... — ïîòðåïíà ãëàñúò ìó. — Ùå áúäåòå ëè òàêà äîáúð äà ìè ïîäàäåòå ÿáúëêîâèÿ ñîñ?
Íÿêúäå âúâ âúçäóõà ïðåä íåãî ñÿêàø ñå ñöåïè ãðóá ïëàò, ïîñëå íÿêîé ñå ñòîâàðè âúðõó ïå÷åíîòî ïðàñåíöå. Ðàçõâúð÷àõà ñå çàäóøåíè êàðòîôêè. Ëèìîí÷åòî ñå èçñòðåëÿ îò óñòàòà íà ïðàñåíöåòî è öàïíà Êîâ÷åæíèêà ïî ÷åëîòî.
Òîé ïðèìèãà, ïîãëåäíà íàäîëó è óñòàíîâè, ÷å ñå êàíè äà áîäíå ñ âèëèöàòà ÷îâåøêà ãëàâà.
— À-õà-õà...
Î÷èòå ìó çàïî÷íàõà äà ñå èçöúêëÿò. Äðóãèòå ìàãüîñíèöè èçáóòàõà âñòðàíè ïðåîáúðíàòèòå ñúäîâå.
— Àìà òîé îòêúäå ñå èçòúðñè?
— Îáëå÷åí å êàòî óáèåö! Ïàê ëè ñòóäåíòñêè õóìîð?
— È çàùî äúðæè ìå÷ áåç îñòðèå?
— Ìúðòúâ ëè å?
— Òàêà èçãëåæäà.
— Îùå íå áÿõ îïèòàë ñàëàòàòà îò ñüîìãà, à òîé ñè òîïíà êðàêà â íåÿ! Êîëåãà, ùå ÿäåø ëè òâîÿòà èëè äà ÿ âçåìà?
Ïîíäúð Ñòèáúíñ ðàçáëúñêà íàâàëèöàòà. Çíàåøå êàêâî ñòàâà, êîãàòî ïî-ñòàðøèòå ìàãüîñíèöè ðåøàò äà ïîìîãíàò íÿêîìó. Âñå åäíî ïîäàâàø ÷àøà âîäà íà óäàâíèê.
Ïðèòèñíà óõî êúì ãúðäèòå íà ïðîñíàòèÿ ìëàäåæ.
— Íî òîé íå äèøà!
— Êàê áåøå çàêëèíàíèåòî?... — ìúðìîðåøå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ. — Àìè äà, Ïðèíóäèòåëíèÿò ðåñïèðàòîð íà Ñïîëò! Ñàìî ÷å êúäå ãî çàïèñàõ?
Ðèäêúëè ñå ïðåñåãíà íàä ðàìåíåòå èì, õâàíà åäèíèÿ îáóò â ÷åðíî êðàê è äðúïíà íàãîðå. Îáúðíà ïîñòðàäàëèÿ ñ ãëàâàòà íàäîëó è ãî ïðàñíà ïî ãúðáà.
×àê òîãàâà çàáåëÿçà èçóìåíèòå ïîãëåäè.
— Òúé ïðàâåõìå âúâ ôåðìàòà — îáÿñíè íåâúçìóòèìî. — Ñ ìàëêèòå êîçëåòà íÿìà ãðåøêà.
— Î, ùî çà ìåòîäè! — âúçìóòè ñå Äåêàíúò. — Àç íå áèõ...
Ëúæåìúðòâåöúò èçäàäå çàäàâåí çâóê.
— ß ðàç÷èñòåòå ìàëêî! — ñîïíà ñå Àðõèêàíöëåðúò è áåç äà ãè ÷àêà, ïîìåòå ìàñàòà ñúñ ñâîáîäíàòà ñè ðúêà.
— Òúêìî ñå êàíåõ äà ñè âçåìà îò ñêàðèäèòå! — ðàçñúðäè ñå Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè.
Òèéòàéì îòâîðè î÷è. Íåñúìíåíî áåøå èçäðúæëèâ, ùîì îöåëÿ è ñëåä êàòî âèäÿ ñúâñåì îòáëèçî íîñà íà íàäâåñèëèÿ ñå íàä íåãî Ðèäêúëè. Çàïúëâàøå ëè÷íàòà ìó Âñåëåíà êàòî ãèãàíòñêà ðîçîâà ïëàíåòà.
— Èçâèíåòå. — Ïîíäúð áåøå ðàçòâîðèë áåëåæíèêà ñè è ñå êàíåøå äà çàïèñâà. — Ïðèíîñúò âè ùå áúäå èçêëþ÷èòåëíî âàæåí çà íàïðåäúêà íà íàòóðôèëîñîôèÿòà. Âèäÿõòå ëè ÿðêè ñâåòëèíè? Ïîïàäíàõòå ëè â ñèÿåù òóíåë? Íÿêîé îò âàøèòå ïîêîéíè ðîäíèíè îïèòà ëè ñå äà âè çàãîâîðè? Êîÿ äóìà áè îïèñàëà íàé-òî÷íî?...
Ðèäêúëè ãî ïîáóòíà íàçàä.
— Êàêâè ãè âúðøèø, ãîñïîäèí Ñòèáúíñ?
— Ñúð, íåïðåìåííî òðÿáâà äà ïîãîâîðÿ ñ íåãî. Òà òîé ñå å ðàçìèíàë íà êîñúì ñúñ ñìúðòòà!
— Âñè÷êè ãî ïðàâèì. Íàðè÷à ñå „æèâîò", àêî îùå íå ñè íàÿñíî. Ïðèáåðè ïðîêëåòèÿ ìîëèâ è ñå ïîãðèæè äà ñèïåø íåùî îáîäðÿâàùî çà ãîðêîòî ìîì÷å.
— Óô... Òîâà òðÿáâà äà å Íåâèäèìèÿò óíèâåðñèòåò, íàëè? — îïîìíè ñå Òèéòàéì. — À âñè÷êè âèå ñòå ìàãüîñíèöè?
— Ëåæè ñè ñïîêîéíî, ðàíî òè å äà ñòàâàø — ïîñúâåòâà ãî Àðõèêàíöëåðúò.
Òèéòàéì âå÷å ñå íàäèãàøå íà ëàêòè.
— Èìàõ åäèí ìå÷...
— À, ïàäíàë å íà ïîäà. — Äåêàíúò ñå íàâåäå. — Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íÿìà... Åé, àç ëè ãî íàïðàâèõ?!
Âñè÷êè ñå îáëåùèõà êúì ïàäàùîòî ïàð÷å îò ìàñàòà. Íåùî áå ñðÿçàëî âñè÷êî — äúðâî, ïîêðèâêà, ÷èíèè, ïðèáîðè, õðàíà... Ïî-êúñíî Äåêàíúò ñå êúëíåøå, ÷å è åäíà ñâåù áèëà ñ ïîëîâèí ïëàìú÷å çà ìèã, äîêàòî ôèòèëúò íå ñå ñåòèë, ÷å ñå äúðæè íåïðèëè÷íî.
Òîé âäèãíà ðúêà. Îêîëíèòå ñå ïðúñíàõà êàòî ïèëöè.
— Àõà, âèäÿõ ãî íàé-ñåòíå! Ïðèëè÷à íà òúíêà ñèíÿ ëèíèÿ...
— Èçâèíåòå ìå, ãîñïîäèíå. — Òèéòàéì ñè âçå îðúæèåòî. — Ñúæàëÿâàì, íî áúðçàì. Íàïóñíà çàëàòà òè÷åøêîì.
— Íàêúäå ñè ìèñëè, ÷å å òðúãíàë? — âäèãíà ðàìåíå Ëåêòîðúò ïî ñúâðåìåííè ðóíè. — Íàëè ãëàâíèÿò âõîä å çàêëþ÷åí ñúãëàñíî óêàçà, èçäàäåí îùå îò Àðõèêàíöëåð Ñïîóä?
— Å, äà, íî ìîì÷åòî èìà ÷óäåñåí øïåðö... — ïîêëàòè ãëàâà Ðèäêúëè, ùîì îòåêíà òðÿñúêúò îò ïàäàùè âðàòè.
— Ùî çà ñòðàííà ñëó÷êà? — íàìåñè ñå Ïðîôåñîðúò ïî íåîïðåäåëåíè èçñëåäâàíèÿ, íî âå÷å îãëåæäàøå êðèòè÷íî îñòàòúöèòå îò òðàïåçàòà. — ß, êîëêî õóáàâî å ñðÿçàí òîçè áóò!
— Áó-áó-áó...
Âñè÷êè âïèõà ïîãëåäè â Êîâ÷åæíèêà. Äúðæåøå ïîëîâèíêà îò âèëèöà.
— Äîáðå, ÷å ìîÿò ïîäàðúê ùå ìó ïîñëóæè âåäíàãà — îòäúõíà ñè Äåêàíúò. — Íî íàé-âàæíà å ïðîÿâàòà íà âíèìàíèå, íàëè?

— ÈÌÀ ÎÙÅ... ÂÐÀÃÎÂÅ — èçðå÷å Ñìúðò, êîãàòî Áèíêè âå÷å ïðåïóñêàøå ìåæäó çàëåäåíè âúðõîâå.
— Âñè÷êè ñà ìúðòâè...
- ÄÐÓÃÈ ÂÐÀÃÎÂÅ. ÍÅ Å ÈÇËÈØÍÎ È ÒÈ ÄÀ ÃÎ ÇÍÀÅØ. ÄÎÐÈ Â ÍÀÉ-ÒÚÌÍÈÒÅ ÄÚËÁÈÍÈ ÍÀ ÌÎÐÅÒÎ ÆÈÂÅßÒ ÑÚÙÅÑÒÂÀ, ËÈØÅÍÈ ÎÒ ÌÎÇÚÊ, Î×È ÈËÈ ÓÑÒÀ. ÒÅ ÏÐÎÑÒÎ ÀËÅÍÅßÒ ÏÐÈÊÀÇÍÎ ÒÀÌ, ÊÚÄÅÒÎ ÍÈÊÎÉ ÍÅ ÌÎÆÅ ÄÀ ÃÈ ÂÈÄÈ. ÒÅ ÑÀ ÑÀÌÎ ÅÄÍÎ ÒÈÕÈ×ÊÎ „ÄÀ" Â ÌÐÀÊÀ. È ÂÚÏÐÅÊÈ ÒÎÂÀ... ÈÌÀÒ ÂÐÀÃÎÂÅ, ÈÇÏÚËÍÅÍÈ Ñ ÍÅÓÒÎËÈÌÀ ÇËÎÁÀ ÊÚÌ ÒßÕ. ÒÅ ÈÑÊÀÒ ÌÚÍÈ×ÊÈÒÅ ÑÚÙÅÑÒÂÀ ÍÈÊÎÃÀ ÄÀ ÍÅ ÑÀ ÂÚÇÍÈÊÂÀËÈ. ÑËÅÄÈØ ËÈ ÌÈÑÚËÒÀ ÌÈ? 
— Äà, íî...
- ÄÎÁÐÅ. À ÑÅÃÀ ÑÈ ÏÐÅÄÑÒÀÂÈ ÊÀÊ ÑÅ ÎÒÍÀÑßÒ ÊÚÌ ×ÎÂÅ×ÅÑÒÂÎÒÎ.
Ñþçúí èçòðúïíà. Çà ïðúâ ïúò ÷óâàøå íåùî äðóãî îñâåí ìúðòâåøêîòî ñïîêîéñòâèå â ãëàñà íà äÿäî ñè.
— Êàêâè ñà òå?
- ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÏÎÁÚÐÇÀÌÅ. ÍÅ ÍÈ ÎÑÒÀÂÀ ÌÍÎÃÎ ÂÐÅÌÅ.
— Àç ïúê ñå çàáëóæäàâàõ, ÷å òè âèíàãè èìàø ïðåäîñòàòú÷íî âðåìå. Òîåñò... Êîãàòî èñêàø äà ïîñïðåø, âèíàãè óñïÿâàø äà ñå âúðíåø íàçàä è...
- È ÄÀ ÑÅ ÍÀÁÚÐÊÀÌ ÊÚÄÅÒÎ ÍßÌÀÌ ÐÀÁÎÒÀ, ÍÀËÈ?
— Å, ïðèçíàé, ÷å ñè ãî ïðàâèë...
- ÒÎÇÈ ÏÚÒ ÑÅ ÍÀÌÅÑÈÕÀ ÄÐÓÃÈ. À ÒÅ ÍßÌÀÒ ÏÐÀÂÎ.
