The Long Walk, c. 1979 by Richard Bachman
ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ
Ñòèâúí Êèíã
ÏÚÐÂÀ ×ÀÑÒ
ÑÒÀÐÒÚÒ Å ÄÀÄÅÍ
"Çà ìåí Âñåëåíàòà áåøå ëèøåíà îò Æèâîò, îò Ñìèñúë, îò Âîëÿ, äîðè îò Âðàæäåáíîñò; òÿ áåøå êàòî îãðîìíà, áåç÷óâñòâåíà è áåçðàçëè÷íà Ïàðíà ìàøèíà, êîÿòî èçïúëíÿâà ñâîÿ áåçêðàåí è âå÷íî ïîâòàðÿù ñå ðèòóàë. Î, òè îãðîìíà, ìðà÷íà è ñàìîòíà Ãîëãîòà, Ìåëíèöà íà Ñìúðòòà! Çàùî Æèâîòúò òè å ãðúá îáúðíàë? Íå å ëè òîâà íà Äÿâîëà ðàáîòà, èëè ïúê Äÿâîëúò ùå äà å òâîÿò Ãîñïîä Áîã?"
Òîìàñ Êåðëàéë
"Áèõ ïðåïîðú÷àë íà âñè÷êè àìåðèêàíöè äà ñå ðàçõîæäàò êîëêîòî ñå ìîæå ïî-÷åñòî. Ðàçõîäêàòà å íå ñàìî çäðàâå, òÿ å è çàáàâëåíèå."
Äæîí Ô. Êåíåäè(1962)
"Ïîìïàòà íå ùåøå äà ïðèïàëè,
âàíäàëè áÿõà ðú÷êàòà ïðèáðàëè"
Áîá Äèëàí
Ïúðâà ãëàâà
"Êîéòî ïîçíàå òàéíàòà äóìè÷êà ïå÷åëè ñòî äîëàðà. Å, Äæîðäæ, êîè ñà ïúðâèòå? Äæîðäæ? Êúäå ñè, Äæîðäæ?"
Ãðó÷î Ìàðêñ
Çàëàãàé æèâîòà ñè
Ðàçäðúíêàí ñèí Ôîðä ñâè êúì îõðàíÿåìèÿ ïàðêèíã ïðåç òàçè ñóòðèí, ïðèëè÷àøå íà äðåáíî, èçòîùåíî îò äúëãèÿ áÿã ïñå. Åäèí îò ïàçà÷èòå, ìëàä ìúæ ñ áåçèçðàçíî ëèöå, îáëå÷åí âúâ âîåííà óíèôîðìà è ïðåïàñàí ñ øèðîê êîæåí êîëàí ïîèñêà äà âèäè ïðîïóñêà. Ìîì÷åòî îò çàäíàòà ñåäàëêà ãî ïîäàäå íà ìàéêà ñè. Òÿ, îò ñâîÿ ñòðàíà ãî ïðîòåãíà êúì âîéíèêà. Âîéíèêúò ãî âçå è ãî ïúõíà â ïðîöåïà íà êîìïþòúðíèÿ òåðìèíàë, êîéòî èçãëåæäàøå íÿêàê íå íà ìÿñòî ñðåä òîçè ïðîâèíöèàëåí ïîêîé. Òåðìèíàëúò ñäúâêà êàðòàòà è íà åêðàíà áëåñíà íàäïèñ:
ÃÀÐÀÒÈ ÐÅÉÌÚÍÄ ÄÅÉÂÈÑ
Ó-ÖÀ 1 ÏÎÓÍÀË ÌÅÉÍ
ÎÁËÀÑÒ ÅÍÄÐÎÑÃÃÎÃÈÍ
ÐÅÃÈÑÒÐÀÖÈÎÍÅÍ ÍÎÌÅÐ 49-801-89
ÎÊÅÉ ÎÊÅÉ ÎÊÅÉ ÎÊÅÉ
Âîéíèêúò íàòèñíà äðóã êëàâèø è ïîñëàíèåòî èç÷åçíà, îñòàâÿéêè ñëåä ñåáå ñè íåæíîçåëåíîòî ñèÿíèå íà îïðàçíåíèÿ åêðàí. Òîé èì ìàõíà äà ïðîäúëæàò.
- Íÿìà ëè äà íè âúðíàò ïðîïóñêà? - ïîïèòà ìèñèñ Ãàðàòè. - Íÿìà ëè...
- Íå, ìàìî - îòâúðíà ñ ðàâåí ãëàñ Ãàðàòè.
- Å, íèêàê íå ìè õàðåñâà òàçè ðàáîòà - ðå÷å òÿ è ïàðêèðà â ïðàçíîòî ìÿñòî ìåæäó äâå êîëè. Âñå òîâà ïîâòàðÿøå, îòêàêòî áÿõà ïîòåãëèëè â äâà ñóòðèíòà. Ïðèëè÷àøå íà õëåí÷åíå.
- Íå ñå áåçïîêîé - îòâúðíà ïî÷òè ìàøèíàëíî òîé. Ìèñëèòå ìó áÿõà íÿêúäå äðóãàäå, ïîòúíàë áå â ñîáñòâåíèòå ñè òðåâîãè è ñòðàõîâå. Èçõâúð÷à îò êîëàòà îùå ïðåäè äâèãàòåëÿò äà èçäàäå ñâîÿò ôèíàëåí, àñòìàòè÷åí àêîðä. Áåøå åäðî, äîáðå ñëîæåíî ìîì÷å, íîñåøå ïîçàõàáåíî áëåäîçåëåíî âîéíèøêî ÿêå.
Ìàéêà ìó ñúùî áåøå âèñîêà, íî ñëàáà. Ïî÷òè íÿìàøå ãúðäè, ïî-ñêîðî äâå ùðúêíàëè ïúïêè. Î÷èòå é áðîäåõà ðàçòðåâîæåíî íàîêîëî, èçãëåæäàõà øîêèðàíè. Ëèöåòî é áåøå êàòî ëèöå íà èíâàëèä. Ïîñèâåëè êîñè, ñðåä êîèòî â áåçïîðÿäúê ñòúð÷àõà ôèáè. Ðîêëÿòà é âèñåøå, ñÿêàø ñúâñåì íàñêîðî áå îòñëàáíàëà.
- Ðåé - ïðîìúëâè çàãîâîðíè÷åñêè òÿ è òîé ïîòðåïåðè ïðè òîçè çâóê. - Ðåé, ñëóøàé...
Òîé íàâåäå ãëàâà è ñå ïðåñòîðè, ÷å å çàåò äà ñè îïðàâÿ ðèçàòà. Åäèí îò âîéíèöèòå íàãúâàøå ëàêîìî îò ìåòàëíî êàí÷å áåç äà èçïóñêà îò î÷è ïîäïðåíèÿ ïðåä íåãî êîìèêñ. Ãàðàòè âïè ïîãëåä â ëèöåòî íà âîéíèêà è ñè ïîìèñëè çà õèëÿäåí ïúò: "Âñè÷êî òîâà å ðåàëíî." Íî ñÿêàø åäâà ñåãà òàçè ìèñúë çàïî÷íà äà ñå èçïúëâà ñúñ ñúäúðæàíèå.
- Âñå îùå íå å êúñíî äà ïðîìåíèø ðåøåíèåòî ñè...
È ñ òîâà íàõëó ñòðàõúò è òðåâîãàòà.
- Íå, âå÷å íå ìîãà äà ãî íàïðàâÿ. Ïîñëåäíèÿò ñðîê áåøå â÷åðà.
È îòíîâî òîçè çàãîâîðíè÷åñêè òîí, êîéòî òàêà íåíàâèæäàøå:
- Íî òå ùå òå ðàçáåðàò, çíàì ÷å ùå òå ðàçáåðàò. Ìàéîðúò...
- Ìàéîðúò ùå... - ïîíå÷è äà çàãîâîðè Ãàðàòè, íî â ñúùèÿ ìèã ìàéêà ìó ñå ðàçòðåïåðè. - Çíàåø êàêâî ùå íàïðàâè Ìàéîðúò, ìàìî.
Îùå åäíà êîëà ïðåìèíà ïðåç òúðæåñòâåíèÿ ðèòóàë íà âðàòàòà è ïàðêèðà íàáëèçî. Îòâúòðå èçëåçå äðåáíè÷êî ÷åðíîêîñî ìîì÷å. Ðîäèòåëèòå ìó ãî ïîñëåäâàõà è çà ìèã çàïðèëè÷àõà íà ãðóïè÷êà ðàçòðåâîæåíè áåéçáîëíè ñúñòåçàòåëè. Ïîäîáíî íà âñè÷êè îñòàíàëè ìîì÷åòî íîñåøå ìàëêà ðàíèöà. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè íå ñáúðêà êàòî ñúùî íå ñè âçå.
- Íÿìà ëè äà ïðîìåíèø ðåøåíèåòî ñè?
Â íåÿ ãîâîðåøå âèíàòà, âèíàòà ñ ðàçòðåâîæåíî ëèöå. Ìàêàð äà áå åäâà íà øåñòíàäåñåò Ðåé Ãàðàòè çíàåøå íåùè÷êî çà âèíàòà. Ìàéêà ìó óñåùàøå, ÷å å òâúðäå èçòîùåíà, áóêâàëíî ñìàçàíà îò åæåäíåâíèòå ïðîáëåìè, çà äà óñïåå äà ñïðå â çàðîäèø ëóäîñòòà íà ñèíà ñè - äà ãî ñïðå ïðåäè äà ãî ñãðàá÷è â æåëÿçíàòà ñè õâàòêà ìàøèíàòà íàðå÷åíà Äúðæàâà, ñúñ ñâîèòå âîéíèöè è êîìïþòúðíè òåðìèíàëè, êîÿòî ñ âñåêè èçìèíàò äåí âñå ïîâå÷å ãî îòäàëå÷àâàøå îò íåÿ, äîêàòî â÷åðà íå ïàäíà ñ îãëóøèòåëåí òðÿñúê è ïîñëåäíàòà áàðèåðà.
Òîé ñëîæè ðúêà íà ðàìîòî é.
- Èäåÿòà å ìîÿ, ìàìî. Òè íÿìàø íèùî îáùî. Àç... - òîé ñå îãëåäà. Íèêîé íå èì îáðúùàøå âíèìàíèå. - Àç òå îáè÷àì, íî òàêà å íàé-äîáðå, äðóã íà÷èí íÿìà.
- Íå å - ïðåêúñíà ãî òÿ, ãîòîâà äà ñå ðàçïëà÷å. - Ðåé, çíàåø ÷å íå å òàêà, àêî áàùà òè áåøå òóê, òîé ùåøå äà òå ñïðå...
- Äà, íî ãî íÿìà, íàëè? - ïðîçâó÷à ãðóáî, íî ñå íàäÿâàøå, ÷å òàêà ùå ñïðå ñúëçèòå... àìè àêî ÿ îòâåäàò íàñèëà? ×óâàë áå, ÷å è òîâà ñå ñëó÷âàëî ïîíÿêîãà. Òàçè ìèñúë ãî íàêàðà äà ïîòðåïåðè. Ïðîäúëæè ñ ïî-ìåê ãëàñ:
- Áåçñìèñëåíî å äà ñå ñúïðîòèâëÿâàø, ìàìî - òîé ñå óñìèõíà íàñèëà. - Íàëè? Òàêà ñè å - îòâúðíà âìåñòî íåÿ.
Áðàäè÷êàòà é ïðîäúëæàâàøå äà òðåïåðè, íî òÿ íàìåðè ñèëè äà êèìíå. Íå áåøå ïðàâ, ïðîñòî áå òâúðäå êúñíî. Âå÷å íèêîé íèùî íå ìîæåøå äà íàïðàâè.
Îòêúì áîðîâàòà ãîðà ïîâÿ ñëàá âåòðåö. Íåáåòî áåøå ÿðêî ñèíüî. Íà ïúòÿ ïðåä òÿõ ìàñèâåí áÿë êàìúê ìàðêèðàøå ãðàíèöàòà ìåæäó Êàíàäà è Ñúåäèíåíèòå ùàòè. Èçâåäíúæ òðåâîãàòà íàääåëÿ íàä ñòðàõà è ìó ñå ïðèèñêà ÷àñ ïî-ñêîðî äà òðúãíå, äà ïîåìå ïî äúëãèÿ ïúò.
- Àç ãè íàïðàâèõ. Ìîæåø äà ãè âçåìåø, íàëè? Íå ñà íèêàê òåæêè - òÿ ïúõíà â ðúöåòå ìó óâèòè â õàðòèÿ êóðàáèéêè.
- Àõà - òîé ãè ïîå è ïîñëå ÿ ñãðàá÷è íåñðú÷íî, ìú÷åéêè ñå äà é äàäå îíîâà, îò êîåòî íàé-ìíîãî ñå íóæäàåøå â ìîìåíòà. Öåëóíà ÿ íåæíî ïî áóçàòà. Êîæàòà é áåøå êàòî ñòàð, çàõàáåí îò óïîòðåáà ïëàò. Åäâà íå ñå ðàçïëàêà è òîé. Íî èçâåäíúæ ñè ïîìèñëè çà óõèëåíîòî, ìóñòàêàòî ëèöå íà Ìàéîðà è îòñòúïè íàçàä, êàòî íàïúõà ïàêåòà â åäèí îò äæîáîâåòå íà ÿêåòî.
- Ñáîãîì, ìàìî.
- Ñáîãîì, Ðåé. Áúäè äîáðî ìîì÷å.
Òÿ ñå ñïðÿ è çà ìèã ìó ñå ñòîðè, ÷å å óæàñíî ëåêà, ñÿêàø äîðè óòðèííèÿò âåòðåö áè ìîãúë äà ÿ ïîíåñå êàòî ðàçïðúñíàòî ãëóõàð÷å. Ñëåä òîâà âëåçå â êîëàòà è çàïàëè. Ãàðàòè ñòîåøå êàòî âöåïåíåí. Òÿ âäèãíà ðúêà è ìó ïîìàõà. Îò î÷èòå é òå÷àõà ñúëçè. Âèæäàøå ãè ñúâñåì ÿñíî. Òîé ñúùî é ïîìàõà è äîêàòî êîëàòà áàâíî ñå îòäàëå÷àâàøå îñòàíà ñ âäèãíàòà ðúêà, êàòî ñúçíàâàøå êîëêî õðàáúð è êðàñèâ èçãëåæäà òàêà. Íî ùîì êîëàòà ñå ñêðè çàä ïîðòàëà, îòíîâî ãî çàâëàäÿ ïðåäèøíàòà ñëàáîñò è òîé ïî÷óâñòâà, ÷å å ñàìî åäíî øåñòíàäåñåò ãîäèøíî ìîì÷å, îáúðêàíî è ñàìîòíî ñðåä íåïîçíàòè.
Òîé ñå èçâúðíà êúì ïúòÿ. Äðóãîòî ìîì÷å, ñ ÷åðíàòà êîñà, òúêìî èçïðàùàøå ðîäèòåëèòå ñè. Ëèöåòî ìó áå ðàçñå÷åíî îò óæàñåí áåëåã. Ãàðàòè ñå ïðèáëèæè êúì íåãî è ãî ïîçäðàâè.
- Çäðàñòè - îòâúðíà ÷åðíîêîñèÿò è ãî îãëåäà.
- Àç ñúì Ðåé Ãàðàòè.
- Ïèòúð Ìàêâðàéñ.
- Ãîòîâ ëè ñè? - çàïèòà Ãàðàòè.
- Ìàëêî ñúì òðåñêàâ - îòâúðíà ìîì÷åòî è ñâè ðàìåíå. - Òîâà å íàé-ëîøîòî.
Ãàðàòè êèìíà.
Äâàìàòà ñå îòïðàâèõà êúì ïúòÿ è êàìåííèÿ çíàê. Çàä òÿõ ïðîäúëæàâàõà äà ïðèñòèãàò êîëè. Åäíà æåíà âíåçàïíî çàïî÷íà äà êðåùè. Íåñúçíàòåëíî Ãàðàòè è Ìàêâðàéñ äîïðÿõà ðàìåíå. Íèêîé îò äâàìàòà íå ïîñìÿ äà ïîãëåäíå íàçàä. Ïðåä òÿõ ñå ïðîñòèðàøå ïúòÿò - øèðîê è ÷åðåí.
- Êúì îáåä íàñòèëêàòà ÿêî ùå íàïå÷å - ðå÷å íåíàäåéíî Ìàêâðàéñ. - Ñìÿòàì äà ñå ïðèäúðæàì êúì åäèíèÿ êðàé.
Ãàðàòè êèìíà. Ìàêâðàéñ ãî ïîãëåäíà çàìèñëåíî.
- Êîëêî òåæèø?
- Ñòî è øåéñåò.
- Àç ñòî øåéñåò è ñåäåì. Êàçâàò, ÷å ïî-òåæêèòå ñå óìîðÿâàëè ïî-ðàíî, íî àç ñúì â äîñòà äîáðà ôîðìà.
Íà Ãàðàòè Ìàêâðàéñ ìó èçãëåæäàøå â ìíîãî ïîâå÷å îò äîáðà ôîðìà - âñúùíîñò, èçãëåæäàøå íàïðàâî ñòðàõîòíî. Çà÷óäè ñå, êîè ëè ñà òåçè, äåòî êàçâàò, ÷å ïî-òåæêèòå ñå óìîðÿâàëè ïî-ðàíî. Çà ìàëêî äà ïîïèòà, íî ñå îòêàçà. Ðàçõîäêàòà áå åäíî îò îíåçè íåùà, çà êîèòî ñå ðàçêàçâàõà ëåãåíäè, ìèòîâå.
Ìàêâðàéñ ïðèñåäíà íà ñÿíêà íåäàëå÷ îò ãðóïà íåïîçíàòè ìîì÷åòà è ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Ãàðàòè ïîñëåäâà ïðèìåðà ìó. Íî Ìàêâðàéñ èçãëåæäà íå ãî çàáåëÿçâàøå. Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè. Áåøå îñåì è ïåò. Äî ñòàðòà îñòàâàõà ïåòäåñåò è ïåò ìèíóòè. Îòíîâî ãî çàâëàäÿõà íåòúðïåíèåòî è òðåâîãàòà è òîé ÿðîñòíî ñå ïîìú÷è äà ãè îòáëúñíå, êàòî ñè êàçà, ÷å ùå å íàé-äîáðå äà ñå íàñëàæäàâà, äîêàòî âñå îùå ìîæå íà ñåäåíåòî.
Âñè÷êè ìîì÷åòà ñåäÿõà. Íà ãðóïè è ïîåäèíè÷íî. Åäíî îò òÿõ ñå áå ïîêàòåðèëî íà íàé-íèñêèÿ êëîí íà åäèí áîð è îãëåæäàøå çàìèñëåíî ïúòÿ, êàòî áàâíî ïðåäúâêâàøå ñàíäâè÷. Áåøå ñëàáî, ñ ðóñà êîñà, íîñåøå îðàíæåâè ïàíòàëîíè è ñâåòëîñèíÿ ðèçà ïîä åäíà ñòàðà æèëåòêà ñ öèï è äóïêè íà ëàêòèòå. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè ñëàáèòå èçäúðæàò íàé-ìíîãî èëè èçãàðÿò ïúðâè.
Èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å ìîì÷åòàòà äî êîèòî áÿõà ñåäíàëè ñ Ìàêâðàéñ âîäåõà îæèâåí ðàçãîâîð.
- Íÿìà äà áúðçàì - ðå÷å åäíî îò òÿõ. - Çàùî äà áúðçàì? Êàêâî êàòî ìå ïðåäóïðåäÿò? Ùå çíàì êàê íàé-òî÷íî äà íàãëàñÿ êðà÷êàòà. À òîâà å íàé-âàæíîòî. Ïîìíåòå êîé âè ãî å êàçàë ïðúâ.
Ìîì÷åòî ñå îãëåäà è çàáåëÿçà Ãàðàòè è Ìàêâðàéñ.
- Åòî îùå àãúíöà äîøëè çà çàêîëåíèåòî. Õåíê Îëñîí ìå íàðè÷àò. Êðà÷åíöàòà áúðçî ìè òè÷àò - ëèöåòî ìó îñòàíà ñåðèîçíî ïðåç öÿëîòî âðåìå.
Ãàðàòè êèìíà è ñè êàçà èìåòî. Ìàêâðàéñ ñúùî êàçà ñâîåòî, íî îñòàíà çàìèñëåí è íå îòêúñâàøå î÷è îò ïúòÿ.
- Àðò Áåéêúð - îáàäè ñå äðóãîòî ìîì÷å. Ãîâîðåøå ñ åäâà äîëîâèì þæíÿøêè àêöåíò. ×åòèðèìàòà ñè ñòèñíàõà ðúöå.
Çà ìèã íàñòúïè òèøèíà è ïîñëå Ìàêâðàéñ ðå÷å:
- Ñòðàøíè÷êî å, à?
Âñè÷êè êèìíàõà ñ èçêëþ÷åíèå íà Õåíê Îëñîí, êîéòî ñâè ðàìåíå è ñå óõèëè. Ãàðàòè ïðîñëåäè ñ ïîãëåä êàê ìîì÷åòî íà êëîíà äîâúðøè ñàíäâè÷à, ñâè õàðòèÿòà íà òîïêà è ÿ õâúðëè ïðåç ðàìî. "Òîçè ùå èçãîðè ðàíî" - ïîìèñëè ñè òîé. È îò òîâà ìó ñòàíà ïî-äîáðå.
- Âèæäàòå ëè îíîâà ïåòíî òî÷íî äî êàìúêà? - çàïèòà íåíàäåéíî Îëñîí.
Âñè÷êè âäèãíàõà î÷è. Âÿòúðúò êàðàøå ñåíêèòå íà äúðâåòàòà äà òàíöóâàò ïî òúìíàòà íàñòèëêà. Ãàðàòè íå çíàåøå, äàëè âñúùíîñò âèæäà íåùî èëè íå.
- Îò ïî-ìèíàëîãîäèøíàòà Äúëãà ðàçõîäêà å - îáÿñíè ñ ìðà÷íî çàäîâîëñòâî Îëñîí. - Åäíî îò äåöàòà å áèëî òîëêîâà óïëàøåíî, ÷å êîãàòî ÷àñîâíèêúò ïîêàçàë äåâåò íàïðàâî çàìðúçíàëî.
Îñòàíàëèòå ãî ñëóøàõà óæàñåíè.
- Ïðîñòî íå ìîæåëî äà ïîìðúäíå. Ïîëó÷èëî ïîëàãàùèòå ìó ñå òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ è â 9:02 ìó ïîêàçàëè ÷åðâåí êàðòîí. Òî÷íî òàì, íà ñòàðòà.
Ãàðàòè ñè ïîìèñëè äàëè è íåãîâèòå êðàêà íÿìà äà çàìðúçíàò. Ñúìíÿâàøå ñå, íî âñå ïàê òîâà áå íåùî, â êîåòî ùå ìîæå äà ñå óâåðè åäâà ñëåä êàòî äàäàò ñòàðò, è òàçè ìèñúë ãî óæàñÿâàøå. Çà÷óäè ñå çàùî ëè ìó òðÿáâà íà Õåíê Îëñîí äà èì ðàçêàçâà òàêèâà ñòðàõîòèè.
Èçâåäíúæ Àðò Áåéêúð ïîäñêî÷è.
- Åòî ãî - èäâà.
Ñèâêàâîêàôÿâ äæèï ñïðÿ ïðåä êàìåííàòà êîëîíà. Çàä íåãî áàâíî ñå ïðèáëèæè ñòðàííî íà âèä ïðåâîçíî ñðåäñòâî, îòçàä ñ øèðîêà ïëàòôîðìà è ñòúïåíêè. Ìúíè÷êè ðàäàðíè ÷èíèè áÿõà ìîíòèðàíè îòïðåä è îòçàä íà ÷óäàòàòà êàìèîíåòêà. Íà ïëàòôîðìàòà ñå áÿõà èçïðàâèëè äâàìà âîéíèöè è îùå ùîì ãè çúðíà Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãî ïîáèâàò òðúïêè. Â ðúöåòå ñè ñòèñêàõà àðìåéñêè òåæêîêàëèáðåíè êàðàáèíè.
Íÿêîè îò ìîì÷åòàòà ñå èçïðàâèõà, íî Ãàðàòè íå ïîìðúäíà. Äî íåãî îñòàíàõà äà ñåäÿò Îëñîí è Áåéêúð, à Ìàêâðàéñ îòíîâî áå ïîòúíàë â ñîáñòâåíèòå ñè ìèñëè. Ñëàáè÷êîòî ìîì÷å îò êëîíà ëþëååøå êðàêà è çÿïàøå íàîêîëî ñ ïðàçåí ïîãëåä.
Ìàéîðúò ñëåçå îò äæèïà. Áåøå âèñîê ìúæ, ñ èçïúíàòà ôèãóðà, ëèöåòî ìó èìàøå çàãîðÿë öâÿò, êîåòî ñè âúðâåøå ñ âîåííàòà óíèôîðìà. Íîñåøå îãëåäàëíè î÷èëà, à íà êîëàíà ìó ñå ïîëþøâàøå òåæúê àðìåéñêè ïèñòîëåò. Ãîâîðåøå ñå, ÷å î÷èòå ìó áèëè ñèëíî ÷óâñòâèòåëíè êúì ñâåòëèíàòà è çàòîâà íèêîãà íå ñå ðàçäåëÿë ñ î÷èëàòà ñè.
- Ñÿäàéòå, ìîì÷åòà - ðå÷å òîé. - Íå çàáðàâÿéòå çà Ïðåïîðúêà 13.
Ïðåïîðúêà 13 ãëàñåøå: "Ïåñòè ñè ñèëèòå âèíàãè êîãàòî ìîæåø".
Îíåçè, êîèòî ñå áÿõà íàäèãíàëè îòíîâî ïðèñåäíàõà. Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè. Ïîêàçâàøå 8:16 è òîé ðåøè, ÷å èçáúðçâà ñ åäíà ìèíóòà. Ìàéîðúò âèíàãè èäâàøå òî÷íî íàâðåìå. Ïîìèñëè ñè, ÷å íÿìà äà å çëå äà âúðíå ÷àñîâíèêà ñ åäíà ìèíóòà, íî â ñëåäâàùèÿ ìèã çàáðàâè çà òîâà.
- Íÿìàì íàìåðåíèå äà äúðæà ðå÷ - çàãîâîðè Ìàéîðúò è ïëúçíà ïî ðåäèöèòå áëåñòÿùèòå ðåôëåêòîðè íà î÷èëàòà. - Èñêàì ñàìî äà ïîçäðàâÿ áúäåùèÿ ïîáåäèòåë è äà èçðàçÿ ñú÷óâñòâèåòî ñè íà âñè÷êè çàãóáèëè.
Òîé ñå èçâúðíà êúì äæèïà. Íàñòúïè ãðîáíà òèøèíà. Ãàðàòè ïîå äúëáîêî äúõ. Äåíÿò îáåùàâàøå äà å òîïúë. Õóáàâ äåí çà ðàçõîäêà.
Ìàéîðúò îòíîâî ñå îáúðíà êúì òÿõ. Â ðúöåòå ñè äúðæåøå áåëåæíèê.
- Ìîëÿ, âñåêè îò âàñ ùîì ñè ÷óå èìåòî äà ïðèñòúïâà íàïðåä çà äà ïîëó÷è ñâîÿ íîìåð. Ñëåä òîâà ñå âðúùàéòå íà ìÿñòîòî ñè è òàì ùå ÷àêàòå äà áúäå äàäåí ñòàðòà.
- Âå÷å ñè â àðìèÿòà - ïðîøåïíà óõèëåíî Îëñîí, íî Ãàðàòè ñå ïðåñòîðè ÷å íå ãî ÷óâà. ×îâåê íå ìîæåøå äà íå ñå âúçõèùàâà îò Ìàéîðà. Ïðåäè äà ãî îòâåäàò Áðèãàäèòå, áàùàòà íà Ãàðàòè îáè÷àøå äà íàðè÷à Ìàéîðà "íàé-îïàñíîòî ÷óäîâèùå, êîåòî áè ìîãëà äà ñúçäàäå åäíà íàöèÿ, èçäèãíàò îò ñàìîòî îáùåñòâî ñîöèîïàò". Íî òîé íèêîãà íå áå ñå ñðåùàë ñ Ìàéîðà íà æèâî.
- Àðîíñîí.
Ðóñîêîñ äðåáîñúê ñ îáãîðÿë îò ñëúíöåòî âðàò èçëåçå íàïðåä, ïîãëåäíà îáúðêàíî Ìàéîðà è ïîå ïëàñòìàñîâàòà çíà÷êà ñ íîìåð åäíî. Òîé ÿ çàêà÷è íà ðèçàòà ñè è Ìàéîðúò ãî ïîòóïà îäîáðèòåëíî.
- Åéáðúõàì.
×åðâåíîêîñî, ñòðîéíî ìîì÷å, îáëå÷åíî ñ äæèíñè è ôàíåëêà áåç ðúêàâè. Çàâúðçàë áå ÿêåòî ñè îêîëî êðúñòà è òî ñå ñïóñêàøå äî êîëåíåòå êàòî ïîëà. Îëñîí ñå èçêèêîòè.
- Áåéêúð, Àðòóð.
- Àç ñúì - ðå÷å Áåéêúð è ñå èçïðàâè. Òîé çàêðà÷è áåç äà áúðçà êúì Ìàéîðà è Ãàðàòè óñåòè, ÷å ñïîêîéñòâèåòî ìó ãî èçíåðâÿ. Áåéêúð î÷åâèäíî íå áåøå îò ëåñíèòå. Áåéêúð ùåøå äà èçäúðæè äúëãî.
Áåéêúð ïîå îáðàòíî. Íà ãúðäèòå ìó âèñåøå íîìåð 3.
- Êàçà ëè òè íåùî? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Çàïèòà ìå äàëè ñúì ãîðä, ÷å ñúì òóê äíåñ - îòâúðíà íÿêàê çàñðàìåíî Áåéêúð. Äà, òîé... Ìàéîðúò ãîâîðè ñ ìåí.
- Êàòî íè ïðèïàðè ïîä êðàêàòà ùå âèäèì êîé å ãîðä è êîé íå å - èçãðà÷è Îëñîí.
- Áåéêúð, Äæåéìñ - ïðîèçíåñå Ìàéîðúò.
Òàêà ïðîäúëæè äî 8:40, êîãàòî öåðåìîíèÿòà ïðèêëþ÷è. Íèêîé íå îòñúñòâàøå. Íà ïàðêèíãà çàä òÿõ ïîòåãëèõà äåñåòèíà êîëè - òðúãâàõà ñè ìîì÷åòàòà îò ðåçåðâíèÿ ñïèñúê, êîèòî áúðçàõà äà íå èçïóñíàò äèðåêòíîòî ïðåäàâàíå íà Äúëãàòà ðàçõîäêà ïî òåëåâèçèÿòà.
"Çàïî÷âà ñå - ïîìèñëè Ãàðàòè - âðúùàíå íàçàä íÿìà".
"Óñïåõ" - áåøå ìó ïîæåëàë Ìàéîðúò, êîãàòî äîéäå íåãîâèÿò ðåä, ïîäàâàéêè ìó 47 íîìåð. Îòáëèçî èçãëåæäàøå óæàñíî ìúæåñòâåí. Ãàðàòè åäâà ñå ñäúðæà äà íå ãî äîêîñíå, çà äà ñå óáåäè, ÷å å èñòèíñêè.
Ïèòúð Ìàêâðàéñ áåøå íîìåð 61. Õåíê Îëñîí - 70. Òîé îñòàíà ïî-äúëãî ïðè Ìàéîðà. Ìàéîðúò ñå ðàçñìÿ íà íåùî, êîåòî Îëñîí ìó êàçà è ïîñëå ãî ïîòóïà ïî ãúðáà.
- Êàçàõ ìó äà çàëîæè êàêâîòî èìà íà ìåí - ðå÷å Îëñîí êàòî ñå âúðíà. - À òîé ìè ïîðú÷à äà âè ïîêàæà íà êàêâî ñúì ñïîñîáåí. Êàçà îùå, ÷å îáè÷à õîðà, êîèòî ñà ãîòîâè äà ñå ðàçêúñàò çà ïîáåäàòà. "Ïîêàæè èì íà êàêâî ñè ñïîñîáåí, ìîì÷å" - òàêà ìè ðå÷å.
- Ìíîãî äîáðå - îòâúðíà Ìàêâðàéñ è ïîñëå ñìèãíà íà Ãàðàòè. Ãàðàòè ñå çà÷óäè êàêâî ëè èìà ïðåäâèä êàòî ìó íàìèãíà. Äàëè íå ñå ïîäèãðàâà íà Îëñîí?
Õúðáàâîòî ìîì÷å îò äúðâîòî ñå êàçâàøå Ñòåáèíñ. Ïîëó÷è íîìåðà ñè ñ íàâåäåíà ãëàâà, áåç äà ïîãëåæäà Ìàéîðà, ïîñëå ñå âúðíà è ñåäíà äî äúðâîòî. Ãàðàòè ãî çàãëåäà ñ ïîâèøåí èíòåðåñ.
Íîìåð 100 áåøå åäúð ÷åðâåíîêîñ è ÷åðâåíäàëåñò çäðàâåíÿê. Èìåòî ìó áåøå Çàê. Ñëåä êàòî ïîëó÷è çíà÷êàòà ñè âñè÷êè ñåäíàõà è çà÷àêàõà êàêâî ùå ïîñëåäâà.
Îò êàìèîíåòêàòà ñå ïðèáëèæèõà òðèìà âîéíèöè è ðàçäàäîõà íà âñè÷êè øèðîêè êîæåíè êîëàíè, ïîêðèòè ñ ìíîæåñòâî äæîáîâå. Äæîáîâåòå áÿõà íàòúïêàíè ñ òóáè÷êè âèñîêîêàëîðè÷åí êîíöåíòðàò. Äîéäîõà îùå âîéíèöè, êîèòî ðàçäàäîõà ìàíåðêè. Âîéíèöèòå èì ïîìîãíàõà äà ïîñòàâÿò êîëàíèòå è äà îêà÷àò ìàíåðêèòå. Îëñîí îòïóñíà êîëàíà ñè äà óâèñíå êàòî êàóáîéñêè, ñëåä òîâà èçìúêíà îò äæîáà åäèí øîêîëàä è ãî ñäúâêà.
- Íå å ëîøî - ðå÷å óõèëåíî. Òîé íàäèãíà ìàíåðêàòà è æàäíî îòïè. Ãàðàòè ñå çà÷óäè, äàëè ñàìî ñå ïðåñòðóâà íà íàïåðåí èëè íàèñòèíà çíàå íåùî ïîâå÷å îò îñòàíàëèòå.
Ìàéîðúò ãè îãëåäà ñ ïðèñâèòè î÷è. ×àñîâíèêúò íà Ãàðàòè ïîêàçâàøå 8:56 - êîãà áå ìèíàëî òîâà âðåìå? Ñòîìàõúò ìó áîëåçíåíî ñå ñâè.
- Å, äîáðå, ìîì÷åòà. Ñòðîé ñå â êîëîíà ïî äåñåò. Ðåäúò íÿìà çíà÷åíèå. Âñåêè ìîæå äà îñòàíå ïðè ïðèÿòåëèòå ñè.
Ãàðàòè ñòàíà. ×óâñòâàøå ñå èçòðúïíàë è íåðåàëåí. Ñÿêàø òÿëîòî ìó ïðèíàäëåæåøå íà íÿêîé äðóã.
- Äîéäå âðåìå äà ïîòåãëÿìå - ñðúãà ãî Ìàêâðàéñ. - Óñïåõ íà âñè÷êè.
- Óñïåõ è íà òåá - îòâúðíà èçíåíàäàí Ãàðàòè.
- Òðÿáâàøå äà èäà íà ïñèõèàòúð - ïðîèçíåñå òèõî Ìàêâðàéñ. - Èçãëåæäàøå óæàñíî áëåäåí, ëèöåòî ìó ëúùåøå îò ïîò - íèùî íå áå îñòàíàëî îò ïðåäèøíèÿ ìó ñàìîóâåðåí âèä. Ìú÷åøå ñå áåçóñïåøíî äà ñå óñìèõíå. Áåëåãúò ñå áåøå çà÷åðâèë êàòî îò óäàð ñ êàìøèê.
Ñòåáèíñ áàâíî ñòàíà è ñå ïðèñëàì÷è êúì îïàøêàòà íà ãðóïàòà. Îëñîí, Áåéêúð, Ìàêâðàéñ è Ãàðàòè áÿõà â òðåòèÿ ðåä. Óñòàòà íà Ãàðàòè áåøå ñóõà. Íå çíàåøå äàëè äà íå îòïèå îò ìàíåðêàòà. Òàêà è íå ïîñìÿ. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå âúçïðèåìàë òîëêîâà îñåçàòåëíî êðàêàòà ñè. Èçâåäíúæ ñå óïëàøè, ÷å ìîæå äà ñå âöåïåíè è äà ïîëó÷è ÷åðâåí êàðòîí îùå íà ñòàðòà. Ïîìèñëè ñè, ÷å Ñòåáèíñ ùå å îò ïúðâèòå, êîèòî îòïàäíàò - Ñòåáèíñ, ñ íåãîâèòå îðàíæåâè ïàíòàëîíè è ðàíèöà, ïúëíà ñúñ ñàíäâè÷è. Ïîñëå ìó äîéäå íàóì, ÷å ìîæå òîé, äà å îò ïúðâèòå îòïàäíàëè. Çà÷óäè ñå, êàêâî ëè å òîâà, äà...
×àñîâíèêúò ìó ïîêàçâàøå 8:59.
Ìàéîðúò íå îòäåëÿøå î÷è îò ñâîÿ õðîìèðàí äæîáåí õðîíîìåòúð. Òîé áàâíî ðàçïåðè ïðúñòè è ñÿêàø âðåìåòî ñïðÿ ïðè òîçè æåñò. Ñòîòå ìîì÷åòà ãî ãëåäàõà íàïðåãíàòî, òèøèíàòà áåøå íàïðàâî îñåçàòåëíà. Òèøèíàòà áåøå âñè÷êî.
×àñîâíèêúò íà Ãàðàòè ïîêàçâàøå 9:00, íî âäèãíàòàòà ðúêà îñòàíà íåïîäâèæíà.
Õàéäå! Íàïðàâè ãî! Êàêâî ÷àêàø? - êðåùåøå íåùî â íåãî.
Åäâà ñåãà ñè ñïîìíè, ÷å ÷àñîâíèêúò ìó èçáúðçâà ñ åäíà ìèíóòà. ×îâåê áè ìîãúë äà ñè ñâåðÿâà ÷àñîâíèêúò ïî Ìàéîðà, íî Ãàðàòè áå çàáðàâèë.
Ìàéîðúò ñïóñíà ðúêà.
- Óñïåõ íà âñè÷êè - êàçà òîé. Ëèöåòî ìó áåøå áåçèçðàçíî, î÷èòå ìó îñòàíàõà ñêðèòè çàä òúìíèòå î÷èëà. Ãðóïàòà ïîå â ðàâåí õîä, íèêîé íå èçîñòàíà.
Ãàðàòè âúðâåøå ñ äðóãèòå. Íå áåøå ñå âöåïåíèë. Íèêîé íå ñå áå âöåïåíèë. Êðàêàòà ìó ïðåêðà÷èõà îòâúä êàìåííàòà êîëîíà è ïðîäúëæèõà ñ ïàðàäíà ñòúïêà. Îòëÿâî êðà÷åøå Ìàêâðàéñ, îòäÿñíî - Îëñîí. Øóìúò îò ñòúïêèòå áåøå äîñòà ñèëåí.
Çàïî÷âà ñå, çàïî÷âà ñå, çàïî÷âà ñå.
Íåî÷àêâàíî ãî çàâëàäÿ ëóäîòî æåëàíèå äà ñïðå. Ñàìî çà äà ïðîáâà, äàëè íàìåðåíèÿòà èì ñà ñåðèîçíè. Òîé îòõâúðëè òàçè ìèñúë ñ íåãîäóâàíèå è äîíÿêúäå ñúñ ñòðàõ.
Èçëÿçîõà îò ñÿíêàòà íà äúðâåòàòà è íàä òÿõ ãðåéíà òîïëîòî ïðîëåòíî ñëúíöå. Óñåùàíåòî áåøå ïðèÿòíî. Ãàðàòè ñå îòïóñíà, ïúõíà ðúöå â äæîáîâå è çàêðà÷è ðåäîì ñ Ìàêâðàéñ. Ãðóïàòà çàïî÷íà äà ñå ðàçòåãëÿ, äîêàòî âñåêè ñå íàãàæäàøå êúì ñîáñòâåíèÿ ñè õîä. Íÿêúäå îòñòðàíè áðúì÷åøå êàìèîíåòêàòà, âäèãàéêè çàä ñåáå ñè ïðàõîëÿê. Ìúíè÷êèòå ÷èíèè íà ðàäàðèòå ïúðãàâî ñå âúðòÿõà, êàòî îò÷èòàõà ñêîðîñòòà íà âñåêè Ó÷àñòíèê ñ ïîìîùòà íà áîðäîâè êîìïþòúð. ×åòèðè ìèëè â ÷àñ áåøå íàé-íèñêàòà ïîçâîëåíà ñêîðîñò.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå çà 88!
Ãàðàòè ñå îãëåäà èçíåíàäàí. Áåøå Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ áåøå íîìåð 88. Èçâåäíúæ ñè ïîìèñëè, ÷å åé ñåãè÷êà Ñòåáèíñ ùå ïîëó÷è êàðòîí, îùå òóê, ñàìî íà íÿêîëêî ìåòðà îò ñòàðòà.
- Õèòðî - ðå÷å Îëñîí.
- Êàêâî? - ïîïèòà Ãàðàòè, ðàçäâèæâàéêè ñ ìúêà óñòà.
- Èçïîëçâà òîâà, ÷å îùå å ñâåæ çà äà âèäè êúäå å ãðàíèöàòà. Ñåãà âå÷å èìà ïðåäñòàâà ñ êàêâà ñêîðîñò òðÿáâà äà õîäè áåç äà ñå ïðåñèëâà, à ñàìî ñëåä ÷àñ ïðåäóïðåæäåíèåòî ùå îòïàäíå, ñòèãà äà íå ïîëó÷è íîâî. Íàëè çíàåø óñëîâèÿòà.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ãè çíàì - îòâúðíà Ãàðàòè. Èìàøå ãè â Ïðàâèëíèêà. Èìàø ïðàâî íà òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. ×åòâúðòèÿò ïúò â êîéòî íàìàëèø ïîä ÷åòèðè ìèëè íà ÷àñ ùå îçíà÷àâà ÷å... å, ÷å îòïàäàø îò Ðàçõîäêàòà. Íî àêî èìàø òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ è óñïååø â ïðîäúëæåíèå íà òðè ÷àñà äà ïîääúðæàø ïî-âèñîêà ñêîðîñò, ñ÷èòàé ÷å ñè ÷èñò.
- Çíà÷è ñåãà òîé çíàå - êàçà Îëñîí. - È â 10:02 îòíîâî ùå å ÷èñò.
Ãàðàòè ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è áîäðî. ×óâñòâàøå ñå ÷óäåñíî. Êàìåííàòà êîëîíà èç÷åçíà äàëå÷ çàä òÿõ, ãðóïàòà èçêà÷è åäèí õúëì è ñå ñïóñíà â îáðàñëà ñ áîðîâà ãîðà äîëèíà. Òóê-òàì ñå âèæäàõà ìàëêè, ïðÿñíî ðàçîðàíè íèâè.
- Êàðòîôè - îáàäè ñå Ìàêâðàéñ.
- Íàé-äîáðèòå â ñâåòà - îòâúðíà ìàøèíàëíî Ãàðàòè.
- Òè äà íå ñè îò Ìåéí? - çàïèòà Áåéêúð.
- Äà, îò þæíèòå îáëàñòè - òîé ïîãëåäíà íàïðåä. Íÿêîëêî ìîì÷åòà ñå áÿõà îòêúñíàëè îò îñíîâíàòà ãðóïà, ñèãóðíî ñå äâèæåõà ïîíå ñ øåñò ìèëè â ÷àñ. Äâå îò òÿõ íîñåõà åäíàêâè êîæåíè ÿêåòà, ñ èçáðîäèðàíè íà ãúðáîâåòå îðëè. Ãàðàòè ïîäòèñíà îáçåëîòî ãî æåëàíèå äà ãè íàñòèãíå.
- "Ïåñòè ñè ñèëèòå âèíàãè êîãàòî ìîæåø" - Ïðåïîðúêà 13.
- Ïúòÿò ìèíàâà ëè áëèçî äî ðîäíèÿ òè ãðàä? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Íà îêîëî ñåäåì ìèëè. Ïðåäïîëàãàì ÷å ìàìà è ïðèÿòåëêàòà ìè ùå äîéäàò äà ìå âèäÿò - òîé çàìúë÷à è ïîñëå äîáàâè: - Àêî âñå îùå âúðâÿ, ðàçáèðà ñå.