— Êîè äðóãè?
- ËÈØÅÍÈ ÑÀ È ÎÒ ÈÌÅÍÀ. ÍÅÊÀ ÃÈ ÍÀÐÅ×ÅÌ ÐÅÂÈÇÎÐÈÒÅ. ÒÅ ÓÏÐÀÂËßÂÀÒ ÂÑÅËÅÍÀÒÀ. ÃÐÈÆÀÒ ÑÅ ÃÐÀÂÈÒÀÖÈßÒÀ ÄÀ ÄÅÉÑÒÂÀ, ÀÒÎÌÈÒÅ ÄÀ ÑÅ ÂÚÐÒßÒ ÈËÈ ÊÀÊÂÎÒÎ ÒÀÌ Å ÏÎÄÕÎÄßÙÎ ÇÀ ÒßÕ. È ÌÐÀÇßÒ ÆÈÂÎÒÀ.
- Çàùî?
- ÇÀÙÎÒÎ ÂÍÀÑß... ÁÅÇÏÎÐßÄÚÊ. ÈÇÎÁÙÎ ÍÅ Å ÁÈË ÏÐÅÄÂÈÄÅÍ. ÐÅÂÈÇÎÐÈÒÅ ÕÀÐÅÑÂÀÒ ÊÀÌÚÍÈÒÅ, ÎÁÈÊÀËßÙÈ Â ÊÐÚÃ. ÍÀÉ-ÌÍÎÃÎ ÎÒ ÂÑÈ×ÊÎ ÍÅÍÀÂÈÆÄÀÒ ÕÎÐÀÒÀ. - Ñìúðò âúçäúõíà. - ÓÂÈ, ÍÀ ÐÅÂÈÇÎÐÈÒÅ ÈÌ ËÈÏÑÂÀ ×ÓÂÑÒÂÎ ÇÀ ÕÓÌÎÐ.
- À çàùî Äÿäî Ïðàñ...
- ÎÍÎÂÀ, Â ÊÎÅÒÎ ÂßÐÂÀØ, ÒÅ ÏÐÀÂÈ ×ÎÂÅÊ. ÇÀ ÄÎÁÐÎ ÈËÈ ÇÀ ÇËÎ.
Ìúãëàòà ñå ðàçïðúñíà. Íàâñÿêúäå ïî ñòðúìíèòå ñêëîíîâå èñêðåøå ñíÿã.
- Òîâà íå ñà ëè ïëàíèíèòå äî Êîñòåíèÿ çàìúê?
- ÒÀÊÀ Å. Â ÈÇÂÅÑÒÅÍ ÑÌÈÑÚË. ÂÚÐÍÀË ÑÅ Å ÍÀ ÏÎÇÍÀÒÎ ÌßÑÒÎ. ÅÄÍÎ ÎÒ ÍÀÉ-ÐÀÍÍÈÒÅ ÌÅÑÒÀ...
Áèíêè ñå ñïóñêàøå êúì ñíåãîâåòå.
- È êàêâî òúðñèì? — ïîïèòà Ñþçúí.
- ÙÅ ÃÎ ÏÎÇÍÀÅØ, ÊÎÃÀÒÎ ÃÎ ÂÈÄÈØ.
- Ñíåãà ëè? Äúðâåòàòà? Íå ìîæå ëè äà ÷óÿ ïîíå íàìåê? Êàêâà å ïðè÷èíàòà äà ñìå òóê?
- ÊÀÇÀÕ ÒÈ. ÙÅ ÑÅ ÏÎÃÐÈÆÈÌ ÑËÚÍÖÅÒÎ ÄÀ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ Â ÍÅÁÅÒÎ.
- Íî ñëúíöåòî íåïðåìåííî ùå ãî íàïðàâè!
- ÍßÌÀ.
- Íÿìà ìàãèÿ, êîÿòî äà ñïðå ñëúíöåòî!
-ÆÀËÊÎ, ×Å ÍÅ ÑÚÌ ÒÎËÊÎÂÀ ÎÁÐÀÇÎÂÀÍ ÊÀÒÎ ÒÅÁ.
Ðàçäðàçíåíàòà Ñþçúí ñå èçâúðíà è çàáåëÿçà íåùî äîëó.
Äðåáíè òúìíè ôèãóðêè òè÷àõà ïî áÿëîòî ïîëå, ñÿêàø ïðåñëåäâàõà æåðòâà.
— Åé... — îáàäè ñå êîëåáëèâî òÿ. — Äîëó èìà íÿêàêâà ãîíèòáà. Âèæäàì æèâîòíè, ñàìî ÷å íå å ÿñíî ñëåä êîãî ñà ñå âòóðíàëè.
Åäâà òîãàâà ðàçëè÷è äâèæåíèå â ñíåãà — íåÿñåí ÷åðåí ñèëóåò, êîéòî ñå ìÿòàøå íàëÿâî-íàäÿñíî è îñòàâàøå ïî÷òè íåóëîâèì çà ïîãëåäà.
Áèíêè íàõëó ìåæäó âúðõîâåòå íà åëèòå, ïîâëè÷àéêè âèõðóøêà îò îïàäàëè êëîíêè è ñíåæåí ïðàõ.
Âèæäàõà äîáðå ïðåñëåäâà÷èòå. Ïðèëè÷àõà íà åäðè êó÷åòà. Íàáåëÿçàíàòà ïëÿ÷êà çàïàçâàøå ðàçìèòèòå ñè î÷åðòàíèÿ, øìóãâàøå ñå ìåæäó ïðåñïèòå, êðèåøå ñå çàä îòðóïàíèòå ñúñ ñíÿã õðàñòè...
Åäíà ïðÿñïà ñÿêàø èçáóõíà. Îò íåÿ ñå íàäèãíà íåùî ãîëÿìî è äúëãî, äîñóù ÷åðíîñèíüî ñóõîçåìíî êèò÷å.
— Íî òîâà å ïðàñå!
— ÃËÈÃÀÍ. ÏÐÈÒÈÑÊÀÒ ÃÎ ÊÚÌ ÐÚÁÀ ÍÀ ÓÐÂÀÒÀ. ÂÅ×Å ÑÀ ÎÒ×ÀßÍÈ.
×óâàøå íàêúñàíîòî äèøàíå è ïðúõòåíåòî íà æèâîòíîòî. Êó÷åòàòà òè÷àõà ñúâñåì áåçøóìíî. Êðúâ èçïúñòðÿøå ñíåãà îò ðàíèòå, êîèòî áÿõà íàíåñëè íà ãëèãàíà.
— À òîâà äà íå å... — çàïúíà ñå Ñþçúí.
— ÄÀ.
— Èñêàò äà óáèÿò Äÿäî Ïðàñ!...
— ÍÅ ÄÀ ÃÎ ÓÁÈßÒ. ÍÎ ÒÎÉ ÇÍÀÅ ÊÀÊÂÎ ÎÇÍÀ×ÀÂÀ ÄÀ ÓÌÐÅØ. Î, ÄÀ... Â ÒÎÇÈ ÑÈ ÂÈÄ ÃÎ ÇÍÀÅ ÄÎÁÐÅ. ÈÌÀ ÁÎÃÀÒ ÎÏÈÒ. ÒÅ ÈÑÊÀÒ ÄÀ ÌÓ ÎÒÍÅÌÀÒ ÑÚÙÈÍÑÊÈß ÆÈÂÎÒ, ÄÀ ÌÓ ÈÇÒÐÚÃÍÀÒ ÄÓØÀÒÀ, ÄÀ ÃÎ ËÈØÀÒ ÎÒ ÂÑÈ×ÊÎ. ÍÅ ÁÈÂÀ ÄÀ ÈÌ ÏÎÇÂÎËÈÌ ÄÀ ÃÎ ÏÎÂÀËßÒ.
— Äîáðå äå, êàêâî ÷àêàø îùå?! Ñïðè ãè!
— ÒÈ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÃÎ ÑÒÎÐÈØ. ÒÎÂÀ Å ÇÀÄÚËÆÅÍÈÅ ÍÀ ÕÎÐÀÒÀ.
Äâèæåíèÿòà íà êó÷åòàòà áÿõà ìàëêî ÷óäàòè. Âñúùíîñò íå òè÷àõà, à ñå ïðåëèâàõà îò ìÿñòî íà ìÿñòî, çàòîâà áúðçèíàòà èì íèêàê íå ïàñâàøå íà èçìàìíî ìóäíèòå èì êðà÷êè.
— Àìà òå íå ñà èñòèíñêè êó÷åòà...
— ÍÅ ÑÀ.
— È êàêâî ìîãà äà íàïðàâÿ àç? Ñìúðò êèìíà êúì ãëèãàíà. Áèíêè âå÷å ïðåïóñêàøå íà ìåòúð-äâà îò íåãî. Ñþçúí ñå äîñåòè.
— Íèìà èñêàø äà ãî ÿõíà!
— ÇÀÙÎ ÍÅ? ÍÀËÈ ÏÎËÓ×È ÄÎÁÐÎ ÎÁÐÀÇÎÂÀÍÈÅ?
— Èìåííî! Çàòîâà ìè å èçâåñòíî, ÷å ãëèãàíèòå íå ïîçâîëÿâàò íà õîðàòà äà ãè ÿçäÿò!
— ÍÀÒÐÓÏÂÀÍÅÒÎ ÍÀ ÑÓÁÅÊÒÈÂÍÈ ÑÂÈÄÅÒÅËÑÒÂÀ ÍÅ ÌÎÆÅ ÄÀ ÑÅ ÑÌßÒÀ ÇÀ ÍÅÎÑÏÎÐÈÌÎ ÄÎÊÀÇÀÒÅËÑÒÂÎ.
Ñþçúí ñå çàãëåäà íàïðåä. Ðàâíèíàòà ïðåêúñâàøå èçâåäíúæ
— ÄËÚÆÍÀ ÑÈ — îòåêíà ãëàñúò íà äÿäî é â íåéíàòà ãëàâà. - ÊÎÃÀÒÎ ÑÒÈÃÍÅ ÄÎ ÐÚÁÀ, ÒÎÉ ÙÅ ÈÌ ÑÅ ÎÏÚË×È. À ÍÅ ÁÈÂÀ. ÐÀÇÁÐÀ ËÈ ÌÅ? ÒÚÊÌÎ ÇÀÙÎÒÎ ÍÅ ÑÀ ÈÑÒÈÍÑÊÈ ÊÓ×ÅÒÀ. ÀÊÎ ÃÎ ÍÀÑÒÈÃÍÀÒ, ÒÎÉ ÍßÌÀ ÄÀ ÓÌÐÅ... ÏÐÎÑÒÎ ÍÈÊÎÃÀ ÍßÌÀ ÄÀ Å ÑÚÙÅÑÒÂÓÂÀË. .
Ñþçúí ñêî÷è. Çà ìèã ïîëèòíà ñ ðàçâÿòà îò âÿòúðà ðîêëÿ, ñ ðàçïåðåíè ðúöå...
Ïàäàíåòî âúðõó ãúðáà íà æèâîòíîòî íå ñå ðàçëè÷àâàøå îò ïëüîñâàíåòî âúðõó íåïðèÿòíî òâúðä ñòîë. Ãëèãàíúò ñå ïðåïúíà, íî îòíîâî íàïèïà îïîðà çà êðàêàòà ñè.
Ïðúñòèòå é ñå âêîï÷èõà â äåáåëèÿ ìó âðàò, ëèöåòî é ñå îïðÿ â êîðàâàòà ÷åòèíà. Óñåùàøå òîïëèíàòà íà òÿëîòî ìó, ñÿêàø áå ÿõíàëà ñãîðåùåíà ôóðíà. Âîíåøå íà ïîò, êðúâ è ïðàñå. Íà ãîëÿìî ïðàñå.
À ïðåä íåÿ ñå îòêðèâàøå ñòðÿñêàùà ëèïñà íà ïåéçàæ.
Ãëèãàíúò çàðîâè êðàêà â ïðåñïèòå äî ðúáà è åäâà íå ÿ õâúðëè îò ãúðáà ñè. Îáúðíà ìóöóíàòà ñè êúì êó÷åòàòà.
Áÿõà ìíîãî. Ñþçúí áå îòðàñíàëà ñ êó÷åòà. Â äâîðåöà áÿõà ïîâå÷å îò êèëèìèòå. Íî òåçè íå ïðèíàäëåæàõà êúì ñúùàòà ëåíèâà äîáðîäóøíà ïîðîäà.