- Àìè, åäâà ëè ùå îòïàäíàò ïîâå÷å îò åäíà ÷åòâúðò äî êðàÿ íà ùàòà - êàçà Îëñîí.
Ñëåä òèÿ äóìè íàñòúïè òèøèíà. Ãàðàòè çíàåøå, ÷å Îëñîí ãðåøè. Âñúùíîñò, ñèãóðíî è Îëñîí ãî çíàåøå.
Îùå äâå ìîì÷åòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ è íåçàâèñèìî îò îáÿñíåíèåòî íà Îëñîí ñúðöåòî íà Ãàðàòè ïîäñêî÷è. Òîé ñå îáúðíà è ïîòúðñè ñ î÷è Ñòåáèíñ. Áåøå ñè âñå òàêà íàé-îòçàä è ÿäåøå ïîðåäíèÿ ñàíäâè÷. Îùå åäèí óâèò â õàðòèÿ ñàíäâè÷ ñå ïîäàâàøå îò äæîáà íà æèëåòêàòà ìó. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè ãè å íàïðàâèëà ìàéêà ìó, ïîñëå ñå ñåòè çà êóðàáèéêèòå, êîèòî íåãîâàòà ñîáñòâåíà ìàéêà ãî áå íàñèëèëà äà âçåìå, ñÿêàø çà äà ãî ïðåäïàçè îò çëè äóõîâå.
- Çàùî íå ïîçâîëÿâàò íà õîðàòà äà ïðèñúñòâàò íà ñòàðòà íà Äúëãàòà ðàçõîäêà? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Íàðóøàâà ñå êîíöåíòðàöèÿòà íà Ó÷àñòíèöèòå - îòâúðíà íå÷èé ðÿçúê ãëàñ. Ãàðàòè èçâúðíà ãëàâà. Ãëàñúò ïðèíàäëåæåøå íà ìóðãàâî ìîì÷å ñ îñòðè ÷åðòè è íîìåð 5 íà ãúðäèòå. Ãàðàòè íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè èìåòî ìó.
- Êîíöåíòðàöèÿòà ëè?
- Äà - ìîì÷åòî ñå ïðèáëèæè äî íåãî. - Ìàéîðúò ñìÿòà, ÷å å ìíîãî âàæíî ó÷àñòíèöèòå äà ñå êîíöåíòðèðàò è äà çàïàçÿò äóøåâíî ðàâíîâåñèå â íà÷àëîòî íà Äúëãàòà ðàçõîäêà - ïî÷òè ìàøèíàëíî ìîì÷åòî íàòèñíà íîñà ñè ñ ïàëåö. Íà êîæàòà ñå ïîÿâè ÷åðâåíî ïåòíî. - È àç ñìÿòàì, ÷å å àáñîëþòíî ïðàâ. Âúëíåíèå, òúëïè, òåëåâèçèîííè êàìåðè. Â ìîìåíòà íå íè å íåîáõîäèìî íèùî äðóãî îñâåí ôîêóñèðàíå - òîé âòðåí÷è êàôÿâèòå ñè î÷è â Ãàðàòè è ïîâòîðè: - Ôîêóñèðàíå.
- Àç ïúê ñúì ñå ôîêóñèðàë âúðõó òîâà äà ãè âäèãàì è ñïóñêàì - îáàäè ñå Îëñîí.
Íîìåð 5 ãî ïîãëåäíà îáèäåíî.
- Òðÿáâà äà ïîñòèãíåø äóøåâåí ìèð. Òðÿáâà äà ñå ôîêóñèðàø âúòðå â ñåáå ñè. Òðÿáâà äà èìàø Ïëàí. Ìåæäó äðóãîòî - êàçâàì ñå Ãàðè Áàðêîâè÷. Èäâàì îò Âàøèíãòîí.
- Àç ñúì Äæîí Êàðòúð - îòâúðíà Îëñîí. - È èäâàì îò Áàðñóì íà Ìàðñ*.
Áàðêîâè÷ ñâè óñòíè è áàâíî îòñòúïè íàçàä.
- Âúâ âñÿêî ãíåçäî èìà è ïî åäíà êóêóâèöà - ðå÷å Îëñîí.
Íî Ãàðàòè íå áåøå ñúãëàñåí ñ íåãî - Áàðêîâè÷ ðàçñúæäàâàøå ñúâñåì ðàçóìíî. Àëà íå ñëåä äúëãî çàä ãúðáà ìó ñå ðàçíåñå:
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå, íîìåð 8!
- Èìàì êàìú÷å â îáóâêàòà! - îïðàâäà ñå Áàðêîâè÷.
Âîéíèêúò íå îòãîâîðè. Òîé ñêî÷è îò êàìèîíåòêàòà è ñå ñïðÿ äî Áàðêîâè÷. Â ðúêàòà ñè äúðæåøå õðîìèðàí õðîíîìåòúð - ñúùî êàòî íà Ìàéîðà. Áàðêîâè÷ ñå íàâåäå è ñâàëè îáóâêàòà ñè. Îòâúòðå èçïàäíà ìúíè÷êî êàìú÷å. Ìóðãàâîòî ìó ëèöå áåøå íàïðåãíàòî è ëúùåøå îò ïîò. Òîé íå îáúðíà âíèìàíèå, êîãàòî âîéíèêúò ïðîèçíåñå îò÷åòëèâî:
- Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå, íîìåð 5!
Âìåñòî äà ñå ðàçòðåâîæè, Áàðêîâè÷ ñïîêîéíî îïúíà ÷îðàïà ñè.
- Îëå-ëå - îáàäè ñå Îëñîí. Âñè÷êè îñòàíàëè ñå áÿõà îáúðíàëè è êðà÷åõà çàäíåøêîì.
Ñòåáèíñ, êîéòî âñå îùå áåøå íà îïàøêàòà, ìèíà ïîêðàé Áàðêîâè÷ áåç äà ãî ïîãëåæäà. Èçâåäíúæ Áàðêîâè÷ îñòàíà ñàì, ìàëêî âäÿñíî îò îñåâàòà ëèíèÿ íà ïúòÿ. Òîé ñïîêîéíî ñè çàâúðçâàøå âðúçêàòà íà îáóâêàòà.
- Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå, íîìåð 5. Ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å â ñòîìàõà ìó ñå ãúð÷è ëèãàâà òîïêà. Íå èñêàøå äà ãëåäà, íî íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è. Íå ÷å êàòî õîäåøå íàçàä ñè ïàçåøå ñèëèòå, íî ÷óâñòâàøå, ÷å òîâà êîåòî ñòàâà å ïî-ñèëíî îò âñÿêàêâè ïðåïîðúêè. Ïî÷òè ôèçè÷åñêè óñåùàøå êàê èçòè÷àò ïîñëåäíèòå ñåêóíäè íà Áàðêîâè÷.
- Î, Áîæè÷êî - âúçêëèêíà Îëñîí. - Òîâà òúïî ëàéíî âñåêè ìîìåíò ùå ïîëó÷è êàðòîí.
Íî â ñúùèÿ ìèã Áàðêîâè÷ ñå èçïðàâè. Òîé ñïðÿ çà ìèã äà èçòóïà ïðàõà îò êîëåíåòå ñè, ñëåä òîâà ñå ïîíåñå â ñèòåí áÿã, çàñòèãíà ãðóïàòà è çàå ìÿñòîòî ñè. È òîçè ïúò Ñòåáèíñ íå ìó îáúðíà íèêàêâî âíèìàíèå, êîãàòî ìèíàâàøå ïîêðàé íåãî.
Áàðêîâè÷ èì ñå óõèëè ïîáåäîíîñíî, î÷èòå ìó áëåñòÿõà.
- Âèäÿõòå ëè? Òîêó-ùî ñè ñïå÷åëèõ åäíà ïî÷èâ÷èöà. Âñè÷êî å ÷àñò îò Ïëàíà.
- Ìàé ñàìî òàêà ñè ìèñëèø - êàçà Îëñîí ñ ïî-âèñîê îò îáèêíîâåíî ãëàñ. - À àç âèäÿõ, ÷å ñïå÷åëè òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. Çàðàäè åäíà ñêàïàíà ìèíóòà è ïîëîâèíà ùå òðÿáâà äà õîäèø òðè øèáàíè... ÷àñà. È çàùî, ïî äÿâîëèòå, òè òðÿáâàøå òàçè ïî÷èâêà? Çà Áîãà, òà íàëè òîêó-ùî òðúãíàõìå?
Áàðêîâè÷ ãî ãëåäàøå îáèäåíî. Î÷èòå ìó íàïðàâî èçãàðÿõà Îëñîí.
- Ùå âèäèì êîé ïðúâ ùå ïîëó÷è êàðòîí - òè èëè àç - ðå÷å òîé. - Âñè÷êî å â Ïëàíà.
- Òâîÿò ïëàí è îíîâà, êîåòî èçëèçà îò çàäíèêà ìè ñà ëèêà-ïðèëèêà - îòâúðíà Îëñîí.
Áàðêîâè÷ óñêîðè êðà÷êà è ãè îñòàâè çàä ñåáå ñè.
Îëñîí íå ìîæà äà ñå ñäúðæè, äà íå ãî èçïðîâîäè ñ ïîðåäíàòà ëþáåçíîñò.
- Ñàìî âíèìàâàé äà íå ñå ñïúíåø, ïðèÿòåë÷å. Òîçè ïúò íÿìà äà òå ïðåäóïðåæäàâàò. Íàïðàâî ùå òå...
Áàðêîâè÷ äîðè íå ñå îáúðíà è Îëñîí ìëúêíà, îòâðàòåí.
Â äåâåò è òðèíàäåñåò ñïîðåä ÷àñîâíèêà íà Ãàðàòè (òîé äîðè ñè íàïðàâè òðóäà äà ãî âúðíå ñ åäíà ìèíóòà íàçàä) äæèïúò íà Ìàéîðà ñå ïîÿâè íà õúëìà, ïî êîéòî ñå ñïóñêàõà. Ïîñëå áàâíî ãè çàäìèíà ïî íàñðåùíîòî ïëàòíî. Ìàéîðúò áå âäèãíàë ïðåä óñòàòà ñè ìåãàôîí.
- Ùàñòëèâ ñúì äà âè óâåäîìÿ, ÷å òîêó-ùî ïðåìèíàõòå ïúðâàòà ìèëÿ îò ïúòåøåñòâèåòî, ìîì÷åòà. Îñâåí òîâà, áèõ èñêàë äà âè íàïîìíÿ, ÷å íàé-äúëãàòà äèñòàíöèÿ, èçìèíàâàíà îò ïúëåí êîìïëåêò Ó÷àñòíèöè å ñåäåì è òðè-÷åòâúðòè ìèëè. Íàäÿâàì ñå äà ïîäîáðèòå òîçè ðåêîðä.
Äæèïúò äàäå ãàç. Îëñîí ãî ïðîñëåäè ñ âòðåùåíî, äîðè óïëàøåíî èçðàæåíèå. "Íÿìà äîðè îñåì ìèëè" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Íèêîãà íå áè ìîãúë äà ïðåäïîëîæè. Íå áåøå ñè è ïîìèñëÿë äîðè, ÷å íÿêîé ùå ïîëó÷è êàðòîí - ïúê äîðè è Ñòåáèíñ - ïðåäè çäðà÷. Ñåòè ñå çà Áàðêîâè÷. Âñè÷êî, êîåòî òðÿáâàøå äà íàïðàâè, çà äà îòïàäíå, áå äà íàìàëè ñàìî çà ìèã ñêîðîñòòà ñè, ïðåç ñëåäâàùèòå íÿêîëêî ÷àñà.
- Ðåé? - áåøå Àðò Áåéêúð. Ñâàëèë áå ÿêåòî ñè è ãî áå ìåòíàë íåáðåæíî ïðåç ðàìî. - Èìàø ëè íÿêàêâà êîíêðåòíà ïðè÷èíà çà äà ñå âêëþ÷èø â Äúëãàòà ðàçõîäêà?
Ãàðàòè îòêà÷è ìàíåðêàòà è æàäíî îòïè. Âîäàòà áåøå ïðîõëàäíà è ïðèÿòíà. Íÿêîëêî êàï÷èöè âëàãà îñòàíàõà íà ãîðíàòà ìó óñòíà è òîé ãè îáðà ñ åçèê. Áåøå ïðèÿòíî, óæàñíî ïðèÿòíî äà óñåùàø òàêèâà íåùà.
- Íå çíàÿ - îòâúðíà îòêðîâåíî òîé.
- Àç ñúùî. Íî ïðåäïîëàãàì òîâà íÿìà çíà÷åíèå, íàëè? Âå÷å íÿìà.
- Íå, ñåãà âå÷å íÿìà.
Ðàçãîâîðúò çàòèõíà. Ìèíàõà ïîêðàé ìàëêî ñåëöå, ñ ìàãàçèí â öåíòúðà è áåíçèíîñòàíöèÿ íà îòñðåùíèÿ êðàé. Äâàìà äúðòàöè ñå áÿõà èçòåãíàëè íà øåçëîíãè ïðåä áåíçèíîñòàíöèÿòà è ãè ïðîñëåäèõà ñ õèùíè, ïðèñâèòè î÷è. Ìëàäà æåíà ñå ïîêà÷è íà ñòúëáèòå ïðåä ìàãàçèíà è âäèãíà ñâîÿ ìúíè÷úê ñèí çà äà âèæäà ïî-äîáðå. Ãðóïà äåöà ïî÷òè íà òÿõíà âúçðàñò ãè èçïðàòèõà ñúñ çàâèñòëèâè ïîãëåäè.
Íÿêîëêî ìîì÷åòà ïîäåõà ñïîð çà òîâà, êîëêî ìèëè ñà èçìèíàëè äîñåãà. Ïîñëå ñå ðàçíåñå ñëóõúò, ÷å îòíÿêúäå ñå ïîÿâèëà îùå åäíà êàìèîíåòêà, çà äà ìîæå äà íàáëþäàâà îòêúñíàëàòå ñå íàïðåä ãðóïè÷êà... êîÿòî âå÷å ñå áå èçãóáèëà îò ïîãëåäà. Åäíî ìîì÷å ïîäõâúðëè, ÷å ñå äâèæàò ïîíå ñúñ ñåäåì ìèëè â ÷àñ. Äðóã ñìÿòàøå, ÷å ìîæå è äà ñà äåñåò. Ìîì÷å ñ íèñúê, àâòîðèòåòåí ãëàñ, èì ðàçêàçà, ÷å åäèí îò Ó÷àñòíèöèòå îòïðåä åäâàì êðåòàë è ïîëó÷èë äâå ïðåäóïðåæäåíèÿ. Ãàðàòè ñå ïèòàøå çàùî, àêî å âÿðíî, âå÷å íå ñà ãî çàñòèãíàëè.
Îëñîí íàé-ñåòíå äîÿäå øîêîëàäà, êîéòî áå çàïî÷íàë îùå íà ñòàðòà è îòïè íÿêîëêî ãëúòêè âîäà. È äðóãè áÿõà çàïî÷íàëè äà ñå õðàíÿò, íî Ãàðàòè ðåøè äà ñå âúçïîëçâà îò çàïàñèòå åäâà êîãàòî íàèñòèíà îãëàäíåå. ×óâàë áå, ÷å êîíöåíòðèðàíèòå õðàíè ñè ãè áèâà. Äàâàëè ãè äîðè íà àñòðîíàâòèòå.
Ìàëêî ñëåä äåñåò ÷àñà ïîäìèíàõà êðàéïúòåí íàäïèñ: ËÀÉÌÑÒÎÓÍ 10 ÌÈËÈ. Ãàðàòè ñå çàìèñëè çà åäèíñòâåíàòà Äúëãà ðàçõîäêà, êîÿòî áÿõà õîäèëè äà ãëåäàò ñ áàùà ìó. Îòèäîõà äî Ôðèïîðò è òàì ïîñðåùíàõà êîëîíàòà. È ìàéêà ìó äîéäå ñ òÿõ. Ó÷àñòíèöèòå èìàõà óæàñíî èçòîùåí âèä, ãëåäàõà ñ ïîäïóõíàëè, íåâèæäàùè î÷è ïðàâî ïðåä ñåáå ñè è ïî âñè÷êî èçãëåæäà íèòî âèæäàõà, íèòî ÷óâàõà ðåâÿùàòà íàîêîëî òúëïà, êîÿòî ñå ìú÷åøå äà îêóðàæè ñâîèòå ëþáèìöè, èëè òåçè, íà êîèòå áåøå çàëîæèëà. Áàùà ìó êàçà, ÷å òúëïàòà ïðåç òîçè äåí ñòèãàëà ÷àê äî Áàíãîð. Íî ïî-íàãîðå íÿìàëî õîðà, èëè ïîðàäè íåçàèíòåðåñóâàíîñò, èëè ïúê - êàêòî áå ïðåäïîëîæèë Áàðêîâè÷ - çà äà íå èì ïðå÷àò äà ñå êîíöåíòðèðàò.
Çà äà ñòèãíàò ïðåç îíàçè ãîäèíà äî Ôðèïîðò, Ó÷àñòíèöèòå âå÷å áÿõà âúðâåëè íàä ñåäåìäåñåò è äâà ÷àñà. Ìàêàð åäâà íà äåñåò ãîäèíè, Ãàðàòè áå íàïðàâî ïîðàçåí îò ãëåäêàòà. Êîãàòî ìîì÷åòàòà íàáëèæèõà íà îêîëî ïåò ìèëè îò ãðàäà, Ìàéîðúò ïðîèçíåñå ðå÷ ïðåä ñúáðàëîòî ñå ìíîæåñòâî. Çàïî÷íà ñ Êîíêóðåíöèÿòà, ìèíà ïðåç Ïàòðèîòèçìà è ïðèêëþ÷è ñ íåùî, êîåòî íàðå÷å Ñúâêóïåí Íàöèîíàëåí Ïðîäóêò - è êîåòî ñòðàøíî ðàçñìÿ Ãàðàòè, çàùîòî äóìàòà "ñúâêóïåí" ìó ñå ñòîðè ìðúñíà êàòî "ñîïîë". Äîêàòî ÷àêàøå, èçÿäå øåñò õîòäîãà è êîãàòî íàé-ñåòíå çúðíà Ó÷àñòíèöèòå, ìèãîì ïîäìîêðè ãàùèòå.
Åäíî îò ìîì÷åòàòà ïèùåøå. Òîâà ñè ñïîìíÿøå íàé-ÿñíî. Ïèùåøå âñåêè ïúò ùîì ñòúïåøå íà çåìÿòà. ÍÅ ÌÎÃÀ. ÍÅ ÌÎÃÀ. ÍÅ ÌÎÃÀ. ÍÅ ÌÎÃÀ. Íî ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè. Âñè÷êè ïðîäúëæàâàõà äà âúðâÿò è íå ñëåä äúëãî ñå èçãóáèõà ïî ïúòÿ êúì Øîñå ¹1. Ãàðàòè áåøå ëåêî ðàçî÷àðîâàí, ÷å íå óñïÿ äà âèäè êàê íÿêîé ÷àñòíèê ïîëó÷àâà êàðòîí. Òîâà áåøå ïúðâàòà è ïîñëåäíà Äúëãà ðàçõîäêà, íà êîÿòî ïðèñúñòâà êàòî çðèòåë. Ïî-êúñíî ïðåç ñúùàòà íîù, òîé ÷ó áàùà ìó äà êðåùè íà íÿêîé ïî òåëåôîíà - êàêòî êîãàòî å ïèÿí èëè ðàçãíåâåí - è ìàéêà ìó íåéäå îòçàä äà øåïòè ñ ðàçòðåâîæåí ãëàñ, ìîëåéêè ãî äà ñïðå, ïðåäè äà ñà ãî ÷óëè.
Ãàðàòè îòïè íÿêîëêî ãëúòêè âîäà è ñå îãëåäà çà Áàðêîâè÷.
Êðàé ïúòÿ ñå âèæäàõà êúùè. Íà òðåâàòà áÿõà ïðèñåäíàëè öåëè ñåìåéñòâà è óñìèõíàòî ãè ïîçäðàâÿâàõà, ìàõàõà èì, èëè ñå íàëèâàõà ñ "Êîêà-êîëà".
- Ãàðàòè, - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - ß, ÿ âèæ òàì êàêâî òå ÷àêà.
Õóáàâè÷êî øåñòíàäåñåòãîäèøíî ìîìè÷å, îáëå÷åíî â ñíåæíîáÿëà áëóçà è ÿðêî÷åðâåíè ãàùåòà âúçòîðæåíî ðàçìàõâàøå íàä ãëàâàòà ñè îãðîìåí áëåñòÿù íàäïèñ: ÄÀÂÀÉ ÄÀÂÀÉ ÃÀÐÀÒÈ ÍÎÌÅÐ 47. Îáè÷àìå òå Ðåé. "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí".
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñúðöåòî ìó ñïèðà. Èçâåäíúæ ðàçáðà, ÷å ùå ïîáåäè. Äîêàçàëî ãî áå íåïîçíàòîòî ìîìè÷å.
Îëñîí ïîäñâèðíà ïîõîòëèâî è çàïî÷íà äà ïúõà è äà âàäè ñðåäåí ïðúñò â ñòèñíàòàòà ñè øåïà. Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å å óæàñíî âóëãàðíî.
Ïî äÿâîëèòå ñ Ïðåïîðúêà 13. Ãàðàòè ñå âòóðíà êúì áàíêåòà. Ìîìè÷åòî çúðíà ïîçíàòèÿ íîìåð è èçïèùÿ ðàäîñòíî. Ïîñëå ñå õâúðëè íàñðåùó ìó è ãî öåëóíà ñòðàñòíî. Ãàðàòè óñåòè âíåçàïíà âúçáóäà. Òîé ÿ ïðèòèñíà è îòâúðíà ñúñ çàäúõàíà öåëóâêà. Ìîìè÷åòî ïúõíà åçèê ìåæäó çúáèòå ìó è íåæíî ãî ðàçìúðäà. Ïî÷òè áåç äà îñúçíàâà êàêâî âúðøè òîé ñïóñíà ðúêà êúì äîáðå îôîðìåíèÿ é çàäíèê è ÿ ñòèñíà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
Ãàðàòè îòñòúïè, óõèëè ñå è ðå÷å:
- Áëàãîäàðÿ.
- Î... î... î, íÿìà íèùî! - î÷èòå é áëåñòÿõà âúçáóäåíî.
Îïèòà ñå äà èçìèñëè íåùî ïîäõîäÿùî çà ìîìåíòà, íî â ñúùèÿ ìèã âèäÿ, ÷å âîéíèêúò ñå ãîòâè äà ìó îòïðàâè âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå. Òîé ñå èçâúðíà ðÿçêî è çàòè÷à êúì ìÿñòîòî ñè, çàäúõàí è óñìèõíàò. Èçïèòâàøå ëåêî óãðèçåíèå ïðåä Ïðåïîðúêà 13.
Îëñîí ãî ïîñðåùíà óõèëåí.
- Çà òîâà ñúì ãîòîâ è íà òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ.
Ãàðàòè íå îòãîâîðè. Îáúðíà ñå è çàêðà÷è îáðàòíî êàòî ìàõàøå íà ìîìè÷åòî. Åäâà ñëåä êàòî ñå èçãóáè îò ïîãëåäà ìó ïîå áîäðî íàïðåä. Ñëåä ÷àñ ïðåäóïðåæäåíèåòî ùå çàãóáè ñòîéíîñò. Íî òðÿáâà äà âíèìàâà äà íå ïîëó÷è íîâî. ×óâñòâàøå ñå âåëèêîëåïíî. Âúâ ôîðìà. ×óâñòâàøå ñå ãîòîâ äà èçâúðâè öåëèÿ ïúò äî Ôëîðèäà. Íåóñåòíî óñêîðè êðà÷êà.
- Ðåé - êàçà Ìàêâðàéñ êàòî âñå îùå ñå óñìèõâàøå. - Çà êúäå ñè ñå çàáúðçàë?
Äà, ïðàâ áåøå. Ïðåïîðúêà íîìåð 6: "Âúðâè áàâíî è ëåêî è ùå óñïååø".
- Áëàãîäàðÿ.
Ìàêâðàéñ ïðîäúëæè äà ãî ãëåäà óñìèõíàòî.
- Íÿìà çà êàêâî äà ìè áëàãîäàðèø. È àç ñúì äîøúë òóê çà äà ïîáåäÿ.
Ãàðàòè ñå îïóëè â íåãî, ëåêî îáúðêàí.
- Èñêàì äà êàæà - áåçñìèñëåíî å äà âúâåæäàìå òóê ìóñêåòàðñêè ïðèíöèïè. Õàðåñâàì òå, à è âå÷å íÿìà ñúìíåíèå, ÷å õóáàâè÷êèòå ìîìè÷åòà ñà ëóäè ïî òåá. Íî ïàäíåø ëè, äà çíàåø ÷å íÿìà äà òè ïîìîãíà.
- Òàêà å - îòâúðíà òîé ñ ïîáëåäíÿëà óñìèâêà.
- Îò äðóãà ñòðàíà, - íàìåñè ñå Áåéêúð - òàêà è òàêà âñè÷êè ñìå â êþïà, áèõìå ìîãëè ïîíå äà ñå ïîðàçâëå÷åì.
- Çàùî íå? - îòâúðíà Ìàêâðàéñ.
Ïúòÿò çàïî÷íà äà ñå èçêà÷âà è âñè÷êè çàòàèõà äúõ ïðåä âíåçàïíî ïîÿâèëîòî ñå ïðåïÿòñòâèå. Íÿêúäå êúì ñðåäàòà íà õúëìà Ãàðàòè ñúáëå÷å ÿêåòî ñè è ãî ìåòíà ïðåç ðàìî. Íå ñëåä äúëãî ïîäìèíàõà íå÷èè áåçãðèæíî çàõâúðëåí ïóëîâåð. "Òàçè íîù, - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè - íÿêîé ùå ñúæàëÿâà ãîð÷èâî çà òîçè ïóëîâåð". Ãðóïàòà ïîñòåïåííî íàñòèãàøå îòêúñíàëèòå ñå ïî-ðàíî Ó÷àñòíèöè.
Ãàðàòè ñå êîíöåíòðèðà âúðõó êðàêàòà ñè. Âñå îùå ñå ÷óâñòâàøå ÷óäåñíî. ×óâñòâàøå ñå ñèëåí.
Âòîðà ãëàâà
"Åòî ÷å ïîëó÷è ïàðèòå ñè, Åëåí
è ìîæåø äà ïðàâèø êàêâîòî ïîèñêàø ñ òÿõ
Îñâåí àêî, ðàçáèðà ñå, íå áè èñêàëà äà ãè ñìåíèø çà îíîâà,
êîåòî ñå êðèå çàä çàâåñàòà".
Ìîíòè Õîë
"Äà ñêëþ÷èì ñäåëêà"
- Àç ñúì Õàðêíåñ. Íîìåð 49. Òè ñè Ãàðàòè. Íîìåð 47. Íàëè òàêà?
Ãàðàòè îãëåäà ñúáåñåäíèêà ñè. Áåøå êúñî ïîäñòðèãàí, íîñåøå î÷èëà.
- Òî÷íî òàêà.
Õàðêíåñ ñòèñêàøå â ðúêàòà ñè áåëåæíèê. Òîé çàïèñà âúòðå Ãàðàòè è íåãîâèÿ íîìåð. Ïî÷åðêúò ìó áåøå ñòðàíåí è ìàëêî ðàçêðà÷åí, îò ïåðèîäè÷íîòî ïîäñêà÷àíå íà ïèñàëêàòà ïðè õîäåíå. Äîêàòî ïèøåøå òîé ñå ñáëúñêà ñ åäíî ìîì÷å íà èìå Êîëè Ïàðêúð è ìîì÷åòî ìó êðåñíà äà âíèìàâà êúäå õîäè. Ãàðàòè åäâà ïðèêðè óñìèâêàòà ñè.
- Çàïèñâàì èìåíàòà è íîìåðàòà íà âñè÷êè Ó÷àñòíèöè - îáÿñíè Õàðêíåñ. Êîãàòî âäèãíà ãëàâà ëú÷èòå íà óòðèííîòî ñëúíöå áëåñíàõà â ñòúêëàòà íà î÷èëàòà ìó è Ãàðàòè òðÿáâàøå äà ïðèñâèå î÷è, çà äà ìîæå äà ãëåäà â íåãî. ×àñúò áåøå 10:30, Ëàéìñòîóí áåøå íà 8 ìèëè çàä òÿõ, îñòàâàøå èì äà èçìèíàò ñàìî 1.75 ìèëÿ çà äà ñ÷óïÿò ðåêîðäà çà íàé-äúëãî ðàçñòîÿíèå, ïðåìèíàòî îò ïúëåí êîìïëåêò Ó÷àñòíèöè.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñå ïèòàø çàùî çàïèñâàì èìåíàòà è íîìåðàòà íà âñè÷êè Ó÷àñòíèöè - ðå÷å Õàðêíåñ.
- Àìè ñèãóðíî ñè îò Áðèãàäèòå - ïîäõâúðëè ïðåç ðàìî Îëñîí.
- Íå. Ñìÿòàì äà íàïèøà êíèãà - îòâúðíà âåæëèâî Õàðêíåñ. - Êîãàòî âñè÷êî ïðèêëþ÷è ùå íàïèøà êíèãà.
Ãàðàòè ñå óõèëè.
- Èñêàø äà êàæåø, ÷å ùå íàïèøåø êíèãà àêî ñïå÷åëèø.
Õàðêíåñ ñâè ðàìåíå.
- Äà, ïðåäïîëàãàì. Òîâà, êîåòî èñêàì äà êàæà å, ÷å åäíà êíèãà çà Äúëãàòà ðàçõîäêà, íàïèñàíà îò Ó÷àñòíèê â íåÿ, ìîæå äà ìå íàïðàâè áîãàò.
Ìàêâðàéñ èçáóõíà â ñìÿõ.
- Àêî ñïå÷åëèø íÿìà äà òè å íåîáõîäèìà êíèãà çà äà ñòàíåø áîãàò, òàêà ëè å?
- Ìèñëÿ... ñòðóâà ìè ñå, ÷å íå å òàêà - Õàðêíåñ ñáúð÷è âåæäè. - Íî òàêà èëè èíà÷å - òîâà ùå å åäíà óæàñíî èíòåðåñíà êíèãà.
Ïðîäúëæèõà íàïðåä, à Õàðêíåñ èçîñòàíà, çà äà çàïèøå äðóãèòå Ó÷àñòíèöè. Ïî÷òè âñè÷êè ñå çàïèñâàõà îõîòíî, êàòî íå ïðîïóñêàõà äà ïîäõâúðëÿò ïî íÿêîÿ ïîäèãðàâàòåëíà çàáåëåæêà çà êíèãàòà.
Èçìèíàëè áÿõà øåñò ìèëè. Ïðåîáëàäàâàùîòî ìíåíèå áå, ÷å ïðåäñòîÿùîòî ñ÷óïâàíå íà ðåêîðäà å äîáúð ïðèçíàê. Ãàðàòè ñå çàìèñëè äîêîëêî òîâà å íåîáõîäèìî. Êîëêîòî ïî-ñêîðî îòïàäíå êîíêóðåíöèÿòà, òîëêîâà ïî-äîáðè ùå áúäàò øàíñîâåòå íà îñòàíàëèòå. Íàé-íàêðàÿ ðåøè, ÷å âúïðîñúò å íà ÷åñò. Íå ñëåä äúëãî ñå ðàçíåñå ñëóõúò, ÷å ñëåäîáåä ñå î÷àêâàëà áóðÿ ñ ãðúìîòåâèöè - íÿêîé î÷åâèäíî áå âçåë ñúñ ñåáå ñè òðàíçèñòîð. Íîâèíàòà áåøå íåïðèÿòíà, ñòèãà ðàçáèðà ñå äà ñå îêàæåøå âÿðíà. Ðàííèòå ïðîëåòíè áóðè áÿõà äîñòà ñòóäåíè.
Ïðîäúëæèõà äà âúðâÿò.
Ìàêâðàéñ êðà÷åøå óâåðåíî, âïåðèë ïîãëåä íàïðåä. Èçâåñòíî âðåìå îïèòà äà âúðâè ïî áàíêåòà, íî ïî÷âàòà áåøå õëúçãàâà è òîé ñå îòêàçà. Îùå íå áåøå ïîëó÷èë ïðåäóïðåæäåíèå è àêî ðàíèöàòà ìó ñúçäàâàøå íÿêàêâè ïðîáëåìè, òîé ñ íèùî íå ãî èçäàâàøå. Î÷èòå ìó íå ñå îòêúñâàõà îò õîðèçîíòà. Êîãàòî ïðåìèíàâàõà ïîêðàé ìàëêè ãðóïè÷êè õîðà, òîé èì ìàõàøå è ñå óñìèõâàøå ñ òúíêèòå ñè óñòíè. Âúîáùå íå ìó ëè÷åøå äà å óìîðåí.
Îòñòðàíè ñå ïîêëàùàøå Áåéêúð. Êðàêàòà ìó ñå ñãúâàõà íÿêàê ñòðàííî îò êîëåíåòå íàäîëó è ñÿêàø ïîãëúùàõà àñôàëòà. Òîé ðàçìàõâàøå ÿêåòî ñè â ðúêà, õèëåøå ñå, ñî÷åøå ñ ïðúñò çÿïà÷èòå è îò âðåìå íà âðåìå ñè ïîäñâèðâàøå íÿêàêâà íåÿñíà ìåëîäèÿ. Èçãëåæäàøå ñÿêàø áè ìîãúë äà âúðâè âå÷íî.
Îëñîí âå÷å íå áúðáîðåøå è îò âðåìå íà âðåìå ïðèñâèâàøå êîëÿíî. Ñòàâèòå ìó ïóêàõà ïðè âñÿêî ïðèñâèâàíå. Âúðâåøå ìàëêî âäúðâåíî è Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å øåñòå ìèëè íå ñà ìó ñå îòðàçèëè ìíîãî äîáðå. Ìàíåðêàòà ìó ñå ïîêëàùàøå ïðàçíà è Ãàðàòè ðåøè, ÷å íå ñëåä äúëãî ùå ìó ñå íàëîæè äà ïèêàå.
Ìàëêî ïðåä îñíîâíàòà ãðóïà ïîäñêà÷àøå Áàðêîâè÷, êàòî òó ñå îòäàëå÷àâàøå íàïðåä êúì âîäà÷èòå, òó èçîñòàâàøå êúì îïàøêàòà, êúäåòî ñå âëà÷åøå Ñòåáèíñ. Åäíî îò òðèòå ìó ïðèäóïðåæäåíèÿ áå çàãóáèëî ñèëà, íî ñàìî ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî òîé ñè ñïå÷åëè íîâî. Ãàðàòè ñòèãíà äî èçâîäà, ÷å òîé å îò îíèÿ, äåòî îáè÷àò äà æèâåÿò íà ðúáà íà íèùîòî.
Ñòåáèíñ ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è ñàìîòåí íàé-îòçàä. Íèêîé íå ãî çàãîâîðè è òîé íå ãîâîðåøå ñ íèêîãî. Ãàðàòè áåøå ëþáîïèòåí äàëè Ñòåáèíñ å îñîáíÿê èëè ïðîñòî å óìîðåí. Âñå îùå áåøå íà ìíåíèå, ÷å Ñòåáèíñ ùå å îò ïúðâèòå îòïàäíàëè - ìîæå áè äîðè ùå å ïúðâèÿò - ìàêàð äà íå çíàåøå êàêâî ãî êàðà äà ìèñëè òàêà. Ñòåáèíñ áå ñúáëÿêúë ñâîÿ èçòúðêàí ïóëîâåð è íîñåøå ïîñëåäíèÿ ñàíäâè÷ â ðúêà. Ãëåäàøå íàäîëó. Ëèöåòî ìó áå êàòî êàìåííà ìàñêà.
Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå.
Ïúòÿò ñå ïðåñè÷àøå îò äðóã ïúò è íà êðúñòîâèùåòî íÿêîëêî ïîëèöàÿ îòáèâàõà äâèæåíèåòî. Òå îòäàäîõà ÷åñò íà ïðåìèíàâàùèòå Ó÷àñòíèöè è ìîì÷åòàòà  - âúçïîëçâàéêè ñå îò èìóíèòåòà ñè - èì îòâúðíàõà ñ ïîäèãðàâàòåëíè çíàöè. Íà Ãàðàòè òîâà õè÷ íå ìó ñå ïîíðàâè. Òîé ñå óñìèõíà è ïîìàõà äðóæåëþáíî íà ïîëèöàèòå, êàòî ñå ïèòàøå äàëè íå ãè ñìÿòàò çà ñìàõíàòè.
Øîôüîðèòå íàòèñíàõà êëàêñîíè è â ñúùèÿ ìèã íÿêàêâà æåíà çàïî÷íà äà âèêà ñèíà ñè. Ïàðêèðàëà áå äîñàìè ïúòÿ, î÷åâèäíà ñ íàìåðåíèå äà çúðíå äåòåòî ñè ñðåä Ó÷àñòíèöèòå.
- Ïúðñè! Ïúðñè!
Ïúðñè áåøå íîìåð 31. Òîé é ïîìàõà ñ ïî÷åðâåíÿëî îò ñðàì ëèöå è ïîñëå çàáúðçà íàïðåä, ïðèâåë ãëàâà. Æåíàòà íàïðàâè îïèò äà èçòè÷à íà ïúòÿ. Âîéíèöèòå îò êàìèîíåòêàòà çàìðúçíàõà, íî åäèí îò ïîëèöàèòå óñïÿ äà ÿ ñãðàá÷è çà ðúêàòà. Ïîñëå ïúòÿò èçâè è ñöåíàòà ñå ñêðè çàä çàâîÿ.
Ìèíàõà ïî íÿêàêúâ ìîñò ñ äúðâåíè ïîäïîðè. Îòäîëó øóìåøå ïîòî÷å. Ãàðàòè ñå ïðèáëèæè êúì ïåðèëàòà è íàäçúðíà - çà äà âèäè ðàçêðèâåíîòî ñè îòðàæåíèå âúâ âîäàòà.
Ñëåä òîâà ìèíàõà ïîêðàé òàáåëà ñ íàäïèñ: ËÀÉÌÑÒÎÓÍ 7 ÌÈËÈ, à ìàëêî ïî-êúñíî íàä ãëàâèòå èì ñå ðàçâÿ ïëàêàò, íà êîéòî ïèøåøå:
ËÀÉÌÑÒÎÓÍ Å ÃÎÐÄ ÄÀ ÏÐÈÂÅÒÑÒÂÓÂÀ Ó×ÀÑÒÍÈÖÈÒÅ Â ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ.
Ãàðàòè ïðåöåíè, ÷å îñòàâà ïî-ìàëêî îò ìèëÿ äîêàòî ñ÷óïÿò ðåêîðäà.
Ïîñëå ñå ðàçíåñå ïîðåäíèÿ ñëóõ - òîçè ïúò çà ìîì÷å íà èìå Êúðëè, íîìåð 7. Êúðëè èìàë ñõâàíàò ìóñêóë è âå÷å ïîëó÷èë åäíî ïðåäóïðåæäåíèå. Ãàðàòè óñêîðè êðà÷êà è ñå èçðàâíè ñ Ìàêâðàéñ è Îëñîí.
- Êúäå å òîé?
Îëñîí ïîñî÷è ñ ðúêà åäíî õúðáàâî ìîì÷å, îáóòî ñ äúíêè. Êúðëè î÷åâèäíî ñå ìú÷åøå äà ñè ïóñíå áàêåíáàðäè. Áåçóñïåøíî. Ñòðàõîòíî íàïðåæåíèå áå èçïèñàíî íà ëèöåòî ìó è òîé íå îòêúñâàøå î÷è îò äåñíèÿ ñè êðàê. Ãëåäàøå ãî ñ áåçïîêîéñòâî. Ãóáåøå ñêîðîñò è òîâà îùå ïîâå÷å ãî ïîäòèñêàøå.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 7!
Êúðëè ñ ìúêà óñêîðè êðà÷êà. Äèøàøå íåðàâíîìåðíî - êàêòî îò óìîðà, òàêà è îò çàâëàäåëèÿ ãî ñòðàõ. Ãàðàòè çàãóáè ïðåäñòàâà çà âðåìåòî. Çàáðàâè âñè÷êî îñâåí Êúðëè. Ñëåäåøå íàïðåãíàòî òàçè ñòðàøíà áîðáà, ñÿêàø îñúçíàâàøå, ÷å ñëåä ÷àñ èëè äåí ñúùîòî ìîæå áè ÷àêà è íåãî.
Íèêîãà äîñåãà íå áå âèæäàë ïîäîáíî íåùî.
Êúðëè çàïî÷íà îòíîâî äà èçîñòàâà è åäâà ñëåä íÿêîëêî ïîðåäíè ïðåäóïðåæäåíèÿ ãðóïàòà îñúçíà, ÷å íåñúçíàòåëíî ñå íàãàæäà êúì íåãîâàòà ñêîðîñò. Êîåòî îçíà÷àâàøå, ÷å Êúðëè å ñúâñåì áëèçî äî ãðàíèöàòà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 7! Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå, 7!
- Èìàì ñõâàíàò ìóñêóë! - èçâèêà ïðåñèïíàëî Êúðëè. - Íå å ÷åñòíî! Èìàì ñõâàíàò ìóñêóë!
Áåøå ñàìî íà íÿêîëêî êðà÷êè îò Ãàðàòè. ßñíî ñå âèæäàøå òðåâîæíèÿ áÿã íà àäàìîâàòà ìó ÿáúëêà. Êúðëè îò÷àÿíî ìàñàæèðàøå êðàêà ñè. Ãàðàòè ïî÷òè ïîäóøâàøå âúëíèòå îò ïàíèêà, êîèòî èçâèðàõà îò íåãî, áÿõà êàòî ìèðèçìàòà íà ïðÿñíî ðàçðÿçàí ëèìîí.
Â ìèãà â êîéòî ãî ïîäìèíàâàøå Êúðëè âúçêëèêíà îáëåê÷åíî:
- Ñëàâà Áîãó, îòïóñêà ìå!
Íèêîé íå îòãîâîðè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà íÿêàêâî íåÿñíî, çëîáíî ðàçî÷àðîâàíèå. Ðàçáèðàøå ÷å å íåìîðàëíî, íåñïîðòñìåíñêî, íî ñúùåâðåìåííî íèêàê íå èñêàøå òîé äà å ïúðâèÿò, ïîëó÷èë ÷åðâåí êàðòîí. À è êîé ëè áè èñêàë, âñúùíîñò?
×àñîâíèêúò ïîêàçâàøå åäèíàäåñåò è ïåò. Âåðîÿòíî âå÷å áÿõà ñ÷óïèëè äîñåãàøíèÿ ðåêîðä, êîåòî îçíà÷àâàøå ÷å ñà ïîääúðæàëè ìèíèìóì ÷åòèðè ìèëè â ÷àñ ñðåäíà ñêîðîñò. Ñêîðî ùå ïðèñòèãíàò â Ëàéìñòîóí. Âèäÿ êàê Îëñîí ïðèñâèâà ïúðâî åäíîòî è ïîñëå äðóãîòî êîëÿíî. Çàèíòðèãóâàí, ðåøè äà îïèòà è òîé. Ñòàâèòå ìó èçïóêàõà îò÷åòëèâî è Ãàðàòè ñ èçíåíàäà îñúçíà, ÷å ñà ëåêî âäúðâåíè. Íî êðàêàòà âñå îùå íå ãî áîëÿõà. Òîâà ïîíå áå íåùî.
Ìèíàõà ïîêðàé êàìèîí çà ìëÿêî, ñïðÿí íà êðúñòîâèùåòî ñ íÿêàêúâ ÷åðåí ñåëñêè ïúò. Ìëåêàðÿò áå ïðèñåäíàë íà êàïàêà è èì ìàõàøå óñìèõíàòî.
- Äàâàéòå, ìîì÷åòà!
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å â íåãî ñå íàäèãà ãíÿâ. Åäâà ñå ñäúðæà äà íå ñå ðàçêðåùè: "Çàùî íå âäèãíåø äåáåëèÿ ñè çàäíèê è äà ïîõîäèø ìàëêî ñ íàñ?" Íî ìëåêàðÿò áå íàäõâúðëèë îñåìíàäåñåò. Âñúùíîñò, èçãëåæäàøå ñÿêàø å íàäõâúðëèë òðèäåñåò. Áåøå ñè íàïðàâî äúðòàê.
- Îêåé, à ñåãà âñè÷êè çà ïî÷åñò - èçêðÿêà Îëñîí è äðóãèòå ñå ðàçñìÿõà.
Êàìèîíúò ñå èçãóáè çàä òÿõ. Ñòèãíàõà íîâà ïðåñå÷êà - ïî-îæèâåíà, íà êîÿòî èìàøå ïîëèöàè è íÿêîëêî ñïðåëè êîëè, êîèòî ãè ïîñðåùíàõà ñ íàäóòè êëàêñîíè. Íÿêîé õâúðëè êîíôåòè. Ãàðàòè ñå ïî÷óâñòâà óæàñíî âàæåí. Òà â êðàÿ íà êðàèùàòà íàëè òîé áå: "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí"?
Âíåçàïíî Êúðëè èçïèùÿ. Ãàðàòè ïîãëåäíà íàçàä ïðåç ðàìî. Êúðëè ñå áå ïðåâèë íàäâå è ïèùåøå íåèñòîâî, ñòèñíàë êðàêà ñè ñ ðúöå. Ïî íÿêàêúâ íåâåðîÿòåí íà÷èí òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñå ïðèäâèæâà íàïðåä, íî ìíîãî ïî-áàâíî îò ïðåäè. Óæàñíî áàâíî.
Âñè÷êè îñòàíàëè ñúùî çàáàâèõà õîä, ñÿêàø äà ñå íàãëàñÿò ñ äâèæåíèÿòà íà Êúðëè. Âîéíèöèòå îò ïëàòôîðìàòà íà êàìèîíåòêàòà âäèãíàõà áàâíî ïóøêè. Òúëïàòà çàòàè äúõ, ñÿêàø åäâà ñåãà îñúçíàëà êàêâî ïðåäñòîè, Ó÷àñòíèöèòå ñúùî çàòàèõà äúõ, ñÿêàø è òå íå çíàåõà äîñåãà, çàòàè äúõ è Ãàðàòè, ìàêàð ÷å çíàåøå - âñè÷êè çíàåõà, ÷å âñåêè ìèã Êúðëè ùå ïîëó÷è êàðòîí.
Èçùðàêàõà ïðåäïàçèòåëè. Ïðîñòðàíñòâîòî îêîëî Êúðëè èçâåäíúæ îïóñòÿ. Òîé îñòàíà ñàì íà îãðåíèÿ îò ñëúíöå àñôàëò.
- Íå å ÷åñòíî! - èçïèùÿ Êúðëè. - Òîâà íå å ÷åñòíî!
Ãðóïàòà ïðåä íåãî íàâëåçå â ñÿíêàòà íà äúðâåòàòà, íÿêîé ïîãëåæäàõà ïðåç ðàìî, äðóãè ïúê íå ñìååõà äà ñå îáúðíàò. Ãàðàòè áåøå îò îíåçè, êîèòî ãëåäàõà. Òðÿáâàøå äà ãëåäà. Çÿïà÷èòå êðàé ïúòÿ ìúë÷àõà, ñÿêàø íÿêîé èì áå èçêëþ÷èë çâóêà.
- Íå å ÷...
×åòèðèòå êàðàáèíè èçòðåùÿõà. Çâóêúò áåøå îãëóøèòåëåí. Åõîòî ïðîêúíòÿ ÷àê â îòñðåùíèòå âúçâèøåíèÿ.
Úãëîâàòàòà, íåðàâíî ïîäñòðèãàíà ãëàâà íà Êúðëè â ìèã ñå ïðåâúðíà â êúðâàâî æåëå îò ìîçúê è òúêàíè, íàîêîëî ñå ðàçõâúð÷àõà ïàð÷åíöà îò ÷åðåïà. Òîâà, êîåòî îñòàíà îò íåãî ñå ïðåòúðêîëè íà ïúòÿ êàòî ïîùåíñêè ÷óâàë.
"Âå÷å ñìå 99" - ïîìèñëè ñè óæàñåí Ãàðàòè. Äåâåòäåñåò è äåâåò áóòèëêè áèðà íàðåäåíè íà ñòåíàòà è àêî ñàìî åäíà îò òÿõ ïàäíå... î, Áîæå... î, Áîæå..."
Ñòåáèíñ ïðåêðà÷è ïðåç ìúðòâîòî òÿëî. Êðàêúò ìó ñå ïîäõëúçíà â ìàëêà ëîêâà êðúâ è îñòàâè ñëåä ñåáå ñè êúðâàâà ñëåäà, êàòî ñíèìêà â ñïèñàíèå "Äåòåêòèâ". Ñòåáèíñ íå ïîãëåäíà êúì îíîâà, êîåòî áå îñòàíàëî îò Êúðëè. Ëèöåòî ìó îñòàíà áåçèçðàçíî. "Ñòåáèíñ, êîïåëå ìðúñíî, - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè - ìàé òè ïúðâè òðÿáâàøå äà ïîëó÷èø êàðòîí, à?" Ãàðàòè èçâúðíà ïîãëåä. Ñ ìúêà ïîäòèñíà ãàäåíåòî. Íå èñêàøå äà ïîâðúùà.
Äî ïàðêèðàíèÿ íàáëèçî "Ôîëêñâàãåí" ìèêðîáóñ åäíà æåíà ñâè ëèöåòî ñè â øåïè. Îò ãúðëîòî é ñå íàäèãíàõà íÿêàêâè ñòðàííè, íå÷îâåøêè çâóöè è â ñúùèÿ ìèã Ãàðàòè çàáåëÿçà, ÷å áåç äà èñêà æåíàòà å âäèãíàëà ðîêëÿòà ñè. Âèæäàõà ñå ìúíè÷êèòå é, íåáåñíîñèíè ïëèê÷åòà. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñå âúçáóæäà. Åäúð è âúçïúëåí ìúæ ñ ïëåøèâà ãëàâà ñå áåøå âòðåí÷èë â òðóïà íà Êúðëè è çàìèñëåíî ñå ïî÷åñâàøå çàä óõîòî. Òîé áàâíî îáëèçà òëúñòèòå ñè óñòíè è ïðîäúëæè äà ñå ÷åøå. Òàêà ñè îñòàíà çàãëåäàí äîñòà ñëåä êàòî Ãàðàòè ãî ïîäìèíà.
Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå. Ãàðàòè îñúçíà, ÷å îòíîâî ñå äâèæè â åäíà ãðóïà ñ Îëñîí, Ìàêâðàéñ è Áåéêúð. Âñè÷êè ãëåäàõà ïðàâî íàïðåä, ëèöàòà èì áÿõà áåçèçðàçíè. Åõîòî îò èçñòðåëèòå ñÿêàø âèñåøå âúâ âúçäóõà îêîëî òÿõ. Ïðåä î÷èòå íà Ãàðàòè àëåíååøå êúðâàâàòà ñëåäà îò îáóâêàòà íà Ñòåáèíñ. Çà÷óäè ñå äàëè Ñòåáèíñ âñå îùå îñòàâÿ ñëåä ñåáå ñè ñëåäè è çà ìàëêî äà ñå îáúðíå çà äà ïðîâåðè, íî ñå ñäúðæà. Àëà ìèñúëòà çà îêúðâàâåíàòà îáóâêà íå ãî íàïóñêàøå. Èíòåðåñíî ìó áåøå, äàëè Êúðëè å ïî÷óâñòâàë íåùî. Äàëè å óñåòèë êàê îëîâíèòå êóðøóìè ñå âïèâàò â ìîçúêà ìó åäèí ñëåä äðóã, èëè ìîæå áè å ïî÷óâñòâàë ñàìî ïúðâèÿ?
Ñèãóðíî ãî å áîëÿëî. Âñúùíîñò áîëêàòà òðÿáâà äà å áèëà íàé-ñèëíà â ïîñëåäíèòå ìèãîâå ïðåäè èçñòðåëà, êîãàòî íàé-ñèëíî îñúçíàâàø, ÷å åé ñåãè÷êà âå÷å íÿìà äà òå èìà, à âñåëåíàòà ùå ïðîäúëæàâà ñâîÿ õîä, ñÿêàø íèùî íå ñå å ñëó÷èëî.
Ðàçíåñå ñå ñëóõúò, ÷å ñà èçìèíàëè ïî÷òè äåâåò ìèëè ïðåäè Êúðëè äà ïîëó÷è ÷åðâåí êàðòîí. Ìàéîðúò áèë óæàñíî äîâîëåí îò ïîñòèæåíèåòî. Ãàðàòè ñå çà÷óäè îòêúäå áè ìîãúë íÿêîé äà çíàå äàëè Ìàéîðúò å äîâîëåí èëè íå.
Âíåçàïíî îáúðíà ãëàâà, íåòúðïåëèâ äà íàó÷è êàêâî ñà íàïðàâèëè ñ òÿëîòî íà Êúðëè, íî âå÷å áÿõà çàâèëè â ïîðåäíèÿ çàâîé.
- Êàêâî íîñèø â òàÿ ðàíèöà, áå? - îáúðíà ñå íåî÷àêâàíî Áåéêúð êúì Ìàêâðàéñ. Î÷åâèäíî ñ ìúêà çàïàçâàøå ñïîêîéñòâèå, ëèöåòî ìó áå çà÷åðâåíî - ñÿêàø âñåêè ìèã ùåøå äà èçáóõíå.
- ×èñòà ðèçà - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - È íÿêîëêî õàìáóðãåðà ñ øóíêà.
- Õàìáóðãåð ñ øóíêà - ïîâòîðè ñ îòâðàùåíèå Îëñîí.
- Õàìáóðãåðúò ñ øóíêà å íàé-äîáðèÿ èçòî÷íèê íà ëåñíîóñâîèìà åíåðãèÿ - îáÿñíè Ìàêâðàéñ.
- Íåùî òè õëîïà äúñêàòà. Ùå ãî èçïîâðúùàø öåëèÿ.
Ìàêâðàéñ ñàìî ñå óñìèõíà.
Èçâåäíúæ Ãàðàòè óæàñíî ñúæàëè, ÷å íå ñè å âçåë íÿêîëêî ñóðîâè ñàíäâè÷à. Íèùî íå çíàåøå ïî âúïðîñà çà ëåñíîóñâîèìàòà åíåðãèÿ, íî çàòîâà ïúê îáè÷àøå õàìáóðãåðè. Áÿõà ïî-äîáðè îò øîêîëàäèòå è êîíöåíòðèðàíèòå õðàíè. Ñåòè ñå çà êóðàáèéêèòå â äæîáà ñè, íî ñëåä ñëó÷èëîòî ñå ñ Êúðëè áå èçãóáèë àïåòèò. À è êàê áè ìîãúë äà ÿäå ÷îâåê õàìáóðãåð ñ øóíêà ñëåä èñòîðèÿòà ñ Êúðëè?
Ñëóõúò, ÷å åäèí îò Ó÷àñòíèöèòå å ïîëó÷èë êàðòîí ñå ðàçíåñå ñðåä òúëïàòà è îòòàì äî óøèòå èì äîñòèãíàõà øóìíè âúçãëàñè. Íÿêîè äîðè èçðúêîïëÿñêàõà - ñÿêàø ÷óâàõà çâóêúò íà ïîäñêà÷àùè ïóêàíêè. Ãàðàòè ñå çàìèñëè äàëè å ñðàìíî äà áúäåø çàñòðåëÿí ïðåä òîëêîâà ìíîãî õîðà, íî ïîñëå ðåøè, ÷å àêî ñòèãíå äîòàì, åäâà ëè ùå ìó å äî ñðàì. Âúâ âñåêè ñëó÷àé Êúðëè íå èçãëåæäàøå íèêàê çàñðàìåí. Ïî-òðóäíî ùå å îáà÷å ñ åñòåñòâåíèòå íóæäè. Ãàðàòè ðåøè çàñåãà äà íå ìèñëè çà òîâà.
×àñîâíèêúò ìó ïîêàçâàøå òî÷íî äâàíàäåñåò. Ìèíàõà ïî íÿêàêúâ ðúæäÿñàë æåëåçåí ìîñò íàä òÿñíà, ñêàëèñòà êëèñóðà è íà îòñðåùíèÿ áðÿã ãè ïîñðåùíà íàäïèñ:
"ÍÀÂËÈÇÀÒÅ Â ÃÐÀÄÑÊÀÒÀ ÇÎÍÀ ÍÀ ËÀÉÌÑÒÎÓÍ - ÄÎÁÐÅ ÄÎØËÈ Ó×ÀÑÒÍÈÖÈ Â ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ!"
Íÿêîè îò ìîì÷åòàòà íàäàäîõà ðàäîñòíè âúçãëàñè, íî Ãàðàòè ñìåòíà, ÷å ùå å ïî-äîáðå äà ñè ïåñòè äúõà.
Ïúòÿò ñå ðàçøèðè è Ó÷àñòíèöèòå ñå ïðúñíàõà, îôîðìÿéêè ìàëêè ãðóïè÷êè. Ïúê è â êðàÿ íà êðàèùàòà - îò Êúðëè ãè äåëÿõà áëèçî òðè ìèëè.
Ãàðàòè èçâàäè ïàêåòà ñ êóðàáèéêèòå è âòðåí÷è ïðàçåí ïîãëåä â íåãî. Çàìèñè ñå ñ òúãà çà ìàéêà ñè, íî ñëåä òîâà ñå ïîñòàðà äà ïðîãîíè òúæíèòå ìèñëè. Ùå ÿ âèäè çàåäíî ñ Äæåí âúâ Ôðèïîðò. Òàêà èì áå îáåùàë. Èçÿäå åäíà êóðàáèéêà è ñå ïî÷óâñòâà ïî-äîáðå.
- Çíàåø ëè êàêâî? - ðå÷å Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè ïîêëàòè ãëàâà. Òîé îòïè îò ìàíåðêàòà è ïîìàõà íà åäíà âúçðàñòíà äâîéêà, ñåäíàëà êðàé ïúòÿ äî íàäïèñ ÃÀÐÀÒÈ.
- Íÿìàì íèêàêâà ïðåäñòàâà êàêâî äà ïîèñêàì, àêî ñïå÷åëÿ - ïðîäúëæè Ìàêâðàéñ. - Íå ìîãà äà ñå ñåòÿ çà íåùî, êîåòî òîëêîâà ìíîãî äà æåëàÿ. Èñêàì äà êàæà - íÿìàì áîëíà ìàéêà âêúùè, èëè ïúê áàùà íà õåìîäèàëèçà, èëè íåùî ïîäîáíî. Äîðè íÿìàì ïî-ìàëêî áðàò÷å, êîåòî äà óìèðà îò ëåâêåìèÿ - òîé ñå èçñìÿ è íàäèãíà ìàíåðêàòà.
- Àìè ìàé ñè ïðàâ - ñúãëàñè ñå Ãàðàòè.
- Òàêà å. Öÿëàòà òàÿ ðàáîòà ìè ñå ñòðóâà àáñîëþòíî áåçñìèñëåíà.
- Ñåðèçíî ëè ãîâîðèø? - ó÷óäè ñå Ãàðàòè. - Èñêàø äà êàæåø, ÷å àêî òðÿáâà ïîâòîðíî äà ðåøàâàø...
- Ïàê òàêà ùå ïîñòúïÿ, íî...
- Åé! - èçâèêà ìîì÷åòî ïðåä òÿõ è ïîñî÷è ñ ðúêà. - Òðîòîàðè!
Íàé-ñåòíå âëèçàõà â ãðàäà. Íàîêîëî ñå èçäèãàõà êðàñèâè êúùè, ïðîñòîðíè äâîðîâå ñå çåëåíååõà ïðåä òÿõ. Äâîðîâåòå áÿõà ïðåòúïêàíè ñ õîðà, êîèòî ðàçìàõâàõà ðúöå è âèêàõà. Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å âñè÷êè ñà íàñÿäàëè êúäåòî íàìåðÿò. Ñåäÿõà ïî çåìÿòà, íà ñòîëîâå è øåçëîíãè - êàòî ñòàðöèòå îò áåíçèíîñòàíöèÿòà, íÿêîè äîðè ñåäÿõà íà ìàñè÷êè çà ïèêíèê. Èìàøå è òàêèâà, êîèòî ñå ïîëþøâàõà íà äåòñêè ëþëêè, èëè ñòúð÷àõà íàä ðàçíîöâåòíèòå ïúðçàëêè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å â íåãî îòíîâî ñå íàäèãà ãíÿâ.
"Ìàõàéòå äîêàòî âè ñå ñöåïÿò çàäíèöèòå. Ïðîêëåò äà ñúì àêî âè ïîìàõàì. Ïðåïîðúêà 13. Ïåñòè ñè ñèëèòå âèíàãè êîãàòî ìîæåø."
Íî íå ñëåä äúëãî ñìåòíà, ÷å ñå äúðæè ãëóïàâî. Õîðàòà ìîãàò äà ñè ïîìèñëÿò, ÷å å ãðîãè. Òà íàëè â êðàÿ íà êðàèùàòà òîé áåøå "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí". Íÿìà íèùî ëîøî â òîâà äà ïîìàõà íà îíåçè, êîèòî äúðæàò íàäïèñ ÃÀÐÀÒÈ. È íà âñè÷êè õóáàâè ìîìè÷åòà.
Êðàé òÿõ ñå íèæåõà ñòðàíè÷íè óëèöè è ïðåñå÷íè óëèöè. Óëèöà "Ñàéêàìîð", "Êëàðê" àâåíþ, óëèöà "Èêñ÷åéíäæ", ñëåä íåÿ "Äæóíèïúð". Ìèíàõà ïîêðàé åäíà áèðàðèÿ ñ èçðèñóâàí íà âèòðèíàòà êîí, ñòåíèòå é áÿõà îáëåïåíè ñ ïîðòðåòè íà Ìàéîðà.
Òðîòîàðèòå áÿõà èçïúëíåíè ñúñ çÿïà÷è, íî íå ïîâå÷å îò äâà ðåäà â äúëáî÷èíà. Ãàðàòè áåøå ðàçî÷àðîâàí. Çíàåøå, ÷å êúì öåíòúðà òúëïàòà ùå ñòàíå ïî-ãîëÿìà, íî âúïðåêè òîâà ñå ÷óâñòâàøå èçìàìåí. Áåäíèÿò Êúðëè, íå ìîæà äà äîæèâåå äîðè òîâà.
Íåî÷àêâàíî îò åäíà ñòðàíè÷íà óëè÷êà èçñêî÷è äæèïúò íà Ìàéîðà è ñå èçðàâíè ñ îñíîâíàòà ãðóïà. Äàëå÷ íàïðåä ñå âèæäàøå îòêúñíàëèÿ ñå àâàíãàðä.
Òúëïàòà íàäàäå âúçòîðæåí ðåâ. Ìàéîðúò êèìàøå, óñìèõâàøå ñå è ìàõàøå ñ ðúêà. Ñëåä òîâà ñå îáúðíà, èçïúíà ñå è îòäàäå ÷åñò íà Ó÷àñòíèöèòå. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà ÷å ãî ïîáèâàò òðúïêè. Î÷èëàòà íà Ìàéîðà áëåñòÿõà íà ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå.
Ìàéîðúò âäèãíà ìåãàôîíà è èçâèêà:
- ÃÎÐÄÅß ÑÅ Ñ ÂÀÑ, ÌÎÌ×ÅÒÀ! ÃÎÐÄÅß ÑÅ!
Çàä ãúðáà íà Ãàðàòè, íå÷èé ãëàñ èçãîâîðè òèõî, íî îò÷åòëèâî:
- Íàòðóôåíî ëàéíî!
Ãàðàòè îáúðíà ãëàâà, íî êðà÷åùèòå çàä íåãî íå îòêúñâàõà íàïðåãíàòè ïîãëåäè îò Ìàéîðà (åäèí îò òÿõ äîðè íåñúçíàòåëíî îòäàâàøå ÷åñò, íî ñå óñåòè è ñâàëè ðúêà). Ñðåä òÿõ áåøå è Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ åäèíñòâåí íå ïîãëåæäàøå êúì Ìàéîðà.
Äæèïúò èçáðúì÷à íàïðåä. Íå ñëåä äúëãî Ìàéîðúò ñå èçãóáè îò ïîãëåäèòå èì.
Êúì äâàíàäåñåò è ïîëîâèíà íàâëÿçîõà â öåíòúðà íà Ëàéìñòîóí. Ñåãà âå÷å Ãàðàòè áåøå èñòèíñêè ðàçî÷àðîâàí. Íèùî îñîáåíî íÿìàøå â òîçè ãðàä. Òúðãîâñêè êâàðòàë, òðè ãàðàæà çà ïðîäàæáà íà êîëè, "Ìàêäîíàëä", "Öàðÿò íà Õàìáóðãåðèòå", "Ïèöàðèÿ", ñëåä òîâà èíäóñòðèàëåí ðàéîí è åòî ÷å Ëàéìñòîóí ñâúðøè.
Â åäèí ÷àñà îò Ëàéìñòîóí áå îñòàíàë ñàìî ñïîìåíúò. Äðåáíè÷êî ìîì÷å, îáóòî â èçòúðêàí äúíêîâ ãàùåðèçîí ñå ïðèñëàì÷è êúì òÿõ çà îêîëî åäíà ìèëÿ, ñëåä òîâà ïðèñåäíà è ãè èçïðîâîäè ñ ïîãëåä.
Îêîëíîñòòà ñòàâàøå âñå ïî-õúëìèñòà. Çà ïúðâè ïúò ïðåç òîçè äåí Ãàðàòè óñåòè, ÷å ñå èçïîòÿâà. Ðèçàòà áå ïðèëåïíàëà êúì ãúðáà ìó. ×åðíè, áóðåíîñíè îáëàöè ñå çàäàâàõà îòäÿñíî, íî âñå îùå áÿõà ìíîãî äàëå÷. Ïðèÿòíî ïîäóõâàøå ñëàá âåòðåö.
- Êîé å ñëåäâàùèÿò ãîëÿì ãðàä, Ãàðàòè? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Êàðèáó, ñòðóâà ìè ñå - òúêìî â òîçè ìîìåíò ñå ÷óäåøå äàëè Ñòåáèíñ å èçÿë ïîñëåäíèÿ ñè ñàíäâè÷. Ñòåáèíñ ìó áåøå âëÿçúë â ãëàâàòà êàòî äîñàäåí ïðèïåâ îò ïåñåí, êîéòî ñå âúðòè è íàâèâà, äîêàòî òå ïîäëóäè íàïúëíî. Áåøå 1:30. Äúëãàòà ðàçõîäêà ïðîäúëæàâàøå âå÷å îñåìíàäåñåò ìèëè.
- È êîëêî èìà äî òàì?
Ãàðàòè áåøå çàèíòðèãóâàí äàëè ñëó÷àéíî íÿìà ðåêîðä çà íàé-äúëãî ðàçñòîÿíèå, èçìèíàòî ñàìî ñ åäèí îòïàäíàë Ó÷àñòíèê. Îñåìíàäåñåò ìèëè ìó èçãëåæäàõà çíà÷èòåëíî ïîñòèæåíèå. Ïðèëè÷àõà ìó íà íåùî, ñ êîåòî ÷îâåê áè ìîãúë äà ñå ãîðäåå. Èçìèíàõ îñåìíàäåñåò ìèëè. Îñåìíàäåñåò.
- Ïîïèòàõ...- ïîâòîðè ñ ðàçäðàçíåíèå Ìàêâðàéñ.
- Îêîëî òðèäåñåò ìèëè îò òóê.
- Òðèäåñåò - âúçêëèêíà Ïèúðñúí. - Áîæè÷êî!
- Ãðàäúò å äîñòà ïî-ãîëÿì îò Ëàéìñòîóí - êàçà Ãàðàòè, ñÿêàø ñå îïðàâäàâàøå. Äàëè çàùîòî òîçè ïúò ùå å ïîñëåäåí çà òîëêîâà ìíîãî ìîì÷åòà, ìîæå áè çà âñè÷êè? Ñèãóðíî çà âñè÷êè. Ñàìî øåñò îò âñè÷êè äîñåãàøíè Äúëãè ðàçõîäêè áÿõà çàâúðøâàëè îòâúä ùàòñêàòà ãðàíèöà íà Íþ Õåìïøèð è ñàìî åäíà áå ñòèãíàëà äî Ìàñà÷óçåòñ è ñïîðåä åêñïåðòèòå, òîâà áèë ðåêîðä, êîéòî åäâà ëè íÿêîãà ùå áúäå ïîäîáðåí. Ìîæå áè è òîé ùåøå äà óìðå òóê. Ìîæå áè òî÷íî òàêà ùå ñòàíå. Íî çà íåãî ùå å ðàçëè÷íî. Íà ðîäíà çåìÿ. Ïîìèñëè ñè, ÷å òîâà ùå ñå ïîíðàâè íà Ìàéîðà. "Òîé óìðÿ íà ðîäíà çåìÿ".
Ãàðàòè íàäèãíà ìàíåðêàòà è îñúçíà, ÷å å ïðàçíà.
- Ìàíåðêà! - èçâèêà òîé. - 47 èñêà ìàíåðêà!
Åäèí îò âîéíèöèòå ñêî÷è îò êàìèîíåòêàòà è ìó äîíåñå ïúëíà ìàíåðêà. Äîêàòî ñå îáðúùàøå Ãàðàòè äîêîñíà ñ ðúêà çàòâîðà íà êàðàáèíàòà. Íàïðàâè ãî êðàäåøêîì. Íî Ìàêâðàéñ ãî âèäÿ.
- Çàùî ãî íàïðàâè?
Ãàðàòè ñå óñìèõíà ñìóòåíî.
- Íå çíàì. Íåùî êàòî äà ïî÷óêàø íà äúðâî.
- Òè ñè ñèìïàòÿãà, Ðåé - êàçà Ìàêâðàéñ è ïîñëå ñå èçðàâíè ñ êðà÷åùèÿ ïðåä òÿõ Îëñîí, îñòàâÿéêè Ãàðàòè äà âúðâè ñàì è ïî-îáúðêàí îò âñÿêîãà.
Íîìåð 93 - Ãàðàòè íå ìó çíàåøå èìåòî - ñå èçðàâíè ñ íåãî îòäÿñíî. Ãëåäàøå íàäîëó è óñòíèòå ìó ïîìðúäâàõà áåççâó÷íî, ñÿêàø ÷åòåøå ìîëèòâè. Òÿëîòî ìó ñå ïîëþøâàøå íåóâåðåíî.
- Çäðàñòè - çàãîâîðè ãî Ãàðàòè.
93 ïîäñêî÷è óïëàøåíî. Â î÷èòå ìó èìàøå íÿêàêâà ïðàçíîòà, ñúùî êàòî ïðàçíîòàòà â î÷èòå íà Êúðëè, äîêàòî ñå áîðåøå ñ âäúðâåíèÿ ñè êðàê. "Ñèãóðíî å óìîðåí" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. "Ðàçáèðà ãî è îò òîâà å îùå ïî-óïëàøåí". Ãàðàòè âíåçààïíî ïî÷óâñòâà, ÷å ñòîìúõúò ìó ñå ñâèâà.
Ñåíêèòå èì âå÷å êðà÷åõà ðåäîì ñ òÿõ. Áåøå äâà áåç ïåòíàäåñåò. Äåâåò ñóòðèíòà, ïðîõëàäàòà è âñè÷êè òå, ïðèñåäíàëè íà òðåâàòà - òîâà áåøå ïðåäè ìåñåöè.
Ìàëêî ïðåäè äâà ñå ðàçíåñå ñëåäâàùèÿ ñëóõ. Ãàðàòè ïîëó÷è ïîðåäíèÿ íàãëåäåí óðîê çà ïñèõîëîãèÿòà íà ìàñèòå. Íÿêîé îòêðèâà íåùî è òî ìèãîì ñòàâà îáùåñòâåíî äîñòîÿíèå. Ñëóõîâåòå ñå ðîÿõà ñúñ ñêîðîñòòà íà çàäúõàíîòî èì äèøàíå. Î÷àêâàëî ñå äà çàâàëè. Âñúùíîñò, âåðîÿòíîñòòà áèëà äîñòà ãîëÿìà. È òî ñúâñåì ñêîðî. Ìîì÷åòî ñ ðàäèîòî êàçàëî, ÷å äîðè íå å èçêëþ÷åíî äà ãè çàñòèãíå ãðàäóøêà. Íàé-ñìåøíîòî áå, ÷å ñëóõîâåòå ïî÷òè âèíàãè ñå îêàçâàõà âåðíè. È êîãàòî ñå ðàçíåñå ïîðåäíèÿ ñëóõ - ÷å íÿêîé å çàïî÷íàë äà èçîñòàâà, ÷å íÿêîé ãî å çàêúñàë - íèêîé îò òÿõ íå ñå óñúìíè.
Òîçè ïúò áåøå íîìåð 9, Åóèíã, íà êîéòî ìó áÿõà èçëåçëè ïðèøêè íà êðàêàòà è âå÷å áå ïîëó÷èë äâå ïðåäóïðåæäåíèÿ. È äðóãè áÿõà ïîëó÷èëè ïðåäóïðåæäåíèÿ, òàêà ÷å äîòóê íÿìàøå íèùî íåîáè÷àéíî. Íî â ñëóõúò òâúðäåøå ñ óâåðåíîñò, ÷å íà Åóèíã ðàáîòàòà ìó å ñïóêàíà.
Ãàðàòè ïðåäàäå íàó÷åíîòî íà Áåéêúð è òîé ãî ïîãëåäíà èçíåíàäàíî.
- Äà íå å îíÿ, ÷åðíèÿ? - ïîïèòà òîé. - Äåòî å òîëêîâà ÷åðåí, ÷å ÷àê ñèíåå?
Ãàðàòè îòâúðíà, ÷å íå çíàå äàëè Åóèíã å ÷åðåí èëè áÿë.
- Àìè äà, ÷åðåí å - îáàäè ñå Ïèúðñúí è ïîñî÷è êúì Åóèíã. Ãàðàòè ìîæåøå äà âèäè ñïóñêàùèòå ñå ïî âðàòà ìó ðó÷åé÷åòà ïîò. Òîé ñ óæàñ çàáåëÿçà, ÷å Åóèíã íîñè ãóìåíêè.
Ïðåïîðúêà 3: "Íèêîãà, ïîâòàðÿì, íèêîãà íå íîñåòå ãóìåíêè. Íÿìà ïî-áúðç íà÷èí äà ïîëó÷èòå ïðèøêè íà êðàêàòà, ïî âðåìå íà Äúëãàòà ðàçõîäêà".
- Òîé ïðèñòèãíà ñ ìåí - îáÿñíè Áåéêúð. - Èäâà îò Òåêñàñ.
Áåéêúð óñêîðè êðà÷êà è çàñòèãíà Åóèíã. Èçâåñòíî âðåìå äâàìàòà ðàçãîâàðÿõà, ïîñëå Áåéêúð èçîñòàíà, êàòî âíèìàâàøå äà íå ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Ëèöåòî ìó áå ïîáëåäíÿëî.
- Èçëåçëè ñà ìó ïðèøêè îùå íà âòîðàòà ìèëÿ. Ïðè Ëàéìñòîóí ñà ñå ñïóêàëè. Ñåãà ñòúïâà íàïðàâî â ãíîéòà, êîéòî èçãåêëà îò ìåõóðèòå.
Îñòàíàëèòå ãî ñëóøàõà ìúë÷àëèâî. Ãàðàòè îòíîâî ñè ñïîìíè çà Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ áåøå îáóë ìàðàòîíêè. Ìîæå áè òîé ñúùî ñå áîðåøå ñ ïðèøêè â ìîìåíòà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 9! Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå, 9!
Âîéíèöèòå íå îòêúñâàõà çîðêè ïîãëåäè îò Åóèíã. Ñúùî è Ó÷àñòíèöèòå. Åóèíã áå ïîãúëíàë âíèìàíèåòî íà âñè÷êè. Åäðè ïåòíà ïîò ïîêðèâàõà ñíåæíîáåëèÿ ìó ïîòíèê, êîéòî ðÿçêî êîíòðàñòèðàøå ñ ÷åðíàòà êîæà. Ãàðàòè âèæäàøå ñúâñåì ÿñíî êàê ïðè âñÿêà êðà÷êà èçïúêâàõà íåãîâèòå ìîùíè, ãúâêàâè ìóñêóëè. Ìóñêóëè, ñ êîèòî áè ìîãúë äà âúðâè îùå ìíîãî äíè, íî Áåéêúð áå êàçàë, ÷å ñòúïâà â ãíîé. Ïðèøêè è ñõâàíàòè ìóñêóëè. Ãàðàòè ïîòðúïíà. Âíåçàïíà ñìúðò. Êîëêîòî è äà ñè ñèëåí, êîëêîòî è äà ñè ïîäãîòâåí, íèùî íå ìîæåøå äà òå ïðåäïàçè îò ïðèøêè è ñêúñàíè ìóñêóëíè âëàêíà. Êàêâî, ïî äÿâîëèòå, ñè å ìèñëèë Åóèíã, êîãàòî å îáóâàë òèÿ ñêàïàíè ãóìåíêè?
Êúì òÿõ ñå ïðèñúåäèíè è Áàðêîâè÷. Íå îòêúñâàøå ïîãëåä îò Åóèíã.
- Ïðèøêè! - ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à ñÿêàø òîêó-ùî áå îáÿâèë çà êóðâà ìàéêàòà íà Åóèíã. - Êàêâî äðóãî, ïî äÿâîëèòå, ìîæåø äà î÷àêâàø îò åäèí òúï íåãúð? Ïèòàì âè?
- Ðàçêàðàé ñå - ðå÷å ñ ðàâåí ãëàñ Áåéêúð - èëè ùå òè ïðàñíà åäèí.
- Íå å ïî ïðàâèëàòà - îòâúðíà Áàðêîâè÷ è ñìðúêíà. - Çàïîìíè ãî, ïîáîéíèêî.
Íî âúïðåêè òîâà ñå îòäðúïíà. Ñÿêàø íîñåøå ñúñ ñåáå ñè îáëàê îòðîâåí ãàç.
Èçòúðêîëè ñå îùå ïîëîâèí ÷àñ. Ñåíêèòå èì ñòàâàõà âñå ïî-äúëãè. Íàé-ñåòíå èçêà÷èõà õúëìà è ïðåä òÿõ ñå ðàçêðè ïàíîðàìà îò íèñêè ïëàíèíè, çàáóëåíè â îáåäíà ìàðàíÿ. Áóðåíîñíèòå îáëàöè íà çàïàä áÿõà ñòàíàëè îùå ïî-ìðà÷íè, âåòðåöúò ñúâñåì èç÷åçíà è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñå îáëèâà â ïîò.
Íÿêîëêî ìúæå ñòðóïàíè ïðåä åäèí "Ôîðä" ïèêàï ãè ïîñðåùíàõà ñ âúçòîðæåíè âúçãëàñè. Âñè÷êè áÿõà ïèÿíè. Ìîì÷åòàòà èì ïîìàõàõà ñ ðúöå, äîðè Åóèíã. Òîâà áÿõà ïúðâèòå çðèòåëè îòêàêòî ñå áÿõà ðàçäåëèëè ñ ìàë÷óãàíà ñ äúíêîâèÿ ãàùåðèçîí.
Ãàðàòè îòâîðè åäíà òóáè÷êà ñ õðàíèòåëåí êîíöåíòðàò è áåç äîðè äà ïîãëåæäà êúì åòèêåòà ÿ ïîãúëíà íà åäèí äúõ. Èìàøå âúçêèñåë âêóñ. Ñåòè ñå çà õàìáóðãåðèòå íà Ìàêâðàéñ. Ïðåäñòàâè ñè ãîëÿìà øîêîëàäîâà òîðòà ñ ÷åðåøîâî ñëàäêî îòãîðå. Ïðåäñòàâè ñè àðîìàòíà ïàëà÷èíêà. Êîé çíàå çàùî, ìó ñå ïðèèñêà ñòóäåíà ïàëà÷èíêà, ïúëíà ñ ÿáúëêîâî æåëå. Ñòóäåíèòå çàêóñêè, êîèòî ìàéêà ìó ïðèãîòâÿøå, êîãàòî èçëèçàõà ñ áàùà ìó íà ëîâ ïðåç íîåìâðè.
Äåñåòèíà ìèíóòè ïî-êúñíî Åóèíã ïîëó÷è äóïêà â ÷åðåïà.
Äâèæåøå ñå â åäíà äîñòà ïëúòíà ãðóïà, êîãàòî âíåçàïíî íàìàëè õîä. Ñèãóðíî å ñìÿòàë, ÷å ìîì÷åòàòà ùå ãî ïðèêðèÿò. Íî âîéíèöèòå èçïúëíÿâàõà çàäúëæåíèÿòà ñè áåçóïðå÷íî. Âîéíèöèòå áÿõà åêñïåðòè. Òå ðàçáëúñêàõà ìîì÷åòàòà íàñòðàíè. Ïîñëå ñãðàá÷èõà Åóèíã è ãî äðúïíàõà íà áàíêåòà. Åóèíã íàïðàâè áåçóñïåøåí îïèò äà ñå ñúïðîòèâëÿâà. Åäèí îò âîéíèöèòå ìó èçâè ðúöåòå çàä ãúðáà, äîêàòî äðóãèÿò äîïðÿ äóëîòî íà êàðàáèíàòà êúì ÷åëîòî ìó è ãî çàñòðåëÿ. Ïðè èçñòðåëà êðàêàòà íà Åóèíã ñå ñãúð÷èõà êîíâóëñèâíî.
- Êðàâòà ìó å êàòî íà âñè÷êè îñòàíàëè - ðå÷å èçâåäíúæ Ìàêâðàéñ. Â íàñòúïèëàòà ñëåä èçñòðåëà òèøèíà ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à îò÷åòëèâî. Òîé ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî è íåùî â ãúðëîòî ìó èçêëîêî÷è.
Îùå åäèí ñè áå îòèøúë. Ñ òîâà øàíñîâåòå íà îñòàíàëèòå ñàìî ñå óâåëè÷àâàõà. Ðàçãîâîðèòå ïîñòåïåííî ñå âúçîáíîâèõà. Ãàðàòè ñè ìèñëåøå çà òîâà êàêâî ëè ïðàâÿò ñ òåëàòà.
"Ïðåêàëåíî ìíîãî ìèñëèø!" - èçâèêà òîé íà ñåáå ñè.
È òîãàâà îñúçíà, ÷å å óìîðåí.
ÂÒÎÐÀ ×ÀÑÒ
ÍÀÄÎËÓ ÏÎ ÏÚÒß
Òðåòà ãëàâà
"Èìàòå òðèäåñåò ñåêóíäè è ìîëÿ, íå çàáðàâÿéòå, ÷å îòãîâîðúò âè òðÿáâà äà å ïîä ôîðìàòà íà âúïðîñ."
Àðò Ôëåìèíã
"Â îïàñíîñò"
Òî÷íî â òðè ÷àñà çàïî÷íàõà äà ïàäàò ïúðâèòå êàïêè äúæä, ãîëåìè è íåâåðîÿòíî êðàñèâè. Íåáåòî íàä òÿõ áåøå ñìðúùåíî è ïîòúìíÿëî è ñúùî òàêà íåâåðîÿòíî êðàñèâî. Íÿêúäå íàä îáëàöèòå ãðúìîòåâèöè ïëÿñêàõà ñ øåïè. Äàëå÷ íàïðåä â ïðîñòîðà ñå ðàçöåïè îñëåïèòåëíà ñâåòêàâèöà.
Ãàðàòè áåøå íàìåòíàë ÿêåòî ñè ìàëêî ñëåä êàòî çàñòðåëÿõà Åóèíã è ñåãà çàêîï÷à öèïà è âäèãíà ÿêà. Õàðêíåñ - áúäåùèÿò âåëèê ïèñàòåë, ãðèæëèâî ïðèáðà áåëåæíèêà ñè â íåïðîìîêàåì ïëèê. Áàðêîâè÷ áåøå íàõëóçèë ÿðêîæúëòà íàéëîíîâà øàïêà ïðîòèâ äúæä. Òÿ ïðîìåíÿøå äî íåóçíàâàåìîñò ëèöåòî ìó, íî ïî íÿêàêúâ íåóëîâèì íà÷èí. Ãëåäàøå èçïîä êîçèðêàòà é êàòî íÿêàêúâ îïúðíè÷àâ ïàçà÷ íà ôàð.
Îãëóøèòåëíî èçòðåùÿ ñâåòêàâèöà.
- Çàïî÷âà ñå! - èçâèêà Îëñîí.
Ïîðîÿò ðóêíà âíåçàïíî. Â ïúðâèòå íÿêîëêî ìèíóòè áåøå òîëêîâà òåæúê, ÷å Ãàðàòè ñå îêàçà èçîëèðàí çàä ãúñòà äúæäîâíà çàâåñà. Ñàìî çà ñåêóíäè áåøå ìîêúð äî êîñòè. Îò êîñàòà ìó øóðòåøå âîäà. Òîé âäèãíà ëèöå íàãîðå è ñå óñìèõíà. Çà÷óäè ñå äàëè âîéíèöèòå îùå ìîãàò äà ãî âèäÿò. Äàëè íå áè ìîãúë...
Îùå äîêàòî ñå ÷óäåøå ïîðîÿò îòñëàáíà è âèäèìîñòòà ñå ïîäîáðè. Ãàðàòè ïîãëåäíà íàçàä êúì Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ êðà÷åøå ïðåâèò, ñ ðúöå ñâèòè íà êîðåìà è â ïúðâèÿ ìèã Ãàðàòè ïîìèñëè, ÷å èìà êîëèêè. Â íåãî ñå íàäèãíà ïàíèêà, äàëå÷ ïî-ñòðàøíà îò òàçè çà Êúðëè è Åóèíã. Íå èñêàøå òîëêîâà áúðçî äà ñå ðàçäåëÿ ñúñ Ñòåáèíñ.
Ïîñëå âèäÿ, ÷å âñúùíîñò Ñòåáèíñ ñå ìú÷è äà çàïàçè ñóõ ïîñëåäíèÿ ñè ñàíäâè÷ è îáëåê÷åí ñå îáúðíà íàïðåä. Ìèíà ìó ïðåç óìà, ÷å ìàéêàòà íà Ñòåáèíñ òðÿáâà äà å äîñòà ãëóïàâà ñëåä êàòî íå ñå å ñåòèëà äà óâèå ñàíäâè÷èòå â íàéëîí.
Ãðúìîòåâèöèòå òðåùÿõà åäíà ñëåä äðóãà, êàòî àðòèëåðèéñêà êàíîíàäà íà íåáåòî. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà âúîäóøåâëåíèå, ñÿêàø ÷àñò îò óìîðàòà ìó ñå áå îòìèëà ñ ïîðîÿ. Äúæäúò îòíîâî ñå óñèëè, åäðè êàïêè çàøèáàõà ïî àñôàëòà, ïîñëå ïàê íàìàëÿ è íàêðàÿ ñå ïðåâúðíà â ðúìåæ. Îáëàöèòå íàä òÿõ çàïî÷íàõà äà ñå ðàçñåéâàò.
Ñåãà äî íåãî êðà÷åøå Ïèúðñúí. Îò âðåìå íà âðåìå ïðèäðúïâàøå íàòåæàëèòå ñè ïàíòàëîíè. Íîñåøå òúìíè, ïîäãèçíàëè îò äúæäà è ÿâíî ìàëêî ïî-ãîëåìè îò íåîáõîäèìîòî äúíêè. Î÷èëàòà ìó áÿõà ñ êðúãëè ðàìêè, êàòî äúíîòî íà áóòèëêà Êîêà-êîëà, òîé ãè ñâàëè è çàïî÷íà äà ãè òðèå ñ êðàÿ íà ðèçàòà ñè. Î÷èòå ìó ñå ïðèñâèâàõà êúñîãëåäî, èìàøå îíÿ áåççàùèòåí âèä, õàðàêòåðåí çà õîðàòà ñ ëîøî çðåíèå, êîãàòî ñè ñâàëÿò î÷èëàòà.
- Õàðåñà ëè òè áàíÿòà, Ãàðàòè?
Ãàðàòè êèìíà. Íåäàëå÷ îò òÿõ Ìàêâðàéñ ïèêàåøå. Áåøå ñå îáúðíàë è êðà÷åøå çàäíèøêîì, êàòî ñå ñòàðàåøå äà íàñî÷âà ñòðóÿòà âñòðàíè îò ïúòÿ è äðóãèòå.
Ãàðàòè õâúðëè ïîãëåä êúì âîéíèöèòå. Óíèôîðìèòå èì áÿõà ìîêðè, íî äîðè òîâà äà ãè ïðèòåñíÿâàøå, ñòàðàåõà ñå äà íå ãî ïîêàæàò. Ëèöàòà èì áÿõà êàòî èçäÿëàíè îò êàìúê. "Èíòåðåñíî, êàêâî ëè ÷óâñòâàò, êîãàòî òðÿáâà äà çàñòðåëÿò íÿêîé îò íàñ? - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè. -  Äàëè ñå ÷óâñòâàò ïî-ñèëíè?" Ñëåä òîâà ñè ñïîìíè çà ìîìè÷åòî ñ òàáåëàòà, ñïîìíè ñè êàê ÿ öåëóíà, êàê ïðèòèñíà çàäíèêà é. Êàê îïèïâàøå ãàùè÷êèòå é, ïîä âúçòåñíèòå ïàíòàëîíè. Òåçè âúëíóâàùè ñïîìåíè ìó âëÿõà ñâåæè ñèëè.