Çàáè ïåòè â õúëáîöèòå íà æèâîòíîòî è ñãðàá÷è óøèòå ìó. Ñòîðè é ñå, ÷å äúðæè êîñìàòè ëîïàòè.
— Çàâèé íàëÿâî! — èçïèùÿ äèâî è äðúïíà ñúîòâåòíîòî óõî.
Âëîæè öÿëàòà ñè âîëÿ â çàïîâåäòà. Â ãëàñà é ïðîçâó÷à íåäâóñìèñëåíà çàïëàõà çà ñåðèîçåí ïåðäàõ ïðåäè ñúí â ñëó÷àé íà íåïîñëóøàíèå.
Çà íåéíà íåîïèñóåìà èçíåíàäà ãëèãàíúò èçãðóõòÿ, çàâúðòÿ ñå äî ñàìàòà ïðîïàñò è ïðåïóñíà. Êó÷åòàòà ñå áëúñêàõà åäíî â äðóãî, äîêàòî ñå ìú÷åõà äà ñêî÷àò ñëåä íåãî.
Îòòóê èçãëåæäàøå, ÷å îò ðàâíèíàòà íÿìà ïúò íàäîëó îñâåí íàé-êðàòêèÿ è ôàòàëíî îòâåñåí ìàðøðóò.
Êó÷åòàòà ïàê òè÷àõà ïî ïåòèòå íà æåðòâàòà ñè.
Ñþçúí ñå îçúðòàøå â ñèâèÿ, ëèøåí îò èçòî÷íèê íà ñâåòëèíà âúçäóõ. Òðÿáâàøå äà èìà âñå íÿêàêúâ èçõîä...
Íàèñòèíà èìàøå.
Ñêàëíà èçäàòèíà, ïîäîáíà íà ãèãàíòñêè íàçúáåí íîæ, ñâúðçâàøå ïëàòîòî ñ îòñðåùíèòå âúçâèøåíèÿ. Áåøå òâúðäå òÿñíà — ñàìî åäíà ñíåæíà èâèöà ñ âëåäåíÿâàùè äóøàòà áåçäíè îò äâåòå é ñòðàíè.
Ïî-äîáðå îò íèùî. Çàùîòî áåøå íèùî ñúñ ñíÿã îòãîðå.
Ãëèãàíúò ñòèãíà äî íà÷àëîòî íà èçäàòèíàòà è ñïðÿ íåðåøèòåëíî. Ñþçúí çàáè áðàäè÷êà âúâ âðàòà ìó è îòíîâî ãî ñðèòà ñ ïåòè.
Ñ íàâåäåíà çóðëà æèâîòíîòî ñå õâúðëè íàïðåä. Êðàêàòà ìó òëàñêàõà êàòî áóòàëà. Íàâàêñâàøå ëèïñàòà íà ïúðãàâèíà ñ áÿñíî óñèëèå è íàïîìíÿøå çà òàíöüîð íà ñòåï, òè÷àù íàãîðå ïî åñêàëàòîð, êîéòî ñå ñïóñêà íàäîëó.
— Äîáðå, äîáðå, äî...
Åäèíèÿò êðàê ñå ïîäõëúçíà. Çà ìèã ãëèãàíúò ñå îïèðàøå ñàìî íà äâå ìåñòà, îñòàíàëèòå äâà êðàêà ÷åãúðòàõà áåçïëîäíî ïî çàëåäåíàòà ñêàëà. Ñþçúí ðÿçêî ñå íàêëîíè íà äðóãàòà ñòðàíà è óñåòè êàê ïðîïàñòòà ÿ çîâå.
„Òîé ùå ìå õâàíå, àêî ïàäíà, òîé ùå ìå õâàíå...."
Ñíåæèíêèòå ùèïåõà î÷èòå é. Äðóã, ïðàñòàð ãëàñ ñå îáàäè â óìà é: „Íÿìà äà ìå õâàíå. Àêî ïàäíà òî÷íî ñåãà, çíà÷è íå çàñëóæàâàì äà ìå õâàíå."
Î÷èòå íà æèâîòíîòî áÿõà íà åäíà ïåäÿ îò íåéíèòå. È òÿ ïðîçðÿ...
Íÿêîé îòâúðíà íà ïîãëåäà é.
Åäíàòà é îáóâêà îïðÿ â êàìúê è òÿ ñå îòáëúñíà ñ ïîñëåäíàòà ÿðîñò íà îò÷àÿíèåòî. Ãëèãàíúò è ìîìè÷åòî ñå çàêëàòóøêàõà, ïîñëå ÷åòèðèòå êðàêà íà æèâîòíîòî íàìåðèõà îïîðà è ãî ïîíåñîõà íàïðåä ïî èçäàòèíàòà.
Ñþçúí ðèñêóâà äà ïîãëåäíå íàçàä.
Êó÷åòàòà... íå, êó÷åøêèòå ôîðìè íå áÿõà äàëå÷.
Ïîðåäíîòî ñúòðåñåíèå. Ðàçõâúð÷à ñå ñíÿã. Ñâåòúò ñå íàêëîíè. Ìóñêóëèòå íà ãëèãàíà ñå ñãúð÷èõà è ãî òëàñíàõà ìèã ïðåäè îãðîìåí ñêàëåí êúñ äà ïðîïàäíå â òúìàòà.
Ñþçúí ñå ïðåìåòíà â äúëáîêà ïðÿñïà. Çàîïèïâà òðåñêàâî íàîêîëî, î÷àêâàøå äà ñå õëúçíå â áåçäíàòà. Óëîâè ñå çà çàëåäåí êëîí. Íà íÿêîëêî êðà÷êè îò íåÿ ãëèãàíúò ñå çàäúõâàøå â ñíåãà.
Ñþçúí ñå èçïðàâè. Áÿõà ñòèãíàëè äî íà÷àëîòî íà ãîðèñò õúëì.
Êó÷åòàòà ñå òúëïÿõà ïðåä èçäàòèíàòà è âíèìàâàõà äà íå ñå èçáóòàò âçàèìíî íàäîëó.
Òÿ âèæäàøå, ÷å ëåñíî áèõà ïðåîäîëåëè ïðåïÿòñòâèåòî. Äîðè ãëèãàíúò óñïÿ äà ÿ ïðåíåñå íà ãúðáà ñè. Õâàíà êëîíà ñ äâåòå ñè ðúöå è äðúïíà. Îò÷óïè ñå ñ ïóêîò è Ñþçúí ãî ðàçìàõà.
— Õàéäå, ñêà÷àéòå! Îïèòàéòå! Õàéäå, äå!
Åäíî ñå ïðåñòðàøè. Êëîíúò ãî öàïàðäîñà, êîãàòî äîêîñâàøå êîðàâàòà çåìÿ. Ñþçúí ñå çàâúðòÿ îáðàòíî è ïîìåòå çàøåìåòåíîòî êó÷å êúì óðâàòà.
Çà ìèã ñèëóåòúò ñå çàìúãëè, ïîñëå ïðîïàäíà ñ âîé.
Òÿ ïîäñêà÷àøå îò ðàäîñò è áÿñ.
— Äà, åòî òàêà! Êîé å ñëåäâàùèÿò?
Äðóãèòå êó÷åòà ñå âçðÿõà â î÷èòå é è ðåøèõà, ÷å íÿìà ñëåäâàù. Ñ ïëàõè ñòúïêè ñå îáúðíàõà è ïîíå÷èõà äà ñå âúðíàò íà ïëàòîòî.
Åäíà ôèãóðà èì ïðåïðå÷è ïúòÿ.
Ïðåäè ìèã ÿ íÿìàøå, íî âå÷å èçãëåæäàøå, ÷å îòêðàé âðåìå ñè å áèëà òàì. Ìàé ñå ñúñòîåøå îò òðè ñíåæíè òîïêè, ñòðóïàíè åäíà âúðõó äðóãà. Èìàøå ÷åðíè òî÷êè âìåñòî î÷è. Ïîëóêðúã îò îùå òî÷êè èçîáðàçÿâàøå óñòàòà. Â ðîëÿòà íà íîñà ñòúð÷åøå ìîðêîâ.
Äâå ïðú÷êè çàìåñòâàõà ðúöåòå.
Ïîíå òàêà èçãëåæäàõà îòäàëå÷. Åäíàòà ñòèñêàøå íåùî èçâèòî.
Ãàðâàí ñ ïðîâèñíàëî íà ãúðäèòå ìó ïàð÷å ìîêðà ÷åðâåíà õàðòèÿ êàöíà íà åäíàòà òúíêà ðúêà.
- Ñêîê, ñêîê, ñêîê! — èçãðà÷è æèçíåðàäîñòíî. — ×åñòèòî âè ñëúíöåñòîåíå! ×óðóëèê-÷óðóëèê! Êàêâî ÷àêàòå, à? Äà íàñòúïè Ïðàñîêîëåäà ëè?
Êó÷åòàòà îòñòúïèõà êúì ðúáà.
Ñíåãúò ïàäàøå íà áóöè è ïîñòåïåííî îòêðèâàøå êëüîùàâà ôèãóðà â ðàçâÿâàùà ñå ÷åðíà ðîáà.
Ñìúðò èçïëþ ìîðêîâà.
- ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
Ñèâèòå òåëà ñå ïðåëèâàõà â áåçïëîäíè íàïúíè äà ïðîìåíÿò ôîðìàòà ñè.
- ÍÀÊÐÀß ÍÅ ÓÑÒÎßÕÒÅ ÍÀ ÈÇÊÓØÅÍÈÅÒÎ, ÒÀÊÀ ËÈ? ÑÒÐÓÂÀ ÌÈ ÑÅ, ×Å ÄÎÏÓÑÍÀÕÒÅ ÃÐÅØÊÀ.
Äîêîñíà äúëãàòà äúðâåíà äðúæêà. Îñòðèåòî èçñêî÷è è ïðîñâåòíà.
- ÆÈÂÎÒÚÒ, ÈÑÊÀØ ÈËÈ ÍÅ ÈÑÊÀØ, ÒÈ ÑÅ ÂÌÚÊÂÀ ÏÎÄ ÊÎÆÀÒÀ. - Ñìúðò çàêðà÷è íàïðåä. - ÎÁÐÀÇÍÎ ÊÀÇÀÍÎ, ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. ÍÀÂÈÊ, ÎÒ ÊÎÉÒÎ Å ÒÐÓÄÍÎ ÄÀ ÑÅ ÎÒÊÀÆÅØ. ÅÄÍÎ ÂÄÈØÂÀÍÅ È ÈÇÄÈØÂÀÍÅ ÍÅ ÑÒÈÃÀ. ÈÑÊÀ ÒÈ ÑÅ ÄÀ ÃÎ ÏÎÂÒÎÐÈØ.
Åäíî îò êó÷åòàòà ñå ïîäõëúçíà è èçäðàïà òðåñêàâî, çà äà ñå ñïàñè îò äúëãèÿ ñòóäåí ïîëåò êúì íèùîòî.
- ÑÀÌÈ ÑÅ ÓÁÅÆÄÀÂÀÒÅ, ×Å ÊÎËÊÎÒÎ ÏÎ-ßÐÎÑÒÍÎ ÑÅ ÁÎÐÈÒÅ ÇÀ ÂÑÅÊÈ ÍÎÂ ÌÈÃ, ÒÎËÊÎÂÀ ÏÎ-ÎÁÂÚÐÇÀÍÈ Ñ ÆÈÂÎÒÀ ÎÑÒÀÂÀÒÅ... È ÒÎÃÀÂÀ ÑÅ ÏÎßÂßÂÀÌ ÀÇ.
Âîäà÷úò íà ãëóòíèöàòà óñïÿ çà ÷àñòèöà îò ñåêóíäàòà äà ñå ïðåâúðíå â ñèâà çàêà÷óëåíà ðîáà, íî êó÷åøêàòà ôîðìà ñå íàëîæè îòíîâî.
- ÄÀ, È ÑÒÐÀÕÚÒ ÂÈ ÇÀÊÎÒÂß ÊÚÌ ÆÈÂÎÒÀ — îáÿñíè Ñìúðò. - ÂÑÈ×ÊÈ ÒÅÇÈ ÑÅÒÈÂÀ, ÆÀÄÍÎ ÏÎÃËÚÙÀÙÈ È ÍÀÉ-ÍÈÙÎÆÍÀÒÀ ÏÎÄÐÎÁÍÎÑÒ ÎÒ ÑÂÅÒÀ... ËÓÄÎ ÁÈÅÙÎÒÎ ÑÚÐÖÅ... ÓÑÒÐÅÌÀ ÍÀ ÊÐÚÂÒÀ Â ÒßËÎÒÎ... ÓÑÅÙÀÒÅ ËÈ ÊÀÊ ÂÈ ÏÐÈÂÚÐÇÂÀÒ ÍÅÎÁÐÀÒÈÌÎ ÊÚÌ ÆÈÂÎÒÀ?
Îùå åäèí Ðåâèçîð ñå ïîìú÷è äà ñè âúçâúðíå ïðèâè÷íèÿ âèä è óñïÿ äà èçðå÷å:
„Íå ìîæåø äà ïîñòúïâàø òàêà, èìà ñè ïðàâèëà!"
- ÄÀ, ÈÌÀ ÏÐÀÂÈËÀ. È ÂÈÅ ÃÈ ÍÀÐÓØÈÕÒÅ. ÊÀÊ ÑÌÅÅÒÅ? ÊÀÊ ÑÌÅÅÒÅ?!
Îñòðèåòî íà êîñàòà áåøå òúíêà ñèíÿ ëèíèÿ â ñèâîòàòà.
Ñìúðò âäèãíà êîñòåëèâ ïðúñò êúì ëèïñâàùèòå ñè óñòíè è ñå çàìèñëè.
- ÎÑÒÀÍÀ ÏÎÑËÅÄÍÈßÒ ÂÚÏÐÎÑ.
Èçâåäíúæ ñå èçâèñè íàä òÿõ è î÷íèòå ìó êóõèíè çàñèÿõà. Êîãàòî ãëàñúò ìó ñå ðàçíåñå îòíîâî, ñðóòè ëàâèíè â ïëàíèíèòå.
- ÁßÕÒÅ ËÈ ÏÎÑËÓØÍÈ... ÈËÈ ÏÐÀÂÅÕÒÅ ÁÅËÈ×ÊÈ? ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.
Ñþçúí ñå çàñëóøà â çàòèõâàùèÿ íÿêúäå äàëå÷ âîé.
Ñíåãúò îêîëî ãëèãàíà áåøå ïî÷åðâåíÿë îò êðúâ. Êîëåíè÷è è ñå îïèòà äà ïîâäèãíå ãëàâàòà ìó.
Æèâîòíîòî áåøå ìúðòâî. Åçèêúò ìó âèñåøå îò óñòàòà.
Ðèäàíèÿòà íàïèðàõà, à íåóìîðíàòà ãóâåðíàíòêà â óìà é îòáåëÿçà, ÷å òîâà å ðåàêöèÿ, äúëæàùà ñå íà èçòîùåíèåòî è èçëèøíèòå âúëíåíèÿ. Ñòðóâàøå ëè ñè äà ïëà÷å íàä åäíî ìúðòâî ïðàñå?
Îñòàíàëàòà ÷àñò îò Ñþçúí çàóäðÿ ñ þìðóöè ïî ÷åòèíåñòèÿ òðóï.
— Íå ìîæåø äà ìå ïîäâåäåø òàêà! Ñïàñèõìå òå! Íå å ðåäíî äà ìè óìðåø íàêðàÿ!
Ïîäóõíà âåòðåö.
Íåùî ñå íàäèãàøå èççàä ñíåãà. Êëîíèòå íà äðåâíèòå äúðâåòà ñå ïîëþøâàõà è ðîíåõà ëåäåíè èãëè÷êè.
Ñâåòëèíàòà âðúõëåòÿ Ñþçúí êàòî áåçìúëâåí óðàãàí. Áåøå îñëåïèòåëíà. Îãðîìíîòî ÷åðâåíî êúëáî ñÿêàø ïðåâúðíà â îãúí ñêðåæà ïî äúðâåòàòà.
Çëàòíî ñèÿíèå ñå ñòîâàðè âúðõó âúðõîâåòå è ãè ïðåîáðàçè â ìúë÷àëèâè âóëêàíè. Ïðîäúëæè íàòàòúê, èçïúëíè äîëèíèòå è çàëÿ â íåóäúðæèì ïðèëèâ ñêëîíîâåòå...
Ñòåíàíèå.
Âìåñòî ãëèãàíà â ñíåãà ëåæåøå ÷îâåê.
Èìàøå ñàìî æèâîòèíñêà êîæà îêîëî ñëàáèíèòå. Äúëãàòà ìó êîñà áåøå ñïëåòåíà íà ãúðáà è çàêîðàâÿëà îò êðúâ è ëîé. Ðàíè ïîêðèâàõà òÿëîòî ìó òàì, êúäåòî êó÷åòàòà áÿõà íàõàïàëè ãëèãàíà.
Ñþçúí ãî ïîçÿïà, ïîñëå íåùî ðàçëè÷íî îò óìà é ÿ ïîäòèêíà äà êúñà èâèöè îò ôóñòàòà ñè, çà äà ïðåâúðæå íàé-ëîøèòå ðàíè. „Ìèñëèø òðåçâî è â íàé-íàïå÷åíèòå ïîëîæåíèÿ — ïîõâàëè ÿ ñëàáè÷êî ãëàñ÷å â ãëàâàòà é. — Âåðîÿòíî å âðîäåí íåäîñòàòúê."
Ñèíè êðèâîëèöè è ñïèðàëè ïîêðèâàõà êîæàòà íà ìúæà ïîä çàìðúçâàùàòà êðúâ. Òîé îòâîðè î÷è êúì íåáåòî.
— Ìîæåòå ëè äà ñòàíåòå?
Ïîãëåäúò ìó ñå ñïðÿ íà íåÿ. Ìúæúò ïîíå÷è äà ñå íàäèãíå è îòíîâî ñå ñâëå÷å íà ãðúá.
Íàêðàÿ âñå ïàê ìó ïîìîãíà äà ñåäíå. Èçïðàâèõà ñå ñ êëàòóøêàíå. Ñþçúí ñå ñòàðàåøå äà íå çàáåëÿçâà âîíÿòà ìó, êîÿòî èìàøå ñèëàòà íà òî÷íî ïðèöåëåí þìðóê â íîñà.
Ïðåäïî÷åòå äà ñëÿçàò íàäîëó ïî ñêëîíà. Êðàêàòà ìó ìàé ñõâàíàõà èäåÿòà.
Ïðåïúâàõà ñå â çàñíåæåíàòà ãîðà, ãðåéíàëà â îðàíæåâè îòáëÿñúöè îò ñëúíöåòî.
Òàòóèðàíèÿò ìúæ äî íåÿ èçõðèïòÿ, èçïëúçíà ñå îò ðúöåòå é è òóïíà íà êîëåíå è äëàíè. Âïè ïðúñòè â ãúðëîòî ñè è ñå çàäàâè.
— Ñåãà ïúê êàêâî èìà? Êàêâî âè ñòàíà? Î÷èòå ìó ñå âúðòÿõà, òîé ñå äåðåøå ïî ãðúêëÿíà.
— Íåùî å çàñåäíàëî ëè?
Ìúæúò ñå áîðåøå äà ñè ïîåìå äúõ.
Ñþçúí ïúõíà ðúöåòå ñè ïîä ìèøíèöèòå ìó è ãî âäèãíà, ïîñëå ñòåãíà ðåáðàòà ìó. „Î, áîãîâå, êàê áåøå ïî-íàòàòúê, íàëè íè îáÿñíÿâàõà â ó÷èëèùåòî?..."
Òîé ñå çàêàøëÿ, íåùî îòñêî÷è îò áëèçêîòî äúðâî è ïàäíà íà ñíåãà.
Ìàëêî ÷åðíî áîá÷å.
Âèñîêî â êëîíèòå èçïèñóêà ïòè÷êà. Ñþçúí âäèãíà ãëàâà. Åäíî ìóøèòðúí÷å é ñå îïóëè è ïðåñêî÷è íà ñúñåäíèÿ êëîí.
Êîãàòî ñå îáúðíà, ìúæúò áåøå äðóã. Íîñåøå òåæêè êîæè è áîòóøè. Ïîäïèðàøå ñå íà êîïèå ñ êàìåííî îñòðèå è èçãëåæäàøå ìíîãî ïî-ÿê.
Ñÿíêà ñå ñòðåëíà ìåæäó äúðâåòàòà. Çà ìèã ñå ìÿðíà áÿë åëåí è èç÷åçíà.
À ìúæúò áåøå îñòàðÿë, ìàêàð î÷èòå ìó äà ñè îñòàâàõà ñúùèòå. Íîñåøå øèðîêî äúëãî ðàñî è ïðèëè÷àøå íà æðåö.
Òÿ íå îòêëîíè ïîãëåä ïðè ñëåäâàùèÿ ïòè÷è çîâ. È ðàçáðà, ÷å ñå å çàáëóäèëà — ìúæúò íå ñå ïðîìåíÿøå, êàêòî ñå îáðúùàò ñòðàíèöèòå íà êíèãà. Âñè÷êè íåòðàéíè îáðàçè ñè îñòàâàõà â íåãî. Âúíøíîñòòà ìó çàâèñåøå îò ïîãëåäà íà íàáëþäàòåëÿ.
„Äîáðå, ÷å ñúì õëàäíîêðúâíà è ñúì ñâèêíàëà ñ ùóðîòèèòå. Èíà÷å ùÿõ äà ñå ðàçòðåâîæà..."
Ñòèãíàõà äî êðàÿ íà ãîðàòà.
×àêàõà ãè ÷åòèðè îãðîìíè øîïàðà, íàä êîèòî ñå èçäèãàøå ïàðà, à øåéíàòà çàä òÿõ íåñúìíåíî áå ñãëîáåíà ãðóáî îò îäÿëàíè òðóïè. Ïî ïî÷åðíÿëîòî äúðâî ëè÷àõà ìàñêè — èçäúëáàíè ìîæå áè ñ êàìúê, à ìîæå áè îò âÿòúðà è äúæäà.
Äÿäî Ïðàñ ñåäíà â øåéíàòà. Íàòåæà ñ ïîñëåäíèòå êðà÷êè, âå÷å áåøå ïî÷òè íåâúçìîæíî äà ñå âèäè äðóã îáðàç îñâåí îãðîìíèÿ ñòàðåö â ÷åðâåíî íàìåòàëî. Ëåäåíè êðèñòàë÷åòà áëåùóêàõà òóê-òàì ïî ïëàòà. È ñàìî â íåñèãóðíàòà èì ñâåòëèíà ñå ïîêàçâàøå çà ìèã ÷åòèíà èëè çóðëà.
Äÿäî Ïðàñ ñå ïîíàìåñòè è èçâàäè îò øåéíàòà ôàëøèâà áðàäà. Âçðÿ ñå íåäîóìÿâàùî â íåÿ.
- ÈÇÂÈÍßÂÀÉ. ÒÎÂÀ ÁÅØÅ ÌÎÅ.
Äÿäî Ïðàñ êèìíà íà Ñìúðò ñ ïðèçíàíèåòî, êîåòî åäèí ìàéñòîð çàíàÿò÷èÿ äúëæè íà äðóã. Ïîñëå êèìíà è íà Ñþçúí. Òÿ íå çíàåøå äàëè å ïîëó÷èëà áëàãîäàðíîñò. Ïî-ñêîðî áåøå æåñò íà îäîáðåíèå çà ñâÿñòíî ñâúðøåíàòà íåîòëîæíà ðàáîòà.
Òîé öúêíà ñ åçèê è øåéíàòà ñå ïëúçíà ïî ñíåãà
— Ñëóøàëà ñúì — ðàçñåÿíî ïðîìúðìîðè Ñþçúí, — ÷å ïðåäñòàâàòà çà ÷åðâåíî-áåëèòå îäåæäè íà Äÿäî Ïðàñ ñå å íàëîæèëà íå ìíîãî îòäàâíà.
- ÍÅ Å ÂßÐÍÎ. ÕÎÐÀÒÀ ÑÀ ÑÈ ß ÏÐÈÏÎÌÍÈËÈ.
Øåéíàòà áåøå ìàëêî ïåòúíöå íà îòñðåùíèÿ ñêëîí.
— Å, íå çíàì çà íåãîâèòå äðåõè, íî ñ ìîÿòà ðîêëÿ å ñâúðøåíî. Èñêà ìè ñå äà òå ïîïèòàì îò ÷èñòà ëþáîçíàòåëíîñò... Ñèãóðåí ëè áåøå, ÷å ùå îöåëåÿ?