- Òîÿ òàì îòçàä ìàé íå å îò ïðèêàçëèâèòå, à? - îáàäè ñå íåíàäåéíî Áåéêúð. Òîé ïîñî÷è ñ ïðúñò Ñòåáèíñ. Îðàíæåâèòå ïàíòàëîíè íà Ñòåáèíñ áÿõà ïî÷òè ÷åðíè îò ïðîïèëàòà ñå âëàãà.
- Íå, íå å.
Ìàêâðàéñ ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå, çàäåòî ñå çàáàâè äîêàòî ñè âäèãàøå öèïà. Îñòàíàëèòå ñå èçðàâíèõà ñ íåãî è Áåéêúð ïîâòîðè êàçàíîòî çà Ñòåáèíñ.
- Îñîáíÿê å è êàêâî? - îòâúðíà Ìàêâðàéñ è ñâè ðàìåíå. - Ìèñëÿ ÷å...
- Åé - ïðåêúñíà ãî Îëñîí. Òîâà áåøå ïúðâîòî ìó îáàæäàíå îò äîñòà âðåìå íàñàì è ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à äðåçãàâî. - Èìàì ñòðàííî óñåùàíå â êðàêà.
Ãàðàòè âíèìàòåëíî ïîãëåäíà Îëñîí è ñúçðÿ çðúíöàòà íà çàðàæäàùàòà ñå ïàíèêà â ïîãëåäà ìó. Áåøå çàãóáèë íàôóêàíèÿ ñè âèä.
- Êàêâî ñòðàííî? - ïîïèòà òîé.
- Àìè, ñÿêàø ìóñêóëèòå ìè... óâèñâàò.
- Óñïîêîé ñå - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Ñ ìåí ñå ñëó÷è îùå ïðåäè íÿêîëêî ÷àñà. Ïîñëå ìè ìèíà.
- Íàèñòèíà ëè? - Îëñîí ãî ïîãëåäíà ñ îáëåê÷åíèå.
- Àìè äà, ùîì òè êàçâàì.
Îëñîí íå îòãîâîðè, íî óñòíèòå ìó ïðîäúëæàâàõà äà ïîìðúäâàò. Â ïúðâèÿ ìîìåíò Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ñèãóðíî øåïòè ìîëèòâà, íî ïîñëå ðàçáðà, ÷å ïðîñòî áðîè êðà÷êèòå.
Âíåçàïíî ïðîãúðìÿõà äâà èçñòðåëà. Ðàçíåñå ñå óæàñåí âèê, ïîñëå îùå åäèí èçñòðåë.
Âäèãíàõà ïîãëåäè çà äà âèäÿò, ÷å åäíî ìîì÷å ñúñ ñèí ïóëîâåð è îêàëÿíè áåëè îáóâêè ëåæè ïðîñíàòî â ëîêâà âîäà. Åäíàòà îáóâêà ñå áå èçóëà. Ãàðàòè âèäÿ, ÷å îòäîëó ìîì÷åòî å íîñèëî áåëè õàâëèåíè ÷îðàïè. Ïðåïîðúêà 12 ãè ñî÷åøå êàòî íàé-óäà÷íè.
Ãàðàòè ïðåêðà÷è òðóïà, êàòî çàâúðòÿ ãëàâà çà äà íå ãëåäà. Ïîñëå ñå ðàçíåñå ñëóõà, ÷å ñà çàñòðåëÿëè ìîì÷åòî çàùîòî ñå å çàáàâèëî òâúðäå ìíîãî. Íèêàêâè ïðèøêè, íèêàêâè ñõâàíàòè ìóñêóëè, ïðîñòî ñå áåøå çàáàâèëî ïîâå÷å îò íåîáõîäèìîòî è çàòîâà áå ïîëó÷èëî êàðòîí.
Ãàðàòè íå çíàåøå íèòî èìåòî ìó, íèòî íîìåðà. Î÷àêâàøå äà ãî íàó÷è îò ñëóõîâåòå, íî òàêà è íå ñòàíà. Ìîæå áè íèêîé íå ãî çíàåøå. Ìîæå áè è òî å áèëî îñîáíÿê, êàòî Ñòåáèíñ.
Áÿõà èçìèíàëè áëèçî äâàäåñåò è ïåò ìèëè îò íà÷àëîòî íà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Íàîêîëî ñå ñìåíÿõà ãîðè è ïîëÿ, îò âðåìå íà âðåìå ïðåñè÷àõà íÿêîé èçîñòàâåí ïúò, ìÿðêàõà ñå ñàìîòíè ôåðìè è ìàëêè ãðóïè÷êè çÿïà÷è, êîèòî ãè ÷àêàõà òúðïåëèâî çà äà ãè ïîñðåùíàò ñ âúçòîðæåíè âúçãëàñè, íåçàâèñèìî îò óïîðèòèÿ ðúìåæ. Åäíà ñòàðèöà ãè ãëåäàøå áåç äà ìèãà, ïîä ãîëåìèÿ ñè ÷åðåí ÷àäúð, íå èì ïîìàõà, äîðè íå ãè ïîçäðàâè. Ïðîñòî ãè ñëåäåøå ñ âîäíèñòèòå ñè î÷è êàê ìèíàâàò êðàé íåÿ. Ñòîåøå ñúâúðøåíî íåïîäâèæíî, ñ ðàçâåòè îò âÿòúðà ïîëè è íå äàâàøå íèêàêâè ïðèçíàöè íà æèâîò. Íà ñðåäíèÿ ïðúñò íà äÿñíàòà é ðúêà ñå âèæäàøå ìàñèâåí ïðúñòåí ñ ïóðïóðåí êàìúê.
Ïðåñÿêîõà íÿêàêúâ èçîñòàâåí ïðåëåç - ðåëñèòå áÿõà ðúæäÿñàëè è îáðàñëè ñ òðåâà. Íÿêîé ñå ïðåïúíà, ïàäíà, ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå, ïîñëå ñå èçïðàâè è çàêðà÷è ñ îêúðâàâåíî êîëÿíî.
Äî Êàðèáó îñòàâàõà ñàìî òðèíàäåñåò ìèëè, íî òúìíèíàòà ùåøå äà íàñòúïè ïðåäè äà ñòèãíàò ãðàäà. "Íå çíàå ùî å îòäèõ çëîòî - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè." Òàçè ìèñúë ìó ñå ñòîðè ñìåøíà è òîé ñå ðàçñìÿ.
Ìàêâðàéñ ãî ïîãëåäíà âíèìàòåëíî.
- Çàïî÷âàø äà ñå èçìîðÿâàø, à?
- Íå - ðå÷å Ãàðàòè. - âå÷å ñúì óìîðåí. - Òîé èçãëåäà ñ ëþáîïèòñòâî Ìàêâðàéñ. - Äà íå èñêàø äà êàæåø, ÷å òè íå ñè?
- Ìîæåø äà òàíöóâàø ñ ìåíå âå÷íî òîçè òàíö, Ãàðàòè, è àç íèêîãà íå ùå ñå óìîðÿ - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Ùå ñè èçòðèåì îáóâêèòå â ïúòåêà îò çâåçäè è ùå êðà÷èì ñ ãëàâèòå íàäîëó ïî Ëóíàòà.
Òîé ïðàòè íà Ãàðàòè âúçäóøíà öåëóâêà è èçáúðçà íàïðåä.
Êúì ÷åòèðè áåç ïåòíàäåñåò íåáåòî ñå ïðîÿñíè íàïúëíî è íà çàïàä ñå èçäèãíà ðàçíîöâåòíà äúãà, à ñëúíöåòî ãðåéíà èçïîä îáëàöè ñ ïîçëàòåí êðàé. Êîñèòå ìó ëú÷è îöâåòèõà ïðÿñíî ðàçîðàíèòå íèâè, ïîêðàé êîèòî ìèíàâàõà, ÷åðíàòà çåìÿ ðÿçêî êîíòðàñòèðàøå ñúñ çåëåíèòå õúëìîâå îòçàä.
Øóìúò íà êàìèîíåòêàòà áåøå åäâà äîëîâèì, ïî÷òè óñïîêîÿâàù. Ãàðàòè îòïóñíà ãëàâà íà ãúðäèòå ñè è áåç äà çàáàâÿ õîä ñå óíåñå â äðÿìêà. Íÿêúäå äàëå÷ íàïðåä ãè î÷àêâàøå Ôðèïîðò. Íÿìàøå äà ãî çúðíå íèòî òàçè íîù, íèòî óòðå. Íåèçáðîèìî ìíîãî êðà÷êè. Äúëúã ïúò. Ãëàâàòà ìó áå ïúëíà ñ ïðåêàëåíî ìíîãî âúïðîñè è ïðåêàëåíî ìàëêî îòãîâîðè. Öÿëàòà Ðàçõîäêà íå áåøå íèùî äðóãî îñâåí åäíà îãðîìíà âúïðîñèòåëíà. Ïîìèñëè ñè, ÷å â òîâà ñèãóðíî èìà íÿêàêâî äúëáîêî çíà÷åíèå. Òàêà òðÿáâà äà å. Òóê, ìîæå áè ñå êðèåõà îòãîâîðèòå íà âñè÷êè âúïðîñè, òðÿáâà ñàìî äà ïðîäúëæàâà äà âúðâè è äà âíèìàâà äà íå èçîñòàíå. Ñàìî äà ìîæåøå...
Êðàêúò ìó øëÿïíà â ëîêâà, òîé ñå ñåïíà è ñå ïðîáóäè. Ïèúðñúí ãî ïîãëåäíà ñ ëþáîïèòñòâî è íàìåñòè î÷èëàòà íà íîñà ñè.
- Âèäÿ ëè ãî îíîâà ìîì÷å, äåòî ñå ñïúíà è ñè îáåëè êîëÿíîòî, êîãàòî ïðåñè÷àõìå ïðåëåçà?
- Äà. Íå áåøå ëè Çàê?
- Òî÷íî òàêà. Òîêó-ùî ÷óõ, ÷å ðàíàòà ìó ïðîäúëæàâàëà äà êúðâè.
- Êîëêî îùå èìà äî Êàðèáó, ìàíèàê? - çàïèòà ãî íÿêîé.
Ãàðàòè ñå îãëåäà. Áåøå Áàðêîâè÷. Ïúõíàë áå ñìåøíàòà ñè øàïêà çà äúæä â çàäíèÿ äæîá, êúäåòî ñå ïîêëàùàøå ïðåäèçâèêàòåëíî.
- Îòêúäå, ïî äÿâîëèòå, äà çíàì?
- Àìè íàëè ñè îòòóê, áå?
- Îêîëî ñåäåìíàäåñåò ìèëè - ðå÷å ìó Ìàêâðàéñ. - Àéäå, âäèãàé ñè ÷óêîâåòå, äðåáîñúê òàêúâ.
Áàðêîâè÷ ãî ïîãëåäíà îáèäåíî è ñå îòäàëå÷è.
- Àìà è òîÿ ñè ãî áèâà - ðå÷å Ãàðàòè.
- Íå ìó ïîçâîëÿâàé äà òè âëåçå ïîä êîæàòà - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Ñúñðåäîòî÷è ñå âúðõó õîäåíåòî è ùå ãî óäàðèø â çåìÿòà.
- Ðàçáðàíî, òðåíåð.
Ìàêâðàéñ ïîòóïà Ãàðàòè ïî ðàìîòî.
- Ïîáåäàòà òè å â êúðïà âúðçàíà, ìîì÷åòî ìè.
- Ñÿêàø âúðâèì âå÷íî, íå òè ëè ñå ñòðóâà?
- Äà.
Ãàðàòè îáëèçà óñòíè, èñêàøå ìó ñå äà êàæå îùå íåùî, íî íå çíàåøå òî÷íî êàêâî.
- ×óâàë ëè ñè, ÷å ïðåä î÷èòå íà óäàâíèêà ïðåìèíàâà öåëèÿ ìó æèâîò?
- Ìèñëÿ, ÷å ñúì ÷åë íÿêúäå çà òîâà. Èëè ñúì ãî ãëåäàë â íÿêîé ôèëì.
- Êàê ìèñëèø, äàëè ñúùîòî ìîæå äà ñòàíå è ñ íàñ? Òóê, íà Ðàçõîäêàòà?
Ìàêâðàéñ ñå ïðåñòîðè ÷å ïîòðåïåðâà.
- Áîæå, íàäÿâàì ñå, ÷å íå.
Ãàðàòè çàìúë÷à çà ìèã, ïîñëå ðå÷å:
- À ìèñëèø ëè... íÿìà çíà÷åíèå. Ïî äÿâîëèòå.
- Íå, êàæè. Êàêâî äà ìèñëÿ?
- Ìèñëèø ëè, ÷å áèõìå ìîãëè äà ïðåêàðàìå îñòàòúêà îò æèâîòà ñè íà òîçè ïúò? Òîçè îñòàòúê, êîéòî ùå èìàìå àêî íå... å, çíàåø.
Ìàêâðàéñ ïúõíà ðúêà â äæîáà è èçâàäè ïàêåò öèãàðè "Ìåëîó".
- Ïóøèø ëè?
- Íå.
- Àç ñúùî - ðå÷å Ìàêâðàéñ è ïúõíà åäíà öèãàðà â óñòàòà. Ïîñëå èçâàäè êèáðèò, ñ ðåöåïòà çà äîìàòåí ñîñ íà êóòèéêàòà. Çàïàëè, ïîå äúëáîêî äèìà è ãî èçêàøëÿ. Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà ïðåïîðúêà 10: "Ïàçè äúõà ñè. Àêî ïóøèø, îòêàæè ñå ïî âðåìå íà Äúëãàòà ðàçõîäêà".
- Íàäÿâàõ ñå, äà ñå íàó÷à - îïèòà ñå äà ñå îïðàâäàå Ìàêâðàéñ.
- Ãàäîñò, íàëè? - îòáåëÿçà òúæíî Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ ãî ïîãëåäíà èçíåíàäàíî è ñëåä òîâà çàõâúðëè öèãàðàòà.
- Äà - îòâúðíà òîé.- Ìèñëÿ, ÷å å òî÷íî òàêà.
Êúì ÷åòèðè äúãàòà ñå çàãóáè. Äåéâèäñúí, 8, èçîñòàíà è çàêðà÷è ñ òÿõ. Áåøå õóáàâî íà âèä ìîì÷å, àêî íå ñå ñìÿòà àêíåòî, ïîêðèëî ÷åëîòî ìó.
- Òîçè Çàê, õè÷ íå å äîáðå - êàçà Äåéâèäñúí. Ïðåäèøíèÿ ïúò, êîãàòî Ãàðàòè ãî áå âèäÿë íîñåøå ìàëêà ðàíèöà,  íî î÷åâèäíî ÿ áå õâúðëèë íÿêúäå.
- Îùå ëè êúðâè? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Êàòî çàêëàíî ïðàñå - Äåéâèäñúí ïîêëàòè ãëàâà. - Ñìåøíî, êàê ïîíÿêîãà íåùàòà ñå ïðåîáðúùàò, íàëè? ×îâåê ñå ñïúíå, ïàäíå è ñàìî ñå îäðàñêà. À òîé èìà íóæäà îò øåâ - Äåéâèäñúí ïîñî÷è íàäîëó. - Âèæòå òîâà.
Ãàðàòè ïîãëåäíà. Òóê-òàì ïî íàñòèëêàòà ñå âèæäàõà òúìíîêàôÿâè ïåòíà.
- Êðúâ?
- Àìè íå å ìåëàñà - îòâúðíà ìðà÷íî Äåéâèäñúí.
- Óïëàøåí ëè å? - ïîïèòà äðåçãàâî Îëñîí.
- Êàçà ÷å íå ìó ïóêà - èçðúìæà Äåéâèäñúí. - Íî àç ñúì óïëàøåí - î÷èòå ìó áÿõà ãîëåìè è ñèâè. - Ñòðàõ ìå å çà âñè÷êè íàñ.
Ïðîäúëæèõà äà âúðâÿò. Áåéêúð ïîñî÷è îùå åäíà òàáåëà ñ íàäïèñ ÃÀÐÀÒÈ.
- Ìàéíàòà èì - êàçà Ãàðàòè áåç äà âäèãà ãëàâà. Íå îòêúñâàøå î÷è îò êàïêèòå êðúâ, ñÿêàø áå íÿêîé áëåäîëèê ëîâåö ïî ñòúïêèòå íà ðàíåí èíäèàíåö. Ñëåäèòå ñå âèåõà îêîëî áÿëàòà îñåâà ëèíèÿ.
- Ìàêâðàéñ - ïðîãîâîðè Îëñîí. Ïðåç ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ÷àñà ãëàñúò ìó ñòàâàøå âñå ïî-òèõ. Ãàðàòè ðåøè, ÷å õàðåñâà Îëñîí íåçàâèñèìî îò íàäóòîòî ìó èçðàæåíèå. Õè÷ íå ìó ñå èñêàøå Îëñîí äà ñå ïîääàäå íà ñòðàõà, íî èçãëåæäà òî÷íî òîâà áå ñòàíàëî.
- Êàêâî? - îòâúðíà Ìàêâðàéñ.
- Íå ìè ìèíàâà. Òîâà çà îòïóñêàíåòî íà ìóñêóëèòå, äåòî òè êàçàõ ïî-ðàíî. Íå ìè ìèíàâà.
Ìàêâðàéñ ìúë÷åøå çàìèñëåíî. Îãðÿí îò ëú÷èòå íà çàëÿçâàùîòî ñëúíöå, áåëåãúò íà ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå ïî-áÿë îò âñÿêîãà .
- Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å âñåêè ìèã êðàêàòà ìè ùå ñå ïîäêîñÿò. Ñÿêàø ãóáÿ ðàâíîâåñèå. Íàëè òîâà íÿìà äà ñòàíå? Íàëè? Íàëè? - ãëàñúò íà Îëñîí ïîñòåïåííî ñå ïîâèøè.
Ìàêâðàéñ ïðîäúëæàâàøå äà ìúë÷è.
- Ùå ìè äàäåø ëè åäíà öèãàðà? - ïîïèòà Îëñîí ñ ìàëêî ïî-ñïîêîåí òîí.
- Äà. Çàäðúæ öåëèÿ ïàêåò.
Ñ îáèãðàíà ëîâêîñò Îëñîí çàïàëè öèãàðà, êàòî ñâè êëå÷êà â øåïè è ïîñëå ñå îïóëè íà åäèí îò âîéíèöèòå, êîèòî ãî íàáëþäàâàõà îò ïëàòôîðìàòà.
- Áëèçî ÷àñ âå÷å êàê ìå äúðæàò ïîä îêî. Ìèñëÿ, ÷å èìàò øåñòî ÷óâñòâî çà òàçè ðàáîòà - òîé ïîâèøè ãëàñ. - Õàðåñâà âè, íàëè, à, ìîì÷åòà? Õàðåñâà âè? È òîâà å ñàìàòà ïðîêëåòà èñòèíà, íàëè?
Íÿêîëêî Ó÷àñòíèêà ñå èçâúðíàõà, ïîãëåäíàõà ãî ó÷óäåíî è ïîñëå ïðîäúëæèõà íàïðåä. Ãàðàòè ñúùî íå èñêàøå äà ãëåäà. Â ãëàñà íà Îëñîí ñå äîëàâÿøå èñòåðèÿ. Âîéíèöèòå áÿõà âïèëè â íåãî áåçñòðàñòíè ïîãëåäè. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè âå÷å ñå å ðàçíåñúë ñëóõúò çà Îëñîí è òàçè ìèñúë ãî íàêàðà äà ïîòðåïåðè.
Êúì ÷åòèðè è ïîëîâèíà áÿõà èçìèíàëè òðèäåñåò ìèëè. Ñêðèòî íàïîëîâèíà çàä õîðèçîíòà, ñëúíöåòî ãè ãëåäàøå ñ åäíè÷êîòî ñè îãíåíî÷åðâåíî îêî. Îáëàöèòå ñå áÿõà ïðåìåñòèëè íà èçòîê è íåáåòî íàä òÿõ áåøå òúìíîñèíüî. Ãàðàòè îòíîâî ñå âúðíà êúì ìèñúëòà çà íåãîâèÿ õèïîòåòè÷åí óäàâíèê. Âñúùíîñò, íå ÷àê òîëêîâà õèïîòåòè÷åí. Ñïóñêàùàòà ñå íîù áåøå êàòî ìúòíà âîäà, êîÿòî ñêîðî ùåøå äà ãè çàëåå.
Âíåçàïíî â äóøàòà ìó çàïî÷íà äà ñå íàäèãà ïàíèêà. Êàòî â æåëÿçíà ïðåãðúäêà ãî ñòåãíà óæàñÿâàùàòà óâåðåíîñò, ÷å òîâà å ïîñëåäíèÿ äåí îò æèâîòà ìó. Èñêàøå ìó ñå äåíÿò íèêîãà äà íå ñâúðøâà. Äà ïðîäúëæè âå÷íî. Èñêàøå ìó ñå çäðà÷úò äà íÿìà êðàé.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 100! Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå 100!
Çàê ñå îãëåäà. Î÷èòå ìó áÿõà ìúòíè, çàìàÿíè. Äåñíèÿò ìó êðà÷îë áå ïîäãèçíàë îò êðúâ. Èçâåäíúæ òîé ñå âòóðíà íàïðåä. Ïðåìèíà ïðåç Ó÷àñòíèöèòå êàòî ôóòáîëåí íàïàäàòåë ñòèñíàë òîïêà â ðúêà. Áÿãàøå ñúñ ñúùîòî çàìàÿíî èçðàæåíèå íà ëèöåòî.
Êàìèîíåòêàòà ïîå ñëåä íåãî. Çàê ÷ó ÷å ãî íàáëèæàâà è ïîáÿãíà îùå ïî-áúðçî. Èìàøå íåùî óðîäëèâî è ìú÷èòåëíî â òîâà áÿãàíå. Ðàíàòà íà êðàêà ìó ñå îòâîðè îòíîâî. Ìèã ïðåäè ïðåäè Çàê äà ïðåìèíå ïðåç îñíîâíàòà ãðóïà îòïðåä, Ãàðàòè âèäÿ, ÷å ïî êðàêà ìó ñå ñòè÷à ñâåæà êðúâ, êîÿòî ïðúñêàøå âñè÷êî íàîêîëî ïðè âñÿêà êðà÷êà. Çàê èçêàòåðè íàñðåùíèÿ ñêëîí è çà ìèã ñå î÷åðòà íà âúðõà êàòî ÷åðíà âðàíà, ðàçïåðèëà êðèëà íà ôîíà íà àëåíîòî íåáå. Ïîñëå èç÷åçíà è êàìèîíåòêàòà ãî ïîñëåäâà. Äâàìàòà âîéíèöè, êîèòî áÿõà ñêî÷èëè îò êàìèîíåòêàòà, çàêðà÷èõà ðåäîì ñ òÿõ, ãëåäàéêè áåçèçðàçíî íàïðåä.
Íèêîé íå ïðîãîâîðè. Âñè÷êè ñëóøàõà íàïðåãíàòî. Èçâåñòíî âðåìå íå ñå ÷óâàøå íèùî. Óæàñíî äúëãà èì ñå ñòîðè òàçè ïàóçà. Ñàìî ïòè÷êèòå â ïîëåòî òèõè÷êî ïååõà è íÿêúäå âèñîêî íàä òÿõ áðúì÷åøå ñàìîëåò.
Èçâåäíúæ ñå ðàçíåñå èçñòðåë è ñëåä êðàòêà ïàóçà âòîðè.
- Çà ïî-ñèãóðíî - îáàäè ñå íÿêîé.
Êîãàòî èçêà÷èõà õúëìà âèäÿõà, ÷å êàìèîíåòêàòà å ñïðÿëà íà áàíêåòà íà îêîëî ïîëîâèí ìèëÿ ïðåä òÿõ. Îò àóñïóõà èçëèçàøå ñèíêàâ äèì. Íÿìàøå íèêàêâà ñëåäà îò Çàê. Àáñîëþòíî íèêàêâà.
- Êúäå å Ìàéîðà? - èçêðåùÿ íÿêîé. Â ãëàñúò ñå äîëàâÿøå çàðàæäàùàòà ñå ïàíèêà. Âèêàøå ìîì÷å ñ èçîñòðåíà êàòî êóðøóì ãëàâà íà èìå Ãðèáúë, 48. - Èñêàì äà âèäÿ Ìàéîðà, çà Áîãà! Êúäå å òîé?
Âîéíèöèòå íå îòãîâîðèõà è ïðîäúëæèõà äà êðà÷àò îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ. Íèêîé íå îòãîâîðè.
- Äà íå áè äà ïðîèçíàñÿ ïîðåäíàòà ñè ðå÷? - ïðîäúëæè ãíåâíî Ãðèáúë. - Òîâà ëè ïðàâè ñåãà? Å, äîáðå, òîé å óáèåö! Àç... àç ùå ìó ãî êàæà! Ìèñëèòå, ÷å íÿìà, òàêà ëè? Ùå ìó ãî êàæà ïðàâî â î÷èòå! - â ãíåâà ñè òîé çàáàâè õîä, ïî÷òè ñïðÿ è âîéíèöèòå çà ïðúâ ïúò ãî ïîãëåäíàõà ñ èíòåðåñ.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 48!
Ãðèáúë ãè ïîãëåäíà èçíåíàäàíî è ïîñëå óñêîðè êðà÷êà. Ñâåäå ãëàâà è çàãëåäà êðàêàòà ñè. Íå ñëåä äúëãî çàñòèãíàõà ñïðÿëàòà êàìèîíåòêà è òÿ îòíîâî çàïúïëè ðåäîì ñ òÿõ.
Â 4:45 Ãàðàòè ðåøè äà îáÿäâà - íàãúëòà åäíà òóáà ñ ðèáåí êîíöåíòðàò è íÿêîëêî áèñêâèòè ñúñ ñèðåíå è ãè ïîëÿ ñ âîäà îò ìàíåðêàòà. Íàëîæè ñè ñ âîëÿ äà ñïðå. Ìàíåðêà ìîæåø äà ïîëó÷èø ïî âñÿêî âðåìå, íî íîâè êîíöåíòðèðàíè õðàíè ùå ðàçäàäàò åäâà óòðå â äåâåò... à ïðåç íîùòà ùå èìà íóæäà îò ïîäêðåïëåíèå. Ïî äÿâîëèòå, ñèãóðíî ùå èìà ñòðàõîòíà íóæäà!
- Ìîæå äà å âúïðîñ íà æèâîò è ñìúðò - ðå÷å Áåéêúð. - íî êàêòî ãëåäàì õè÷ íå ñè çàãóáèë àïåòèò.
- Íå ìîãà äà ñè ïîçâîëÿ òîçè ëóêñ - îòâúðíà Ãàðàòè. - Õè÷ íå ìè õàðåñâà èäåÿòà, ÷å áèõ ìîãúë äà ïðèïàäíà îò óìîðà èëè ãëàä êúì äâà ÷àñà ñóòðèíòà.
Òîâà íàèñòèíà áå óæàñíî íåïðèÿòíà âúçìîæíîñò.Âúðâèø è íå óñåùàø êàêâî ñòàâà. È íèùî íÿìà äà ïî÷óâñòâàø. Ïðîñòî ñå ñúáóæäàø âúâ âå÷íîñòòà.
- êàêâà ìèñúë ñàìî, à? - ïîïèòà òèõî Áåéêúð.
Ãàðàòè ãî ïîãëåäíà. Îãðÿíî îò ìåêèòå ëú÷è íà çàëÿçâàùîòî ñëúíöå, ëèöåòî íà Áåéêúð èìàøå íåæåí, äåòèíñêè èçãëåä.
- Äà. Çà êàêâî ëè íå ñè ìèñëèø òóê.
- È çà êàêâî íàïðèìåð?
- Àìè, íàïðèìåð çà íåãî - Ãàðàòè ïîñî÷è ñ ïðúñò êúì âúðâÿùèÿ íåäàëå÷ çàä òÿõ Ñòåáèíñ. Ïàíòàëîíèòå ìó âå÷å áÿõà èçñúõíàëè. Ëèöåòî ìó èìàøå ìðà÷åí èçãëåä. Îùå íå áå èçÿë ïîñëåäíèÿ ñè ñàíäâè÷.
- È êàêâî çà íåãî?
- ×óäÿ ñå êàêâî òúðñè òóê è çàùî íå ãîâîðè. È äàëè ùå æèâåå, èëè ùå óìðå.
- Ãàðàòè, íèå âñè÷êè ùå óìðåì.
- Íî, íàäÿâàì ñå, íå òàçè íîù - ðå÷å Ãàðàòè. Ïðîäúëæàâàøå äà ãîâîðè òèõî, íî óñåòè, ÷å ïîòðåïåðâà. Íå çíàåøå äàëè Áåéêúð ãî å âèäÿë. Áúáðåöèòå ìó ñå ñâèõà â áîëåçíåí ñïàçúì. Îáúðíà ñå, ðàçêîï÷à öèïà è çàêðà÷è çàäíåøêîì.
- À êàêâî ìèñëèø çà Íàãðàäàòà? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Íå âèæäàì ìíîãî ñìèñúë äà ìèñëÿ îòñåãà çà íåÿ - îòâúðíà Ãàðàòè è ïðîäúëæè äà óðèíèðà. Íå ñëåä äúëãî ïðèâúðøè, âäèãíà ñè öèïà è ñå îáúðíà, äîâîëåí ÷å å èçïúëíèë îïåðàöèÿòà áåç äà ïîëó÷è íèòî åäíî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Àç ñè ìèñëÿ çà íåÿ - êàçà ñúñ çàìå÷òàí ãëàñ Áåéêúð. - Íå òîëêîâà çà ñàìàòà Íàãðàäà, êîëêîòî çà ïàðèòå. Çà âñè÷êèòå òåçè ïàðè.
- Áîãàòèòå íå ãè ïóñêàò â Íåáåñíîòî öàðñòâî - ïðîèçíåñå Ãàðàòè. Ãëåäàøå êðàêàòà ñè - åäèíñòâåíî òå ñòîÿõà ìåæäó íåãî è âúçìîæíîñòòà äà îòêðèå äàëè èìà òàêîâà íåùî êàòî Íåáåñíî öàðñòâî.
- Àëèëóÿ - ðå÷å Îëñîí. - Ñëåä ñëóæáàòà ùå èìà çàêóñêè. - Òè äà íå ñè âÿðâàù? - çàïèòà òîé Ãàðàòè.
- Íå, íå ñúâñåì. Íî íå ñúì è ñðåáðîëþáåö.
- Áè ìîãúë äà ñòàíåø, àêî áåøå èçðàñíàë íà äîìàòåíà ñóïà è îãðèçêè - êàçà Áåéêúð. - È ìåñî ñàìî êîãàòî áàùà òè íàìåðè íÿêîÿ âðåìåííà ðàáîòà.
- Ñèãóðíî ùå èìà ðàçëèêà - ñúãëàñè ñå Ãàðàòè è ìëúêíà, ÷óäåéêè ñå äàëè äà ïðîäúëæè ðàçãîâîðà. - Íî òîâà íå âèíàãè å íàé-âàæíîòî - âèäÿ ÷å Áåéêúð ãî ãëåäà íåðàçáèðàùî è äîðè ìàëêî ïðåçðèòåëíî.
- Íå ìîæåø äà ãî âçåìåø ñ òåá, òîâà ëè ùå êàæåø ñåãà? - íàìåñè ñå Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì íåãî. Íà ëèöåòî íà Ìàêâðàéñ îòíîâî áå èçïèñàíà îíàçè äðàçíåùà, ïîäèãðàâàòåëíà óñìèâêà.
- Íå å ëè òàêà? - ïîïèòà òîé. - Íèùî íå íîñèì ñ íàñ, êîãàòî èäâàìå íà òîçè ñâÿò è íèùî íå ìîæåì äà âçåìåì, êîãàòî ñè îòèâàìå.
- Äà, íî ïåðèîäúò ìåæäó òåçè äâå ñúáèòèÿ áè áèë ïî-ïðèÿòåí àêî áúäå ïðåêàðàí â îõîëñòâî, íå ìèñëèø ëè? - êàçà Ìàêâðàéñ.
- Î, îõîëñòâî, ïî äÿâîëèòå - ïðåñå÷å ãî Ãàðàòè. - Àêî íÿêîé îò ãëàâîðåçèòå, äåòî ñå ïîäðóñâàò ãîðå íà êàìèîíåòêàòà òè òåãëè êóðøóìà, íà òîçè ñâÿò íå ùå èìà ëåêàð, êîéòî äà óñïåå äà òè âúðíå æèâîòà ñ ïðåëèâàíå íà äâàéñåòà÷êè è ïåòäåñåòà÷êè.
- Îùå íå ñúì óìðÿë - ðå÷å òèõî Áåéêúð.
- Äà, íî ñêîðî ìîæå äà áúäåø - èçâåäíúæ íà Ãàðàòè ìó ñå ñòîðè, ÷å å ìíîãî âàæíî äà èì îáÿñíè êàêâî èìà ïðåäâèä. - Êàêâî ùå ñòàíå àêî ñïå÷åëèø? Ïðåäñòàâè ñè, ÷å ïðåêàðàø ñëåäâàùèòå øåñò ìåñåöà â îáìèñëÿíå êàêâî äà ïðàâèø ñ ïàðèòå - ìàéíàòà é íà Íàãðàäàòà - è ïúðâèÿò ïúò, êîãàòî èçëåçåø äà ñè êóïèø îíîâà êîåòî ñè íàìèñëèë, íÿêîÿ êîëà òå ïðåãàçè?
Õàðêíåñ ñå áå ïðèáëèæèë êúì òÿõ è âúðâåøå ðåäîì ñ Îëñîí.
- Íå è àç, ìîì÷åòî ìè - íàìåñè ñå òîé. - Ïúðâîòî íåùî, êàòî ñïå÷åëÿ ùå áúäå äà ñè êóïÿ öÿëà ôëîòèëèÿ "Øåâðîëåòè". Ñïå÷åëÿ ëè, íèêîãà âå÷å íÿìà äà õîäÿ.
- Òè íå ìå ðàçáðà - îòâúðíà Ãàðàòè, ïî-èçòîùåí îò âñÿêîãà. - Äàëè ÿäåø äîìàòåíà ñóïà, èëè ôèëå îò æèðàô, äàëè æèâååø â áîðäåé èëè â çàìúê - òåãëÿò ëè òè êóðøóìà òîâà âå÷å íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå çà òåá. Ïúõàò òå â îõëàäèòåëíà êàìåðà êàòî Çàê èëè Åóèíã è êðàé. Òîâà, êîåòî èñêàì äà êàæà å, ÷å òðÿáâà äà æèâååø äîêàòî ìîæåø. Àêî õîðàòà ìîæåõà äà æèâåÿò òàêà, äåí çà äåí, ùÿõà äà ñà äàëå÷ ïî-ùàñòëèâè.
- Î, êàêúâ çëàòåí ïîòîï îò òúïîòèè - âúçêëèêíà Ìàêâðàéñ.
- Òàêà ëè? - ÿäîñà ñå Ãàðàòè. - À òè êîëêî âðåìå ñå îòäàäå íà ïëàíèðàíå?
- Å, ñåãà, êîãàòî âå÷å ñè ïîîïðàâèõ âúçãëåäèòå, èñòèíà å ÷å...
- Èñòèíà å, ðàçáèðà ñå - ïðåêúñíà ãî ìðà÷íî Ãàðàòè. - Åäèíñòâåíàòà ðàçëèêà å, ÷å â ìîìåíòà âñè÷êè óìèðàìå.
Ñëåä äóìèòå ìó íàñòúïè ãðîáíà òèøèíà. Õàðêíåñ ñâàëè î÷èëàòà ñè è çàïî÷íà äà ãè áúðøå. Îëñîí èìàøå îùå ïî-áëåä âèä. Ãàðàòè ñúæàëè, ÷å áåøå òàêà ïðÿì, íî ãî áÿõà ÿäîñàëè.
Ïîñëå íÿêîé îòçàä èçâèêà:
- ×óéòå ñå ñàìî êàêâè ãè äðúíêàòå!
Ãàðàòè ñå îáúðíà, óâåðåí ÷å å èçâèêàë Ñòåáèíñ, ìàêàð íèêîãà äà íå áå ÷óâàë ãëàñà ìó. Íî Ñòåáèíñ ìúë÷åøå. Ïîãëåäúò ìó áå ñâåäåí êúì ïúòÿ.
- Ìàé ñå îòíåñîõ íåùî - ïðîìúðìîðè ñè Ãàðàòè, ìàêàð ÷å íå òîé áå îòíåñåí. Îòíåñîõà Çàê. - Íÿêîé äà èñêà êóðàáèéêà?
Òîé ðàçäàäå íà îêîëíèòå êóðàáèéêè. Íàáëèæàâàøå ïåò. Ñëúíöåòî ñÿêàø ñå áå ïîäïðÿëî íàïîëîâèíà çàä õîðèçîíòà. Èëè Çåìÿòà áå ñïðÿëà äà ñå âúðòè. Òðèìàòà èëè ÷åòèðèìà áúðçàöè, êîèòî â íà÷àëîòî ñå îòêúñíàõà ñåãà áÿõà èçîñòàíàëè è ñå íàìèðàõà ñàìî íà ïåòäåñåòèíà ÿðäà îò îñíîâíàòà ãðóïà.
Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å ïúòÿò å íåïðåñòàíåí íèç îò ñòðúìíèíè, áåç íèêàêâè ñïóñêàíèÿ ìåæäó òÿõ. Òúêìî ñè ìèñëåøå, ÷å àêî ïðîäúëæàâàò äà ñå èçêà÷âàò âñå òàêà, òîêó âèæ èì ïîòðÿáâàëè êèñëîðîäíè àïàðàòè è èçâåäíúæ êðàêúò ìó ñå çàïëåòå â çàõâúðëåí íà ïúòÿ êîëàí ñ êîíöåíòðàòè. Òîé ñå îãëåäà èçíåíàäàíî. Êîëàíúò áåøå íà Îëñîí. Ïîäïðÿë ðúöå íà êðúñòà òîé ñå îãëåæäàøå ñ èçíåíàäàíî èçðàæåíèå.
- Àç ãî èçïóñíàõ - ðå÷å òîé. - Èñêàõ äà èçâàäÿ íåùî çà ÿäåíå è èçâåäíúæ ãî èçïóñíàõ - Îëñîí ñå ðàçñìÿ, ñÿêàø äà ïîêàæå êîëêî ãëóïàâà å öÿëàòà ñëó÷êà. Ïîñëå ñìåõúò ìó ñåêíà. - Ãëàäåí ñúì - êàçà òîé.
Ìàéîðúò îáè÷à õîðà, êîèòî ñà ãîòîâè äà ñå ðàçêúñàò çà ïîáåäàòà - íàëè òîâà èì áå êàçàë Îëñîí, ñëåä êàòî ïîëó÷è íîìåðà ñè? Îëñîí âå÷å íÿìàøå âèä, ÷å å ãîòîâ äà ñå ðàçêúñà çà ïîáåäàòà. Ãàðàòè îãëåäà äæîáîâåòå íà íåãîâèÿ êîëàí. Îñòàíàëè ìó áÿõà òðè òóáè÷êè ñ êîíöåíòðèðàíà õðàíà, ïëþñ áèñêâèòèòå è ñèðåíåòî. Ñèðåíåòî áåøå äîñòà èçñúõíàëî.
- Âçåìè - êàçà òîé è ïîäàäå íà Îëñîí ïàð÷å ñèðåíå.
Îëñîí íå îòãîâîðè, íî âçå ñèðåíåòî è ãî èçÿäå.
- Ìóñêåòàð - òîâà áå îòíîâî Ìàêâðàéñ ñ ïîäèãðàâàòåëíàòà ñè óñìèâêà.
Îêîëî ïåò è ïîëîâèíà çäðà÷úò âå÷å áå îñåçàåì. Íÿêîëêî ðàíîáóäíè ñâåòóëêè çàêðúæèõà íàä òÿõ. Â ïîëåòî ñå áå ñïóñíàëà íèñêà ìúãëà, êîÿòî ñå ñòåëåøå ñðåä õðàñòèòå. Íÿêîé îòïðåä ïîïèòà êàêâî ùå ñòàíå àêî â ìúãëàòà ñå çàáëóäè è èçëåçå îò ïúòÿ.
Îòíÿêúäå ìó îòâúðíà íåïîâòîðèìèÿò è íåïðèÿòåí ãëàñ íà Áàðêîâè÷:
- À òè êàê ìèñëèø, òúï÷î?
"×åòèðèìà âå÷å ãè íÿìà - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè. "Áëèçî îñåì ÷àñà è ïîëîâèíà ñà íà ïúò è ñàìî ÷åòèðèìà îòïàäíàëè. Íåùî ñå ðàçìúðäà â ñòîìàõà ìó. "Íÿìà äà óñïåÿ äà íàäæèâåÿ âñè÷êè. ÂÑÈ×ÊÈ íÿìà äà ìîãà. Ìàêàð ÷å, îò äðóãà ñòðàíà, çàùî äà íå óñïåÿ? Âñå íÿêîé ùå óñïåå.
Ñ íàñòúïâàíå íà òúìíèíàòà ðàçãîâîðèòå ïðèòèõíàõà. Òèøèíàòà áåøå ïîäòèñêàùà. Îáâèâàùèÿ ãè ìðàê, ñòåëåùàòà ñå íèñêî ïî çåìÿòà ìúãëà... âñè÷êî òîâà èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî ðåàëíî è ñúùåâðåìåííî íÿêàê ñòðàííî, ÷óæäî, èñêàøå ìó ñå äî íåãî äà å Äæåí, èëè ìàéêà ìó èëè êîÿ äà å æåíà è òîé íåïðåñòàííî ñå ïèòàøå êàêíî âñúùíîñò ïðàâè òóê. Äîðè íå áè ìîãúë äà ñå ïîøåãóâà, ÷å òðÿáâà äà å òúðïåëèâ è ùå íàó÷è, çàùîòî òîâà áåøå ñàìàòà ãîð÷èâà èñòèíà. À è íå áåøå ñàì â òàÿ áúðêîòèÿ. Èìàøå îùå äåâåòäåñåò è ïåò ó÷àñòíèêà â òîçè ãëóïàâ ïàðàä.
Îòíîâî â ñòîìàõà ìó ñå íàäèãíà ëèãàâàòà òîïêà è òîé ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî. Èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å íÿêîé ïðåä íåãî òèõè÷êî ïëà÷å. Ïëà÷úò ñå ÷óâàøå îò èçâåñòíî âðåìå íàñàì, íî íèêîé íå ìó áå îáúðíàë âíèìàíèå - ñÿêàø âèíàãè å áèë ñ òÿõ.
Äî Êàðèáó îñòàâàõà îùå äåñåò ìèëè - òàì ïîíå ùå èìà ñâåòëèíè. Òàçè ìèñúë ìàëêî ãî ïîîáîäðè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà - êàêâî òîëêîâà? Æèâ å è íÿìà íèêàêúâ ñìèñúë äà ñè áëúñêà ãëàâàòà êàêâî ùå ñòàíå. Êàêòî áå êàçàë Ìàêâðàéñ, âñè÷êî å âúïðîñ íà ãëåäíà òî÷êà.
Â øåñò áåç ïåòíàäåñåò ñå ðàçíåñå ïîðåäíèÿ ñëóõ - çà ìîì÷å íà èìå Òðåâèí - åäèí îò âîäà÷èòå, êîéòî ïðåç ïîñëåäíèòå ÷àñîâå âñå ïîâå÷å çàáàâÿë õîä äîêàòî íàé-ñåòíå îñíîâíàòà ãðóïà ãî çàñòèãíàëà. Òðåâèí èìàë äèàðèÿ. Êîãàòî ÷ó òîâà Ãðàðàòè íàïðàâî íå ìîæà äà ïîâÿðâà, íî â ìèãà, â êîéòî çúðíà Òðåâèí ðàçáðà, ÷å å èñòèíà. Ìîì÷åòî âúðâåøå çäðàâî ñòèñíàëî ñ ðúöå êîëàíà íà ïàíòàëîíà ñè. Ïðè âñåêè îïèò äà êëåêíå ïîëó÷àâàøå ïðåäóïðåæäåíèå è Ãàðàòè ñå çà÷óäè, çàùî ïðîñòî íå îñòàâè ëàéíàòà äà ïîòåêàò êàêòî ñè âúðâè. Ïî-äîáðå ìðúñåí, îòêîëêîòî ìúðòúâ.
Òðåâèí âúðâåøå ïðåâèò îäâå - ïî÷òè êàêòî Ñòåáèíñ, êîãàòî ñè ïàçåøå ñàíäâè÷à îò äúæäà - è âñåêè ïúò êîãàòî ñå ñâèâàøå, Ãàðàòè ñå äîñåùàøå ÷å ãî ðàçêúñâà ïîðåäíèÿ áîëåçíåí ñïàçúì. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà îòâðàùåíèå. Íèùî ïðèâëåêàòåëíî íÿìàøå â òàçè ãëåäêà, íèêàêâà òàéíñòâåíîñò. Íèùî ïîâå÷å îò åäíî îáèêíîâåíî ìîì÷å ñ áîëåí êîðåì. Áåøå íåâúçìîæíî äà ñå èçïèòà êàêâîòî è äà áèëî îñâåí îòâðàùåíèå è íÿêàêúâ ñòðàíåí æèâîòèíñêè óæàñ. Óñåòè ÷å è íåãîâèÿ ñòîìàõ ñå ðàçäâèæâà.
Âîéíèöèòå âíèìàòåëíî íàáëþäàâàõà Òðåâèí. Íàáëþäàâàõà è ÷àêàõà. Íàé-íàêðàÿ Òðåâèí ïðèêëåêíà, ïîñëå ïàäíà è òå ãî çàñòðåëÿõà ñúñ ñâàëåíè ïàíòàëîíè. Òðåâèí ñå ïðåòúðêîëè è ñå âòðåí÷è íàìðúùåíî â íåáåòî, ëèöåòî ìó áåøå ãðîçíî è íÿêàê òúæíî. Íÿêîé ïîâúðíà øóìíî è ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Çâóêúò áå îñòúð è íåïðèÿòåí, ñÿêàø ìó ñå êúñàøå ñòîìàõà.
- Ñëåäâàùèÿ ùå å òîÿ - îòáåëÿçà ñ äåëîâè òîí Õàðêíåñ.
- Ìëúêâàé - ïî÷òè ñå çàäàâè Ãàðàòè. - Íå ìîæåø ëè ïðîñòî äà ìëúêíåø?
Íèêîé íå îòãîâîðè. Õàðêíåñ èìàøå çàñðàìåí âèä, òîé îòíîâî çàïî÷íà äà òðèå î÷èëàòà ñè. Ìîì÷åòî, êîåòî ïîâðúùàøå íå áåøå çàñòðåëÿíî.
Ìèíàõà ïîêðàé øóìíà ãðóïà òèíåéäæúðè, êîèòî ñåäÿõà íà áàíêåòà è ñå íàëèâàõà ñ Êîëà. Â ìèãà, â êîéòî çúðíàõà Ãàðàòè âñè÷êè ñòàíàõà è ãî ïîçäðàâèõà ãðúìîãëàñíî. Ãàðàòè ñå ïî÷óâñòâà íåóäîáíî. Åäíî îò ìîìè÷åòàòà èìàøå äîñòà ãîëåìè ãúðäè. Äîêàòî ïîäñêà÷àøå è ìàõàøå ñ ðúêà íåéíèÿò ïðèÿòåë ñå áå âòîðà÷èë â òÿõ è ãè ãëåäàøå êàê ñå äðóñàò. Ãàðàòè ðåøè, ÷å å çàïî÷íàë äà ñòàâà ñåêñ ìàíèàê.
- Áîæå ìîé - âúçêëèêíà Ïèúðñúí. - Âèæòå ñàìî êàêâè çåëêè!
Ãàðàòè ñå ÷óäåøå äàëè å äåâñòâåíà, êàòî íåãî.
Ìèíàõà ïîêðàé åäíà ìàëêî, ïî÷òè êðúãëî åçåðî, çàáóëåíî â ìúãëà. Ïðèëè÷àøå íà çàìúãëåíî îãëåäàëî, îòêúì òàéíñòâåíèòå òðúñòèêè íà îòâúäíèÿ êðàé òðåâîæíî ñå îáàäè ïàòèöà. Çà Ãàðàòè åçåðîòî áåøå åäíî îò íàé-õóáàâèòå íåùà, êîèòî áå âèæäàë ïðåç æèâîòà ñè.
- Àáå ìíîãî ãîëÿì òîÿ ùàò áå - îáàäè ñå îòïðåä Áàðêîâè÷.
- Òîÿ íàïðàâî ìè õîäè ïî íåðâèòå - ðå÷å çàìèñëåíî Ìàêâðàéñ. - Åäèíñòâåíàòà ìè öåë â æèâîòà ùå å äà ãî íàäæèâåÿ.
Îëñîí òèõî øåïíåøå âå÷åðíà ìîëèòâà.
Ãàðàòè ãî ïîãëåäíà ñ ðàçòðåâîæåí âèä.
- Êîëêî ïðåäóïðåæäåíèÿ èìà? - ïîïèòà Ïèúðñúí.
- Íå çíàì âúîáùå äà èìà - ðå÷å Áåéêúð.
- Äà, íî õè÷ íå èçãëåæäà äîáðå.
- Â òîçè ìîìåíò åäâà ëè íÿêîé îò íàñ èçãëåæäà äîáðå - êàçà Ìàêâðàéñ.
Îòíîâî íàñòúïè òèøèíà. Çà ïðúâ ïúò Ãàðàòè ïî÷óâñòâà áîëêà â êðàêàòà. È íå òîëêîâà â êðàêàòà, êîëêîòî â ñòúïàëàòà. Çàáåëÿçà, ÷å íåñúçíàòåëíî å ïî÷íàë äà ñòúïâà íà âúíøíèÿ êðàé íà õîäèëàòà ñè, íî îò âðåìå íà âðåìå îòïóñêàøå öÿëî ñòúïàëî íà ïúòÿ è òîãàâà ïîòðúïâàøå îò áîëêà. Òîé âäèãíà öèïà íà ÿêåòî è îáúðíà ÿêàòà. Âúçäóõúò áåøå âëàæåí è õëàäåí.
- Åé! Âèæòå òàì! - èçâèêà ñ âåñåë ãëàñ Ìàêâðàéñ.
Âñè÷êè îáúðíàõà ãëàâè íà ëÿâî. Ìèíàâàõà ïîêðàé ãðîáèùå íà âúðõà íà çàòðåâåí õúëì. Îáãðàäåíî áå ñ íèñêà, êàìåííà îãðàäà è âúòðå ìúãëàòà ñå ñòåëåøå ñðåä íàäãðîáíèòå êàìúíè. Åäèí àíãåë ñ ïðåêúðøåíî êðèëî ãè ãëåäàøå ñ ïðàçåí ïîãëåä. Íà ñòàðèÿ ðúæäÿñàë ïèëîí, îñòàíàë êîé çíàå îòêîãà, áåøå êàöíàëà âðàíà.
- Åòî ãî è ïúðâîòî ãðîáèùå - êàçà Ìàêâðàéñ. - Îò òâîéòà ñòðàíà å, Ðåé, çíà÷è ãóáèø ïî òî÷êè. Ñïîìíÿø ëè ñè òàçè èãðà?
- Ïðåêàëåíî ìíîãî ãîâîðèø - ïðåñå÷å ãî Îëñîí.
- Êàêâî, íå òè ëè õàðåñâàò ãðîáèùàòà, Õåíðè, ñòàðè ïðèÿòåëþ? Òèõî è óþóòíî ìåñòåíöå, êàêòî áå êàçàë ïîåòúò. Åäèí ÷óäåñåí, íåïðîìîêàåì êîâ÷åã...
- ß ìëúêâàé!
- Àõ íåìèðíèê òàêúâ - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Áåëåãúò ìó îòíîâî áå ïîáëåäíÿë. - Õè÷ íå òè õàðåñâà ìèñúëòà, ÷å ìîæåø äà óìðåø, à? Òàêà ëè å, Îëñîí? Èëè êàêòî áå êàçàë ïîåòúò:  "íå ñìúðòòà, à çàáðàâàòà âå÷íà âúâ ãðîáà å ñòðàøíà". Òîâà ëè òå òðåâîæè, ìàëêèÿ? - Ìàêâðàéñ ïîäå ñ ïðèïîâäèãíàò ãëàñ. - Ïî-âåñåëî, ìîì÷åòà! Ùå ãðåéíàò îòíîâî ñëúí÷åâè äíè...
- Îñòàâè ãî íà ìèðà - êàçà òèõî Áåéêúð.
- Çàùî? Çàåë ñå å äà ñå óáåäè, ÷å íÿìà íèùî ëîøî â òîâà äà ïðèñåäíå çà ìàëêî. È ÷å íÿìà íèùî ëîøî â òîâà äà ëåãíåø è äà óìðåø. Å, íÿìà äà ìó ïîçâîëÿ äà ñå èçìúêíå òàêà ëåñíî.
- Àêî òîé íå óìðå, ùå òðÿáâà äà óìðåø òè - êàçà Ãàðàòè.
- Äà, ñïîìíÿì ñè - îòâúðíà Ìàêâðàéñ è îòíîâî íàäàðè Ãàðàòè ñ ïîäèãðàâàòåëíàòà ñè óñìèâ÷èöà. Ïîñëå èçðàæåíèåòî ìó ñå ïðîìåíè, ëèöåòî ìó ïëàìíà îò ãíÿâ è Ãàðàòè ñå îòäðúïíà, ïî÷òè óïëàøåí. - Òîé å òîçè, êîéòî ãî çàáðàâÿ íåïðåñòàííî. Å òîçè ãëóïàê.
- Íå èñêàì ïîâå÷å äà ó÷àñòâàì - ïðîïëàêà Îëñîí. - Äî ãóøà ìè äîéäå.
- Äà ñè ñêúñàø çàäíèêà - îáúðíà ñå êúì íåãî Ìàêâðàéñ. - Íàëè òàêà ãî êàçà? Ìàéíàòà ìó! Çàùî òîãàâà ïðîñòî íå ëåãíåø è íå óìðåø?
- Îñòàâè ãî íà ìèðà - ïîâòîðè Ãàðàòè.
- Ñëóøàé, Ðåé...
- Íå, òè ñëóøàé. Ñòèãà ìè åäèí Áàðêîâè÷. Îñòàâè ãî äà ñå îïðàâÿ ñàì. Ñïîìíè ñè, íèêàêâè ìóñêåòàðè.
Ìàêâðàéñ ãî ãëåäàøå óñìèõíàò.
- Äîáðå, Ãàðàòè. Ïå÷åëèø.
Îëñîí ìúë÷åøå. Áåøå êîíöåíòðèðàë âíèìàíèåòî ñè äà ãè âäèãà è äà ãè ñïóñêà.
Â øåñò è ïîëîâèíà íàñòúïè ïúëåí ìðàê. Êàðèáó, ñàìî íà øåñò ìèëè îò òÿõ, ñå âèæäàøå êàòî ñëàáî ñèÿíèå íà õîðèçîíòà. Òóê-òàì ñå ñðåùàõà íåòúðïåëèâè çÿïà÷è, êîèòî áÿõà èçëåçëè äà ãè ïîñðåùíàò ïðåä ãðàäà. Îñòàíàëèòå èçãëåæäà ñå áÿõà ïðèáðàëè çà âå÷åðÿ. Ñòóäåíàòà ìúãëà íåïðèÿòíî ùèïåøå êðàêàòà íà Ãàðàòè. Ïðîâèñíàëà áå ìåæäó õúëìîâåòå êàòî îòïóñíàòè ãèðëÿíäè. Â íåáåòî íàä òÿõ çâåçäèòå áëåñòÿõà âñå ïî-ÿðêî, Âåíåðà, Ãîëÿìàòà ìå÷êà. Îòêðàé âðåìå ãî áèâàøå äà ðàçïîçíàâà ñúçâåçäèÿòà. Ïîñî÷è íà Ïèúðñúí Êàñèîïåÿ, íî òîé èçðúìæà íå÷ëåíîðàçäåëíî.
Çàìèñëè ñå çà Äæåí - íåãîâîòî ãàäæå - è ïîñëå ñå ïî÷óâñòâà âèíîâåí, çàäåòî áå öåëóíàë ìîìè÷åòî íà ïúòÿ. Âå÷å íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè êàê èçãëåæäà, íî òîãàâà ãî áå ðàçâúëíóâàëà. Íàé-âúëíóâàùî áå, êîãàòî ÿ ïðèòèñíà îòçàä - êàêâî ëè ùåøå äà ñòàíå, àêî áå ïúõíàë ðúêà ìåæäó êðàêàòà é? Ïðè òàçè ìèñúë óñåòè íàïðåæåíèå â ñëàáèíèòå ñè, êîåòî ãî íàêàðà äà ïîòðúïíå.
Äæåí èìàøå äúëãà ïî÷òè äî ïîÿñà êîñà. Áåøå íà øåñòíàäåñåò. Ãúðäèòå é íå áÿõà òàêà ðàçâèòè êàòî íà ìîìè÷åòî, êîåòî áå öåëóíàë. Äîñòà ÷åñòî ñè áå èãðàë ñ òÿõ. Òîâà ãî ïîáúðêâàøå. Íå ìó ïîçâîëÿâàøå äà ïðàâè ëþáîâ ñ íåÿ è òîé íå çíàåøå êàê äà ÿ íàêàðà. Èñêàøå é ñå, íî íå ìó äàâàøå. Ãàðàòè çíàåøå, ÷å íÿêîè ìîì÷åòà ãè áèâà çà òîâà, çíàÿò êàê äà íàêàðàò åäíî ìîìè÷å äà èì äàäå, íî òîé êàòî ÷å ëè íå óìååøå äà ãî ïðàâè - íÿìàøå äàñòàòú÷íî âîëÿ çà äà ÿ óáåäè. Çà÷óäè ñå êîëêî ëè îò Ó÷àñòíèöèòå ñà äåâñòâåíè. Ãðèáúë áå íàðåêúë Ìàéîðà óáèåö. Äàëè Ãðèáúë áåøå äåâñòâåí? Ðåøè, ÷å ñèãóðíî å.
Íàâëÿçîõà â ãðàíèöèòå íà Êàðèáó. Ïîñðåùíà ãè îãðîìíà òúëïà, âèæäàøå ñå è ìèêðîáóñà íà åäíà òåëåâèçèîííà êîìïàíèÿ. Ïúòÿò áå îãðÿí îò ìîùíè ñâåòëèíè. Ñÿêàø èçâåäíúæ áÿõà ïðèñòúïèëè â ëàãóíà îò òîïëà ñëúí÷åâà ñâåòëèíà.
Åäèí âúçïúëåí ðåïîðòåð îáëå÷åí ñ êîñòþì ñå ïðèñëàì÷è êúì òÿõ è çàïî÷íà äà ïúõà èçäúëæåíèÿ ñè ìèêðîôîí òó â åäèí, òó â äðóã Ó÷àñòíèê. Çàä íåãî ïðèòè÷âàõà äâàìà òåõíèöè, ðàçâèâàéêè äúëãèÿ êàáåë.
- Êàê ñå ÷óâñòâàòå?
- Äîáðå. Ìèñëÿ, ÷å ñå ÷óâñòâàì äîáðå.
- ×óâñòâàòå ëè óìîðà?
- Å, äà, íàëè çíàåòå. Äà. Íî âñå ïàê ñå ÷óâñòâàì äîáðå.
- Êàê ïðåöåíÿâàòå øàíñîâåòå ñè íà òîçè åòàï?
- Àìè, íå çíàì... äîáðè, ìèñëÿ. ×óâñòâàì ñå äîñòà ñèëåí.
Ïîñëå ðåïîðòåðúò çàïèòà åäíî åäðî, ÿêî ìîì÷å íà èìå Ñêðàì êàêâî ìèñëè çà Ãîëÿìàòà ðàçõîäêà. Ñêðàì ñå óõèëè è ðå÷å, ÷å òîâà áèëî íàé-øèáàíîòî íåùî, êîåòî íÿêîãà å âèæäàë. Ðåïîðòåðúò ñå íàìðúùè è äàäå çíàê íà òåõíèöèòå äà ïðåêúñíàò. Åäèí îò òÿõ ìó êèìíà óìîðåíî.
Íå ñëåä äúëãî êàáåëúò ñâúðøè è ðåïîðòåðúò ïîå îáðàòíî êúì ìèêðîáóñà. Òúëïàòà, ïðèâëå÷åíà êàêòî îò òåëåâèçèîííèÿ åêèï, òàêà è îò Ó÷àñòíèöèòå â Äúëãàòà ðàçõîäêà, ðåâåøå åíòóñèàçèðàíî. Òóê òàì ñå èçäèãàõà ïîðòðåòè íà Ìàéîðà ñ îùå íåçàñúõíàëî ïå÷àòàðñêî ìàñòèëî. Îò âðåìå íà âðåìå êàìåðèòå ïîêàçâàõà òúëïàòà è òîãàâà çÿïà÷èòå ðåâÿõà îùå ïî-åíòóñèàçèðàíî è ìàõàõà íà ëåëÿ Áåòè èëè ÷è÷î Ôðåä.
Çàâèõà çàä åäèí úãúë è ìèíàõà ïîêðàé ìàëúê ìàãàçèí. Ñîáñòâåíèêúò, äðåáåí ìúæ ñ áåëè ïàíòàëîíè áå èçâàäèë îòïðåä õëàäèëíà âèòðèíà ñ ðàçõëàäèòåëíè íàïèòêè, íàä êîÿòî âèñåøå íàäïèñ:
Ó×ÀÑÒÍÈÖÈ Â ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ, ÏÎ×ÅÐÏÅÒÅ ÑÅ ÇÀ ÍÀØÀ ÑÌÅÒÊÀ!
ÇÀ ÂÀÑ ÑÅ ÃÐÈÆÈ ÌÀÃÀÇÈÍ "ÈÂ"!
Íàáëèçî áå ñïðÿëà ïîëèöåéñêà êîëà è äâàìà ïîëèöàè îáÿñíÿâàõà òúðïåëèâî íà Èâ - íåùî êîåòî âåðîÿòíî ÷åñòî èì ñå íàëàãàøå, ÷å ïðàâèëàòà íå ïîçâîëÿâàò çðèòåëèòå äà ïîäïîìàãàò ÿïî êàêúâòî è äà áèëî íà÷èí - âêëþ÷èòåëíî ñ ðàçõëàäèòåëíè íàïèòêè Ó÷àñòíèöèòå.
Ìèíàõà ïîêðàé ïå÷àòíèöàòà íà Êàðèáó, ìàñèâíà ìðà÷íà ñãðàäà, èçäèãíàòà íà áðåãà íà ðåêà ñ ìúòíè âîäè. Ðàáîòíèöèòå ñå áÿõà íàðåäèëè ïîêðàé îãðàäàòà è ãè ïîçäðàâÿâàõà îêóðàæàâàùî. Êîãàòî êðàé òÿõ ìèíàâàøå ïîñëåäíèÿ Ó÷àñòíèê - Ñòåáèíñ - çàçâó÷à ñâèðêà è âñè÷êè ñå âòóðíàõà êúì ðàáîòíèòå ñè ìåñòà.
- Òåáå ïèòà ëè òå? - èçðúìæà íå÷èé ãëàñ äî Ãàðàòè. Òîé ñå îáúðíà óìîðåíî è ïîãëåäíà êúì Ãàðè Áàðêîâè÷.
- Êîé è êàêâî äà ìå å ïèòàë?
- Ðåïîðòåðúò áå, òúï÷î. Ïèòà ëè òå êàê ñå ÷óâñòâàø?
- Íå, íå ñòèãíà äî ìåí - èñêàøå ìó ñå ÷àñ ïî-ñêîðî Áàðêîâè÷ äà ñå ìàõíå. Èñêàøå ìó ñå ÷àñ ïî-ñêîðî äà èç÷åçíå áîëêàòà â õîäèëàòà.
- À ìåíå ìå ïîïèòà - êàçà Áàðêîâè÷. - È çíàåø ëè êàêâî ìó êàçàõ?
- Õì.
- Êàçàõ ìó, ÷å ñå ÷óâñòâàì ñòðàõîòíî - ðå÷å ïðåäèçâèêàòåëíî Áàðêîâè÷. Øàïêàòà ïðîäúëæàâàøå äà ñå ïîêëàùà îò çàäíèÿ ìó äæîá. - Êàçàõ ìó, ÷å ñå ÷óâñòâàì ñèëåí. Êàçàõ ìó, ÷å ñúì ãîòîâ äà êðà÷à âå÷íî. È çíàåø ëè êàêâî îùå ìó êàçàõ?
- Î, ùî íå ìëúêíåø? - èçïúøêà Ïèúðñúí.
- Êîé òå ïèòà ïúê òåáå, ãðîçåí äúëãó÷ òàêúâ? - îòâúðíà Áàðêîâè÷.
- Ìàõàé ñå - íàìåñè ñå Ìàêâðàéñ. - Áîëè ìå ãëàâàòà îò òåá.
Áàðêîâè÷ ñå îòäðúïíà ñ îáèäåíî èçðàæåíèå, èçáúðçà íàïðåä è ñãðàá÷è Êîëè Ïàðêúð.
- Ïèòà ëè òå êàê...
- Ðàçêàðàé ñå îòòóê ïðåäè äà îòêúñíà ñîïîëèâèÿ òè íîñ è äà òå íàêàðàì äà ãî èçÿäåø - îçúáè ñå Êîëè Ïàðêúð. Áàðêîâè÷ áúðçî ñå îòäàëå÷è îò íåãî. Çà Êîëè Ïàðêúð ñå ãîâîðåøå, ÷å å ãàäíî êîïåëå.
- Êàòî ãî ñëóøàì è ìè èçáèâàò ÷èâèéòå - êàçà Ïèúðñúí.
- Äðàãî ùå ìó å äà ãî íàó÷è - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Òîâà ìó äîñòàâÿ óäîâîëñòâèå. Îñâåí òîâà å êàçàë íà ðåïîðòåðà, ÷å ñìÿòà äà òàíöóâà íà ãðîáîâåòå íè. Ñèãóðåí ñúì ÷å òàêà ùå ñòàíå. Òàçè ìèñúë ìó äàâà ñèëè äà õîäè.
- Ñëåäâàùèÿò ïúò, êîãàòî ñå ïðèáëèæè êúì ìåí ùå ìó ïîäëîæà êðàê - íàìåñè ñå ñ îòïàäíàë ãëàñ Îëñîí.
- Òö-òö - êàçà Ìàêâðàéñ. - Ïðàâèëî íîìåð 8: "Íå ïðå÷è íà äðóãèòå Ó÷àñòíèöè."
- Çíàåø êàêâî ìîæåø äà íàïðàâèø ñ òâîåòî Ïðàâèëî - îòâúðíà ñ íåìîùíà óñìèâêà Îëñîí.
- Âíèìàâàé - óõèëè ñå íà ñâîé ðåä Ìàêâðàéñ - ÷å íåùî âçå äà ñòàâàø îïàñåí.
Îêîëî ñåäåì òåìïîòî, êîåòî áå ñïàäíàëî ïî÷òè äî äîëíàòà ãðàíèöà, îòíîâî çàïî÷íà äà ñå ïîêà÷âà. Áåøå ñòóäåíî è áúðçèÿ âúðâåæ çàãðÿâàøå òÿëîòî. Ïúòÿò ñâè êúì øèðîê íàäëåç, ïî êîéòî ìèíàâàøå ìàãèñòðàëàòà è íÿêîëêî çÿïà÷è, ñåäíàëè ïîä ãîëÿì ñòúêëåí íàâåñ ãè ïîñðåùíàõà ñ ðàäîñòíè âèêîâå, ïðåêúñâàíè îò ëàêîìî õðóïêàíå íà ïóêàíêè.
- Íÿìà ëè äà ñå ïðèñúåäèíèì êúì ìàãèñòðàëàòà íÿêúäå ïî-íàòàòúê? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Â Îëäòàóí - êàçà Ãàðàòè. - Ñëåä îêîëî ñòî è äâàäåñåò ìèëè.
Õàðêíåñ ïîäñâèðíà ñúñ ñòèñíàòè çúáè.
Íå ñëåä äúëãî ñòèãíàõà öåíòúðà íà Êàðèáó. Îò ñòàðòà ãè äåëÿõà ÷åòèðèäåñåò è ÷åòèðè ìèëè.
×åòâúðòà ãëàâà
"Íàé-âúëíóâàùà ùå å îíàçè òåëåâèçèîííà èãðà, â êîÿòî çàãóáèëèÿò ãóáè æèâîòà ñè"
×úê Áàðèñ
Ñúçäàòåë íà òåëåâèçèîííè èãðè
Àâòîð è âîäåù íà ïðîãðàìàòà "Ãîíã-øîó"
Âñè÷êè áÿõà ðàçî÷àðîâàíè îò Êàðèáó.
Ïî íèùî íå ñå îòëè÷àâàøå îò Ëàéìñòîóí.
Òúëïàòà áåøå ïî-ãîëÿìà, íî èíà÷å òîâà áåøå ïîðåäíîòî ìàëêî ïðîâèíöèàëíî ãðàä÷å - íÿêîëêî ìàãàçèíà, åäíà-äâå áåíçèíîñòàíöèè, òúðãîâñêè öåíòúð, â êîéòî, àêî ñå ñúäåøå ïî ðàçëåïåíèòå íàâñÿêúäå îáÿâè âúðâåøå "ÍÀØÀÒÀ ÑÅÇÎÍÍÀ ÐÀÇÏÐÎÄÀÆÁÀ Ñ ÍÀÌÀËÅÍÈ ÖÅÍÈ", è ïàðê, ñ íÿêàêúâ âîåíåí ìåìîðèàë. Ìèíèàòþðåí ó÷èëèùåí äóõîâ îðêåñòúð ãè ïîñðåùíà ñ Íàöèîíàëíèÿ õèìí, ïîñëå çëîáíî èçñâèðè íÿêîëêî ìàðøà è çàâúðøè ïðîãðàìàòà ñ åäíî áîéêî èçïúëíåíèå íà "Íàïðåä êúì Ïðåòîðèÿ".
Îòíîâî ñå ïîÿâè æåíàòà, êîÿòî áå âäèãíàëà øóì íà êðúñòîïúòÿ ïî-ðàíî ïðåç äåíÿ. Ïðîäúëæàâàøå äà òúðñè ñâîÿ Ïúðñè. Òîçè ïúò äîðè óñïÿ äà ñå ïðîìúêíå ïðåç ïîëèöåéñêèÿ êîðäîí è çàòè÷à ïî ïúòÿ. Ðàçáëúñêà âúðâÿùàòà íàáëèçî ãðóïà ìîì÷åòà è áåç äà èñêà ñúáîðè åäíî îò òÿõ. Ðåâåøå ñ öÿëî ãúðëî íà Ïúðñè äà ñå âúðíå ó äîìà. Âîéíèöèòå âäèãíàõà êàðàáèíè è çà ìèã âñè÷êè ñè ïîìèñëèõà, ÷å ìàéêàòà íà Ïúðñè ùè ïîëó÷è ñâîÿ êàðòîí çà íàìåñà. Íî åäíî îò ÷åíãåòàòà ÿ ñãðàá÷è îòçàä è óñïÿ äà ÿ èçâëå÷å ñðåä òúëïàòà. Ïðèñåäíàë íà âàðåë ñ íàäïèñ "ÏÀÇÅÒÅ ×ÈÑÒ ÌÅÉÍ!", åäèí ìàë÷óãàí äúâ÷åøå çàìèñëåíî õîòäîã è ãëåäàøå êàê ïîëèöàèòå íàòèêâàò ìàéêàòà íà Ïúðñè â ïàòðóëíàòà êîëà. Âñúùíîñò, ìàéêàòà íà Ïúðñè ñè îñòàíà åäèíñòâåíîòî çíàìåíàòåëíî ñúáèòèå äîêàòî ïðåìèíàâàõà Êàðèáó.
- Êàêâî ñëåäâà ñëåä Îëäòàóí, Ðåé? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Äà íå ñúì òè õîäåùà êàðòà - ðå÷å ðàçäðàçíåíî Ãàðàòè. - Áàíãîð, ñòðóâà ìè ñå. Ïîñëå Îóãþñòà... Ïîñëå Êèòúðè è ùàòñêàòà ãðàíèöà, íà îêîëî òðèñòà è òðèäåñåò ìèëè îòòóê. Ïðèáëèçèòåëíî. Å? Ùå ìå îñòàâèø ëè íà ìèðà?
- Òðèñòà è òðèäåñåò ìèëè! - ïîäñâèðíà íÿêîé.
- Íàïðàâî íå å çà âÿðâàíå - îòáåëÿçà ïîìðúêíàëî Õàðêíåñ.
- Öÿëàòà òàÿ èñòîðèÿ íå å çà âÿðâàíå - êàçà Ìàêâðàéñ. - ×óäÿ ñå, êúäå ëè ñå å ñêðèë Ìàéîðà?
- Óäàðèë ãî å íà æèâîò â Îóãþñòà.
Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà è Ãàðàòè îòáåëÿçà ñ èçíåíàäà, ÷å ñàìî çà äåñåò ÷àñà Ìàéîðúò ñå å ïðåâúðíàë îò Áîã â ìàìîí+.
Îñòàíàëè áÿõà äåâåòäåñåò è ïåò. Íî äîðè è òîâà íå áå íàé-ëîøîòî. Íàé-ëîøîòî áåøå, êîãàòî íåâîëíî ñè ïðåäñòàâÿøå, ÷å Ìàêâðàéñ èëè Áåéêúð ïîëó÷àâàò êàðòîí. Èëè Õàðêíåñ, ñ íåãîâàòà ãëóïàâà ôèêñèäåÿ äà íàïèøå êíèãà. Òîé ñå ïîñòàðà äà ïðîãîíè îò óìà ñè òåçè îïàñíè ìèñëè.
Âåäíàãà ùîì îòìèíàõà Êàðèáó ïúòÿò îïóñòÿ. Îò âðåìå íà âðåìå ïîäìèíàâàõà íÿêîå ïðàçíî êðúñòîâèùå è ïîñëå äúëãî êðà÷åõà â ìèãàùàòà ñâåòëèíà íà ñâåòîôàðèòå. Äàëå÷ â ïîëåòî èçñâèðè âëàê. Ëóíàòà îñâåòÿâàøå ñ ìåêî ñèÿíèå îáâèòîòî â ìúãëà ïîëå è ìó ïðèäàâàøå òàéíñòâåí è çàãàäú÷åí âèä.
Ãàðàòè îòïè ãëúòêà âîäà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 12! Ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå 12!
Íîìåð 12 áåøå ìîì÷å íà èìå Ôåíòúð, êîåòî íîñåøå ñóâåíèðíà ôàíåëêà ñ íàäïèñ: "ÀÇ ÑÅ ÂÎÇÈÕ ÍÀ ËÈÔÒÀ ÄÎ ÏËÀÍÈÍÀ ÂÀØÈÍÃÒÎÍ". Ôåíòúð íåðâíî îáëèçâàøå óñòíè. Íÿêîé èì îáÿñíè, ÷å ïðåäè èçâåñòíî âðåìå ìó ñå ñõâàíàë êðàêà. Ãàðàòè íå ïî÷óâñòâà ïî÷òè íèùî, êîãàòî äåñåòèíà ìèíóòè ïî-êúñíî ãî çàñòðåëÿõà. Áåøå ïðåêàëåíî óìîðåí. Êîãàòî çàîáèêàëÿøå òðóïà íà ìîì÷åòî âèäÿ íåùî äà ïðîáëÿñâà â øåïàòà ìó. Áåøå ìåäàë "Ñåéíò Êðèñòîôúð".
- Àêî ñå èçìúêíà æèâ îòòóê, - ïîäå íåîêàêâàíî Ìàêâðàéñ - çíàø ëè êàêâî ñúì íàìèñëèë äà íàïðàâÿ?
- Êàêâî? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Ùå ëúñêàì ïðú÷êàòà äîêàòî ìè ïîñèíåå îíàÿ ðàáîòà. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå ñúì ñå ÷óâñòâàë ïî-âúçáóäåí.
- Íàèñòèíà ëè? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Àáñîëþòíî - óâåðè ãî Ìàêâðàéñ. - Ñèãóðíî è íà òåá ùÿõ äà ñúì òè íàâèò, Ðåé, àêî íå áåøå òîëêîâà áðàäÿñúë.
Ãàðàòè ñå èçñìÿ.
- Êðàñèâèÿò ïðèíö, åòî êîé ñúì àç - ïðîäúëæè Ìàêâðàéñ. Òîé áàâíî âäèãíà ðúêà è äîêîñíà áåëåãà íà ëèöåòî ñè. - Ëèïñâà ìè ñàìî Ñïÿùàòà êðàñàâèöà. Ãîòîâ ñúì äà ÿ ñúáóäÿ ñ íàé-ñòðàñòíàòà öåëóâêà íà ñâåòà è ïîñëå äâàìàòà ùå ïðåïóñêàìå äî êðàÿ íà ñâåòà. Èëè ïîíå äî ñëåäâàùèÿ "Õîëèäåé èí".
- Ùå âúðâèòå - ïîïðàâè ãî áåççâó÷íî Îëñîí.
- À?
- Ùå âúðâèòå äî êðàÿ íà ñâåòà.
- Äîáðå äå, ùå âúðâèì äî êðàÿ íà ñâåòà - ñúãëàñè ñå Ìàêâðàéñ. - È â äâàòà ñëó÷àÿ ëþáîâòà íè ùå áúäå èñòèíñêà. Âÿðâàø ëè â èñòèíñêàòà ëþáîâ, ñêúïè Õåíê?
- Âÿðâàì â çäðàâîòî ÷óêàíå - ðå÷å Îëñîí è Àðò Áåéêúð èçáóõíà â ñìÿõ.
- Àç âÿðâàì â èñòèíñêàòà ëþáîâ - êàçà Ãàðàòè è â ñúùèÿ ìèã ñúæàëè çà äóìèòå ñè. Ïðîçâó÷àõà íàèâíî.
- À èñêàø ëè äà íàó÷èø çàùî àç íå âÿðâàì? - ïîïèòà Îëñîí. Òîé ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè è ìó ñå óõèëè èçìú÷åíî. - Ïîïèòàé Ôåíòúð. Ïîïèòàé Çàê. Òå ùå òè îòãîâîðÿò.
- Íèêàê íå ìè õàðåñâà òîâà îòíîøåíèå - ïîðèöà ãî Ïèúðñúí. Èçñêî÷èë áå íåíàäåéíî îò òúìíèíàòà è ñåãà êðà÷åøå ñ òÿõ. Ïèúðñúí íàêóöâàøå, íå òåæêî, íî âñå ïàê ñå çàáåëÿçâàøå.
- Çàùî íå? - êàçà Ìàêâðàéñ. Òîé ïîìèñëè è äîáàâè ñ òàéíñòâåí ãëàñ: - Íèêîé íå îáè÷à ìúðòâèòå.
- Åäãàð Àëúí Ïî ãè å îáè÷àë - ðå÷å Áåéêúð. - Â ó÷èëèùå ïèñàõ äîêëàä çà íåãî è â ìàòåðèàëèòå, êîèòî èçïîëçâàõ ñå êàçâàøå, ÷å èìàë ñêëîííîñò êúì íåêðî...
- Íåêðîôèëèÿ - äîâúðøè Ãàðàòè.
- Äà. Òî÷íî òàêà.
- Òîâà ïúê êàêâî å? - ïîïèòà Ïèúðñúí.
- Òîâà îçíà÷àâà, ÷å èçïèòâàø æåëàíèå äà ñïèø ñ óìðÿëà æåíà - îáÿñíè Áåéêúð. - Èëè óìðÿë ìúæ, àêî ñè æåíà.
- Èëè àêî ñè ïëîä - ïîäõâúðëè Ìàêâðàéñ.
- Êàê, ïî äÿâîëèòå, ñòèãíàõìå äîòóê? - èçïúøêà Îëñîí. - Íÿêîé ìîæå ëè äà ìè êàæå êàê ñòàíà òàêà, ÷å âçåõìå äà ñè ãîâîðèì çà ÷óêàíå ñ ìúðòúâöè? Òîâà å óæàñíî ãàäíî.
- Çàùî íå? - ðå÷å íå÷èé áîäúð, áàñîâ ãëàñ. Ïðèíàäëåæåøå íà Åéáðúõàì, íîìåð 2. Áåøå åäðî íà âèä ìîì÷å, êàòî õîäåøå ñå ïîêëàùàøå ñÿêàø âñåêè ìèã ùå ìó ñå ðàçêà÷àò ñòàâèòå. - Ìèñëÿ, ÷å íÿìà íèùî ëîøî â òîâà äà ñè ïîãîâîðèì çà ñåêñóàëíèÿ æèâîò â îòâúäíèÿ ñâÿò.
- Àç èçáèðàì Ìåðëèí Ìîíðî - ñúîáùè Ìàêâðàéñ. - À òè , ñòàðè ïðèÿòåëþ, ìîæåø äà âçåìåø Åëèúíúð Ðóçâåëò.
Åéáðúõúì ìó ïîêàçà ñðåäåí ïðúñò. Íÿêúäå íàïðåä åäèí îò âîéíèöèòå îòïðàâè ïðåäóïðåæäåíèå.
- Ñàìî çà ìèã. Ïî÷àêàéòå ñàìî çà ìèã - çàãîâîðè ñ òèõ ãëàñ Îëñîí, ñÿêàø ñ ìúêà ïîäáèðàøå èçðàçèòå ñè. - Âñè÷êè íåïðåñòàííî èçëèçàòå èçâúí òåìàòà. Àìà ñúâñåì.
- "Òðàíñöåäåíòíèÿ ñìèñúë íà ëþáîâòà" - ëåêöèÿ îò âèäíèÿ ïðîôåñîð è ñïåöèàëèñò ïî åòèîïñêà ïîëîâà êóëòóðà Õåíðè Îëñîí - îáÿâè Ìàêâðàéñ. - Àâòîð íà ïðî÷óòîòî ïðîèçâåäåíèå "Êàòî ðàçöúôíàëà â ðúêàòà ìè ïðàñêîâà" è ðåäèöà äðóãè...
- Ñïðè! - èçâèêà Îëñîí. Ãëàñúò ìó ðåæåøå êàòî ñòðîøåíî ñòúêëî. - Ñïðè çà ñåêóíäà, ïðîêëåò äà ñè! Ëþáîâòà å èçìàìà! Ëþáîâòà å íèùî! Åäíà ãîëÿìà, òëúñòà íóëà! ßñíî ëè òè å?
Íèêîé íå îòãîâîðè. Ãàðàòè ãëåäàøå íàïðåä, êúäåòî ÷åðíèòå êàòî âúãëåí õúëìîâå ñå èçäèãàõà êúì îáñèïàíîòî ñúñ çâåçäè íåáå. ×óäåøå ñå äàëè íå äîëàâÿ ïúðâèòå ñèìïòîìè çà ñõâàùàíå íà ìóñêóë â àðêàòà íà ëÿâîòî ñè ñòúïàëî. "Èñêàì äà ñåäíà" - ïîìèñëè ñè ñ ðàçäðàçíåíèå òîé. "Ïî äÿâîëèòå âñè÷êî! Èñêàì äà ñåäíà!"
- Ëþáîâòà å åäíà ãîëÿìà ôàëøèôèêàöèÿ! - ïðîäúëæàâàøå äà íàñòîÿâà Îëñîí. - Èìà òðè ãîëåìè èñòèíè íà òîçè ñâÿò è òå ñà - ÿêî õàïâàíå, ÿêî ÷óêàíå è ÿêî ñðàíå è òîâà å âñè÷êî! Êîãàòî îòèäåòå ïðè Ôåíòúð è Çàê...
- Ìëúêâàé - îáàäè ñå íÿêîé ñ óìîðåí ãëàñ. Ãàðàòè çíàåøå, ÷å å Ñòåáèíñ. Íî êîãàòî ïîãëåäíà íàçàä Ñòåáèíñ âñå òàêà ãëåäàøå íàäîëó è êðà÷åøå ïî ëåâèÿ êðàé íà øîñåòî.
Âèñîêî íàä òÿõ ïðåëåòÿ ðåàêòèâåí ñàìîëåò è ðàçïîðè íîùíîòî íåáå ñ äúëãà ïåðåñòà ëèíèÿ. Äîñòàòú÷íî íèñêî áåøå çà äà âèäÿò ñâåòëèíèòå, åäíàòà ìèãàøå â æúëòî, äðóãàòà - çåëåíî. Áåéêúð îòíîâî ñè ïîäñâèðêâàøå. Ãàðàòè îòïóñíà óìîðåíî êëåïà÷è. Êðàêàòà ìó êàòî ÷å ëè âúðâÿõà îò ñàìî ñåáå ñè.
Ñòîðè ìó ñå, ÷å çàïî÷âà äà ãóáè êîíòðîë íàä ñâîÿ óíåñåí â äðÿìêà óì. Îòêúñëå÷íè ìèñëè ñè èãðàåõà íà ãîíåíèöà â ãëàâàòà ìó. Ñïîìíè ñè çà ïðèñïèâíàòà èðëàíäñêà ïåñíè÷êà, êîÿòî ìó ïååøå ìàìà, êîãàòî áåøå ñúâñåì ìàëúê... íåùî çà áðúíêè è ìèäè... Ëèöåòî é, ãîëÿìî è êðàñèâî, êàòî ëèöå íà àêòðèñà îò åêðàíà. Çàâëàäÿ ãî æåëàíèå äà öåëóâà òîâà ëèöå, äà ãî îáè÷à - çàâèíàãè. Êîãàòî ïîðàñíå ùå ñå îæåíè çà íåÿ.
Ïîñëå ïðåä î÷èòå ìó èçïëóâà óñìèõíàòîòî ñëàâÿíñêî ëèöå íà Äæåí, ñ ÷åðíà, ñïóñíàòà ñâîáîäíî íàäîëó êîñà. Ïîä êúñàòà ïëàæíà ðîêëÿ íîñåøå áàíñêè, îòèâàõà äà ñå êúïÿò íà Ðåéä áè÷. Ãàðàòè íîñåøå êúñè äúíêîâè ïàíòàëîíêè.
Ïîñëå Äæåí èç÷åçíà è íà íåéíî ìÿñòî ñå ïîÿâè Äæèìè Îóåíñ, ìîì÷åòî îò ñúñåäíèÿ äâîð. Ãàðàòè áåøå íà ïåò è Äæèìè ñúùî áåøå íà ïåò è ìàéêàòà íà Äæèìè òúêìî ãè áå õâàíàëà ÷å èãðàÿò íà ÷è÷î Äîêòîð â ïÿñú÷íèêà çàä òÿõíàòà êúùà. Áÿõà ñãàôèëè - òàêà èì êàçàõà, ÷å ñà ñãàôèëè. Ìàéêàòà íà Äæèìè ïîâèêà íåãîâàòà è ìàéêà ìó äîéäå, îòâåäå ãî â íåéíàòà ñïàëíÿ è ïîñëå ãî ïîïèòà äàëè ùå ìó õàðåñà, àêî ãî íàêàðà äà ìèíå ãîë ïî óëèöàòà. Öåëèÿò òðåïåðåøå îò ñðàì, óæàñåí ñðàì. Ïîñëå çàïî÷íà äà ïëà÷å è äà ÿ ìîëè äà íå ãî èçêàðâà íà óëèöàòà ãîë... è äà íå êàçâà íà áàùà ìó.
Âå÷å å íà ñåäåì. Äâàìàòà ñ Äæèìè ñå âçèðàò ïðåç ìðúñíèÿ ïðîçîðåö íà åäèí ñêëàä çà ñòðîèòåëíè ìàòåðèàëè - íà ñòåíàòà âúòðå èìà îêà÷åí êàëåíäàð ñ ãîëè æåíè. È äâàìàòà çíàÿò êàêâî ãëåäàò, ìàêàð îùå äà íå ðàçáèðàò çàùî, òåëàòà èì ñå íàïðÿãàò îò íÿêàêâà íåÿñíà, ìú÷èòåëíà áîëêà. Áîëêà ïî íåùî. Åäíà îò æåíèòå å ðóñîêîñà õóáàâèöà, çàìåòíàëà ïðîçðà÷åí âîàë îêîëî ãîëèòå ñè áåäðà è äâàìàòà äúëãî âðåìå íå îòêúñâàò î÷è îò òîçè âîàë. Ñïîðÿò êàêâî ñå êðèå ïîä íåãî. Äæèìè êàçâà, ÷å å âèæäàë ìàéêà ñè ãîëà. Êàçâà, ÷å çíàå êàêâî ñå êðèå îòäîëó. Äæèìè êàçâà, ÷å å êîñìàòî è ñöåïåíî ïî ñðåäàòà. Íî òîé íå èñêà äà âÿðâà íà Äæèìè, çàùîòî òîâà, êîåòî Äæèìè êàçâà å îòâðàòèòåëíî.
È äâàìàòà ñà ñúãëàñíè â åäíî, ÷å æåíèòå ñà ðàçëè÷íè îò ìúæåòå â òàçè îáëàñò è ïðåêàðâàò ñëåäîáåäà â îáñúæäàíå íà òîçè âúïðîñ, äîêàòî ñå áîðÿò ñ äîñàäíèòå êîìàðè. Ãàðàòè óñåùà, áóêâàëíî óñåùà â äðÿìêàòà-ïîëóñúí, ÷å èìà áîëåçíåíî ñèëíà åðåêöèÿ.