— ÁßÕ ÍÀÏÚËÍÎ ÓÁÅÄÅÍ Â ÒÎÂÀ.
— Î, êîëêî ìè îëåêíà...
— ÙÅ ÒÅ ÎÒÂÅÄÀ ÎÁÐÀÒÍÎ - ïðåäëîæè Ñìúðò ñëåä êðàòêîòî ìúë÷àíèå.
— Áëàãîäàðÿ. À ñåãà... Êàæè ìè, ìîëÿ òå...
— ÊÀÊÂÎ ÙÅØÅ ÄÀ ÑÅ ÑËÓ×È, ÀÊÎ ÒÈ ÍÅ ÃÎ ÁÅØÅ ÑÏÀÑÈËÀ?
— Äà! Ñëúíöåòî ùåøå äà ñè èçãðåå âúïðåêè âñè÷êî, íàëè?
— ÍÅ.
— Íå ìå çàíàñÿé. Íèìà î÷àêâàø îò ìåí äà ïîâÿðâàì è â òîâà? Ãîâîðèì ñè çà àñòðîíîìè÷åñêè ôàêòè.
— ÑËÚÍÖÅÒÎ ÍßÌÀØÅ ÄÀ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ Â ÍÅÁÅÒÎ.
— Äÿäî, òàçè íîù ìè ñå ñòîðè òâúðäå äúëãà! Èçòîùåíà ñúì, èìàì íóæäà îò ãîðåùà âàíà! Íå ìè ñå ñëóøàò ãëóïîñòè!
— ÏÎÂßÐÂÀÉ ÌÈ. ÑËÚÍÖÅÒÎ ÍßÌÀØÅ ÄÀ ÑÅ ÈÇÄÈÃÍÅ Â ÍÅÁÅÒÎ.
— ß ãëåäàé òè... À êàêâî ùåøå äà èìà íà íåãîâî ìÿñòî?
ÅÄÍÎ ÍÀÉ-ÏÎØËÎ ÊÚËÁÎ ÎÒ ÏËÀÌÒßÙ ÃÀÇ ÙÅØÅ ÄÀ ÎÑÂÅÒÈ ÒÀÇÈ ÇÅÌß. 
Ïîâúðâÿõà ñìúë÷àíè.
— Àõà — ñìúíêà óíèëî Ñþçúí. — Èãðà íà äóìè. Î÷àêâàõ îò òåá äà ñè ïî-ïðÿì.
— ÀÇ ÂÈÍÀÃÈ ÑÚÌ ÏÐßÌ. ÑËÎÂÅÑÍÈÒÅ ÕÈÒÐÈÍÈ ÑÀ ÏÐÈÑÚÙÈ ÍÀ ×ÎÂÅØÊÈß ÑÂßÒ.
— Äîáðå — âúçäúõíà òÿ. — Íå ñúì ÷àê òîëêîâà òúïà. Çíà÷è ñå îïèòâàø äà ìè ïîäñêàæåø, ÷å õîðàòà èìàò íóæäà îò... ôàíòàçèè, çà äà ïîíàñÿò æèâîòà.
— ÂÑÅ ÅÄÍÎ ÃÚËÒÀÒ ÐÎÇÎÂÈ ÕÀÏ×ÅÒÀ? ÍÅ. ÕÎÐÀÒÀ ÈÌÀÒ ÍÓÆÄÀ ÎÒ ÔÀÍÒÀÇÈÈÒÅ, ÇÀ ÄÀ ÁÚÄÀÒ ÕÎÐÀ. ÇÀ ÄÀ ÁÚÄÀÒ ÑÐÅÄÎÒÎ×ÈÅÒÎ, ÊÚÄÅÒÎ ÑÅ ÑÐÅÙÀÒ ÏÀÄÍÀËÈßÒ ÀÍÃÅË È ÌÀÉÌÓÍÀÒÀ, ÈÇÏÐÀÂßÙÀ ÑÅ ÍÀ ÇÀÄÍÈÒÅ ÑÈ ËÀÏÈ.
- È çàòîâà ñè èìàìå ôåè? Äÿäî Ïðàñ? Äðåáíè ãàä...
- ÏÎÇÍÀ. ÒÎÂÀ Å ÍÀ×ÀËÎÒÎ. ÏÚÐÂÎ ÑÅ Ó×ÈÒÅ ÄÀ ÂßÐÂÀÒÅ Â ÌÀËÊÈÒÅ ËÚÆÈ.
- Çà äà ïîâÿðâàìå è â ãîëåìèòå?
- ÄÀ. Â ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎÑÒÒÀ. Â ÌÈËÎÑÚÐÄÈÅÒÎ. Â ÄÚËÃÀ.
- Íÿìàò íèùî îáùî ïîìåæäó ñè!
- ÍÈÌÀ? ÒÎÃÀÂÀ ÂÇÅÌÈ ÂÑÅËÅÍÀÒÀ È ß ÑÒÐÈÉ ÍÀ ÍÀÉ-ÔÈÍ ÏÐÀÕ, ÏÎÑËÅ ß ÏÓÑÍÈ ÏÐÅÇ ÍÀÉ-ÄÐÅÁÍÎÒÎ ÑÈÒÎ. È ÍÀÊÐÀß, ÀÊÎ ÌÎÆÅØ, ÌÈ ÏÎÊÀÆÈ ÏÎÍÅ ÅÄÍÎ ÀÒÎÌ×Å ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎÑÒ, ÅÄÍÀ ÌÎËÅÊÓËÀ ÌÈËÎÑÚÐÄÈÅ. À ÂÚÏÐÅÊÈ ÒÎÂÀ ÂÈÅ ÏÎÑÒÚÏÂÀÒÅ, ÑßÊÀØ ÈÌÀ ÍßÊÀÊÚÂ ÈÄÅÀËÅÍ ÐÅÄ Â ÑÂÅÒÀ, ÑßÊÀØ ÂÚÂ ÂÑÅËÅÍÀÒÀ ÑÚÙÅÑÒÂÓÂÀ ÍßÊÀÊÂÀ... ÏÐÀÂÎÒÀ, ÏÎ ÊÎßÒÎ ÄÀ ÑÚÄÈÒÅ ÇÀ ÂÑÈ×ÊÎ.
- Õîðàòà òðÿáâà äà âÿðâàò â òîâà, èíà÷å êàêúâ å ñìèñúëúò?...
- ÇÍÀ×È ÓÑÏßÕ ÄÀ ÒÈ ÎÁßÑÍß. Ñþçúí ñå ìú÷åøå äà ñè ñúáåðå ìèñëèòå â ãëàâàòà.
- ÈÌÀ ÌßÑÒÎ, ÊÚÄÅÒÎ ÄÂÅ ÃÀËÀÊÒÈÊÈ ÑÅ ÑÁËÚÑÊÂÀÒ È ÓÍÈÙÎÆÀÂÀÒ ÂÇÀÈÌÍÎ ÎÒ ÅÄÈÍ ÌÈËÈÎÍ ÃÎÄÈÍÈ - âíåçàïíî ïîäõâúðëè Ñìúðò. - ÍÀËÈ ÍÅ ÁÈ ÑÅ ÎÏÈÒÀËÀ ÄÀ ÌÅ ÓÁÅÄÈØ, ×Å È Â ÒÀÊÎÂÀ ÑÚÁÈÒÈÅ ÈÌÀ ÍÅÙÎ ÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎ?
— Å, äà, íî õîðàòà îáèêíîâåíî íå ñå çàìèñëÿò çà òîâà.
Íÿêúäå òðÿáâàøå äà èìà ìåêî ëåãëî...
- ÏÐÀÂÈËÍÎ. ÇÂÅÇÄÈ ÈÇÁÓÕÂÀÒ, ÑÂÅÒÎÂÅ ÇÀÃÈÂÀÒ, ÈÇ ÖÅËÈß ÊÎÑÌÎÑ ÅÄÂÀ ÑÅ ÍÀÌÈÐÀ ÊÚÒ×Å, ÊÚÄÅÒÎ ÕÎÐÀÒÀ ÌÎÃÀÒ ÄÀ ÆÈÂÅßÒ, ÁÅÇ ÄÀ ÇÀÌÐÚÇÍÀÒ ÈËÈ ÄÀ ÑÅ ÏÐÅÏÅÊÀÒ ÇÀ ÑÅÊÓÍÄÀ, À ÒÈ ÂÑÅ ÏÀÊ ÂßÐÂÀØ, ×Å... ÅÄÍÎ ËÅÃËÎ Å ÍÅÙÎ ÍÎÐÌÀËÍÎ. ÈÇÓÌÈÒÅËÍÀ ÄÀÐÁÀ.
— Äàðáà ëè?
- Î, ÄÀ. ÌÍÎÃÎ ÎÑÎÁÅÍÀ ÐÀÇÍÎÂÈÄÍÎÑÒ ÍÀ ÃËÓÏÎÑÒÒÀ. ÂÚÎÁÐÀÇßÂÀÒÅ ÑÈ, ×Å ÖßËÀÒÀ ÂÑÅËÅÍÀ Å Â ÃËÀÂÈÒÅ ÂÈ.
— Êàòî òå ñëóøàì, òðÿáâà äà ñìå áåçíàäåæäíî ëóäè...
Ïðåêðàñíî, òîïëî, ìåêî ëåãëî...
- ÍÅ ÑÒÅ ËÓÄÈ. ÈÇÏÈÒÂÀÒÅ ÏÎÒÐÅÁÍÎÑÒ ÄÀ ÂßÐÂÀÒÅ È Â ÎÍÎÂÀ, ÊÎÅÒÎ ÍÅ Å ÈÑÒÈÍÑÊÎ. ÈÍÀ×Å ÊÀÊ ÒÎ ÙÅ ÑÅ ÑËÓ×È ÍÀÊÐÀß?
— Õì... Ñëóøàé, çàãóáèõ ìå÷à òè. Òðÿáâà äà å íÿêúäå ïðè ôåÿòà íà çúá÷åòàòà. Ñìúðò âäèãíà îñòðèòå ñè ðàìåíå.
- ÙÅ ÑÈ ÍÀÏÐÀÂß ÄÐÓÃ.
— À ìîæåø ëè?
- ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. ÒÚÊÌÎ ÙÅ ÈÌÀÌ Ñ ÊÀÊÂÎ ÄÀ ÑÅ ÇÀÍÈÌÀÂÀÌ. ÍÅ ÑÅ ÒÐÅÂÎÆÈ.
Ñâåòëèíàòà âå÷å ïîçëàòÿâàøå Êóëàòà íà èçêóñòâàòà, êîãàòî Áèíêè ñïðÿ âúâ âúçäóõà äî áàëêîíà íà çàíèìàëíÿòà. Ñþçúí ñòúïè íà äåâñòâåíèÿ ñíÿã è ñå ïîêîëåáà. Êîãàòî íÿêîé ñè çàãóáè âðåìåòî äà òå äîêàðà âêúùè, ðåäíî å äà ãî ïîêàíèø âúòðå. À îò äðóãà ñòðàíà...
- ÍÅ ÈÑÊÀØ ËÈ ÄÀ ÍÈ ÄÎÉÄÅØ ÍÀ ÃÎÑÒÈ ÇÀ ÂÅ×ÅÐß? — ïîïèòà Ñìúðò ñ íàäåæäà. — ÀËÁÚÐÒ ÏÚÐÆÈ ÏÓÄÈÍÃ.
— Êàê òúé ïúðæè ïóäèíã?
- ÀËÁÚÐÒ Å ÌÍÎÃÎ ÂÅÙ Â ÏÚÐÆÅÍÅÒÎ.
— Àìè àç... Õì... Âñúùíîñò î÷àêâàò äà ñúì íåîòëú÷íî òóê. Ñåìåéñòâî Ãåéòúð êàíè ìíîãî ãîñòè ïî ïðàçíèöèòå. Ïîâå÷åòî ñà äåëîâè ïàðòíüîðè íà ñòîïàíèíà íà äîìà. À àç òðÿáâà äà ñå çàíèìàâàì ñ äåöàòà... Èñêàø ëè äà ïèéíåø íåùî?
- ÌÈÑËß, ×Å ×ÀØÀ ÊÀÊÀÎ ÙÅ ÁÚÄÅ ÍÀÏÚËÍÎ ÏÎÄÕÎÄßÙÀ.