Íà ñëåäâàùàòà ãîäèíà, äîêàòî ñè èãðàåõà íà ñòðàæàðè è àïàøè Ãàðàòè óäàðè Äæèìè Îóåíñ â óñòàòà ñ ïðèêëàäà íà âúçäóøíàòà ñè ïóøêà è â áîëíèöàòà ìó ñëîæèõà ÷åòèðè øåâà íà ãîðíàòà óñòíà. Ãîäèíà ïî-êúñíî ñå ïðåìåñòèõà. Íå èñêàøå äà óäðÿ Äæèìè â óñòàòà. Áåøå ñëó÷àéíî. Àáñîëþòíî ñèãóðåí áåøå, ÷å å òàêà, ìàêàð ÷å âå÷å çíàåøå, ÷å Äæèìè å áèë ïðàâ, çàùîòî áå âèäÿë ìàéêà ñè ãîëà (òîâà ñúùî áåøå ñòàíàëî ñúâñåì ñëó÷àéíî). Äîëó íàèñòèíà áÿõà êîñìàòè. Êîñìàòè è ñ öåïêà.
Øøøøò, íå å òèãúð, ìèëè ìîé, ñàìî òâîÿ ìå÷î ïóõ, íå âèæäàø ëè?... Áðúíêè è ìèäè÷êè... ìàìà òå îáè÷à, ìîì÷åòî ìè... øøøò... çàñïèâàé...
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
Íÿêîé çàáè ëàêúò â ðåáðàòà ìó.
- Çà òåáå ñòàâà äóìà, ìîì÷å. Ñúáóäè ñå - íàñðåùà ìó ñå õèëåøå Ìàêâðàéñ.
- Êîëêî å ÷àñà? - ïîïèòà ïðåñèïíàëî Ãàðàòè.
- Îñåì è ïîëîâèíà.
- Íî çíà÷è ñúì...
- Çàäðÿìàë ïðåäè ÷àñîâå - äîâúðøè Ìàêâðàéñ. - Ïîçíàòî ìè å òîâà ÷óâñòâî.
- Äà, ìàé å òàêà.
- Âñè÷êî å îò óìúò òè - îáÿñíè Ìàêâðàéñ. - Äàâà ñè ïî÷èâêà. Äå äà ìîæåõà è êðàêàòà íè, à?
Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ñïîìåíèòå ñà êàòî íà÷åðòàíà â ïðàõòà ëèíèÿ. Êîëêîòî ïî-íàçàä ñå âðúùàø, òîëêîâà ïî-òðóäíî å äà ñå ðàçëè÷è òàçè ëèíèÿ. Äîêàòî íàé-íàêðàÿ îñòàíå ñàìî ðàâåí ïÿñúê è ÷åðíàòà äóïêà, îò êîÿòî ñè ñå ïîÿâèë. Äîíÿêúäå ñïîìåíèòå ñà êàòî ïúòÿ. Òóê, â òîçè ìîìåíò âñè÷êî å ðåàëíî è èñòèíñêî, íî ïúòÿò îò äåâåò òàçè ñóòðèí å íÿêúäå äàëå÷ íàçàä è ñúâñåì íåçíà÷èòåëåí.
Äúëãàòà ðàçõîäêà ïðîäúëæàâàøå âå÷å áëèçî ïåòäåñåò ìèëè. Ðàçíåñå ñå ñëóõúò, ÷å òî÷íî íà ïåòäåñåòàòà ìèëÿ ãè ÷àêàë Ìàéîðúò ñúñ ñâîÿ íåèçìåíåí äæèï, çà äà ïðîèçíåñå òúðæåñòâåíà ðå÷. Ãàðàòè ðåøè, ÷å òîâà å ïîðåäíàòà êîíñêà ôúøêèÿ.
Çàèçêà÷âàõà ñå ïî äúëúã è äîñòà ñòðúìåí ñêëîí è Ãàðàòè ñå èçêóøè äàëè äà ñè ñâàëè ÿêåòî. Ðåøè äà íå ãî ñâàëÿ. Âìåñòî òîâà ãî ðàçêîï÷à, îáúðíà ñå è áëèçî ìèíóòà êðà÷è çàäíåøêîì. Çàä òÿõ ìúæäóêàõà ñâåòëèíèòå íà Êàðèáó è òîé ñè ñïîìíè çà æåíàòà íà Ëîò, êîÿòî ïîãëåäíàëà íàçàä è ïîñëå ñå ïðåâúðíàëà â ñòúëá îò ñîë.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47! Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå 47!
Íà Ãàðàòè ìó òðÿáâàõà íàêîëêî ñåêóíäè çà äà îñúçíàå, ÷å ñòàâà äóìà çà íåãî. Èçâåäíúæ îòíîâî çàïî÷íà äà èçïèòâà ñòðàõ. Ñåòè ñå çà áåçèìåííîòî ìîì÷å, êîåòî óìðÿëî çàùîòî òâúðäå ÷åñòî çàáàâÿëî. Äàëè è ñ íåãî íå ñòàâàøå ñúùîòî?
Îãëåäà ñå. Ìàêâðàéñ, Õàðêíåñ, Áåéêúð è Îëñîí ñå áÿõà âòðåí÷èëè â íåãî. Îëñîí íàïðàâî ñå áåøå îïóëèë. Â ìðàêà ñúâñåì ÿñíî ñå âèæäàøå íàïðåãíàòîòî ìó ëèöå. Îëñîí áåøå íàäæèâÿë âå÷å øåñòèìà. Èñêàøå äà ïðåâúðíå Ãàðàòè â ùàñòëèâèÿò ñåäìè. Èñêàøå Ãàðàòè äà óìðå.
- Êàêâî ñè ñå îöúêëèë, áå? - ïîïèòà ãî ðàçäðàçíåíî Ãàðàòè.
- Íèùî - îòâúðíà Îëñîí è ïëúçíà ïîãëåä âñòðàíè. - Íÿìà íèùî.
Ãàðàòè çàêðà÷è óâåðåíî, êàòî ðàçìàõâàøå ðúöå. Áåøå äåâåò áåç äâàéñåò. Â åäèíàäåñåò áåç äâàéñåò - íà îêîëî îñåì ìèëè ïî-íàäîëó ïî ïúòÿ - îòíîâî ùå å ÷èñò. Èçïèòâàøå íàëóäíè÷àâîòî æåëàíèå äà ñå ðàçâèêà, ÷å ìîæå äà ãî íàïðàâè, ÷å íÿìà íóæäà äà ñå ðàçíàñÿ ñëóõúò çà íåãî, ÷å íÿìà äà èì äîñòàâè óäîâîëñòâèåòî äà ïîëó÷è êàðòîí... ïîíå çàñåãà.
Íèñêàòà ìúãëà çàïî÷íà äà ñå ñòåëå è ïî ïúòÿ. Î÷åðòàíèÿòà íà ìîì÷åòàòà ïëóâàõà èç íåÿ êàòî òúìíè îñòðîâè. Íà ïåòäåñåòàòà ìèëÿ îò íà÷àëîòî íà Ðàçõîäêàòà ïðåìèíàõà ïîêðàé åäèí ìàëúê, èçîñòàâåí ãàðàæ ñ ðúæäÿñàëà áåíçèíîâà ïîìïà îòïðåä. Íå áåøå íèùî ïîâå÷å îò åäíî íåÿñíî î÷åðòàíèå â ìúãëàòà. Åäèíñòâåíàòà ñâåòëèíà èäâàøå îò ôëóîðåñöåíòíèòå ëàìïè íà òåëåôîííàòà áóäêà íàáëèçî. Ìàéîðúò íå ñå ïîÿâè. Íèêîé íå ñå ïîÿâè.
Ïúòÿò íàïðàâè øèðîê çàâîé è ïðåä òÿõ èçíèêíà ãîëÿìà æúëòà òàáåëà. Îùå ïðåäè äà ñòèãíàò äî íåÿ, âå÷å ñå áå ðàçíåñúë ñëóõúò, íî Ãàðàòè ìîæà äà ïðî÷åòå ñàì êàêâî ïèøå:
ÑÒÐÚÌÅÍ ÑÊËÎÍ. ÊÀÌÈÎÍÈÒÅ ÄÀ ÏÐÅÌÈÍÀÒ ÍÀ ÏÎ-ÍÈÑÊÀ ÏÐÅÄÀÂÊÀ.
Ðàçíåñîõà ñå îõêàíèÿ è ïúøêàíèÿ. Íÿêúäå íàïðåä ñå ÷ó âåñåëèÿò ãëàñ íà Áàðêîâè÷:
- Äàé ãàç, ìîì÷åòà! Êîé èñêà äà ñå íàäïðåâàðâà ñ ìåí äî âúðõà?
- Çàòâàðÿé ñè ìðúñíàòà óñòà, ñìàõíàò äðåáîñúê - ïðîìúëâè íÿêîé çàïëàøèòåëíî.
- Çàòâîðè ìè ÿ òè, òúï÷î! - èçêðåùÿ Áàðêîâè÷. - Åëà òóêà è ìè ÿ çàòâîðè!
- Ïîáúðêàë ñå å - êàçà Áåéêúð.
- Íå - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Ïðîñòî çàãðÿâà. Òàêèâà êàòî íåãî áàâíî çàãðÿâàò, íî çàãðåÿò ëè âåäíúæ...
- Ìèñëÿ, ÷å íÿìà äà ìîãà äà èçêà÷à òîçè õúëì - ðå÷å Îëñîí ñ ëåäåíî ñïîêîéñòâèå â ãëàñà. - Íå ïðè ÷åòèðè ìèëè íà ÷àñ.
Õúëìúò ñå èçäèãàøå ïðåä òÿõ. Ïî÷òè áÿõà ñòèãíàëè â îñíîâàòà ìó. Âúðõúò íå ñå âèæäàøå - áåøå çàáóëåí â ìúãëà. "Ìîæå äà ñå èçäèãà áåçêðàéíî, êîé çíàå?" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè.
Âñè÷êè ãëåäàõà íàãîðå.
Ãàðàòè îòêðè, ÷å àêî íå îòêúñâàø ïîãëåä îò êðàêàòà çà èçâåñòíî âðåìå, ïîëîæåíèåòî íå èçãëåæäà ÷àê òîëêîâà òåæêî. Âïåðâàø î÷è â åäíî òÿñíî ïðîñòðàíñòâî íà ïúòÿ ìåæäó îáóâêèòå ñè è òîãàâà çàïî÷âà äà òè ñå ñòðóâà, ÷å êðà÷èø ïî ðàâíà ìåñòíîñò. Ðàçáèðà ñå, íÿìà íèêàêúâ íà÷èí äà ñå èçëúæåø, ÷å íå ñå çàäúõâàø ìú÷èòåëíî è ãúðëîòî òè íå ïðåñúõâà îò íàïðåæåíèå, çàùîòî òî÷íî òîâà ñòàâà.
Êîëêîòî è ñòðàííî äà áå, îòíîâî ñå ðàçíàñÿõà ñëóõîâå - èçãëåæäà íà íÿêîè èì ñòèãàøå äúõúò çà òîâà. Ãîâîðåøå ñå, ÷å õúëìúò ñå èçäèãàë íà ÷åòâúðò ìèëÿ âèñî÷èíà è ÷å äîñåãà íå å èìàëî ñëó÷àé, íÿêîé Ó÷àñòíèê äà ïîëó÷è êàðòîí íà òîçè õúëì. Ïîñëå ñå ðàçíåñå íîâ ñëóõ - ÷å ñàìî ïîñëåäíèÿ ïúò òðèìà Ó÷àñòíèöè ñà ïîëó÷èëè êàðòîí òóê. Ñëåä òîâà ñëóõîâåòå ïðåñúõíàõà.
- Íå ìîãà äà ãî íàïðàâÿ - ïðîìúðìîðè ñ ìîíîòîíåí ãëàñ Îëñîí. - Íå ìîãà ïîâå÷å äà âúðâÿ - äèøàøå ÷åñòî è íà ïðåñåêóëêè êàòî êó÷å. Íî âúïðåêè òîâà ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè - âñè÷êè ïðîäúëæàâàõà äà âúðâÿò.Âñå ïî-ÿñíî ñå ÷óâàõà ìú÷èòåëíè ïúøêàíèÿ è çàäàâåíî ïóôòåíå. Çàåäíî ñ òÿõ - ìîíîòîííîòî äðúíêàíå íà Îëñîí, øóìúò îò ñòîòèöè âëà÷åùè ñå êðàêà è òèõîòî áðúì÷åíå íà êàìèîíåòêàòà.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, êàê ñòîìàõúò ìó ñå ñâèâà îò ñòðàõ. Íàïðàâî ìîæå äà ñè óìðå òóê. Íèêàê íÿìàøå äà å òðóäíî. Âå÷å èìàøå äâå ïðåäóïðåæäåíèÿ - çà ãëóïàâî íåâíèìàíèå. Ñúâñåì ìàëêî ãî äåëè îò ãðàíèöàòà. Ñòèãà ìó ñàìî äà ñå ïîäõëúçíå çà ìèã è êðàé - òðåòî, ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå. È ïîñëå...
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 70!
- Òèÿ ïåÿò òâîÿòà ïåñåí, Îëñîí - çàäúõàíî èçðå÷å Ìàêâðàéñ. - Óñêîðè êðà÷êà. Èñêàì äà òå âèäÿ êàê òàíöóâàø êàòî Ôðåä Àñòåð íàãîðå ïî õúëìà.
- Êàêâî ñè ãå çàãðèæèë? - çàïèòà çëîáíî Îëñîí.
Ìàêâðàéñ íå îòãîâîðè. Îëñîí îáà÷å íàìåðè îùå ìàëêî ñèëè è óñêîðè òåìïîòî. Ãàðàòè ñå çà÷óäè, äàëè òîâà íå ñà ïîñëåäíèòå ðåçåðâè íà Îëñîí. Ïîñëå ñå ñåòè çà Ñòåáèíñ, êîéòî ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è íàé-îòçàä. Êàê ñè, Ñòåáèíñ? Íå ñå ëè ïîóìîðè?
Ñúâñåì íåî÷àêâàíî, åäíî ìîì÷å íà èìå Ëàðñúí, 60, êîåòî âúðâåøå ïðåä òÿõ, ñåäíà íà ïúòÿ. Âåäíàãà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Îñòàíàëèòå ìîì÷åòà ñå ðàçäåëèõà, çà äà ãî çàîáèêîëÿò, êàêòî ×åðâåíî ìîðå ñå å ðàçòâîðèëî ïðåä èçðàèëòÿíèòå.
- Ñìÿòàì ìàëêî äà ñè ïî÷èíà - êàçà Ëàðñúí, ñúñ çàìðúçíàëà íà ëèöåòî óñìèâêà. - Òî÷íî ñåãà íå ìîãà äà ïðîäúëæà - óñìèâêàòà ìó ñòàíà îùå ïî-øèðîêà. Òîé ñå îáúðíà è çàãëåäà âîéíèêà, êîéòî áå ñêî÷èë îò êàìèîíåòêàòà ñ õðîíîìåòúð â ðúêà è ãîòîâà çà ñòðåëáà ïóøêà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå, 60 - êàçà âîéíèêúò. - Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Ñëóøàé, ùå âè íàñòèãíà - ïîáúðçà äà ãî óâåðè Ëàðñúí. - Ïðîñòî ñè ïî÷èâàì. ×îâåê íå ìîæå äà âúðâè íåïðåñòàííî. Íå ïðåç öÿëîòî âðåìå. Íàëè òàêà, ìîì÷åòà? - Îëñîí èçìúíêà íåùî íåðàçáðàíî, äîêàòî ìèíàâàøå ïîêðàé íåãî è ñå îòäðúïíà, êîãàòî Ëàðñúí ñå îïèòà äà ãî ñãðàá÷è çà êðà÷îëà.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å êðúâòà ïóëñèðà â ñëåïîî÷èÿòà ìó. "Ëàðñúí ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå... ñåãà ùå ðàçáåðå - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè - ùå ñòàíå è ùå ïðîäúëæè äà âúðâè".
È Ëàðñúí íàèñòèíà íàé-ñåòíå ðàçáðà. Ñÿêàø èçâåäíúæ ïðîçðÿ êàêâî ãî î÷àêâà. - Åé! - èçâèêà òîé îòçàä. Ãëàñúò ìó áåøå òúíúê è ðàçòðåâîæåí. - Åé, ïî÷àêàé ìàëêî, íå ãî ïðàâè, âåäíàãà ñòàâàì! Åé, íåäåé, íå...
Èçñòðåë. Îñòàíàëèòå ïðîäúëæèõà íàãîðå ïî õúëìà.
- Äåâåòäåñåò è òðè áóòèëêè áèðà îñòàíàëè íà ðàôòà - ðå÷å ñ òèõ ãëàñ Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè íå îòãîâîðè. Ãëåäàøå íàäîëó â êðàêàòà ñè, ñúáðàë âñè÷êè ñèëè äà íå ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå äî âúðõà. Åäâà ëè èìàøå îùå ìíîãî îò òîçè ÷óäîâèùåí õúëì. Ñèãóðíî íÿìàøå.
Äàëå÷ ïðåä òÿõ ñå ðàçíåñå ïðåäñìúðòåí âèê è ïîñëå ïóøêèòå èçãúðìÿõà â óíèñîí.
- Áàðêîâè÷ - îáÿâè ñ äðåçãàâ ãëàñ Áåéêúð. - Òîâà áåøå Áàðêîâè÷. Ñèãóðåí ñúì.
- Ãðåøèø, ñåëÿíèí òàêúâ! - èçâèêà îò òúìíèíàòà Áàðêîâè÷. - Íå ìîæåø äà ñè ïðåäñòàâèø, êîëêî ãðåøèø!
Òàêà è íå âèäÿõà ìîì÷åòî, êîåòî áå çàñòðåëÿíî ñëåä Ëàðñúí. Ñèãóðíî å áèëî ñðåä ïúðâèòå è ñà ãî èçòåãëèëè èçâúí ïúòÿ, äîêàòî ñòèãíàò äî ìÿñòîòî. Ãàðàòè âäèãíà çà ìèã ïîãëåä è âåäíàãà ñúæàëè, ÷å ãî å íàïðàâèë. Âúðõúò íà õúëìà ñå âèæäàøå - íî äàëå÷ ïðåä òÿõ. Äîòàì èìàøå ïîíå åäíî ôóòáîëíî èãðèùå ïúò. Èçãëåæäàøå ìó êàòî ñòî ìèëè. Íèêîé íå ãîâîðåøå. Âñåêè ñå áå çàòâîðèë â ñâîÿ ñâÿò îò êîøìàðè è áîëêà. Ñåêóíäèòå ñÿêàø ñå áÿõà ïðîòî÷èëè â ÷àñîâå.
Áëèçî äî âúðõà íà õúëìà ñå îòäåëÿøå ÷åðåí, êðèâîëè÷åù ïúò è íà ñàìàòà îòáèâêà ñå áÿõà ñïðåëè ôåðìåð è ñåìåéñòâîòî ìó. Ãëåäàõà ìèíàâàùèòå êðàé òÿõ Ó÷àñòíèöè - ìúæúò áåøå âúçðàñòåí, ñ íàïóêàíî îò áðú÷êè ëèöå, æåíàòà áåøå ñëàáà, íîñåøå çàõàáåíà ðîêëÿ, äî òÿõ ñòîÿõà òðèòå èì äåöà, êîèòî ñúùî èìàõà íåäîõðàíåí âèä.
- Âñè÷êî, îò êîåòî èìà íóæäà... å åäíà âèëà - êàçà çàäúõàíî Ìàêâðàéñ. Ëèöåòî ìó áåøå îáëÿíî îò ïîò. - È... Âåëèêàòà ãîðà... äà ãî îâåêîâå÷è.
- Çäðàñòè, ÷è÷î! - èçâèêà íÿêîé.
Ôåðìåðúò, æåíàòà íà ôåðìåðà è íåãîâèòå äåöà äîðè íå ñè íàïðàâèõà òðóäà äà îòãîâîðÿò. "Ñèðåíåòî îñòàíà íàñòðàíà" - ïîìèñëè íàëóäíè÷àâî Ãàðàòè. "Åé-õà, õîï-ïè-äà, ñèðåíåòî îñòàíà íàñòðàíà". Ôåðìåðúò è ñåìåéñòâîòî ìó íå ñå óñìèõâàõà. Íå ñå è ìðúùåõà. Íèùî íå ñå ÷åòåøå ïî ëèöàòà èì. Äîðè íå ïîìðúäâàõà. Ñàìî ãëåäàõà. Êîé çíàå çàùî Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà óåñòúðíèòå, êîèòî áå ãëåäàë êàòî ìàëúê. Â òÿõ íåèçìåííî èìàøå ïî íÿêîé ãåðîé, çàãàçèë â ïóñòèíÿòà è âèíàãè êðàé íåãî ñå âúðòÿõà äóçèíà ìóõè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà îáëåê÷åíèå êîãàòî ïîäìèíàõà ñåìåéñòâîòî íà ôåðìåðà. Ñèãóðåí áå, ÷å ôåðìåðúò, æåíà ìó è òðèòå íåäîõðàíåíè äåöà ùå ñà ïàê òóê òî÷íî â äåâåò âå÷åðòà ñëåäâàùèÿ ïúðâè ìàé... è ïî-ñëåäâàùèÿ... è ïî-ïî-ñëåäâàùèÿ. Êîëêî ëè ïúòè ñà âèæäàëè äà çàñòðåëâàò íÿêîå ìîì÷å? Äóçèíà? Äâå äóçèíè? Íèêàê íå ìó õàðåñà òàçè ìèñúë. Ïîå ãëúòêà îò ìàíåðêàòà è ïîñëå èçïëàêíà óñòàòà ñè ñ âîäà, çà äà îòìèå çàñúõíàëàòà ñëþíêà.
Ïúòÿò ïðîäúëæè íàãîðå. Íå ñëåä äúëãî ïðèïàäíà Òîëàíä, åäèí âîéíèê îñòàíà êðàé ïðîñíàòîòî â áåçñúçíàèå òÿëî è ñëåä íåèçìåííèòå òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ ãî çàñòðåëÿ â ãëàâàòà. Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å âå÷å öÿë ìåñåö èçêà÷âàò òîçè õúëì. Äà, ñèãóðíî ùå å âå÷å ìåñåö è òîâà íå å íèùî, êàòî ñå èìà ïðåäâèä, ÷å âúðâÿò âå÷å òðåòà ãîäèíà. Òîé ñå èçêèêîòè, îòïè îùå âîäà, èçïëàêíà ñè óñòàòà è ïðåãëúòíà. Íèêàêâè ìóñêóëíè êðàìïè. Ïîëó÷è ëè êðàìïà - ñâúðøåí å. Íå ÷å íå ìîæå äà ñå ñëó÷è. Âñúùíîñò, ïîâå÷å îò âúçìîæíî å, çàùîòî èçãëåæäà, ÷å íÿêîé å íàòîïèë îáóâêèòå ìó â íàãîðåùåíî îëîâî, äîêàòî å çÿïàë âñòðàíè.
Äåâåò îò ìîì÷åòàòà âå÷å íå ñà ñðåä òÿõ è òðèìà îò òåçè äåâåò ïîëó÷èõà êàðòîíè òóê, íà òîçè õúëì. Ìàéîðúò áå êàçàë íà Îëñîí, ÷å òðÿáâà äà ñå ñïóêàò îò õîäåíå è èçãëåæäà, ÷å òî÷íî òîâà ñòàâàøå. Ñúâñåì òî÷íî...
Î, Áîæå...
Èçâåäíúæ Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å êðàêàòà ìó îìåêâàò è âñåêè ìîìåíò ùå ïðèïàäíå. Âäèãíà ðúêà è ñå çàøëåâè ïðåç ëèöåòî, âåäíúæ, äâà ïúòè, ñ âñè÷êà ñèëà.
- Íàðåä ëè ñè? - ïîïèòà ãî Ìàêâðàéñ.
- ×óâñòâàì îòïàäíàëîñò.
- Áåäíè÷êèÿò... - ñëåä òîâà ñúñ çàäúõàí ãëàñ: - Áúðçî, èçëåé ñè ìàíåðêàòà íà ãëàâàòà.
Ãàðàòè ãî ïîñëóøà. Êðúùàâàì òå, Ðåéìúíä Äåéâèñ Ãàðàòè, pax vobiscuì. Âîäàòà áåøå ñòóäåíà. Íî âåäíàãà ñå ïî÷óâñòâà ïî-äîáðå. Èçâåñòíà ÷àñò ìèíà ïîä ðèçàòà è ñå ñïóñíà íà õëàäíè ðó÷åé÷åòà ïî ãúðáà ìó.
- Ìàíåðêà! 47! - èçâèêà òîé. Òîâà ñÿêàø èç÷åðïà è ïîñëåäíèòå ìó ñèëè. Ñúæàëè, ÷å íå áå ïî÷àêàë ìàëêî.
Åäèí îò âîéíèöèòå ñêî÷è îò êàìèîíåòêàòà è äîòè÷à ïðè íåãî ñ ïúëíà ìàíåðêà. Ãàðàòè âèäÿ, ÷å ãî îãëåæäà ñ íÿêàêâî íåïðèÿòíî âíèìàíèå.
- Ìàõàé ñå - ãðóáî èçðúìæà òîé è äðúïíà ìàíåðêàòà. - Ïëàùàò òè äà ìå çàñòðåëÿø, íå äà ìå ãëåäàø.
Âîéíèêúò ñå îòäðúïíà ñ áåçñòðàñòíî ëèöå. Ãàðàòè ñ ìúêà óñêîðè êðà÷êà.
Ïðîäúëæèõà äà ñå êàòåðÿò è äî âúðõà íèêîé ïîâå÷å íå ïîëó÷è êàðòîí. Ãîðå ñòèãíàõà â äåâåò. Âå÷å äâàíàäåñåò ÷àñà âúðâÿõà ïî ïúòÿ. Íå ÷å òîâà èìàøå íÿêàêâî çíà÷åíèå. Åäèíñòâåíîòî íåùî, êîåòî èìàøå çíà÷åíèå áåøå õëàäíèÿ âåòðåö, êîéòî ãè ïîñðåùíà ãîðå. È ïåñåíòà íà ïòèöèòå. È óñåùàíåòî, ÷å ðèçàòà å çàëåïíàëà çà ãúðáà ìó. È ñïîìåíèòå â ãëàâàòà ìó. Âñè÷êè òåçè íåùà èìàõà çíà÷åíèå è Ãàðàòè îò÷àÿíî ñå âêîï÷è â òÿõ. Òåçè íåùà áÿõà íåãîâè, òå âñå îùå ìó ïðèíàäëåæàõà.
- Ïèò?
- Äà?
- ×îâå÷å, àêî çíàåø êîëêî ñúì ùàñòëèâ, ÷å ñúì æèâ.
Ìàêâðàéñ íå îòãîâîðè. Ñïóñêàõà ñå íàäîëó ïî õúëìà. Êðà÷åõà ñ ëåêîòà.
- Ñìÿòàì äà íàïðàâÿ âñè÷êî âúçìîæíî, çà äà îñòàíà æèâ - ïðîäúëæè ñÿêàø ñå èçâèíÿâàøå Ãàðàòè.
Ïúòÿò íàïðàâè øèðîê çàâîé. Äî Îëäòàóí è îòíîñèòåëíî ðàâíàòà ìàãèñòðàëà âñå îùå ñòàâàõà ñòî è ïåòäåñåò ìèëè.
- Òîâà å ñìèñúëúò, íàëè? - íàé-ñåòíå îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à äðåçãàâî è ãëóõî, ñÿêàø ñå ÷óâàøå îò ïðàøíà òúìíèöà.
Èçâåñòíî âðåìå è äâàìàòà ìúë÷àõà. Íèêîé íå ãîâîðåøå. Áåéêúð êðà÷åøå íåäàëå÷ îò òÿõ - äîñåãà íå áå ïîëó÷èë ïðåäóïðåæäåíèå - áðúêíàë ñ ðúöå â äæîáîâå, ñ ïîêëàùàùà ñå â òàêò ñ êðà÷êèòå ãëàâà. Îëñîí îòíîâî øåïòåøå ìîëèòâè. Ëèöåòî ìó áåøå êàòî áÿëî ïåòíî â ìðàêà. Õàðêíåñ äúâ÷åøå.
- Ãàðàòè - êàçà Ìàêâðàéñ.
- Òóê ñúì.
- Âèæäàë ëè ñè íÿêîãà êðàÿò íà Äúëãàòà ðàçõîäêà?
- Íå, à òè?
- Ïî äÿâîëèòå, íå. Ïðîñòî ñè ïîìèñëèõ, ÷å ñëåä êàòî ñè îò òîçè êðàé...
- Áàùà ìè ãè íåíàâèæäàøå. Âåäíúæ ìå çàâåäå, íà - êàê ìó êàçâàò - äåìîíñòðàòèâåí óðîê. Íî òîâà áåøå åäèíñòâåíèÿ ïúò.
- Àç ñúì âèæäàë.
Ãàðàòè ïîäñêî÷è ïðè òîçè ãëàñ. Áåøå Ñòåáèíñ. Ïî÷òè ñå áå èçðúâíèë ñ òÿõ, ãëàâàòà ìó - âñå òàêà íàâåäåíà íàäîëó, ñ ïîëþøâàùà ñå íàä î÷èòå ðóñà êîñà.
- È êàê áåøå? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ. Çâó÷åøå ñÿêàø ñå áå ïîäìëàäèë.
- Ïî äîáðå äà íå âè êàçâàì - îòâúðíà Ñòåáèíñ.
- Íàëè òå ïîïèòàõ?
Ñòåáèíñ íå îòãîâîðè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãî çàâëàäÿâà ëþáîïèòñòâî, ïî-ñèëíî îò âñÿêîãà. Ñòåáèíñ íå ñå ïðåäàâàøå. Íÿìàøå íèêàêâè ïðèçíàöè, ÷å ñå ãîòâè äà ñå ïðåäàäå. Ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè, áåç äà ñå îïëàêâà è äî ìîìåíòà íå áå ïîëó÷èë íèòî åäíî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Å, è êàê áåøå? - ÷ó ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ Ãàðàòè.
- Áåøå ïðåäè ÷åòèðè ãîäèíè - ïîäå Ñòåáèíñ. - Òîãàâà áÿõ íà òðèíàäåñåò. Êðàÿò áåøå íà øåñòíàäåñåò ìèëè îò ãðàíèöàòà íà Íþ Õåìïøèð. Èçêàðàëè áÿõà Íàöèîíàëíàòà ãâàðäèÿ è Øåñòíàäåñåòà Ôåäåðàëíà Áðèãàäà çà äà ïîìàãàò íà Ùàòñêàòà ïîëèöèÿ. Õîðàòà ñå áÿõà ïîäðåäèëè â ãúñòà òúëïà îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ íà ïðîòåæåíèå îò áëèçî ïåòäåñåò ìèëè. Íàä äâàäåñåò ÷îâåêà áÿõà ïðåìàçàíè äî ñìúðò ïðåäè îùå äà ñå çàïî÷íå. Ñòàíà òàêà çàùîòî õîðàòà èñêàõà äà âúðâÿò óñïîðåäíî ñ Ó÷àñòíèöèòå, çà äà íå èçïóñíàò êðàÿ. Àç áÿõ íà ïúðâèÿ ðåä. Áëàãîäàðåíèå íà òàòå.
- Áàùà òè êàêâî ðàáîòè? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Ñëóæè â Áðèãàäèòå. È çíàåøå òî÷íî êúäå òðÿáâà äà çàñòàíåì. Äîðè íå òðÿáâàøå äà ñå ìåñòèì. Ðàçõîäêàòà ñâúðøè òî÷íî ïðåä íàñ.
- Êàêâî ñòàíà? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Äàëå÷ ïðåäè äà ãè âèäÿ, ãè ÷óõ, ÷å èäâàò. Âñè÷êè ãè ÷óõìå. Áåøå êàòî íÿêàêâà îãðîìíà çâóêîâà âúëíà, êîÿòî ñå ïðèáëèæàâàøå áàâíî. Âúïðåêè ÷å áÿõà íà åäèí ÷àñ ïúò îò íàñ. Äîðè íå ïîãëåæäàõà òúëïàòà - ïîñëåäíèòå äâàìà, êîèòî áÿõà îñòàíàëè. Êàòî ÷å ëè íå ïîäîçèðàõà çà ñúùåñòâóâàíåòî é. Ãëåäàõà ïðàâî â ïúòÿ. È äâàìàòà çàëèòàõà. Ñÿêàø ñà áèëè ðàçïúíàòè íà êðúñòà, à ïîñëå íÿêîé ãè å ñâàëèë è ãè å íàêàðàë äà âúðâÿò ñúñ çàáèòè â êðàêàòà ïèðîíè.
Ñåãà âå÷å âñè÷êè ñëóøàõà ðàçêàçà íà Ñòåáèíñ. Íàîêîëî ñå áå âúçöàðèëà íÿêàêâà óæàñåíà òèøèíà.
- Òúëïàòà ðåâåøå ïî òÿõ, íî òå èçãëåæäà íå ÿ ÷óâàõà. Íÿêîé êðåùÿõà èìåòî íà åäèíèÿ Ó÷àñòíèê, äðóãè íà äðóãèÿ, íî åäèíñòâåíîòî, êîåòî âåðîÿòíî ñòèãàøå äî òÿõ áåøå òîâà ïîñòîÿííî: Äàâàé... äàâàé... äàâàé. Áëúñêàõà ìå è ìå ëþëååõà ñÿêàø ñúì ÷óâàë ñ êàðòîôè. Ìîì÷åòî, êîåòî ñåäåøå äî ìåí ñå íàïèêà, èëè ñå íàñðà, íå ìîæàõ äà ðàçáåðà, íî ìèðèøåøå óæàñíî. Ìèíàõà íà åäíà êðà÷êà îò ìåí. Åäèíèÿò Ó÷àñòíèê áåøå åäðî, ðóñî ìîì÷å, ñ ðàçêîï÷àíà ðèçà. Ïîäìåòêàòà íà îáóâêàòà ìó ñå áå ðàçëåïèëà èëè ñêúñàëà è õëîïàøå íà âñÿêà êðà÷êà. À äðóãèÿò äîðè íå íîñåøå îáóâêè. Âúðâåøå ïî ÷îðàïè. Âñúùíîñò, áåøå áîñ, ÷îðàïèòå ìó ñå áÿõà èçòðèëè îò ãëåçåíèòå íàäîëó. Íàäîëó... ïðîñòî ñå áÿõà èçíîñèëè, ðàçáèðàòå ëè? Êðàêàòà ìó áÿõà ìîðàâè. ßñíî ñå âèæäàõà ðàçêúñàíèòå êðúâîíîñíè ñúäîâå. Íî ìèñëÿ, ÷å òîé íå ãè óñåùàøå. Ìîæå áè ñëåä òîâà ñà óñïåëè äà ãè îïðàâÿò, òåçè èçðàíåíè êðàêà. Íå çíàì. Ìîæå áè.
- Ñïðè. Çà Áîãà, ñïðè! - áåøå Ìàêâðàéñ. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå îáúðêàíî.
- Èñêàõòå äà çíàåòå - îïðàâäà ñå Ñòåáèíñ. - Íàëè òàêà áåøå?
Íèêàêúâ îòãîâîð. Êàìèîíåòêàòà òèõî ñå ïëúçãàøå çàä òÿõ, íÿêúäå îòïðåä íÿêîé ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå.
- Ðóñîòî ìîì÷å - òî çàãóáè äâóáîÿ. Òúêìî ìèíàõà êðàé ìåí è òîé ðàçïåðè ðúöå, ñÿêàø å Ñóïåðìåí. Íî âìåñòî äà ïîëåòè, òîé ñå ïðîñíà ëèöå è ñëåä òðèäåñåò ñåêóíäè ïîëó÷è êàðòîí, çàùîòî âå÷å èìàøå òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. È äâàìàòà èìàõà ïî òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. Ïîñëå òúëïàòà çàïî÷íà äà ðåâå. Ðåâúò ïðîäúëæè äúëãî, äîêàòî íàé-ñåòíå âñè÷êè âèäÿõà, ÷å ìîì÷åòî ñå îïèòâà äà êàæå íåùî. Âñè÷êè ìëúêíàõà. Ìîì÷åòî áå ïàäíàëî íà êîëåíå - ñÿêàø ñå ìîëåøå - ñàìî ÷å íå ñå ìîëåøå, à ïëà÷åøå. È ïîñëå äîïúëçÿ äî äðóãîòî ìîì÷å è çàðîâè ëèöå â ðèçàòà ìó. Ñëåä òîâà ñå îïèòà äà êàæå òîâà, êîåòî ñå ìú÷åøå äà êàæå, íî íèùî íå ñå ÷óâàøå. Ãîâîðåøå ñ ëèöå çàðîâåíî â ðèçàòà íà ìúðòâîòî ìîì÷å. Ïîñëå äîòè÷àõà âîéíèöèòå è ìó ñúîáùèõà, ÷å å ñïå÷åëèë Íàãðàäàòà. Ïîïèòàõà ãî ñ êàêâî áè èñêàë äà çàïî÷íå.
- È òîé êàêâî èì êàçà? - çàïèòà Ãàðàòè. Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å ñåãà òîâà å íàé-âàæíèÿò âúïðîñ â íåãîâèÿ æèâîò.
- Íèùî íå èì êàçà, ïîíå â òîçè ìîìåíò - îòâúðíà Ñòåáèíñ. - ïðîäúëæè äà ãîâîðè íà ìúðòâîòî ìîì÷å. Êàçâàøå ìó íåùî, ïîâòàðÿøå ãî, íî íå ìîæåõìå äà ÷óåì êàêâî.
- È ïîñëå êàêâî ñòàíà? - ðå÷å Ïèúðñúí.
- Íå ñè ñïîìíÿì - îòâúðíà çàìèñëåíî Ñòåáèíñ.
Íèêîé íå ïðîãîâîðè. Ãàðàòè ÷óâñòâàøå íÿêàêâà íåÿñíà ïàíèêà, ñÿêàø ñà ãî íàáóòàëè â òÿñíà, ïîäçåìíà òðúáà è òîé íå çíàå êàê äà èçëåçå îòòàì. Íÿêúäå ïðåä òÿõ áåøå îòïðàâåíî òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå, â îòãîâîð íà êîåòî ñå ÷ó èçìú÷åí, îò÷àÿí âèê, êàòî ïðèäñìúðòåí ïèñúê íà âðàíà. "Ìîëÿ òå, Áîæå, íå èì ïîçâîëÿâàé äà çàñòðåëÿò íÿêîé - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Ùå ïîëóäåÿ, àêî çàïî÷íàò äà ñòðåëÿò òî÷íî ñåãà. Ìîëÿ òå, Áîæå. Ìîëÿ òå, Áîæå!"
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè ïóøêèòå ïðîïÿõà ñâîÿòà æåëÿçíà ïåñåí â íîùòà. Òîçè ïúò êàðòîí áå ïîëó÷èëî äðåáíî ìîì÷å ñ øèðîê ñïîðòåí ïóëîâåð. Â ïúðâèÿ ìèã Ãàðàòè ðåøè, ÷å ìàéêàòà íà Ïúðñè âå÷å íå ùå òúðñè ñèíà ñè, íî íå áåøå Ïúðñè, ìîì÷åòî ñå êàçâàøå Êóèíñè, èëè Êóåíòèí, íåùî òàêîâà.
Ãàðàòè íå ïîëóäÿ. Èçâúðíà ñå çà äà êàæå íÿêîëêî ãíåâíè äóìè íà Ñòåáèíñ - çà äà ãî ïîïèòà, äàëè ìó å äîñòàâèëî óäîâîëñòâèå äà ðàçêàçâà ñ òàêîâà õëàäíî ñïîêîéñòâèå çà ïîñëåäíèòå ìèíóòè îò æèâîòà íà îíîâà ìîì÷å - íî Ñòåáèíñ ñå áå âúðíàë íà îáè÷àéíîòî ñè ìÿñòî è Ãàðàòè îòíîâî áå ñàì.
Òàêà è ïðîäúëæèõà äà âúðâÿò, âå÷å äåâåòäåñåò íà áðîé.
Ïåòà ãëàâà
"Òè íå ìè êàçà èñòèíàòà è çàòîâà ùå òðÿáâà äà ñè ïîíåñåø ïîñëåäñòâèÿòà"
Áîá Áåéêúð
"Çà èñòèíàòà è ïîñëåäñòâèÿòà"
Âå÷åðòà â äåñåò áåç äâàäåñåò íà òîçè áåçêðàåí ïúðâè ìàé Ãàðàòè èç÷èñòè ïúðâîòî îò äâåòå ïðåäóïðåæäåíèÿ. Îùå äâàìèíà Ó÷àñòíèöè ïîëó÷èõà êàðòîíè ñëåä ìîì÷åòî ñúñ ñïîðòíèÿ ïóëîâåð. Íî Ãàðàòè ïî÷òè íå èì îáúðíà âíèìàíèå. Òúêìî ñå áåøå êîíöåíòðèðàë âúðõó îöåíêàòà íà ñîáñòâåíîòî ñè ñúñòîÿíèå.
Ãëàâà åäèí áðîé, ìàëêî çàìàÿíà è íå íà ñåáå ñè, íî èíà÷å âñå îùå äîáðå. Äâå ïîäïóõíàëè î÷è. Óæàñíî ñõâàíàò âðàò. Äâå ðúöå - òóê ïðîáëåìè íÿìàøå. Òÿëî - ñúùî ïî÷òè áåç ïðîáëåìè, àêî èçêëþ÷èì ïåðèîäè÷íî ïðèñâèâàùèÿ ãî êîðåì, íî òàì êîíöåíòðàöèÿòà íå ïîìàãàøå. Äâà êðàêà - èçòîùåíè äî ïðåäåë. Áîëêè â ìóñêóëèòå. Çà÷óäè ñå îùå êîëêî ùå ãî íîñÿò êðàêàòà ìó îò ñàìî ñåáå ñè - è êîãà ùå ñå íàëîæè êîìàíäàòà íàä òÿõ äà ïîåìå íåãîâèÿò ìîçúê, äà ãè çàñòàâÿ äà ïðèñòúïÿò îòâúä âñÿêàêâè ðàçóìíè ãðàíèöè íà èçäðúæëèâîñò, ñàìî è ñàìî äà ãî îòäàëå÷àò îò ìèãà, â êîéòî êóðøóìúò ùå ñå çàáèå â ÷åðåïà ìó. Êîëêî ëè îñòàâàøå äî îíçè ìîìåíò, êîãàòî êðàêàòà ìó ùå çàïî÷íàò äà ñå âëà÷àò, ïîñëå ùå ñå ñõâàíàò è íàé-íàêðàÿ ùå ñå âöåïåíÿò îêîí÷àòåëíî â ïúëíà íåïîäâèæíîñò.
Êðàêàòà ìó áÿõà óìîðåíè, íî äîêîëêîòî ìîæåøå äà ïðåöåíè - âñå îùå âúâ ôîðìà.
È äâå õîäèëà. Áîëÿõà ãî óæàñíî - íÿìàøå íèêàêúâ ñìèñúë äà îòðè÷à. Âå÷å å ãîëÿìî ìîì÷å. Ïðè âñÿêà êðà÷êà âúðõó òÿõ ñå ñòîâàðâàøå òåæåñò îò ñòî è øåéñåò ôóíòà. Ñòúïàëàòà ìó ãîðÿõà. Îò âðåìå íà âðåìå ãî ïðîíèçâàõà îñòðè áîëêè íàãîðå. Ïàëåöúò íà ëåâèÿ êðàê áåøå ïðîáèë ÷îðàïà (ñïîìíè ñè ñ óæàñ çà ðàçêàçà íà Ñòåáèíñ) è áîëåçíåíî ñå òúðêàøå â ïðåäíàòà ñòåíà íà îáóâêàòà. Íî êðàêàòà ìó ïðîäúëæàâàõà äà ïðèñòúïâàò, âñå îùå ïî òÿõ íÿìàøå ïðèøêè è íàé-âàæíîòî - ÷óâñòâàøå ãè âúâ ôîðìà.
"Ãàðàòè, - ðå÷å ñè òîé íàóì - áèâà, òå ìîì÷å. Äâàíàäåñåò óáèòè, äâà ïúòè ïî òîëêîâà â òåæêî ñúñòîÿíèå, íî âñå îùå â äâèæåíèå, íî òè ñè âúâ ôîðìà. Äâèæèø ñå ÷óäåñíî. Ñòðàõîòåí ñè. Æèâ ñè."
Ðàçãîâîðèòå, êîèòî áÿõà çàìðÿëè îò ñàìî ñåáå ñè, äîêàòî ðàçêàçâàøå Ñòåáèíñ, ñåãà îòíîâî ñå îæèâèõà. Ðàçãîâîðèòå ñà ïðèçíàê, ÷å õîðàòà ñà æèâè. ßíèê, 98, îáñúæäàøå íà âèñîê ãëàñ ñ Óåéìàí, 97, ïðîèçõîäúò íà âîéíèöèòå îò êàìèîíåòêàòà. È äâàìàòà áÿõà íà ìíåíèå, ÷å ñà îò ñìåñåíà ðàñà ñ öâåòíè äîáàâêè, âèñîêà ñòåïåí íà îêîñìåíîñò è åëåìåíòè íà êîïåëäàùèíà.
Â ñúùîòî âðåìå Ïèúðñúí íåî÷àêâàíî çàãîâîðè Ãàðàòè:
- Ïðàâèëè ëè ñà òè íÿêîãà êëèçìà?
- Êëèçìà ëè? - ïîâòîðè ó÷óäåíî Ãàðàòè. Òîé ñå çàìèñëè. - Íå, äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì.
- À íà íÿêîé îò âàñ, ìîì÷åòà? - èçâèêà Ïèúðñúí. - Ñàìî ÷å ãîâîðåòå èñòèíàòà.
- Íà ìåí ñà ìè ïðàâèëè - îáàäè ñå Õàðêíåñ. - Ìàìà ìè ïðàâè âåäíúæ, ñëåä ïðàçíèêà íà Âñè ñâåòèè, êîãàòî áÿõ ñúâñåì ìàëúê. Áÿõ èçÿë ïî÷òè öÿë êóï ñëàäêèøè.
- È õàðåñà ëè òè? - ïðîäúëæè äà íàñòîÿâà Ïèúðñúí.
- Ïî äÿâîëèòå, íå, ðàçáèðà ñå! Íà êîé áè ìó õàðåñàëî äà ìó íàáóòàò ïîëîâèí ëèòúë òîïëà âîäà â...
- Ïî-ìàëêèÿò ìè áðàò - ïðåêúñíà ãî òúæíî Ïèúðñúí. - Çàïèòàõ ìàëêàòà ãàäèíêà äàëè ìó å ìú÷íî, ÷å îòèâàì íà Ðàçõîäêàòà è òîé îòâúðíà, ÷å íå ìó áèëî ìú÷íî, çàùîòî ìàìà ìó îáåùàëà äà ìó íàïðàâè êëèçìà àêî å ïîñëóøåí è íå ïëà÷å. Òîé îáîæàâà êëèçìèòå.
- Òîâà å îòâðàòèòåëíî - îáÿâè íà âèñîê ãëàñ Õàðêíåñ.
Ïèúðñúí ïîêðóñåíî íàâåäå ãëàâà.
- Äà. È àç ìèñëÿ òàêà.
Íÿêîëêî ìèíóòè ïî-êúñíî êúì ãðóïàòà ñå ïðèñúåäèíè Äåéâèäñúí. Òîé èì ðàçêàçà êàê âåäíúæ ñå íàïèë íà Ñòþáúíâèëñêèÿ ïàíàèð, ïðîïúëçÿë â ïàëàòêàòà ñ ãîëè æåíè è åäíà âúçïúëíà, ðàçãíåâåíà ìàìè÷êà, îñêúäíî ïðåïàñàíà ñ êîëàí çà ÷îðàïè ãî õàëîñàëà ïî ãëàâàòà. Åäâà ñëåä êàòî êàçàë íà âúçïúëíè÷êàòà ìàìà, ÷å âñúùíîñò òúðñåë ïàëàòêàòà çà òàòóèðîâêè òÿ ñå óñïîêîèëà è äîðè ìó ïîçâîëèëà äà ÿ ïîîïèïà òóê-òàì. À òîé é îáÿñíèë, ÷å èñêà äà ñè òàòóèðà íà øêåìáåòî çâàçäíîòî çíàìå.
Àðò Áåéêúð èì ðàçêàçà êàê êàòî äåöà ñå íàäïðåâàðâàëè äà ñè ïàëÿò ïðúäíèòå è åäíî äîñòà êîñìàòî ìîì÷å íà èìå Äåéâè Ïîïõåì ñè ïîäïàëèëî íå ñàìî êîñìèòå íà çàäíèêà, íî è íà ãúðáà. Ñïîðåä òâúðäåíèÿòà íà Áåéêúð ìèðèøåëî êàòî ïðè ãîðñêè ïîæàð. Õàðêíåñ òîëêîâà ìíîãî ñå ñìÿ ïðè òåçè äóìè, ÷å ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå.
È ñëåä òîâà ñå çàïî÷íà. Èñòîðèÿ ñëåä èñòîðèÿ, ðàçêàç ñëåä ðàçêàç, äîêàòî íàêðàÿ íàñòúïè ïúëíî áåçðåäèå. Îùå íÿêîé ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå è ìàëêî ñëåä òîâà ïîêàçàõà êàðòîí íà Áåéêúð (Äæåéìñ). Äîáðîòî íàñòðîîåíèå íàïóñíà ãðóïàòà. Íÿêîè çàïî÷íàõà äà ðàçêàçâàò çà ïðèÿòåëêèòå ñè, ïîñòåïåííî ðàçãîâîðèòå ñå íàêúñàõà è ëîêàëèçèðàõà. Ãàðàòè íå èñêàøå äà ãîâîðè çà Äæåí, íî êîãàòî êúì äåñåò ãè îáâè ïëúòåí âîàë îò íåïðîãëåäåí ìðàê, òîé ñè ïîìèñëè, ÷å òÿ å íàé-õóáàâîòî íåùî â æèâîòà ìó.
Ìèíàõà ïîä íÿêîëêî èçãîðåëè óëè÷íè ëàìïè íà åäèí èçîñòàâåí ãðàä è ðàçãîâîðèòå óòèõíàõà îùå ïîâå÷å. Íà äðóãèÿ êðàé íà ãðàäà, êðàé ïúòÿ áå ïðèñåäíàëà ìëàäà âëþáåíà äâîéêà, ìîì÷åòî è ìîìè÷åòî ñïÿõà, ïîäïðåëè ãëàâè åäèí íà äðóã. Íàä òÿõ ñå ïîëþøâàøå íÿêàêâà òàáåëà, íî â òúìíîòî íèêîé íå ìîæà äà ÿ ðàç÷åòå. Ìîìè÷åòî áåøå ñúâñåì ìàëêî - èçãëåæäàøå íà íå ïîâå÷å îò ÷åòèðèíàäåñåò. Ïðèÿòåëÿò é íîñåøå ñïîðòíà ôàíåëêà, êîÿòî îò ÷åñòîòî ïðàíå ñúâñåì áå çàãóáèëà ñïîðòíèÿ ñè âèä. Ñÿíêàòà íà äâàìàòà áåøå ëåãíàëà íà ïúòÿ, ïî êîéòî Ó÷àñòíèöèòå ïðåìèíàõà, êîëêîòî ñå ìîæå ïî-òèõî.
Ãàðàòè ïîãëåäíà ïðåç ðàìî, óâåðåí ÷å øóìúò îò êàìèîíåòêàòà ùå ãè ïðîáóäè. Íî äâàìàòà ïðîäúëæàâàõà äà ñïÿò, áåç äà ïîäîçèðàò, ÷å Ñúáèòèåòî êîåòî ñà î÷àêâàëè ìèíàâà â òîçè ìèã êðàé òÿõ. Ãàðàòè ñå çà÷óäè, äàëè íà ìîìè÷åòî íÿìà äà ìó ñå êàðàò âêúùè, ÷å å çàêúñíÿëî. Òîëêîâà ìàëêî èçãëåæäàøå. Èíòåðåñíî, äàëè òàáåëàòà íàä òÿõ áåøå çà íåãî, "Äàâàé, Ãàðàòè!", "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí". Êîé çíàå çàùî ìó ñå èñêàøå äà íå å. Ñàìàòà èäåÿ ìó ñå ñòðóâàøå îòâðàòèòåëíà.
Òîé èçÿäå ïîñëåäíàòà òóáè÷êà ñ êîíöåíòðèðàíà õðàíà è ñå ïî÷óâñòâà ïî-äîáðå. Âå÷å íÿìàøå êàêâî äà äàäå íà Îëñîí. Ñòðàííà áå òàÿ èñòîðèÿ ñ Îëñîí. Ñàìî ïðåäè øåñò ÷àñà, Ãàðàòè áå ãîòîâ äà ñå îáçàëîæè, ÷å ñ Îëñîí å ñâúðøåíî. Íî òîé ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè è âå÷å íå ïîëó÷àâàøå ïðåäóïðåæäåíèÿ. Ãàðàòè ðåøè, ÷å ÷îâåê å â ñúñòîÿíèå äà èçâúðøè íåâåðîÿòíè íåùà, êîãàòî æèâîòúò ìó å èçëîæåí íà ðèñê. Áÿõà èçìèíàëè áëèçî ïåòäåñåò è ÷åòèðè ìèëè.
Ñëåä áåçèìåííèÿ ãðàä ðàçãîâîðèòå çàìðÿõà íàïúëíî. Ïðåç ñëåäâàùèÿ ÷àñ âúðâÿõà ìúë÷àëèâî è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å íîùíèÿ ñòóä ïðîíèêâà ïðåç äðåõèòå ìó. Èçÿäå ïîñëåäíàòà êóðàáèéêà, ñìà÷êà òîðáè÷êàòà è ÿ çàïðàòè â áëèçêèòå õðàñòè. Îùå åäèí áîêëóê â ãîëÿìàòà äîìàòåíà ïëàíòàöèÿ íà æèâîòà.
Ìàêâðàéñ ðàçðîâè ìàëêàòà ñè ðàíèöà, èçâàäè ÷åòêà çà çúáè è ñå çàå äà ñè òúðêà çúáèòå. "Æèâîòúò ïðîäúëæàâà" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. "Óðèãâàø ñå è êàçâàø "èçâèíåòå". Ìàõàø ñ ðúêà íà õîðà, êîèòî òå ïîçäðàâÿâàò, çàùîòî òàêà òðÿáâà. Íèêîé íå ñå êàðà ñ íèêîãî (ñ èçêëþ÷åíèå íà Áàðêîâè÷), ñúùî çàùîòî òàêà òðÿáâà. Æèâîòúò ñè òå÷å êàêòî âèíàãè."
Òàêà ëè å íàèñòèíà? Ñïîìíè ñè êàê Ìàêâðàéñ ñå ñîïíà íà Ñòåáèíñ äà ìëúêíå. Êàê Îëñîí ïðèå ñèðåíåòî ñ ÷óâñòâî çà íàðàíåíà ãîðäîñò, ñÿêàø å áèòî êó÷å. Âñè÷êî òîâà ñåãà ïðèäîáèøå íîâà îöâåòêà, ðÿçúê êîíòðàñò îò öâåòîâå, ñâåòëèíè è ñåíêè.
Òî÷íî â åäèíàäåñåò åäíîâðåìåííî ñå ñëó÷èõà íÿêîëêî íåùà. Ïúðâî ñå ðàçíåñå ñëóõúò, ÷å íåäàëå÷ ïðåä òÿõ, ìàëúê äúðâåí ìîñò áèë îòíåñåí îò ïðèäîøëàòà âîäà. À ùîì ãî íÿìàøå ìîñòà, çíà÷è Ðàçõîäêàòà ùåøå âðåìåííî äà áúäå ïðåêðàòåíà. Ðàäîñòíè âèêîâå îãëàñèõà íîùíèÿ ìðàê, à Îëñîí ïðîìúðìîðè ñ òèõ, íî ÿñåí ãëàñ: "Áëàãîäàðÿ òè, Áîæå"
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè Áàðêîâè÷ çàïî÷íà äà ñèïå ðóãàòíè ïî ñâîÿ ñúñåä, íèñêî íà ðúñò, ãðîçíîâàòî ìîì÷å íà èìå Ðàíê. Ðàíê çàìàõíà äà óäàðè Áàðêîâè÷ - íåùî, êîåòî áå àáñîëþòíî çàáðàíåíî îò ïðàâèëàòà - è ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Áàðêîâè÷ äîðè íå ñè íàðóøè êðà÷êàòà. Òîé ñàìî ïðèâåäå ãëàâà çà äà èçáåãíå óäàðà è ïðîäúëæè äà êðåùè.
- Õàéäå, êîïåëäàê òàêúâ! Ùå òàíöóâàì íà ãðîáà òè, äà çíàåø! Õàéäå, òúï÷î, óñêîðè êðà÷êà! Ïîíå ìàëêî íå ìîæåø ëè äà ìå çàòðóäíèø?
Ðàíê ïîâòîðíî çàìàõíà. Áàðêîâè÷ ëîâêî îòñêî÷è, íî ñå ïðåïúíà â êðàêà íà ìîì÷åòî çàä íåãî. Ñåãà è äâàìàòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ îò âîéíèöèòå, êîèòî ñëåäÿõà âíèìàòåëíî, íî áåçñòðàñòíî ðàçâîÿ íà ñúáèòèÿòà. "Ñÿêàø ãëåäàò êàê ìðàâêè ñå äúðïàò çà òðîõè÷êà õëÿá" - ïîìèñëè ñè ãîð÷èâî Ãàðàòè.
Ðàíê óñêîðè êðà÷êà, êàòî ñå ìú÷åøå äà íå îáðúùà âíèìàíèå íà Áàðêîâè÷. Ñàìèÿò Áàðêîâè÷ áåøå âáåñåí, ÷å å ïîëó÷èë ïðåäóïðåæäåíèå (ìîì÷åòî, â êîåòî ñå ïðåïúíà áå Ãðèáúë, êîéòî èñêàøå äà êàæå íà Ìàéîðà, ÷å å óáèåö) è çàêðåùÿ ñ öÿëî ãúðëî:
- Ìàéêà òè ñìó÷å íà 42 óëèöà, Ðàíê!
Ùîì ÷ó òîâà Ðàíê ìèãîì ñå îáúðíà è ñå íàõâúðëè âúðõó Áàðêîâè÷.
Âúçäóõà ñå èçïúëíè ñ âèêîâå êàòî:"Ïðåñòàíåòå!" è "Ñòèãà ñ òèÿ ãëóïîñòè!", íî Ðàíê íå èì îáúðíà íèêàêâî âíèìàíèå. Òîé ëåòåøå êúì Áàðêîâè÷ ïðèâåë ãëàâà è ñ ðàçïåðåíè ðúöå.
Áàðêîâè÷ îòñòúïè âñòðàíè. Ðàíê ñå ïðåïúíà â íåãî, ïðåòúðêîëè ñå â ïðàõòà êðàé ïúòÿ è îñòàíà äà ñåäè, ñ ðàçêðà÷åíè êðàêà. Òàì ïîëó÷è è ñâîåòî òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Õàéäå áå, òúïàíàð òàêúâ! - íàïúâàøå ñå Áàðêîâè÷. - Ñòàâàé!
Ðàíê ñòàíà. Ñëåä òîâà ñå ïîäõëúçíà è ïàäíà ïî ãðúá. Èìàøå çàìàÿí è îáúðêàí âèä.
È òàêà òðåòîòî ñúáèòèå, êîåòî ñòàíà â åäèíàäåñåò áåøå ñìúðòòà íà Ðàíê. Íàñòúïè òèøèíà, êîãàòî âñè÷êè âèäÿõà ÷å êàðàáèíèòå çàìðúçâàò â öåëòà è òîãàâà ñå ÷ó ÿñíèÿ ãëàñ íà Áåéêúð:
- Å, Áàðêîâè÷, âå÷å íå ñè ñàìî åäèí äîñàäåí ïàðàçèò. Ñåãà âå÷å ñè óáèåö.
Ïðîêúíòÿõà èçñòðåëè. Òÿëîòî íà Ðàíê ïîäñêî÷è íàãîðå îò óäàðèòå íà êóðøóìèòå. Ñëåä òîâà ñå ïðîñíà áåçæèçíåíî â ïðàõòà, ñ åäíà ðúêà íà ïúòÿ.
- Òîé ñè å âèíîâåí! - èçêðåùÿ Áàðêîâè÷. - Íàëè âèäÿõòå, ïðúâ çàìàõíà! Ïðàâèëî 8! Ïðàâèëî 8!
Íèêîé íå îòãîâîðè.
- Ìàéíàòà âè íà âñè÷êè! Íà âñè÷êè!
Ìàêâðàéñ ïðîèçíåñå ñ áåçãðèæåí ãëàñ:
- Õàéäå èäè è ïîòàíöóâàé íà òðóïà ìó, Áàðêîâè÷. Ïîçàáàâëÿâàé íè ìàëêî. Èçêàðàé íÿêîå áóãè îòãîðå ìó, Áàðêîâè÷.
- Ìàéêà òè ñìó÷å íà 42 óëèöà, áåëÿçàíà ãàäèíî - ïðåñèïíàëî èçðúìæà Áàðêîâè÷.
- Íÿìàì òúðïåíèå äà âèäÿ ìîçúêà òè ïðúñíàò ïî àñôàëòà - òèõî îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Ðúêàòà ìó íåâîëíî ñå áå âäèãíàëà êúì áåëåãà. - Àç ïðúâ ùå èçðúêîïëÿñêàì, êîãàòî òîâà ñòàíå, êîïåëå êðúâîæàäíî.
Áàðêîâè÷ ïðîìúðìîðè íåùî ïîä íîñà ñè. Îñòàíàëèòå ñå áÿõà îòäðúïíàëè îò íåãî, ñÿêàø å ÷óìàâ è òîé âúðâåøå ñúâñåì ñàì.
Â åäèíàéñåò è äåñåò ïðåìèíàõà øåéñåòàòà ìèëÿ. Íèêúäå íå ñå âèæäàøå ñðóòåí ìîñò. Ãàðàòè òúêìî áå ðåøèë, ÷å òîçè ïúò ñëóõúò å áèë íåâåðåí, êîãàòî ãðóïàòà ïðåõâúðëè åäèí íåâèñîê õúëì è ïîä òÿõ ñå ðàçêðè îçàðåíà îò åëåêòðè÷åñêà ñâåòëèíà ïëîùàäêà, íà êîÿòî êèïåøå íàïðåãíàòà ðàáîòà.
Ñâåòëèíàòà èäâàøå îò íÿêîëêî ñïðÿíè ïðåä ìàëúê äúðâåí ìîñò êàìèîíè, îòäîëó áóøóâàøå ïëàíèíñêà ðåêà.
- Àìà ñòðàøíî îáè÷àì ìîñòîâåòå - ðå÷å Îëñîí è ñå ïî÷åðïè îò öèãàðèòå íà Ìàêâðàéñ. - Ñòðàøíî.
Íî ùîì íàáëèæèõà, Îëñîí èçäàäå êðàòêî, ãúðëåíî âúçêëèöàíèå è çàõâúðëè öèãàðàòà â õðàñòèòå. Åäíà îò ïîäïîðèòå íà ìîñòà áåøå îòíåñåíà çàåäíî ñ ìàñèâíèòå ãðåäè íà ñâîäà, íî ðàáîòíàòà ãðóïà ïðàâåøå âñè÷êî âúçìîæíî äà îòñòðàíè ïîâðåäàòà. Â ñðåäàòà íà áóéíèÿ ïîòîê áåøå çàáèò òåëåôîíåí ñòúëá, ïðèâúðçàí çà áåòîííà òåæåñò. Íà ìÿñòîòî íà îòíåñåíèÿ ñâîä áÿõà ïîñòàâèëè çàäíà ïëàòôîðìà îò òîâàðåí êàìèîí. Ìàêàð è ñêàëúïåí íàáúðçî, èìïðîâèçèðàíèÿò ìîñò ùåøå äà ñâúðøè ðàáîòà.
- Ìîñòúò íà Ñàí Ëóèñ Ðåé# - êàçà Åéáðúõàì. - Ìîæå áè îòíîâî ùå ïàäíå, àêî òåçè îòïðåä ïîäñêî÷àò âúðõó íåãî.
- Íå ñå íàäÿâàé - îòâúðíà Ïèúðñúí è ïîñëå ïðîäúëæè ñ îòàÿí, ïî÷òè ðàçïëàêàí ãëàñ: - Î, ïî äÿâîëèòå!
Ïðåäíèÿò îòðÿä, êîéòî áå íàìàëÿë äî òðè-÷åòèðè ìîì÷åòà ñòúïè íà ìîñòà. Ñòúïêèòå èì êúíòÿõà, äîêàòî ïðåñè÷àõà ïëàòôîðìàòà. Ñàìî ñëåä ìèíóòà áÿõà íà îòâúäíàòà ñòðàíà è ïðîäúëæèõà áåç äà ñå îãëåæäàò íàçàä. Êàìèîíåòêàòà ñïðÿ. Äâàìà îò âîéíèöèòå ñêî÷èõà è çàêðà÷èõà ðåäîì ñ ìîì÷åòàòà. Îùå äâàìà èìàøå îò äðóãàòà ñòðàíà, òå ïðîäúëæèõà ñ ïðåäíàòà ãðóïà. Îòäîëó áóøóâàøå ðåêàòà.
Äî åäèí îïðúñêàí ñ àñôàëò êàìèîí ñ íàäïèñ: ÏÚÒÍÎ ÑÒÐÎÈÒÅËÑÒÂÎ È ÐÅÌÎÍÒ ñå áÿõà ïîäïðÿëè äâàìà ìúæå â ñâåòëîîòðàçèòåëíî îáëåêëî. È äâàìàòà ïóøåõà. Íîñåõà çåëåíè ãóìåíè áîòóøè. Î÷èòå èì íå ñå îòêúñâàõà îò ìèíàâàùèòå êðàé òÿõ Ó÷àñòíèöè. Ïîêðàé òÿõ ïðåìèíàõà Äåéâèäñúí, Ìàêâðàéñ, Îëñîí, Ïèúðñúí, Áåéêúð è êîãàòî íàáëèæè Ãàðàòè, åäèíèÿò îò ìúæåòå çàõâúðëè öèãàðàòà ñè â ïîòîêà è ðå÷å:
- Òîâà å òîé. Òîâà å Ãàðàòè.
- Ïðîäúëæàâàé âñå òàêà, ìîì÷å - èçâèêà äðóãèÿò. - Çàëîæèë ñúì äåñåò äîëàðà íà òåá, ïðè äâàíàäåñåò êúì åäíî!
Ãàðàòè çúðíà íàâèò íà ðóëî òåëåôîíåí êàáåë â êàðîñåðèÿòà íà êàìèîíà. Çíà÷è òå áÿõà òåçè, êîèòî ñå ãðèæåõà äà íå ñïèðà íèòî çà ìèã. Òîé èì ìàõíà ñ ðúêà è ñòúïè íà ìîñòà. Ïëàòôîðìàòà, êîÿòî áÿõà ñëîæèëè íà ìÿñòîòî íà îòíåñåíèòå ãðåäè èçáóìêà ïîä êðàêàòà ìó è ìîñòúò îñòàíà çàä íåãî. Ïúòÿò ðÿçêî ñâè è ñâåòëèíàòà çàä òÿõ èç÷åçíà.
- Ñëó÷âàëî ëè ñå å íÿêîãà äà ñïèðàò íÿêîÿ Äúëãà ðàçõîäêà? - ïîïèòà Õàðêíåñ.
- Íå ìèñëÿ - îòâúðíà Ãàðàòè. - Îùå ìàòåðèàë çà êíèãàòà ëè ñúáèðàø?
- Íå - ðå÷å Õàðêíåñ. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå óìîðåíî. - Çà ëè÷íà èíôîðìàöèÿ.
- Âñÿêà ãîäèíà ñïèðà - íàìåñè ñå Ñòåáèíñ çàä òÿõ. - Âåäíúæ.
Íèêîé íå îòãîâîðè íà òîâà.
Ïîëîâèí ÷àñ ïî-êúñíî Ìàêâðàéñ ñå èçðàâíè ñ Ãàðàòè è èçâåñòíî âðåìå âúðâÿ ìúë÷àëèâî äî íåãî. Ñëåä òîâà ïîïèòà ñ òèõ ãëàñ:
- Ìèñëèø ëè, ÷å ùå ïîáåäèø, Ðåé?
Ãàðàòè ïîòúíà â äúëãè ðàçìèñëè.
- Íå - îòâúðíà íàé-ñåòíå òîé. - Íå, àç... íå.
Îòêðîâåíîòî ïðèçíàíèå ñÿêàø ãî óïëàøè. Ïðåäñòàâè ñè êàê ïîëó÷àâà êàðòîí, íå, ïîëó÷àâà êóðøóì, ïðåäñòàâè ñè îíåçè ïîñëåäíè, áåçêðàéíî äúëãè ñåêóíäè íà ÿñíî ñúçíàíèå çà ïðåäñòîÿùîòî, ñìðàçÿâàùèÿ ìðàê â äóëàòà íà êàðàáèíèòå. Çàñòèíàëè êðàêà. Èçòè÷àùè íàâúí ÷åðâà. Ìóñêóëè, ãåíèòàëèè, ìîçúê, âñè÷êî ðàçìåñåíî â áåçôîðìåíàòà, êúðâàâà êàøà íà çàáðàâàòà.
Òîé ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî.
- À òè êàêâî ìèñëèø?
- Àìè... è àç ìèñëÿ, ÷å íÿìà äà ïîáåäÿ - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Òàçè âå÷åð êúì äåâåò ïðåñòàíàõ äà ìèñëÿ, ÷å èìàì íÿêàêúâ øàíñ. Âèæäàø ëè, àç... - òîé ïðî÷èñòè ãúðëî. - Íå çíàì êàê äà ãî êàæà, íî... àç äîéäîõ òóê ñ îòâîðåíè î÷è, ðàçáèðàø ëè? - òîé ìàõíà ñ ðúêà êúì äðóãèòå ìîì÷åòà. - Ìíîãî îò îñòàíàëèòå îáà÷å íå ñà, ñúãëàñåí ëè ñè? Çíàåõ êàêâè ñà øàíñîâåòå. Íî íå áÿõ ïîìèñëèë çà õîðàòà. Íÿìàõ ñè è íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà çà äåéñòâèòåëíîñòòà òóê. Ñèãóðíî ñúì ñè ìèñëåë, ÷å êàòî äîéäå ðåä íà ïúðâèÿ äà ïîëó÷è êàðòîí âîéíèöèòå ùå íàñî÷àò ïóøêèòå ñè êúì íåãî, ùå íàòèñíàò ñïóñúöè è îò äóëàòà ùå èçñêî÷àò íàãúíàòè õàðòèåíè õàðìîíèêè ñ íàäïèñè:"ÁÀÌ!" Ïîñëå... Ìàéîðúò... Ìàéîðúò ùå êàæå, ÷å å áèëî Ïúðâîàïðèëñêà øåãà è âñè÷êè ùå ñå ðàçîòèäàò ïî äîìîâåòå ñè. Ðàçáèðàø ëè âúîáùå êàêâî èñêàì äà êàæà?
Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà óæàñà, êîéòî èçïèòà êîãàòî çàñòðåëÿõà Êúðëè è ìîçúêúò ìó ñå ïðúñíà ïî àñôàëòà è îñåâàòà ëèíèÿ.
- Äà - êàçà òîé. - Ðàçáèðàì.
- Äîñòà âðåìå ìè îòíå äà îáìèñëÿ òèÿ íåùà, íî ùîì îñòàâèõ çàä ñåáå ñè ïñèõîëîãè÷åñêàòà áàðèåðà, âå÷å áåøå ëåñíî. Èëè âúðâèø, èëè óìèðàø - òîâà å ìîðàëúò òóê. Âñè÷êî å ìíîãî ïðîñòî. Âúîáùå íå ñòàâà äóìà çà îöåëÿâàíå íà íàé-ïðèñïîñîáåíèòå, êàêòî ïîãðåøíî ñìÿòàõ â ñàìîòî íà÷àëî. Àêî áåøå òàêà, òî òîãàâà øàíñîâåòå ìè ùÿõà äà ñà äîñòà äîáðè. Íî ÷óâàë ñúì, ÷å ñëàáàöè ñà âäèãàëè öåëè êîëè, ïîä êîèòî ñà áèëè ïðèòèñíàòè äåöàòà èì. Óìúò, Ãàðàòè - ãëàñúò íà Ìàêâðàéñ ïðåìèíà â äðåçãàâ øåïîò. - Òîâà íÿìà íèùî îáùî ñ äèëåìàòà ÷îâåê èëè Áîã. Âñè÷êî ñå êðèå... â óìà.
Â ìðàêà ñå ÷ó êðÿñúê íà ñîâà. Ìúãëàòà ñå âäèãàøå.
- Íÿêîè îò òåçè ìîì÷åòà ùå ïðîäúëæàâàò äà âúðâÿò ìíîãî ñëåä êàòî çàêîíèòå íà áèîõèìèÿòà è ìåõàíèêàòà ñà ñå èç÷åðïàëè íàïúëíî. Ìèíàëàòà ãîäèíà åäíî îò ìîì÷åòàòà ïúëçÿ öåëè äâå ìèëè ñúñ ñêîðîñò ÷åòèðè ìèëè â ÷àñ, ñëåä êàòî è äâàòà ìó êðàêà ñå áÿõà ñõâàíàëè åäíîâðåìåííî, ñïîìíÿø ëè ñè? Ïîãëåäíè Îëñîí, èçòîùåí å äî êðàé, íî ïðîäúëæàâà äà âúðâè. Àìè îíçè ïðîêëåòíèê Áàðêîâè÷, êîéòî õâúð÷è íà êðèëåòå íà îìðàçàòà è å ñâåæ êàòî ðåïè÷êà? Íå ìèñëÿ, ÷å ùå ìîãà êàòî òÿõ. Íå ñúì óìîðåí - ïîíå îùå íå. Íî ñêîðî ùå áúäà - òîé èçâúðíà ëèöå è áåëåãúò ñå ìÿðíà â ìðàêà. - È ìèñëÿ ñè ÷å... êîãàòî íàèñòèíà ñå óìîðÿ... ìèñëÿ, ÷å òîãàâà ïðîñòî ùå ñåäíà.
Ãàðàòè íå îòãîâîðè, íî óñåùàøå òðåâîãà. Ñèëíà òðåâîãà.
- Íî â åäíî ñúì ñèãóðåí - ÷å ùå íàäæèâåÿ Áàðêîâè÷ - ðå÷å ïî÷òè íà ñåáå ñè Ìàêâðàéñ. - Âñå îùå ìîãà äà ãî ñòîðÿ, Áîãà ìè.
Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè - ïîêàçâàøå 11:30. Ïðåñÿêîõà åäíî îïóñòÿëî èçâúíãðàäñêî êðúñòîâèùå, íà êîåòî áå ñïðÿëà ïîëèöåéñêà êîëà. Î÷åâèäíî íå ñå áÿõà îïðàâäàëè íå÷èè ïðåäïîëîæåíèÿ çà îæèâåí òðàôèê è ïîëèöàÿò êðîòêî äðåìåøå â êîëàòà. Ìèíàõà ïîêðàé íåãî, â òåñíèÿ êðúã ñâåòëèíà îò åäèíñòâåíàòà óëè÷íà ëàìïà. Òúìíèíàòà îòíîâî ãè îáãúðíà êàòî ÷åðåí âîàë.
- Áèõìå ìîãëè äà ñå ïðîêðàäíåì â ãîðàòà áåç äà íè âèäè íèêîé - ðå÷å çàìèñëåíî Ãàðàòè.
- Îïèòàé äå - îòâúðíà Îëñîí. - Èìàò èíôðà÷åðâåíè ïðèáîðè çà íîùíî âèæäàíå è îùå êóï àïàðàòè çà ñëåäåíå, âêëþ÷èòåëíî ñâðúõìîùåí ìèêðîôîí. Ìîãàò äà ÷óÿò âñè÷êî, êîåòî ñè ãîâîðèì. Ñèãóðíî ÷óâàò äîðè êàê íè òóïòÿò ñúðöàòà. È òå âèæäàò êàòî ïðåç äåíÿ, Ðåé.
Ñÿêàø çà äîêàçàòåëñòâî íà òåçè äóìè åäíî ìîì÷å çàä òÿõ ïîëó÷è âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Íàïðàâî ìè îòíå êåôà äà æèâåÿ - ÷ó ñå òèõèÿ ãëàñ íà Áåéêúð. Êîé çíàå çàùî Ãàðàòè îñòàíà ïîäðàçíåí îò ìåêèÿ ìó, þæíÿøêè àêöåíò.
Ìàêâðàéñ ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è âñòðàíè îò òÿõ. Òúìíèíàòà ñÿêàø ãè èçîëèðà åäèí îò äðóã è Ãàðàòè ñå ïî÷óâñòâà ñàìîòåí. Âñåêè ïúò, êîãàòî â ãîðàòà íàä òÿõ èçøóìîëÿâàøå íåùî, ïî ðåäèöèòå ñå ïîíàñÿøå ðàçòðåâîæåí øåïîò è Ãàðàòè îñúçíà ñ èçíåíàäà, ÷å òàçè êúñíà ðàçõîäêà èç ìåéíñêèòå ãîðè ñúâñåì íå ïðèëè÷à íà èçëåò çà èçíåæåíèòå ãðàäñêè ìîì÷åòà. Íÿêúäå îòëÿâî ñå ðàçíåñå òàéíñòâåíèÿ çîâ íà áóõúëà. Íåùî ñå ðàçøàâà îò äðóãàòà ñòðàíà íà ïúòÿ, ïðèòàè ñå çà ìèã è ïîñëå ñå âòóðíà â øóáðàöèòå.
- Êàêâî áåøå òîâà? - ðàçíåñå ñå íå÷èé óïëàøåí âèê.
Â íàáåòî íàä òÿõ îòíîâî çàïî÷íàõà äà ñå ñêóï÷âàò ïðîëåòíè îáëàöè - îáåùàíèå çà íîâ äúæä. Ãàðàòè âäèãíà ÿêà è ñå çàñëóøà â ñòúïêèòå ñè ïî àñôàëòà. Â òîâà èìàøå íÿêàêúâ òðèê, íÿêàêâà íåóëîâèìà ïñèõè÷íà íàãëàñà, êàòî ñ íîùíîòî âèæäàíå, êîåòî ñòàâàøå âñå ïî-äîáðå, êîëêîòî ïî-äúëãî ãëåäàø â ìðàêà. Ïðåç äåíÿ øóìúò íà ñòúïêèòå ñå ãóáåøå â îáùàòà ãëú÷êà íà îùå äåâåòäåñåò è äåâåò Ó÷àñòíèêà êàòî íåãî, àêî íå ñå áðîè øóìúò îò äâèãàòåëÿ íà êàìèîíåòêàòà. Íî ñåãà ãè ÷óâàøå ÿñíî. Íåãîâàòà ñîáñòâåíà, èíäèâèäóàëíà ïîõîäêà, õàðàêòåðíîòî ïðîâëà÷âàíå íà ëåâèÿ êðàê îò âðåìå íà âðåìå. Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å øóìúò îò ñòúïêèòå òîëêîâà ñå å óñèëèë, ÷å ñêîðî ùå çàãëóøè òóïòåíåòî íà ñúðöåòî ìó. Çâóêúò áå ñòàíàë âàæåí êàòî æèâîòà - òîé áå ïîñëåäíà áàðèåðà ïðåäè ñìúðòòà.
Î÷èòå ìó áÿõà ïîäïóõíàëè, íåïîäâèæíè. Êëåïà÷èòå íàòåæàâàõà. Çàïàñèòå îò åíåðãèÿ ñÿêàø ñå òîïÿõà â íÿêàêâà îòõîäíà òðúáà, âúòðå â íåãî. Âîéíèöèòå ñ ìîíîòîííà ïîñëåäîâàòåëíîñò èçâèêâàõà ïðåäóïðåæäåíèÿ, íî íèêîé íå ïîëó÷è êàðòîí. Äîðè Áàðêîâè÷ áåøå çàìëúêíàë. Ñòåáèíñ îòíîâî ñå áå ïðåâúðíàë â ïðèçðàê, íåâèäèì íÿêúäå îòçàä.
Ñòðåëêèòå íà ÷àñîâíèêà ïîêàçâàõà 11:30.
"Íàáëèæàâà ÷àñúò íà âåùèöèòå" - ïîìèñëè ñè òîé. Êîãàòî öúðêîâíèòå ãðîáèùà ñå ïðîçÿâàò è îò òúìíàòà ïàñò èçïúëçÿâàò òðóïîâå. Êîãàòî ìàëêèòå äåöà ãè îòíàñÿ Òîðáàëàí. Êîãàòî ñúïðóãè è ëþáîâíèöè ñå âïóñêàò âúâ âèõúðà íà ïîõîòëèâè èãðè. Êîãàòî ïúòíèöèòå ñå ðàçìúðäâàò íåñïîêîéíî â íîùíèÿ âëàê îò Ãðåéõàóíä çà Íþ-éîðê. Êîãàòî ïî ðàäèîòî ïóñêàò Ãëåí Ìèëúð, à êåëíåðèòå ñå ãîòâÿò äà îáúðíàò ñòîëîâåòå íà ìàñèòå è...
Èçâåäíúæ ïðåä î÷èòå ìó ñå ïîÿâè ëèöåòî íà Äæåí. Ñïîìíè ñè êàê ÿ öåëóíà íà Êîëåäà, òî÷íî ïðåäè ïîëîâèí ãîäèíà, ïîä ëúñêàâèòå ãèðëÿíäè, êîèòî ìàéêà ìó áå îêà÷èëà â êóõíÿòà. Äåòñêè ðàáîòè. Âíèìàâàé êúäå ñòúïâàø. Óñòíèòå é áÿõà èçíåíàäàíè, íåæíè, ïîäàòëèâè. Åäíà õóáàâà öåëóâêà. Öåëóâêà, çà êîÿòî ìîæåø äà ìå÷òàåø. Ïúðâàòà ìó èñòèíñêà öåëóâêà. Ïî-êúñíî, êîãàòî ÿ èçïðàòè äî âêúùè òîé ÿ öåëóíà ïîâòîðíî. Ñòîÿõà ïðåä òÿõíàòà âðàòà, â çàíåìÿëàòà áåëîòà íà ñòåëåùèÿ ñå êîëåäåí ñíÿã. Áåøå íåùî ïîâå÷å îò åäíà õóáàâà öåëóâêà. Ðúöåòå ìó áÿõà îáâèëè êðúñòà é. Íåéíèòå - ñêëþ÷åíè çàä âðàòà ìó, î÷èòå é çàòâîðåíè (íî òîé òàéíî ÿ ïîãëåæäàøå), íåæíèÿ äîïèð íà ãúðäèòå é, êîèòî ñå î÷åðòàâàõà ïîä ìåêèÿ ïóëîâåð. Ïî÷òè áå ãîòîâ äà é êàæå, ÷å ÿ îáè÷à, íî... ùåøå äà å ïðåêàëåíî áúðçî.
Âñåêè îò òÿõ íàó÷è ïî íåùî îò äðóãèÿ. Òÿ ãî íàó÷è, ÷å êíèãèòå ñà íåùî, êîåòî ñå ÷åòå, íî íå ñå ñúáèðà (òîé áå ñâèêíàë äà ñå âêîï÷âà âúâ âñÿêà êíèãà, êîåòî çàáàâëÿâàøå íåèìîâåðíî Äæåí è â íà÷àëîòî òîâà ãî äðàçíåøå, íî áëàãîäàðåíèå íà íåÿ âèäÿ ñìåøíàòà ñòðàíà íà òîçè íàâèê). À Ãàðàòè ÿ íàó÷è äà ïëåòå. Íå áåøå ëè ñòðàííî? Áàùà ìó ãî áå íàó÷èë äà ïëåòå... ïðåäè äà ãî îòâåäàò Áðèãàäèòå. Òîé íà ñâîé ðåä ñå áåøå íàó÷èë îò áàùà ñè. Áåøå íåùî êàòî ìúæêà òðàäèöèÿ â êëàíà Ãàðàòè. Îò ñàìîòî íà÷àëî Äæåí áå î÷àðîâàíà îò íîâèÿ ñòèë íà ïëåòåíå è äîñòà áúðçî ãî îñòàâè çàä ñåáå ñè è äîêàòî òîé ïëåòåøå ïîêðèâêè è øàëîâå, òÿ ñå ïðåõâúðëè íà ïóëîâåðè, ïðàâåøå èñêóñíè øàðêè íà æèëåòêè è òîëêîâà íàïðåäíà, ÷å äîðè ïëåòåøå öåëè êóêëè îò ðàçíîöâåòíè êîíöè.
Îñâåí òîâà Ãàðàòè ÿ íàó÷è äà èãðàå ðóìáà è ÷à-÷à-÷à, òàíöè, êîèòî âëàäååøå äîáðå áëàãîäàðåíèå íà ïðèäîáèòèòå óìåíèÿ îò ÷åñòèòå ïîñåùåíèÿ íà Êëóáà ïî ìîäåðíè òàíöè, êîéòî ìèñèñ Àìåëèÿ Äîðãåíñ îðãàíèçèðàøå âñÿêà ñúáîòà âå÷åð... ìàéêà ìó áå íàñòîÿâàëà äà õîäè òàì è òîé óïîðèòå ñå áå ïðîòèâèë íà òàçè èäåÿ. Íî â êðàÿ íà êðàèùàòà ìàéêà ìó ñå íàëîæè è ñëàâà Áîãó.
Ïðåäñòàâè ñè áÿãàùèòå ïî ëèöåòî é ñåíêè, íà÷èíà, ïî êîéòî âúðâè, íåæíèòå èçâèâêè íà íåéíèÿò ãëàñ, ñòðîéíàòà é ñíàãà è èçâåäíúæ ñå çàïèòà óæàñåí êàêâî òúðñè òóê è íàêúäå å òðúãíàë ïî òåçè òúìíè ïúòèùà. Èñêàøå òÿ äà å äî íåãî ñåãà. Èñêàøå ÿ, èñêàøå äà ãî ïðàâÿò îòíîâî è îòíîâî è âñåêè ïúò ïî ðàçëè÷åí íà÷èí. Ïîñëå èçâåäíúæ ñè ïðåäñòàâè Ìàéîðà, ïðåäñòàâè ñè çàãîðÿëîòî ìó îò ñëúíöåòî ëèöå, ìúæåñòâåíèòå ìóñòàöè, îãëåäàëíèòå î÷èëà è óæàñúò ñÿêàø ñå óòðîè è ãî óäàðè â ïåòèòå. Êðàêàòà ìó îìåêíàõà. "Êàêâî òúðñÿ òóê" - ïèòàøå ñå îò÷àÿíî òîé, íî îòãîâîð íÿìàøå è Ãàðàòè ïîâòàðÿøå âúïðîñà îòíîâî è îòíîâî:"Çàùî ñúì..."
Êàðàáèíèòå èçãúðìÿõà â ìðàêà è ñëåä òîâà íå÷èå òÿëî ñå ñòðîïîëè íà ïúòÿ. Îòíîâî ãî çàâëàäÿ ïîçíàòèÿ ñòðàõ, ãúðëîòî ìó ñå ñâè, ïðèèñêà ìó ñå äà ïîáåãíå, äà ñå øìóãíå â õðàñòàëàêà è äà òè÷à, äîêàòî íàìåðè Äæåí è ñå îçîâå â áåçîïàñíîñò.
Ìàêâðàéñ âúðâåøå çàðàäè Áàðêîâè÷. Òîé ðåøè äà ñå ñúñðåäîòî÷è âúðõó Äæåí. Äà âúðâè çàðàäè íåÿ. Íà ïúðâèÿ ðåä âèíàãè ñå ïàçåõà ìåñòà çà ðîäíèíè è áëèçêè íà Ó÷àñòíèöèòå. Òàì ùå ÿ âèäè.
Ñïîìíè ñè çà ìîìè÷åòî, êîåòî áå öåëóíàë ïðåç äåíÿ è ñå èç÷åðâè îò ñðàì.
"Îòêúäå ñè òîëêîâà ñèãóðåí, ÷å ùå óñïååø? Êðàìïè... ïðèøêè... ðàíè... îõëóçâàíèÿ... íÿêîé áåçêðàåí õúëì... äîðè åäèí ðàçáèò íîñ è ñè ñâúðøåí. Îòêúäå ñè òîëêîâà ñèãóðåí, ÷å ùå óñïååø?"
Ùå óñïåÿ, ùå óñïåÿ.
- Ïîçäðàâëåíèÿ - èçíåíàäâàùî ïðîãîâîðè íàä ðàìîòî ìó Ìàêâðàéñ è òîé ïîäñêî÷è.
- À?
- Ïîëóíîù å. Äîæèâÿõìå äà çàïî÷íåì íîâèÿ äåí íà áîðáà, Ãàðàòè.
- È îùå ìíîãî äðóãè - äîäàäå Åéáðúõàì. - Ïîíå çà ìåí. Íå ÷å âè ïîäöåíÿâàì, ðàçáèðà ñå.
- Àêî âè èíòåðåñóâà, äî Îëäòàóí èìà ñòî è ïåò ìèëè - îòáåëÿçà óìîðåíî Îëñîí.
- Êîé ãî å åíÿ çà Îëäòàóí? - ñêàñòðè ãî Ìàêâðàéñ. - Íÿêîãà áèë ëè ñè òàì, Ãàðàòè?