— Åé ñåãà. Èìà áèñêâèòè â êóòèÿòà íàä êàìèíàòà.
Ñþçúí ñå çàïúòè êúì ìúíè÷êàòà êóõíÿ.
Ñìúðò ñå îòïóñíà â ñêúðöàùèÿ ëþëååù ñå ñòîë. Îãëåæäàøå ñå ñ ëþáîïèòñòâî. Îòêúì êóõíÿòà ñå ÷óâàøå ïîòðàêâàíå íà ÷àøè è ÷èíèéêè, ïîñëå ðÿçêî âäèøâàíå... è íèùî äðóãî.
Âçå ñè áèñêâèòêà îò êóòèÿòà. Âçðÿ ñå ñ ïðîôåñèîíàëíà ãîðäîñò â äâàòà ïúëíè ÷îðàïà ïðåä êàìèíàòà.
Îáúðíà ñå êúì âðàòàòà. Íà êóêè÷êèòå âèñÿõà ïðåñòèëêàòà è áîíåòî íà Ñþçúí, êîèòî îáëè÷àøå â ðîëÿòà ñè íà ãóâåðíàíòêà. Ñèâè è ñêó÷íè. Ñìúðò íå ñìÿòàøå, ÷å å èçó÷èë äîêðàé ÷îâåøêàòà ïñèõèêà, íî áîãàòèÿò îïèò ìó ïîçâîëÿâàøå âåäíàãà äà ðàçïîçíàå çàùèòíèòå öâåòîâå çà ñëèâàíå ñ îêîëíàòà ñðåäà.
Âðàòàòà ñå îòâîðè. Çà ñâîé óæàñ Ñìúðò çúðíà ìàëêî ÷îâå÷å ñ òðóäíî ïîääàâàù ñå íà ðàçïîçíàâàíå ïîë, êîåòî ïðåêîñè ñúíåíî ñòàÿòà è îòêà÷è ÷îðàïèòå. Âå÷å ñå òúòðåøå êúì âðàòàòà... íî ãî çàáåëÿçà. Ïðîñòî ñïðÿ è ñå âòîðà÷è ïðåöåíÿâàùî â íåãî.
Áåøå ìó èçâåñòíî, ÷å ìàëêèòå äåöà ãî âèæäàò, çàùîòî îùå íå ñà íàñàäèëè ó ñåáå ñè èçáèðàòåëíàòà ñëåïîòà, ñâúðçàíà ñ îñúçíàâàíåòî íà ñîáñòâåíàòà òëåííîñò. Ñìóòè ñå.
— Åé, Ñþçúí èìà ðúæåí — îñâåäîìè ãî äåòåòî, ñÿêàø áåøå íà íåãîâà ñòðàíà.
— ÀÓ, ÑÅÐÈÎÇÍÎ ËÈ? ÃÎÐÊÎ ÌÈ.
— Ìèøëåõ øè... Ìèñëåõ ñè, ÷å âñè÷êè âå÷å ñòå ÷óëè çà ðúæåíà. Ìèíàëàòà øåäìè÷à... ñåäìèöà, äå, òÿ ùåøå äà îòêúñíå íîñà íà åäèí êàðàêîíäæîë.
Ñìúðò ñå ïîçàìèñëè äàëè òîâà å îñúùåñòâèìî ïðàêòè÷åñêè.
— Ùå äàì íà Ãàóåéí íåãîâèÿ ÷îðàï — ñïîäåëè íàìåðåíèÿòà ñè äåòåòî, — ïîñëå ùå ñå âúðíà äà ãëåäàì.
È èçòóïóðêà îò ñòàÿòà.
— ÀÌÈ ÑÅÃÀ... ÑÞÇÚÍ!
Âðåìå áåøå äà ïîâèêà ïîäêðåïëåíèÿòà.
Ñþçúí âëåçå çàäíåøêîì, ñòèñíàëà ïî÷åðíÿë ÷àéíèê. Èìàøå îùå íÿêîé. Â ñëàáàòà ñâåòëèíà íà ñâåùèòå ñèíÿòà ëèíèÿ íà îñòðèåòî ñå îòðàçÿâàøå îò åäíî ñòúêëåíî îêî.
— Âèæ òè, âèæ òè... — Òèéòàéì ñå çàãëåäà íåâúçìóòèìî â Ñìúðò. — Íåî÷àêâàíà ñðåùà. Ïîñåùàâàìå ðîäíèíèòå ñè, à?
Ìå÷úò áðúì÷åøå òèõè÷êî, îïèñâàéêè ìàëêè êðúãîâå âúâ âúçäóõà.
— Îòäàâíà ñå ïèòàì — ïðîäúëæè óáèåöúò çàìå÷òàíî — äàëè å âúçìîæíî äà áúäå óáèò Ñìúðò? Ìå÷úò å ñïåöèàëåí, à ïîíå òóê äåéñòâèåòî ìó å èçâúí âñÿêàêâî ñúìíåíèå... — Òîé ñå óõèëè. — È íèêîé íÿìà äà ãî ñìåòíå çà óáèéñòâî. Âåðîÿòíî ùå ìå ïîõâàëÿò çà ãðàæäàíñêà äîáëåñò. Ìîëÿ âè äà ñå èçïðàâèòå, ñúð. Âèå âåðîÿòíî íàé-äîáðå ñè çíàåòå èìàòå ëè ñëàáè ìåñòà, íî Ñþçúí íåïðåìåííî ùå óìðå. Çàòîâà íà âàøå ìÿñòî íå áèõ îïèòâàë òðèêîâå â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò.
— ÀÇ ÑÚÌ ÏÎÑËÅÄÍÈßÒ ÌÎÌÅÍÒ - íàïîìíè Ñìúðò.
Òèéòàéì ãî îáèêàëÿøå ïðåäïàçëèâî.
Â ñúñåäíàòà ñòàÿ ñå îïèòâàõà äà íàäóÿò ñúâñåì òèõè÷êî ñâèðêà. Ñþçúí ïîãëåäíà ñòðîãî äÿäî ñè.
— Íå ïîìíÿ íÿêîé îò äâàìàòà äà å èñêàë øóìíà èãðà÷êà.
— ÒÐßÁÂÀØÅ ÄÀ ÍÀÌÅÐßÒ Â ×ÎÐÀÏÀ ÈÌÅÍÍÎ ÒÀÊÀÂÀ ÈÃÐÀ×ÊÀ. ÈÍÀ×Å Ñ ÊÀÊÂÎ ÄÀ ÑÅ ÇÀÁÀÂËßÂÀÒ Â ×ÅÒÈÐÈ È ÏÎËÎÂÈÍÀ ÑÓÒÐÈÍÒÀ?
— À, òóê èìàëî è äåöà — çàñìÿ ñå Òèéòàéì. — Çàùî íå ñå äîñåòèõ ïî-ðàíî? Ïîâèêàéòå ãè.
— Êàê ïúê íå!
— Òîâà ùå áúäå ìíîãî ïîó÷èòåëíî çà òÿõ. Ùå èì ïîìîãíå â ðàçâèòèåòî. À êîãàòî ïðîòèâíèêúò òè å Ñìúðò, íÿìà êàê äà íå ñè îòðåäèø ðîëÿòà íà äîáðèÿ ãåðîé. — Íàñî÷è ìå÷à êúì Ñþçúí. — Êàçàõ äà ãè ïîâèêàø!
Òÿ ñå îçúðíà ñ íàäåæäà êúì äÿäî ñè. Òîé êèìíà. Çà ìèã åäíàòà ìó î÷íà êóõèíà ïðîñâåòíà. Ñàìî òàêà óìååøå äà íàìèãà.
„Èçìèñëèë å íåùî. Íàëè å ñïîñîáåí äà ñïèðà âðåìåòî?"
— Ãàóåéí? Òóàéëà?
Ïðèãëóøåíèÿò øóì îòòàòúê ñïðÿ. Äâà ÷èôòà áîñè êðà÷åòà çàøëÿïàõà ïî ïîäà è äâå ñåðèîçíè ëè÷èöà íàäíèêíàõà â çàíèìàëíÿòà.
— Âëåçòå, âëåçòå, ìèëè äðåáîñú÷åòà ñ õóáàâè êúäðè÷êè — ïîäêàíè ãè ñíèçõîäèòåëíî Òèéòàéì. Â ïîãëåäà íà Ãàóåéí ïðîëè÷àõà ñòîìàíåíè îòáëÿñúöè.
„Ïîðåäíàòà ìó ãðåøêà. Àêî ãè áåøå íàðåêúë „êîïåëåíöà òúïè", ùÿõà äà ñå ïðåõëàñíàò ïî íåãî. Òâúðäå äîáðå óñåùàò, êîãàòî íÿêîé èì ñå ïðèñìèâà."
— Àç çàëîâèõ òîâà ÷óäîâèùå — îáÿñíè óáèåöúò — Êàêâî äà ãî ïðàâèì ñåãà?
Äâåòå ëè÷èöà ñå îáúðíàõà êúì Ñìúðò. Òóàéëà ñè ëàïíà ïàëåöà.
— Îáèêíîâåí ñêåëåò — ñêåïòè÷íî ïðîìúðìîðè Ãàóåéí.
— Ïðàâèëíî. Îòâðàòèòåëåí óæàñåí ñêåëåò. Ìíîãî å ñòðàøåí, íàëè?
Òóàéëà èçâàäè ïàëåöà îò óñòàòà ñè.
— Òîé ÿäå áèøêâèòêà.
— Áèñêâèòêà — ïî íàâèê ÿ ïîïðàâè Ñþçúí. È ðàçêëàòè ðàçñåÿíî ÷àéíèêà â ðúêàòà ñè.
— Îãëåäàéòå ãî õóáàâè÷êî! — ïîäêàíè Òèéòàéì.
— Ñòðàøåí ñêåëåò â ÷åðíè äðåõè!
Ìàé âå÷å óñåùàøå, ÷å íàñòðîåíèåòî ñå îòëè÷àâà îò î÷àêâàíèÿòà ìó. Èçâåäíúæ ñå âòîðà÷è â Ñþçúí.
— Òîçè ÷àéíèê ìàé ñìóùàâà ñïîêîéñòâèåòî òè. Ïîðåäíîòî òè õðóìâàíå, íàëè? Îñòàâè ãî íà ïîäà, ìîëÿ òå. Ñúâñåì áàâíî.
— Íèùî ñòðàøíî íÿìà, ñàìî êóï÷èíà êîñòè — ïðåçðèòåëíî ñå îáàäè Ãàóåéí. — À êîíÿðÿò Óèëè ìè îáåùà èñòèíñêè ÷åðåï îò êîáèëà. È ùå ñè íàïðàâÿ îò íåãî øàïêà, êàêâàòî å èìàë ãåíåðàë Òàêòèêóñ, çà äà ïëàøè âðàãîâåòå. Ïúê è òîÿ ñêåëåò ñàìî ñè ñòîè, äîðè íå ùå äà âèå. Òè ñè ñòðàøåí. Èìàø ìíîãî ãíóñíî îêî.
— Òúé ëè áèëî? Äà âèäèì òîãàâà êîëêî ïî-ñòðàøåí ìîãà äà áúäà.
Ïî îñòðèåòî íà ìå÷à ïðîáÿãâàõà ñèíè ñâåòëèíêè.
Ðúêàòà íà Ñþçúí äîêîïà ñúâñåì ñàìîñòîÿòåëíî ðúæåíà. Òèéòàéì çàáåëÿçà äâèæåíèåòî è ïðèñòúïè çàä Ñìúðò ñ âäèãíàò ìå÷...
Òÿ ìåòíà ðúæåíà ñ ÿðîñòåí çàìàõ. Ïàð÷åòî ìåòàë ðàçöåïè âúçäóõà ñ ïóêîò è îñòàâè äèðÿ îò èñêðè.
Çàáè ñå â ÷åðíàòà ðîáà è èç÷åçíà. Ñìúðò ïðèìèãà. Òèéòàéì ñå óñìèõíà.
Ïîñëå ñå âçðÿ óíåñåíî â ìå÷à. Îðúæèåòî ïàäíà îò ïðúñòèòå ìó.
Ñìúðò ãî õâàíà, ïðåäè äà å ñðÿçàëî ïîäà.
Äîêàòî ñå ñâëè÷àøå, Òèéòàéì íå îòäåëÿøå ïîãëåä îò ðúæåíà â ãúðäèòå ñè.
— Î, íå... Íÿìà êàê äà å ìèíàë ïðåç òåá. Òîëêîâà ðåáðà!
Òóàéëà îòíîâî áëàãîâîëè äà èçâàäè ïàëåöà îò óñòàòà ñè.
— Óáèâà ñàìî ÷óäîâèùà.
— Ñïðè âðåìåòî âåäíàãà! — çàïîâÿäà Ñþçúí. Ñìúðò ùðàêíà ñ ïðúñòè. ×àñîâíèêúò â úãúëà íå öúêàøå.
— Òè ìè íàìèãíà! Ìèñëåõ ñè, ÷å èìàø íÿêàêúâ ïëàí!
— ÐÀÇÁÈÐÀ ÑÅ. ÈÌÀÕ ÍÀÌÅÐÅÍÈÅÒÎ ÄÀ ÍÀÁËÞÄÀÂÀÌ ÊÀÊÂÎ ÙÅ ÍÀÏÐÀÂÈØ.
— Ñàìî òîëêîâà ëè?
— ÒÈ ÑÈ ÈÇÂÚÍÐÅÄÍÎ ÈÇÎÁÐÅÒÀÒÅËÍÀ. È ÏÎËÓ×È ÄÎÁÐÎ ÎÁÐÀÇÎÂÀÍÈÅ.
— Êàêâî?!
— ÀÇ ÎÁÀ×Å ÄÎÁÀÂÈÕ ØÓÌÀ È ÈÑÊÐÈÒÅ. ÑÒÎÐÈ ÌÈ ÑÅ, ×Å ÒÀÊÀ ÙÅ ÁÚÄÅ ÏÎ-ÇÐÅËÈÙÍÎ È... ÓÌÅÑÒÍÎ.
— À àêî íèùî íå áÿõ íàïðàâèëà? _ ÏÎÇÂÎËßÂÀÌ ÑÈ ÄÀ ÒÂÚÐÄß, ×Å ÂÑÅ ÍÅÙÎ ÙßÕ ÄÀ ÈÇÌÈÑËß. Â ÏÎÑËÅÄÍÈß ÌÎÌÅÍÒ.
— Òîâà áåøå ïîñëåäíèÿò ìîìåíò!
- ÂÈÍÀÃÈ ÈÌÀ ÂÐÅÌÅ ÇÀ ÎÙÅ ÅÄÈÍ ÏÎÑËÅÄÅÍ ÌÎÌÅÍÒ.
— È äåöàòà ãëåäàõà!
- ÍÀÈÑÒÈÍÀ ÁÅØÅ ÏÎÓ×ÈÒÅËÍÎ. ÑÂÅÒÚÒ ÑÊÎÐÎ ÙÅ ÃÈ ÇÀÏÎÇÍÀÅ Ñ ÐÅÀËÍÈÒÅ ÑÈ ×ÓÄÎÂÈÙÀ. ÍÅÊÀ ÏÎÌÍßÒ, ×Å ÂÈÍÀÃÈ ÈÌÀÒ ÏÎÄÐÚÊÀ ÐÚÆÅÍÀ.
— Òå îáà÷å ãî ïîìèñëèõà çà ÷îâåê...
- ÑÏÎÐÅÄ ÌÅÍ ÑÅ ÄÎÑÅÒÈÕÀ ÂÅÄÍÀÃÀ ÊÀÊÂÎ ÏÐÅÄÑÒÀÂËßÂÀ. — Ñìúðò ïîäðèòíà òðóïà. - ÑÒÈÃÀ ÏÐÅÑÒÐÓÂÊÈ, ÃÎÑÏÎÄÈÍ ÒÈÉÒÀÉÌ.
Äóõúò íà óáèåöà ïîäñêî÷è êàòî êóêëà íà ïðóæèíêà, ãðåéíàë â áåçóìíà óñìèâêà.
— Ïàê íå óñïÿõ!
— ÅÑÒÅÑÒÂÅÍÎ. Äóõúò èçáëåäíÿ.
- ÀÇ ÙÅ ÎÒÍÅÑÀ ÒßËÎÒÎ. ÍÅ ÈÑÊÀÌ ÄÀ ÒÈ ÇÀÄÀÂÀÒ ÍÅÏÐÈßÒÍÈ ÂÚÏÐÎÑÈ.
— Íî çàùî òîé âúðøåøå âñè÷êî òîâà? Çà ïàðè? Èëè çà âëàñò?
- ÍßÊÎÈ ÕÎÐÀ ÑÀ ÃÎÒÎÂÈ ÍÀ ÂÑÈ×ÊÎ ÑÀÌÎ ÇÀÐÀÄÈ ÒÐÚÏÊÀÒÀ. ÈËÈ ÇÀ ÄÀ ÑÅ ÏÐÎÑËÀÂßÒ. ÈËÈ... ÏÐÎÑÒÎ ÇÀÙÎÒÎ ÍÅ ÁÈÂÀ ÄÀ ÃÎ ÏÐÀÂßÒ.
Ñìúðò ìåòíà òðóïà íà ðàìî. Íåùî ïàäíà â êàìèíàòà. Òîé ïîóìóâà.
- ÈÇÂÈÍßÂÀÉ... ÒÈ ÑÈÃÓÐÍÀ ËÈ ÁÅØÅ, ×Å ÐÚÆÅÍÚÒ ÙÅ ÌÈÍÅ ÏÐÅÇ ÌÅÍ? ×àê ñåãà Ñþçúí óñåòè, ÷å òðåïåðè.
— Áÿõ íàïúëíî óáåäåíà â òîâà.
- ÀÕÀ... Å, ÄÎÁÐÅ ÒÎÃÀÂÀ... ÂÅÑÅËÀ ÏÐÀÑÎÊÎËÅÄÀ.
— Âåñåëà Ïðàñîêîëåäà è íà òåá. Ñìúðò îòíîâî ïîñïðÿ íà áàëêîíà.
— È ËÅÊÀ ÍÎÙ, ÄÅÖÀ... ÊÚÄÅÒÎ È ÄÀ ÑÒÅ.

Ãàðâàíúò ñå òðúøíà âúðõó çàñíåæåí äúíåð.
— È íÿìà êîé äà ìå îòêàðà... Ïîãëåäíè ñàìî — çàìðúçíàëà ïóñòîø îò õîðèçîíò äî õîðèçîíò. Åäíà ïåäÿ ïîâå÷å íå ìîãà äà ïðåëåòÿ. Çíàåø ëè, ÷å êàòî íèùî ìîãà äà ñè óìðà îò ãëàä òóê? Õà! Õàéäå íà áàñ, ÷å àêî áÿõ íÿêîÿ ÷åðâåíîøèéêà, ùÿõà íàé-ãðèæîâíî äà ìå îòíåñàò îáðàòíî!
—  ÏÈÑÓÊ — ñúãëàñè ñå ñú÷óâñòâåíî Ñìúðò íà ìèøêèòå è ïîäóøè ñíåãà. Çàïî÷íà äà ðîâè.
— Òúé, ùå ñå âêî÷àíÿñàì, çíà÷è... Æàëêà êóï÷èíêà ïåðà ñ âèðíàòè íàãîðå êðà÷åòà. À äîðè íÿìà äà íàõðàíÿ íÿêîãî. Óâåðÿâàì òå, çà ìîÿ æèâîòèíñêè âèä å èñòèíñêè ïîçîð äà óìðåø îò...
Èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å ïîä ñíåãà èìà äîñòà ïî-ìúðëÿâà áåëîòà.
Óñèëèÿòà íà ñêåëåò÷åòî îòêðèõà óõî.
Ãàðâàíúò çÿïíà àë÷íî.
— Òîâà å îâöà!
Ñìúðò íà ìèøêèòå çàêèìà.
— Öÿëà îâöà!
— ÏÈÑÓÊ.
— Îëåëå, îùå íå å èçñòèíàëà! Êîñòåëèâîòî ïëúõ÷å ãî ïîòóïà ðàäîñòíî ïî êðèëîòî.
— ÏÈÑÓÊ-ÓÊ! ÓÊ-ÓÊ-ÓÊ!
— Ìíîãî ìèëî. Áëàãîäàðÿ òè îò ñúðöå. Æåëàÿ ñúùîòî è íà òåá.

Äàëå÷ è â ïðîñòðàíñòâîòî, è âúâ âðåìåòî ñå îòâîðè âðàòàòà íà åäèí ìàãàçèí. Íèñè÷êèÿò ñîáñòâåíèê èçëåçå çàáúðçàíî îò çàäíîòî ïîìåùåíèå... è ñÿêàø ñå çàêîâà çà ïîäà.
- ÈÌÀÒÅ ÃÎËßÌÎ ÄÚÐÂÅÍÎ ËÞËÅÅÙÎ ÑÅ ÊÎÍ×Å ÍÀ ÂÈÒÐÈÍÀÒÀ - èçðå÷å íîâèÿò êëèåíò.
- À, äà, ðàäâàì ñå, ÷å å ïðèâëÿêëî âíèìàíèåòî âè. — Ìàéñòîðúò îïèïâàøå íåðâíî êâàäðàòíèòå ðàìêè íà î÷èëàòà ñè. Íå áå ÷óë çâúí÷åòî íà âðàòàòà è òîâà ãî òðåâîæåøå. — Óâè, ñëîæèõìå ãî ñàìî çà óêðàñà. Òî å ïî ñïåöèàëíà ïîðú÷êà íà ëîðä...
- ÍÅ. ÀÇ ÙÅ ÃÎ ÊÓÏß.
- Íåâúçìîæíî, çàùîòî...
- ÈÌÀÒÅ È ÄÐÓÃÈ ÈÃÐÀ×ÊÈ, ÍÀËÈ?
- Äà, ðàçáèðà ñå, íî...
- ÇÍÀ×È ÀÇ ÂÇÅÌÀÌ ÊÎÍ×ÅÒÎ. ÊÎËÊÎ ÒÐßÁÂÀØÅ ÄÀ ÂÈ ÇÀÏËÀÒÈ ÍÅÃÎÂÀ ÑÂÅÒËÎÑÒ?
- Å, ñïîðàçóìÿõìå ñå çà äâàíàäåñåò äîëàðà, ñàìî ÷å...
- ÄÀÂÀÌ ÂÈ ÏÅÒÄÅÑÅÒ.
Àë÷íîñòòà èçáëúñêà ñ ëàêòè îïàñåíèÿòà. È ñå ñúãëàñè ïðèïðÿíî, ÷å íàèñòèíà èìà äðóãè èãðà÷êè. Ñîáñòâåíèêúò ó÷óäâàùî ïðîçîðëèâî ïðåäïîëîæè, ÷å òîçè êëèåíò íå å ñâèêíàë äà ÷óâà „íå". Âÿðíî, ëîðä Ñåëà÷èè ñèãóðíî ùåøå äà ñå ÿäîñà, íî òîé íå áåøå òóê. À íåî÷àêâàíèÿò ïîñåòèòåë áåøå òóê. È òî ñúñ ñòðàøíà ñèëà.
— Ú-ú... Äà âè ãî óâèÿ ëè?
— ÍÅ. ÙÅ ÃÎ ÂÇÅÌÀ ÍÀÏÐÀÂÎ. È ÙÅ ÈÇËßÇÀ ÏÐÅÇ ÇÀÄÍÈß ÂÕÎÄ, ÀÊÎ ÍÅ ÑÒÅ ÏÐÎÒÈÂ.
— À... êàê âëÿçîõòå? — äðúçíà äà ïîïèòà ìàéñòîðúò, êîãàòî âàäåøå êîí÷åòî îò âèòðèíàòà.
- ÏÐÅÇ ÑÒÅÍÀÒÀ. ÇÍÀ×ÈÒÅËÍÎ ÏÎ-ÓÄÎÁÍÎ Å, ÎÒÊÎËÊÎÒÎ ÏÐÅÇ ÊÎÌÈÍÀ. - Îñîáíÿêúò îãëåäà ðàôòîâåòå. — ÏÐÀÂÈÒÅ ÕÓÁÀÂÈ ÈÃÐÀ×ÊÈ.
— Ú-ú... Áëàãîäàðÿ.
- ÌÅÆÄÓ ÄÐÓÃÎÒÎ ÎÒÂÚÍ ÑÒÎÈ ÌÎÌ×ÅÍÖÅ, ×ÈÅÒÎ ÍÎÑËÅ Å ÇÀËÅÏÍÀËÎ ÇÀ ÑÒÚÊËÎÒÎ. ÌÀËÊÎ ÒÎÏËÀ ÂÎÄÀ ÁÈ ÑÂÚÐØÈËÀ ÐÀÁÎÒÀ.
Ñìúðò ñå âúðíà ïðè Áèíêè è çàêðåïè äúðâåíîòî êîí÷å çàä ñåäëîòî.
- ÀËÁÚÐÒ ÙÅ ÑÅ ÇÀÐÀÄÂÀ. ÍßÌÀÌ ÒÚÐÏÅÍÈÅ ÄÀ ÂÈÄß ÈÇÐÀÆÅÍÈÅÒÎ ÍÀ ËÈÖÅÒÎ ÌÓ. ÕÎ. ÕÎ. ÕÎ.

Óòðîòî íà Ïðàñîêîëåäà íàñòúïâàøå êúì êóëèòå íà Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò, à Áèáëèîòåêàðÿò ñå âìúêíà â Ãîëÿìàòà çàëà, ñòèñíàë ñ ïðúñòèòå íà åäèíèÿ ñè êðàê äåáåë ñíîï íîòíè ëèñòîâå.
Àðõèêàíöëåðúò ñåäíà ñ âúçäèøêà â êàáèíåòà è ñè ñìúêíà áîòóøèòå.
Äÿâîëñêè äúëãà íîù áåøå. È èìàøå êàêâè ëè íå ñòðàííè ñëó÷êè.
Ðèäêúëè ñå çàãëåäà âúâ âðàòàòà íà íîâàòà ñè áàíÿ. Âå÷å îïîçíà îñîáåíîñòèòå íà ïðèäîáèâêàòà ñè, à åäèí ãîðåù äóø íÿìàøå äà ìó ñå îòðàçè çëå. Çàùî äà íå îòèäå ÷èñòè÷úê íà îðãàíîâèÿ ðåöèòàë?
Ñâàëè ñè øàïêàòà è íåùî ïàäíà ñúñ çâúí îò íåÿ. Åäíî ãíîì÷å ñå òúðêóëíà íà ïîäà.
— Îõ, îùå åäèí! Ìèñëåõ, ÷å ñå îòúðâàõìå îò âñè÷êè. Òè ïúê êàêâî ïðàâèø, à?
— Àç ëè... Íàëè ïîìíèòå êàê ïðè âñÿêà ïîÿâà íà âúëøåáíî ñúùåñòâî ñå ÷óâàøå çâúí íà ñðåáúðíè êàìáàíêè?
Ëèöåòî íà ãíîì÷åòî èçäàâàøå, ÷å î÷àêâà âñåêè ìèã äà ñè ãî îòíåñå.
— Å, è?
Òî ïîêàçà ìúíè÷êèòå êàìáàíêè â ðúöåòå ñè è ãè ðàçëþëÿ ïëàøëèâî. Çâúííàõà ìíîãî ïå÷àëíî.
— Õóáàâî å, íàëè? Àç ñúì ôåÿòà íà êàìáàíêèòå.
— ß ñå ðàçêàðàé!
— Óìåÿ è äà ïðàâÿ ÷óäåñíè ñâåòëèííè åôåêòè, ñúùî ñúïðîâîäåíè ñ ìåëîäè÷åí çâúí...
— Ìàõàé ñå!
Ðèäêúëè ïîñòèãíà ïðÿêî ïîïàäåíèå ñ ãóìåíîòî ïàòå è ãíîì÷åòî èçáÿãà ïðåç êàíàëà íà áàíÿòà. Ïñóâíè è íåõàðìîíè÷åí çâúí íà óäàðåíè êàìáàíêè îòåêíàõà íàäîëó ïî òðúáèòå.
Íàé-ñåòíå íàìåðèë ìèã ñïîêîéñòâèå, Ðèäêúëè ñìúêíà ðîáàòà ñè ïðåçãëàâà.

Ðåçåðâîàðèòå íà îðãàíà ïóêàõà ïî âñÿêà ñãëîáêà, êîãàòî Áèáëèîòåêàðÿò ðåøè, ÷å ãè å íàïîìïàë äîñòàòú÷íî. Ïîêàòåðè ñå ïúðãàâî íà ñòîë÷åòî è îãëåäà óìèðîòâîðåí êëàâèøèòå.
Ïîäõîäúò íà Ñêàïàíèÿ òúïàíàð Äæîíñúí êúì ìóçèêàòà íå ñå îòëè÷àâàøå îò ïîõâàòèòå ìó âúâ âñÿêà äðóãà îáëàñò, äîêîñíàòà îò ãåíèÿ ìó, êàêòî ñëàíàòà ïîïàðâà çåëåí÷óöèòå. Çàòîâà Ãîëåìèÿò îðãàí â Íåâèäèìèÿ óíèâåðñèòåò áåøå åäèíñòâåíèÿò â ñâåòà, íà êîéòî ìîæåøå äà ñå èçïúëíè ñèìôîíèÿ çà ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ è íàñòúïåíà æàáà.

Òîïëà âîäà ñå ñòè÷àøå ïî îñòðîâúðõàòà øàïêà çà áàíÿ íà Ìóñòðóì Ðèäêúëè.
Àðõèêàíöëåðúò äîïóñêàøå, ÷å ãîñïîäèí Äæîíñúí ñúâñåì íåâîëíî å ñúçäàë òàçè ñúâúðøåíà îáèòåë íà ÷èñòîòàòà... Àêî íå äðóãî, áåøå èäåàëíà çà ïååíå.
Åêîòúò è ðåçîíàíñúò â òðúáèòå ïðèäàâàõà ïëúòíà çâó÷íîñò è íà íàé-õèëàâèÿ ãëàñåö.
Çàòîâà Ðèäêúëè çàïÿ.

Òðúáèòå íà îðãàíà ïîòðåïâàõà îò íàòðóïàíàòà åíåðãèÿ. Áèáëèîòåêàðÿò ñïëåòå ïðúñòè è ãè èçâè, äîêàòî èçïóêàõà. Ñëåä òîâà íàòèñíà áóòîíà çà ïîäàâàíå íà íàëÿãàíå.
Çâúíòåíåòî ñå ïðåâúðíà â íàïðåãíàòî áðúì÷åíå.
Ìíîãî âíèìàòåëíî òîé âêëþ÷è ñöåïëåíèåòî.
Ðèäêúëè ìëúêíà, êîãàòî äîëîâè ïðèãëóøåíàòà ìåëîäèÿ. Áàíÿ ñ ìóçèêàëåí ñúïðîâîä, à? Òúêìî êàòî çà íåãî.
Æàëêî, ÷å íå ñå ÷óâàøå äîáðå.
Â òîçè ìèã çàáåëÿçà çà ïðúâ ïúò ìàëêîòî ëîñò÷å ñ íàäïèñ „Ìóçèêàëíè òðúáè".
Ðèäêúëè áåøå îò õîðàòà, êîèòî íå ñå ÷óäÿò äúëãî, à íàïðàâî ïîñÿãàò. Áåøå âúçíàãðàäåí ñ ãëåäêàòà êàê íÿêîëêî ïîäâèæíè ïàíà ñå ïëúçãàò âñòðàíè è îòêðèâàò áåçáðîéíè áðîíçîâè ñòðóéíèöè.

Áèáëèîòåêàðÿò ñå íîñåøå ñ êðèëåòå íà ìóçèêàòà. Ðúöåòå è êðàêàòà ìó òàíöóâàõà íàä êëàâèøèòå è íàáèðàõà ñêîðîñò êúì êðåñ÷åíäîòî, ñ êîåòî çàâúðøâà ïúðâà ÷àñò îò Êàòàñòðîôàëíàòà ñþèòà íà Áúáëà.
Åäèíèÿò êðàê ðèòíà èçÿùíî ëîñòà, òàáåëàòà íàä êîéòî ãëàñåøå „Ðåàêòèâåí óñêîðèòåë", äðóãèÿò ëîâêî çàâúðòÿ êðàí÷åòî íà ðåçåðâîàðà ñ àçîòåí îêèñ.

Ðèäêúëè ÷óêíà ñ ïðúñò ïî íÿêîëêî ñòðóéíèêà. Íèùî íå ñå ñëó÷è.
Ïàê îãëåäà êîíòðîëíèòå óðåäè â áàíÿòà è ñå ñïðÿ íà ìàëêî áðîíçîâî ëîñò÷å ñ ïîÿñíåíèå „Âðúçêà ñ îðãàíà".
Íàòèñíà ãî. Íå ïîñëåäâà ïîðîé îò ïðèÿòíè çâóöè. Èìàøå ñàìî ãëóõ óäàð è âñå ïî-ñèëíî áúëáóêàíå.
Àðõèêàíöëåðúò ñå ïðèìèðè ñ ðàçî÷àðîâàíèåòî è ïðîäúëæè äà ñå ñàïóíèñâà.
Ìàëêî ïî-êúñíî ñúùèÿ äåí òîé çàïîâÿäà äà ïðåãðàäÿò îòíîâî âðàòàòà íà áàíÿòà è äà îêà÷àò òàáåëà: „Äà íå ñå èçïîëçâà â íèêàêúâ ñëó÷àé. ÒÎÂÀ Å ÂÀÆÍÎ!"
Ìîäî îáà÷å íå çàáèâàøå ïèðîíèòå äîêðàé, à ãè îñòàâè äà ñòúð÷àò ìúíè÷êî, çà äà ãè çàõâàíå ïî-ëåñíî ñ êëåùèòå ñëåä âðåìå. Íèêîãà íå ñå îïëàêâàøå, íî áå èçó÷èë êðèâîëèöèòå â óìîâåòå íà ìàãüîñíèöèòå.
Èçîáùî íå óñïÿõà äà îòêðèÿò ñàïóíà.

Ïîíäúð è ñòóäåíòèòå îò íåãîâèÿ ñåìèíàð íàáëþäàâàõà íàïðåãíàòî Õåêñà.
— Åé, íå ìîæå äà ñïðå ïðîñòî òàêà!
— Äà, íî ìðàâêèòå íå ìúðäàò. — Ïîíäúð âúçäúõíà. — Äîáðå, âúðíåòå òàçè èçìèøëüîòèíà íà ìÿñòîòî é.
Åéäðèúí âíèìàòåëíî ïîñòàâè ìàëêîòî ïëþøåíî ìå÷å íàä êëàâèàòóðàòà. Âñè÷êî ñå ðàçäâèæè íåçàáàâíî. Ìðàâêèòå çàùúêàõà. Ìèøêàòà èçïèñêà.
Îïèòâàõà âå÷å çà òðåòè ïúò.
Ïîíäúð îòíîâî ïðî÷åòå åäèíñòâåíîòî èçðå÷åíèå, èçïèñàíî îò Õåêñà.
+++ Ìîå ñè å! Óààààà! +++
— Íå áèõ óâåäîìèë ñ óäîâîëñòâèå Àðõèêàíöëåðà — ïðîöåäè Ïîíäúð ïðåç çúáè, — ÷å òàçè ìàøèíà ïðåñòàâà äà ðàáîòè, êîãàòî é îòíåìåì ïëþøåíîòî ìå÷å. Äîðè íå ìè ñå æèâåå â òàêúâ ñâÿò.
— Å, çàùî òîãàâà äà íå ôîðìóëèðàìå èçèñêâàíåòî ïî äðóã íà÷èí? — ó÷óäè ñå Åéäðèúí. — Ùå êàçâàìå, ÷å Õåêñúò ðàáîòè íîðìàëíî ñàìî àêî å âêëþ÷åíî è íåãîâîòî ÌÏÌ...
— Ìèñëèø ëè, ÷å òàêà å ïî-äîáðå? — íåîõîòíî ïðîìúðìîðè Ïîíäúð.
— „Ìàëêî ïëþøåíî ìå÷å" îïðåäåëåíî çâó÷è ïî-íåëåïî.
Ïîíäúð êèìíà.
— Äà, òàêà å ïî-äîáðå.

Ãàóåéí ñïîäåëè ñúñ Ñþçúí, ÷å îò âñè÷êè ïîäàðúöè, êîèòî ìó äîíåñå Äÿäî Ïðàñ, íàé-ìíîãî ìó õàðåñâà ñòúêëåíîòî òîï÷å.
— Êàêâî ñòúêëåíî òîï÷å?
— Êîåòî íàìåðèõ â êàìèíàòà. Ñ íåãî âèíàãè ïå÷åëÿ. Ñòðàøíè âúðòåëè ïðàâè ïî ïÿñúêà!