- Íå.
- Àìè Îóãþñòà? Áîæè÷êî, âèíàãè ñúì ñè ìèñëåë, ÷å å â Äæîðäæèÿ.
- Äà, áèë ñúì â Îóãþñòà. Òîâà å ñòîëèöàòà íà ùàòà...
- Íà ðàéîíà - ïðåêúñíà ãî Åéáðúõàì.
- Ñåäàëèùå íà Ãóáåðíàòîðà íà ùàòà, æåëåçîïúòåí âúçåë, èìà êèíà...
- Âèå â Ìåéí èìàòå ëè ãè òèÿ ðàáîòè? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Àìè, òîâà âñå ïàê å åäíà ìàëêà ñòîëèöà, ìàêàð è íà ùàò - îòâúðíà ñ óñìèâêà Ãàðàòè.
- Ïî÷àêàé ñàìî äà âèäèø Áîñòúí - çàÿâè Ìàêâðàéñ.
Íÿêîé èçïúøêà îòåã÷åíî. Äàëå÷ íàïðåä ñå ðàçíåñîõà âèêîâå, ÷óâàõà ñå âúçòîðæåíè âúçãëàñè è äþäþêàíèÿ. Ãàðàòè ñ òðåâîãà îñúçíà, ÷å âèêàò íåãîâîòî èìå. Íà îêîëî ïîëîâèí ìèëÿ ïðåä òÿõ ñå âèæäàøå íÿêàêâà èçîñòàâåíà ôåðìà. Íÿêîé áå çàêà÷àë îòïðåäå é ïåòðîìàêñîâà ëàìïà, ïîä êîÿòî ñå ïîêëàùàøå îãðîìåí íàäïèñ, ïî äúëæèíàòà íà öÿëàòà êúùà:
ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ
ÃÀÐÀÒÈ Å ÍÀØÀÒÀ ÃÎÐÄÎÑÒ
Àñîöèàöèÿ íà ðîäèòåëèòå îò Àðóóñòóê
- Åé, Ãàðàòè, à êúäå ñà ðîäèòåëèòå? - èçâèêà íÿêîé.
- Âêúùè, ïðàâÿò äåöà - îòâúðíà çàñðàìåí Ãàðàòè. Íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å â Ìåéí âñè÷êè ñà çà íåãî, íî òîé íàìèðàøå öÿëàòà òàçè øóìîòåâèöà çà ìàëêî èçìîðèòåëíà è äîñàäíà. Ìåæäó ìíîãîòî äðóãè íåùà, êîèòî íàó÷è çà ñåáå ñè ïðåç ïîñëåäíèòå ïåòíàäåñåò ÷àñà, Ãàðàòè îòêðè ÷å íå ñè ïàäà äà áúäå â öåíòúðà íà âíèìàíèå. Ìèñúëòà, ÷å ìèëèîíè æèòåëè íà ùàòà ãîâîðÿò çà íåãî, çàëàãàò íà íåãî (ïðè äâàíàäåñåò êúì åäíî, êàêòî áå ñïîìåíàë ñòðîèòåëíèÿò ðàáîòíèê... äàëè òîâà îçíà÷àâàøå, ÷å øàíñîâåòå ìó ñà äîáðè, èëè ëîøè?), òàçè ìèñúë íàïðàâî ãî ïëàøåøå.
- ×îâåê áè ñè ïîìèñëèë, ÷å íÿêúäå íàîêîëî ñà çàñàäèëè äóçèíà ïóõêàâè, ñî÷íè ðîäèòåë÷åòà, à? - ïîïèòà Äåéâèäñúí.
- Êàòî íîâ ñîðò êàðòîôè, íàëè? - íàìåñè ñå è Åéáðúõàì.
Çàäÿâêèòå áÿõà ñ ïîëîâèí óñòà è íå ïðîäúëæèõà äúëãî. Ïúòÿò áå â ñúñòîÿíèå äà óáèå âñÿêàêâî æåëàíèå çà çàäÿâêè. Ïðåìèíàõà îùå åäèí ìîñò, òîçè ïúò æåëåçîáåòîíåí, íàä äîñòà ïî-ãîëÿìà ðåêà. Äîëó ïîä òÿõ, âîäàòà ñå ïîêëàùàøå ñÿêàø å ÷åðíà êîïðèíà. Â òðåâàòà çàä ðåêàòà ïðîïÿõà ùóðöè è íå ñëåä äúëãî, íÿêúäå êúì äâàíàäåñåò è ïåòíàäåñåò, îòíîâî çàâàëÿ.
Â ïðåäíèòå ðåäèöè íÿêîé çàñâèðè íà õàðìîíèêà. Íå ñâèðè äúëãî (Ïðåïîðúêà 6: Ïàçè ñè äúõà), íî áåøå óæàñíî ïðèÿòíî. Ìåëîäèÿòà ìàëêî ïðèëè÷àøå íà "Ñòàðèÿ íåãúð Äæî" - "×óé òàç òúæíà ïåñåí, ùî íàä ïîëÿòà ñå íîñè, ÷åðíèòå âñè÷êè îïëàêâàò, íà Åóèíã æåñòîêàòà ó÷àñò, ÷å õëàäíàòà ïðúñò ãî ïðèå".
Íå, íå áåøå "Ñòàðèÿ íåãúð Äæî", ïî-ñêîðî íÿêîÿ îò ðàñèñòêèòå ïåñíè íà Ñòèâúí Ôîñòúð. Äîáðèÿò ñòàð Ñòèâúí Ôîñòúð. Àëêîõîëúò ãî âêàðà â ãðîáà. Ñúùî è Ïî, êàêòî ñå îêàçà. Ïî íåêðîôèëúò, êîéòî ñå îæåíèë çà ÷åòèðèíàäåñåò ãîäèøíàòà ñè ïëåìåííè÷êà. Êîåòî çíà÷è, ÷å íà âñè÷êî îòãîðå å è ïåäîôèë. Ñúâñåì ïðîïàäíàëè òèïîâå è òîé è Ôîñòúð. "Àêî ñàìî áÿõà äîæèâÿëè äà âèäÿò Äúëãàòà ðàçõîäêà" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. "Ñèãóðíî ùÿõà äà ñà ñðåä îðãàíèçàòîðèòå íà ïúðâèÿ ïî ðîäà ñè "Ãðîáàðñêè ìþçèêúë". Ïåñíè÷êè, êàòî: "Íàäîëó ïî ñòóäåíèÿ, ìðà÷åí ïúò", èëè "Ëåãåíäàðíàòà êðà÷êà", èëè...
Îòïðåä íÿêîé çàïî÷íà äà êðåùè è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å êðúâòà ìó ñå ñìðàçÿâà. Ãëàñúò áå ñúâñåì äåòñêè. Äîðè íå êðåùåøå íåùî êîíêðåòíî. Ïðîñòî êðåùåøå. Îò ãðóïàòà ñå îòäåëè òúìíà ôèãóðà, ïðåñå÷å áàíêåòà òî÷íî ïðåä êàìèîíåòêàòà (Ãàðàòè äîðè íå áå çàáåëÿçàë êîãà êàìèîíåòêàòà ñå áå ïðèñúåäèíèëà êúì òÿõ ñëåä êàòî ñïðÿ íà ïîëóðàçðóøåíèÿ ìîñò) è ïîáÿãíà êúì ãîðàòà. Åêíàõà íÿêîëêî èçñòðåëà. Ñ îãëóøèòåëåí òðÿñúê ìúðòâîòî òÿëî ïðåëåòÿ ïðåç èçñúõíàëèòå õðàñòè è ñå ñòîâàðè íà çåìÿòà. Åäèí îò âîéíèöèòå ñêî÷è îò êàìèîíåòêàòà è èçòåãëè òðóïà êúì ïúòÿ. Ãàðàòè ïðîñëåäè öÿëàòà òàçè ñöåíà ñ áåçðàçëè÷èå è ñè ïîìèñëè, ÷å äîðè çàïàñèòå îò ñòðàõ ìîãàò äà ñå èç÷åðïÿò, êîãàòî ñìúðòòà å â èçîáèëèå.
Íå áåç ÷óâñòâî çà õóìîð, õàðìîíèêàòà çàñâèðè "Îòáîé" è ïîñëå íÿêîé - àêî ñå ñúäè ïî ãëàñà áåøå Êîëè Ïàðêúð - èçðåâà íà ìóçèêàíòà äà ìëúêíå. Ñòåáèíñ ñå èçñìÿ. Ãàðàòè âíåçàïíî ïî÷óâñòâà çëîáà êúì íåãî, èäåøå ìó äà ñå îáúðíå è äà ãî ïîïèòà íà âèñîê ãëàñ, êàê áè ñå ÷óâñòâàë, àêî íÿêîé ñå ñìåå íà íåãîâàòà ñîáñòâåíà ñìúðò. Òàçè ïîñòúïêà ïîâå÷å ïðèëÿãàøå íà Áàðêîâè÷. Íàëè òîé áå çàÿâèë, ÷å ùå òàíöóâà íà ãðîáîâåòå íà äðóãèòå è âå÷å èìàøå øåñòíàäåñåò ãðîáà, íî êîèòî áè ìîãúë äà èçïúëíè çàêàíàòà ñè.
"Ñúìíÿâàì ñå, ÷å ùå èìà ñèëè äà ãî íàïðàâè" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Èçâåäíúæ ãî ïðîíèçà îñòðà áîëêà â ñòúïàëîòî íà äåñíèÿ êðàê. Ìóñêóëúò â ñâîäà íà ñòúïàëîòî çàïî÷íà äà ñå ñâèâà è Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñúðöåòî ùå ìó ñå ïðúñíå îò óæàñ. Êðàêúò ãî îòïóñíà, íî òîé íå áå óâåðåí, äàëè ñïàçúìúò íÿìà äà ñå ïîâòîðè. Áîëêàòà òîãàâà ùå å íåïîíîñèìà. Ïîñëå êðàêúò ìó ùå ñå ïðåâúðíå â áåçïîëåçíî ïàð÷å äúðâî. Íî òîçè ïúò ìó ñå ðàçìèíà.
- Íÿìà äà ìîãà äà âúðâÿ îùå ìíîãî - èçñòåíà Îëñîí. Ëèöåòî ìó ñå áåëååøå â ìðàêà. Íèêîé íå îòãîâîðè.
Ìðàêúò. Ïðîêëåò äà å òîçè ìðàê. Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å ñà ïîãðåáàíè æèâè â òúìíèíàòà. ×å ñà çàòî÷åíè â ñòðàíàòà íà ìðàêà. Îò çîðàòà ãè äåëÿõà âåêîâå. Ìíîãî îò òÿõ íå ùå ïîñðåùíàò èçãðåâà íà ñëúíöåòî. Íå ùå âèäÿò íåáåòî. Ùå ñè îñòàíàò âå÷íî â ñòðàíàòà ìðàêà è âñè÷êî, êîåòî ùå ïîëó÷àò ùå å åäíî ìîíîòîííî îïåëî, ïðèãëóøåíî îò ñïóñíàëàòà ñå òúìíèíà, çàä êîÿòî â ïîëóêðúã ñà ñå íàðåäèëè îïå÷àëåíèòå. Îò ñâîÿ ñòðàíà îïå÷àëåíèòå íèêîãà íå ùå ìîãàò äà îñúçíàÿò ÷å ñà òóê, ÷å ñà æèâè, ÷å çàä òúíêèÿ ñëîé âúçäóõ, êîéòî ãè îãðàæäà ïðèâèäíî, âñúùíîñò ãè äåáíå ãðîáèùåí ìðàê, ÷å òîçè ñëîé èçòúíÿâà âñå ïîâå÷å, âúçäóõúò ïîñòåïåííî ñå ïðåâðúùà â îòðîâåí ãàç, íàäåæäàòà ñå òîïè, äîêàòî ñàìàòà íàäåæäà áúäå ïîãúëíàòà îò ìðàêà è íàä âñè÷êî òîâà ïðîäúëæàâà äà ñå èçâèñÿâà òúæíèÿ ãëàñ íà ñâåùåííèêà, à îïå÷àëåíèòå ïîòðîïâàò íåòúðïåëèâî ñ êðàêà è æàäóâàò ÷àñ ïî-ñêîðî äà èçëåçàò íàâúí, â ñëúí÷åâèÿ ìàéñêè äåí. Çàùîòî íàîêîëî ñà çàòàèëè äúõ, â î÷àêâàíå äà íàñòúïè òåõíèÿ ìèã áóáîëå÷êè è ïàÿöè.
"Íàïðàâî ùå ïîëóäåÿ" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. "Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å âñåêè ìèã ùå èçêóêàì".
Îòêúì áîðîâàòà ãîðà ïîâÿ ñëàá âåòðåö.
Ãàðàòè çàêðà÷è çàäíèøêîì è ñå èçïèêà. Ñòåáèíñ ñå ïðåìåñòè âñòðàíè, Õàðêíåñ ñå çàêàøëÿ ìú÷èòåëíî. Âúðâåøå ïîëóçàñïàë.
Ãàðàòè âíèìàòåëíî ñå çàñëóøà â òåçè äðåáíè çâóöè íà æèâîòà - íÿêîé ñå èçñåêíà è ïîñëå ñå èçïëþ, äðóã ïîäñìúð÷àøå, à íåäàëå÷ ïðåä òÿõ ñå ÷óâàøå øóìíî ìëÿñêàíå. Åäíî îò ìîì÷åòàòà ïîïèòà òèõî ñúñåäà ñè êàê ñå ÷óâñòâà. Îòãîâîðúò áåøå ïî÷òè íåäîëîâèì. ßíèê ñè ïååøå øåïíåøêîì è äîñòà ôàëøèâî.
Ñúçíàíèåòî. Âñè÷êî òîâà áå ôóíêöèÿ íà ñúçíàíèåòî. Íî òàçè ôóíêöèÿ íå áåøå áåçêðàéíà.
- Çàùî ñå çàáúðêàõ â òîâà? - âíåçàïíî è ñ îò÷àÿíèå â ãëàñà ïîïèòà Îëñîí, ñÿêàø áå ïðî÷åë ìèñëèòå íà Ãàðàòè îòïðåäè ìàëêî. - Çàùî ñå çàáúðêàõ â òàçè èñòîðèÿ?
Íèêîé íå ìó îòãîâîðè. Îò äîñòà âðåìå âå÷å íèêîé íå îòãîâàðÿøå íà âúïðîñèòå ìó. "Ñÿêàø - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè - âå÷å ãî ìèñëÿò çà óìðÿë."
Îòíîâî çàïî÷íà äà âàëè. Ìèíàõà ïîêðàé îùå åäíî ãðîáèùå, ñ ìàëêà öúðêâà îòïðåä è âåäíàãà ñëåä òîâà íàâëÿçîõà â òèïè÷íî çà Íþ Èíãëúíä ñåëöå, ñúñ ñïðåòíàòè, ïðÿñíî áîÿäèñàíè êúùè. Â öåíòúðà, ïðåä ìèíèàòþðíèÿ òúðãîâñêè êâàðòàë ñå áå ñúáðàëà ìàëî÷èñëåíà ãðóïà ïîñðåùà÷è. Ùîì ãè çúðíàõà, ñðåäíîùíèòå çàïàëÿíêîâöè íàäàäîõà ïðèãëóøåí âèê, ñÿêàø ñå ïðèòåñíÿâàõà äà íå ñúáóäÿò çàñïàëèòå ñè ñúñåäè. Áÿõà âñå õîðà íà âúçðàñò, êàêòî çàáåëÿçà Ãàðàòè. Íàé-ìëàäèÿò îò òÿõ áå ïîíå íà òðèäåñåò è ïåò ãîäèíè. Íîñåøå êðúãëè î÷èëà áåç ðàìêè è ñå áå çàãúðíàë â åäíî äîñòà øèðîêî øóøëÿêîâî ÿêå. Êîñàòà ìó áå ðàç÷îðëåíà è Ãàðàòè çàáåëÿçà èçíåíàäàí, ÷å äþêÿíúò ìó å ðàçêîï÷àí.
- Äàâàé! Ñòðàõîòíè ñòå! Äàâàé! Äàâàé! - ïîäâèêâàøå èì òîé, êàòî ðàçìàõâàøå íåóìîðíî ïóõêàâàòà ñè ðúêà. Î÷èòå ìó æàäíî ñå âïèâàõà âúâ âñåêè, ìèíàâàù ïîêðàé íåãî Ó÷àñòíèê.
Íà äðóãèÿ êðàé íà ñåëîòî, åäèí ñúíåí ïîëèöàé ñå áå èçïðå÷èë ïðåä ðàçäðúíêàí êàìèîí ñ ðåìàðêå. Èìàøå ñàìî îùå ÷åòèðè óëè÷íè ñâåòëèíè, ïîñëå åäíà èçîñòàâåíà, ïîðóòåíà ñãðàäà ñ íàäïèñ íà ñòåíàòà: "ÍÀÏÐÅÄ ÃÐÅÉÍÄÆ ÍÎÌÅÐ 81" è ñåëöåòî ñâúðøè. Áåç íÿêàêâà êîíêðåòíà ïðè÷èíà Ãàðàòè ðàçìàõà ïðúñò íàçàä - ÷óâñòâàøå ñå êàòî ïåðñîíàæ îò ðàçêàç íà Øúðëè Äæåêñúí.
Ìàêâðàéñ ãî ñðúãà.
- Ïîãëåäíè ãî òîçè òúïàê - ðå÷å òîé.
"Òîçè òúïàê" áåøå åäíî âèñîêî ìîì÷å îáëå÷åíî â òúìíîçåëåíà êàíàäêà, êîÿòî ìó ñòèãàøå ÷àê äî êîëåíåòå. Âúðâåøå ñòèñíàë ãëàâàòà ñè ñ ðúöå è ïðèëè÷àøå íà ãèãàíòñêà ãúáà. Òÿëîòî ìó ñå ïîþþøâàøå íåñèãóðíî. Ãàðàòè âïåðè î÷è â íåãî ñ íåùî êàòî àêàäåìè÷åí èíòåðåñ. Íå ñè ñïîìíÿøå äîñåãà äà å âèæäàë òîçè Ó÷àñòíèê... íî, ðàçáèðà ñå òúìíèíàòà ïðîìåíÿøå ëèöàòà.
Ìîì÷åòî ñå ïðåïúíà â ñîáñòâåíèÿ ñè êðàê è åäâà íå ïàäíà. Ïîñëå ïðîäúëæè íàïðåä. Â ñëåäâàùèòå äåñåòèíà ìèíóòè Ãàðàòè è Ìàêâðàéñ íå îòêúñâàõà î÷è îò íåãî êàòî îìàãüîñàíè, çàáðàâèëè íàïúëíî çà ñîáñòâåíàòà ñè óìîðà. Ìîì÷åòî ñ êàíàäêàòà íå èçäàäå íèòî çâóê ïî âðåìå íà ìú÷èòåëíàòà ñè áîðáà, äîðè íå èçñòåíà.
Íàé-íàêðàÿ ïàäíà è âåäíàãà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Ãàðàòè ìèñëåøå, ÷å ìîì÷åòî íÿìà äà ìîæå äà ñòàíå, íî òî ñå íàäèãíà. Ñåãà ñå îçîâà â òÿõíàòà ãðóïà. Áåøå óæàñíî ãðîçíî, íà ãúðäèòå ìó ñå ïîêëàùàøå íîìåð 45.
- Êàêâî ñòàâà ñ òåá? - ïðîøåïíà ìó Îëñîí, íî ìîì÷åòî èçãëåæäà íå ãî ÷ó. "Ñ âñè÷êè ñòàâà òàêà íàêðàÿ" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. "Âãëúáÿâàò ñå â ñåáå ñè, íå çàáåëÿçâàò íèêîãî è íèùî íàîêîëî. Íèùî îñâåí ïúòÿ. Âïèâàò î÷è â ïúòÿ, ñÿêàø ãè å õèïíîòèçèðàë, ñÿêàø âúðâÿò ïî îïúíàòî âúæå íàä áåçäíàòà."
- Êàê òè å èìåòî? - ïîïèòà òîé ìîì÷åòî, íî íå ïîëó÷è îòãîâîð. Èçâåäíúæ îòêðè, ÷å êàòî èäèîò ïîâòàðÿ îòíîâî è îòíîâî âúïðîñà ñè, êàòî ÷å ëè ñ òîâà ìîæå äà ãî ñïàñè îò îáãúðíàëèòå ãî ðúöå íà ìðàêà: - Êàê òè å èìåòî, à? Êàê òè å èìåòî, áå? Êàê òè å...
- Ðåé - Ìàêâðàéñ ãî äðúïíà çà ðúêàòà.
- Íå èñêà äà ìè êàæå, Ïèò, íàêàðàé ãî äà ìè êàæå, ìîëÿ òå, íàêàðàé ãî äà ìè êàæå èìåòî ñè...
- Îñòàâè ãî íà ìèðà - êàçà Ìàêâðàéñ. - Íå âèæäàø ëè ÷å óìèðà? Îñòàâè ãî íà ìèðà.
Ìîì÷åòî ñ íîìåð 45 íà ãúðäèòå ïàäíà íàïðåä, òîçè ïúò ïî ëèöå. Êîãàòî ñå èçïðàâè âñè÷êè âèäÿõà, ÷å îò ÷åëîòî ìó òå÷å êðúâ. Áåøå èçîñòàíàë äîñòà îò ãðóïàòà íà Ãàðàòè, íî ÷óõà ÿñíî, êîãàòî ïîëó÷è ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå.
Íàâëÿçîõà â íÿêàêâà äóïêà îò îùå ïî-ãúñò ìðàê, êîÿòî ñå îêàçà æåëåçîïúòåí íàäëåç. Áåøå êàòî ãèãàíòñêî êàìåííî ãúðëî, â êîåòî íåèçâåñòíî îòêúäå ïðîêàïâàøå äúæä. Ìèðèøåøå íà âëàãà. Ïîñëå îòíîâî èçëÿçîõà íàâúí è Ãàðàòè çàáåëÿçà ñ èçâåñòíî îáëåê÷åíèå, ÷å ãè ÷àêà îòíîñèòåëíî ïðàâ è ðàâåí ó÷àñòúê.
×åòèðèäåñåò è ïåòè ïàäíà îòíîâî. Ìîì÷åòàòà îêîëî íåãî ñå îòäðúïíàõà ñúñ çàáúðçàíè êðà÷êè. Ìàëêî ñëåä òîâà ïðîãúðìÿõà êàðàáèíèòå. Ãàðàòè ðåøè, ÷å èìåòî íà ìîì÷åòî â êðàÿ íà êðàèùàòà íÿìà îñîáåíî çíà÷åíèå.
Øåñòà ãëàâà
"À ñåãà íàøèòå ó÷àñòíèöè ñà â èçîëàöèîííèòå êàìåðè".
Äæàê Áåðè
"Äâàäåñåò è åäíî"
Òðè è ïîëîâèíà ñóòðèíòà.
Çà Ðåé, ñÿêàø áå íàñòúïèëà íàé-äúëãàòà ìèíóòà, â íàé-äúëãàòà íîù íà íåãîâèÿ æèâîò. Áåøå êàòî îòëèâ, êàòî ìúðòâî âúëíåíèå, êàòî âðåìåòî, â êîåòî ìîðåòî ñå ïðèáèðà, îñòàâÿéêè çàä ñåáå ñè ñìà÷êàíè âîäîðàñëè, ïàð÷åòà ïðîãíèëî äúðâî, ðúæäÿñàëè êîíñåðâè îò áèðà, ïëàñòìàñîâè òóáè÷êè, ñ÷óïåíè øèøåòà, øàìàíäóðè è ïîëóðàçëîæåíè òðóïîâå, îáóòè â áàíñêè. ×àñúò íà ìúðòâîòî âúëíåíèå.
Îùå ñåäåì Ó÷àñòíèêà ïîëó÷èõà ÷åðâåíè êàðòîíè ñëåä ìîì÷åòî ñúñ çåëåíàòà êàíàäêà. Íÿêúäå îêîëî äâà ñóòðèíòà, åäíîâðåìåííî ñå ñòðîïîëèõà òðèìà - êàòî èçñúõíàëè öàðåâè÷íè ñòúáëà ïðè ïúðâèÿ åñåíåí ïîëúõ. Îò íà÷àëîòî íà Ðàçõîäêàòà áÿõà èçìèíàëè ñåäåìäåñåò è ïåò ìèëè è äâàéñåò è ïåò îò Ó÷àñòíèöèòå âå÷å áÿõà îòïàäíàëè.
Íî òîâà íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå. Åäèíñòâåíîòî íåùî, êîåòî èìàøå çíà÷åíèå áåøå ìúðòâîòî âúëíåíèå. Òðè è ïîëîâèíà - ÷àñúò íà ìúðòâîòî âúëíåíèå. Îùå åäíî ïðåäóïðåæäåíèå è ìàëêî ñëåä òîâà - èçñòðåëè. Òîçè ïúò ïîçíàòî ëèöå. Áåøå íîìåð 8, Äåéâèäñúí, êîéòî òâúðäåøå, ÷å óñïÿë äà ñå ïðîìúêíå â ïàëàòêàòà ñ ãîëè æåíè íà Ñòþáúíâèëñêèÿ ïàíàèð.
Ãàðàòè çà ìèã ïëúçíà î÷è ïî ìðàìîðíî áÿëîòî, îïðúñêàíî ñ êðúâ ëèöå è ïîñëå îòíîâî ñå çàãëåäà â ïúòÿ. Íàïîñëåäúê âñå ïîâå÷å ãëåäàøå â ïúòÿ. Áÿëàòà îñåâà ëèíèÿ òó ïðåêúñâàøå, òó áåøå íåïðåêúñíàòà, îò âðåìå íà âðåìå ñòàâàøå äâîéíà, êàòî ñëåäà îò òðàìâàé. Çà÷óäè ñå, êàê å âúçìîæíî ïðåç öÿëàòà ãîäèíà ïî ïúòÿ äà ìèíàâàò íàé-ðàçëè÷íè õîðà è íèêîé äà íå çàáåëÿçâà, ÷å áÿëàòà áîÿ âñúùíîñò å íàðèñóâàëà ñèìâîëèòå íà æèâîòà è ñìúðòòà. À ìîæå áè ïúê ãè âèæäàò?
Ïúòíàòà íàñòèëêà ãî î÷àðîâàøå. Êîëêî ïðèÿòíî, êîëêî õóáàâî áè áèëî äà ñå îòïóñíå âúðõó íåÿ. Ïúðâî ùå ïðèêëåêíå, êàïà÷êèòå íà êîëåíåòå ìó ùå èçïóêàò êàòî âúçäóøíè ïèñòîëåòè. Ñëåä òîâà ùå ïîëîæè äëàíè íà ïðîõëàäíàòà, íåðàâíà ïîâúðõíîñò, ïîñëå ùå ñåäíå, óñåùàéêè êàê îò êðàêàòà ñå âäèãà óæàñÿâàùîòî òåãëî îò ñòî è øåñòäåñåò ôóíòà... è íàé-íàêðàÿ ùå ïîëåãíå, ïðîñòî ùå ñå îòïóñíå íà ãðúá íåïîäâèæíî, ñ ðàçòâîðåíè êðàêà, ùå ïî÷óâñòâà êàê ñå ðàçòÿãà ñõâàíàòèÿò ìó ãðúá... ùå ãëåäà íàãîðå êúì êîðîíèòå íà äúðâåòàòà è âúëøåáíèòå øàðêè íà çâåçäèòå... íÿìà äà ÷óâà íèêàêâè ïðåäóïðåæäåíèÿ, ïðîñòî ùå ñè ãëåäà â íåáåòî è ùå ÷àêà... ùå ÷àêà...
Äà-à.
Ó÷àñòíèöèòå ùå ñå ðàçáÿãàò, çà äà íå ïîïàäíàò ïðåä äóëàòà íà êàðàáèíèòå è òîé ùå îñòàíå ñàì - êàòî æåðòâåí äàð êúì áîãîâåòå. Ðàçòðåâîæåíî øåïòåíå. "Òîâà å Ãàðàòè, åé, Ãàðàòè ùå ïîëó÷è êàðòîí!" Ìîæå áè ùå ìó îñòàíå ìúíè÷êî âðåìå, êîëêîòî äà ÷óå ñìåõà íà Áàðêîâè÷, êîéòî ùå çàïîäñêà÷à ñâîÿ âúîáðàæàåì òàíö âúðõó ãðîáîâå. Äóëàòà íà êàðàáèíèòå ùå ñå íàñî÷àò êúì íåãî è ïîñëå...
Òîé ñ ìúêà îòêúñíà ïîãëåä îò ïúòÿ è ñå âãëåäà â êðà÷åùèòå êðàé íåãî òúìíè ôèããóðè, ïîñëå âäèãíà î÷è êúì õîðèçîíòà, ñ íàäåæäà äà çúðíå ïîíå ìúíè÷úê ïðèçíàê íà çàäàâàùàòà ñå çîðà. Íî, ðàçáèðà ñå, íå âèäÿ. Íîùíèÿò ìðàê áåøå âñå òàêà íåïðîãëåäåí.
Ïðåìèíàõà ïðåç îùå íÿêîëêî ñåëöà, íî âñè÷êè òå áÿõà òúìíè è èçîñòàâåíè. Îò ïîëóíîù íàñàì íå áÿõà ñðåùíàëè ïîâå÷å îò òðè äóçèíè ñúíëèâè çÿïà÷è, îò íàé-óïîðèòèòå, äåòî âñÿêà Íîâà ãîäèíà äðåìÿò ïðåä òåëåâèçîðà äî êðàÿ íà ïðîãðàìàòà. Îñòàíàëîòî îò òåçè òðè è ïîëîâèíà ÷àñà, áåøå êàòî íÿêàêúâ êîøìàðåí ôèëìîâ ìîíòàæ, êàòî íîùíèòå áúëíóâàíèÿ íà íÿêîé èíñîìíèàê&.
Ãàðàòè ñå âãëåäà ïî-âíèìàòåëíî â ëèöàòà îêîëî íåãî, íî íèòî åäíî íå ìó áåøå ïîçíàòî. Çàâëàäÿ ãî íÿêàêâà èðàöèîíàëíà ïàíèêà. Òîé ïîòóïà ïî ðàìîòî êðà÷åùèÿ ïðåä íåãî Ó÷àñòíèê.
- Ïèò? Ïèò, òè ëè ñè?
Òúìíàòà ôèãóðà ðàçäðàçíåíî èçðúìæà è ñå îòäðúïíà îò íåãî. Îòëÿâî ïðåäè êðà÷åøå Îëñîí, îòäÿñíî - Áåéêúð, íî ñåãà îòëÿâî íÿìàøå íèêîé, à ìîì÷åòî îòäÿñíî áå äîñòà ïî-ñëàáî îò Àðò Áåéêúð.
Ìîæå áè å çàäðÿìàë, íàïóñíàë å ïúòÿ è å ïîïàäíàë â çàáëóäåí îòðÿä íà ñêàóòè. Ñèãóðíî âå÷å ãî òúðñÿò. Ïðåñëåäâàò ãî. Ñ êó÷åòà è ïóøêè è Áðèãàäèòå - ñ ðàäàðè è èíôðà÷åðâåíè äàò÷èöè...
Èçâåäíúæ ïî÷óâñòâà îáëåê÷åíèå. Òàì, íåäàëå÷ îò íåãî êðà÷åøå Åéáðúõàì. Ñàìî òðÿáâàøå ìàëêî äà çàâúðòè ãëàâà è ãî âèæäàøå. Íÿìà ñúìíåíèå - òîé áåøå.
- Åéáðúõàì! - íàñòîé÷èâî ïðîøåïíà òîé. - Åéáðúõàì, áóäåí ëè ñè?
Åéáðúõúì ïðîìúðìîðè íåùî íåðàçáðàíî.
- Êàçâàì, áóäåí ëè ñè?
- Äà, ïî äÿâîëèòå, Ãàðàòè, îñòàâè ìå íà ìèðà!
Ïîíå íå áåøå ñå çàãóáèë. ×óâñòâîòî çà òîòàëíà äåçîðèåíòàöèÿ ãî íàïóñíà.
Íÿêúäå îòïðåä íÿêîé ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå è Ãàðàòè ñè ïîìèñëè:"À àç âå÷å íÿìàì íèòî åäíî! Ìîãà äà ïîñåäíà çà ìèíóòà, ìèíóòà è ïîëîâèíà. Ìîãà äîðè..."
Íî ñåäíå ëè âåäíúæ - íÿìà äà ñòàíå.
"Ùå ñòàíà - óâåðÿâàøå ñå òîé. - Ðàçáèðà ñå, ÷å ùå ìîãà, ñàìî çà ìàëêî..."
Çà ìàëêî è ùå óìðå. Ñïîìíè ñè, ÷å îáåùà íà ìàéêà ñè, äà ÿ âèäè ñ Äæåí âúâ Ôðèïîðò. ×àê ñåãà ðàçáèðàøå êîëêî ëåêîìèñëåíî å äàë òîâà îáåùàíèå. Â äåâåò ÷àñà â÷åðà, ïðèñòèãàíåòî âúâ Ôðèïîðò ìó ñå ñòðóâàøå ðåøåí âúïðîñ. Íî ñåãà èãðàòà áå ñâúðøèëà, òîé æèâååøå â òðè-èçìåðíà ðåàëíîñò è âúçìîæíîñòòà äà ïðèñòèãíå âúâ Ôðèïîðò íà ÷èôò îêúðâàâåíè ÷óêàí÷åòà èçãëåæäàøå óæàñÿâàùà, íî äàëå÷ ïî-âúçìîæíà.
Çàñòðåëÿõà îùå íÿêîé... òîçè ïúò çàä íåãî. Ïúðâèÿò èçñòðåë íå áåøå äîñòàòú÷íî òî÷åí è ñëåäâàùèòå íÿêîëêî ñåêóíäè, êîèòî èì ñå ñòîðèõà êàòî âå÷íîñò, æåðòâàòà ïðîäúëæè äà îãëàñÿ îêîëíîñòèòå ñ îò÷àÿíèÿ ñè ïèñúê, äîêàòî íàé-ñåòíå ÿ äîâúðøèõà. Áåç íÿêàêâà êîíêðåòíà ïðè÷èíà Ãàðàòè ñè ïîìèñëè çà ÿéöà ñ áåêîí è èçâåäíúæ óñòàòà ìó ñå íàïúëíè ñúñ ñëþíêà, îò êîÿòî åäâà íå ñå çàäàâè. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè äâàäåñåò è øåñò óáèòè çà ñåäåìäåñåò è ïåò ìèëè ñà ìíîãî, èëè ìàëêî çà åäíà Äúëãà ðàçõîäêà.
Ãëàâàòà ìó êëþìíà íàïðåä è êðàêàòà ìó îòíîâî ãî ïîíåñîõà îò ñàìî ñåáå ñè. Ñïîìíè ñè çà åäíî ïîãðåáåíèå, íà êîåòî áå ïðèñúñòâàë êàòî ìîì÷å. Ïîãðåáåíèåòî íà Ôðèêè Ä'Àëåñèî. Íå ÷å èñòèíñêîòî ìó èìå áåøå Ôðèêè^, èñòèíñêîòî ìó èìå áå Äæîðäæ, íî âñè÷êè äåöà â îêîëíîñòòà ãî íàðè÷àõà Ôðèêè, çàùîòî ïî÷òè íå ìîæåøå äà ìèãà ñ î÷è...
Ñïîìíÿøå ñè äîáðå Ôðèêè, âñå ÷àêàøå äà ãî ïîâèêàò çà áåéçáîë, âèíàãè çàêúñíÿâàøå, î÷èòå ìó ñå ùóðàõà ñ íàäåæäà îò åäèíèÿ êàïèòàí íà îòáîðà êúì äðóãèÿ, ñÿêàø ñëåäåøå òåíèñ ìà÷. Âèíàãè èãðàåøå â äúëáîêà çàùèòà, êúäåòî ðÿäêî ïîïàäàøå òîïêà è íÿìàøå îïàñíîñò äà íàâðåäè íà îòáîðà, ïî÷òè íå âèæäàøå ñ åäíîòî îêî è òîâà çíà÷èòåëíî çàòðóäíÿâàøå ïðåöåíêàòà ìó çà âèñîêèòå òîïêè. Âåäíúæ ñå âòóðíà äà õâàíå åäíà, íî íå ïðåöåíè äîáðå ðàçñòîÿíèåòî è äîêàòî ìàõàøå ñ ðúêàâèöà èç âúçäóõà òÿ ãî ïðàñíà ïî ÷åëîòî ñ åäíî çâó÷íî áîíê! Ïî÷òè öÿëà ñåäìèöà ñëåä òîçè ñëó÷àé íà ÷åëîòî ìó ìîæåøå äà ñå âèäè îòïå÷àòúêà íà òîïêàòà.
Ôðèêè áå ïðåãàçåí îò êîëà íà øîñå íîìåð 1 òî÷íî ïðåäè Ôðèïîðò. Åäèí ïðèÿòåë íà Ãàðàòè, Åäè Êëèïñòåéí, áå ïðèñúñòâàë íà èíöèäåíòà. Öåëè øåñò ìåñåöà ãè äúðæà â íàïðåæåíèå ñ ðàçêàçà, êàê êîëàòà óäàðèëà âåëîñèïåäà íà Ôðèêè Ä'Àëåñèî è êàê Ôðèêè ñå ïðåìåòíàë ïðåç êîðìèëîòî, îáóâêèòå ìó îòõâðúêíàëè âñòðàíè, ïîñëå ïðåëåòÿë íÿêîëêî ìåòðà âúâ âúçäóõà ðàçìàõâàéêè áîñè êðàêà è ñå áëúñíàë â åäíà êàìåííà ñòåíà, à ìîçúêúò ìó ñå ðàçìàçàë êàòî ÷åðâåíà áîÿ ïî ìàçèëêàòà.
Çà ìàëêî äà ñè èçïîâðúùà ñòîìàõà, êîãàòî òðúãâàøå íà ïîãðåáåíèåòî, ïðè ìèñúëòà, ÷å ùå âèäè ãëàâàòà íà Ôðèêè êàòî òîïêà çàñúõíàëà ÷åðâåíà áîÿ â êîâ÷åãà, íî Ôðèêè áåøå èçìèò è èçòóïàí â ñïîðòíî ñàêî, âðàòîâðúçêà, è äîðè ñúñ çíà÷êà íà Ãëàâåí ñêàóò íà ãúðäèòå. Èçãëåæäàøå òàêà, ñÿêàø âñåêè ìîìåíò ùå ñòàíå îò êîâ÷åãà, ñòèãà ñàìî íÿêîé äà ãî ïîâèêà çà áåéçáîë. Î÷èòå ìó íàé-ñåòíå áÿõà çàòâîðåíè è èçîáùî âñè÷êî áåøå íàðåä - Ãàðàòè ïî÷óâñòâà îáëåê÷åíèå ùîì ãî âèäÿ.
Òîâà áå åäèíñòâåíèÿò ìúðòâåö, êîéòî âèäÿ ïðåäè äà ïîïàäíå òóê - è òîé áå ïî÷èñòåí è ïðèãîòâåí çà ïîãðåáåíèå. Íèùî îáùî ñ Åóèíã, èëè ìîì÷åòî ñ êàíàäêàòà, èëè ïúê Äåéâèäñúí, ñ íåãîâîòî îêúðâàâåíî, ìîðàâî è èçòåðçàíî ëèöå.
"Êàêâà ãàäîñò - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè, îñúçíàë êúäå ñå íàìèðà. - Êàêâà ãàäîñò!"
Â ÷åòèðè áåç äâàäåñåò ïîëó÷è ïúðâî ïðåäóïðåæäåíèå è âåäíàãà ñå çàøëåâè ïðåç ëèöåòî, çà ñà ñå ñúáóäè. Áåøå èçìðúçíàë äî êîñòè. Óñåùàøå áîëåçíåíè ñïàçìè â áúáðåöèòå ñè, íî âúïðåêè òîâà íå ìó ñå óðèíèðàøå. Ìîæå áè ñè âúîáðàçÿâàøå, íî çâåçäèòå íà èçòîê èçãëåæäàõà ìàëêî ïî-áëåäè. Ñïîìíè ñè ñ èçíåíàäà, ÷å â÷åðà ïî òîâà âðåìå ñïåøå áåçãðèæíî íà çàäíàòà ñåäàëêà íà êîëàòà, äîêàòî ñå ïðèáëèæàâàõà êúì ãðàíèöàòà. Ïðåäñòàâè ñè êàê ñå áåøå îïúíàë íà ñåäàëêàòà, êàê ñå áå èçëåãíàë è âúîáùå íå ñå íàëàãàøå äà ïîìðúäâà. Èçïèòà íåïðåîäîëèìî æåëàíèå äà ñå âúðíå íàçàä. Äà âúðíå îòíîâî â÷åðàøíàòà óòðèí.
×åòèðè áåç äåñåò.
Îãëåäà ñå íàîêîëî, èçïèòâàøå èçâåñòíà ãîðäîñò, ÷å å åäèí îò ìàëêîòî íàïúëíî áóäíè è ñ ÿñíî ñúçíàíèå â òîçè ìîìåíò. Íàèñòèíà áå ïðîñâåòëÿëî, äîñòàòú÷íî äà ìîãàò äà ñå ðàçëè÷àò ÷åðòèòå íà êðà÷åùèòå äî íåãî. Îòïðåä âúðâåøå Áåéêúð - ïîçíà ãî ïî ðàçâÿíàòà ÷åðâåíà ðèçà - äî íåãî êðà÷åøå Ìàêâðàéñ. Ìàëêî âëÿâî îò òÿõ Îëñîí ïðèòè÷âàøå ïî÷òè äî êàìèîíåòêàòà. Òîâà ãî èçíåíàäà. Êîé çíàå çàùî áåøå ñèãóðåí, ÷å Îëñîí å áèë åäíà îò æåðòâèòå, ïîëó÷èëè êàðòîí â ìàëêèòå ÷àñîâå íà íîùòà. Ïðîñëåäè ãî ñ èñêðåíî îáëåê÷åíèå. Òðóäíî áå äà ñå îïðåäåëè îò òàêîâà ðàçñòîÿíèå â ïîëóìðàêà êàê èçãëåæäà Îëñîí, ãëàâàòà ìó ïîäñêà÷àøå ïðè âñÿêà êðà÷êà êàòî ïàðöàëåíà êóêëà.
Ïúðñè, ÷èÿòî ìàéêà ïðîäúëæàâàøå äà ñå ïîêàçâà îò âðåìå íà âðåìå, âúðâåøå íàé-îòçàä ðåäîì ñúñ Ñòåáèíñ. Ïúðñè ñå ïîëþøâàøå íàëÿâî-íàäÿñíî, êàòî ìîðÿê, êîéòî îò äúëãî âðåìå íå å ñëèçàë íà áðåãà. Îñâåí òÿõ âèäÿ Ãðèáúë, Õàðêíåñ, Óåéìàí è Êîëè Ïàðêúð. Çíà÷è ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò ìîì÷åòàòà, êîèòî ïîçíàâàøå, âñå îùå áÿõà â èãðàòà.
Â ÷åòèðè íà õîðèçîíòà âå÷å ñå âèæäàøå ÿðêà ëèíèÿ è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å äóõúò ìó ñå ïðèïîâäèãà. Ïîñëå ïîãëåäíà ñ óæàñ íàçàä, êúì äúëãèÿ ÷åðåí òóíåë íà îòèâàùàòà ñè íîù è ñå çà÷óäè, êàê å óñïÿë äà èçäúðæè.
Óñêîðè ìàëêî êðà÷êà è ñå ïðèáëèæè äî Ìàêâðàéñ, êîéòî âúðâåøå ñ êëþìíàëà ãëàâà è áåçñìèñëåí ïîãëåä, ïî-ñêîðî çàäðÿìàë, îòêîëêîòî áóäåí. Îò úãúëà íà óñòàòà ìó ñå ñòè÷àøå òúíè÷êà ñòðóéêà ñëþíêà è ïúðâèòå ëú÷è íà çîðàòà áëåñòÿõà â íåÿ ñ îñëåïèòåëíà ÿðêîñò. Ãàðàòè íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è, î÷àðîâàí îò òîçè ñòðàíåí ôåíîìåí. Íå èñêàøå äà ñúáóæäà Ìàêâðàéñ îò äðÿìêàòà. Çà ìîìåíòà ìó ñòèãàøå, ÷å å áëèçî äî íÿêîé, êîéòî õàðåñâà, äî íÿêîé, êîéòî ïîäîáíî íà íåãî å óñïÿë äà ïðåæèâåå òàçè íîù.
Ìèíàõà ïîêðàé åäíî òÿñíî, ñêàëèñòî ïàñèùå, îãðàäåíî ñ ïîëóèçãíèëà îãðàäà, çàä êîÿòî ãè íàáëþäàâàõà, ïðåæèâÿéêè, ïåò êðàâè. Åäíî äðåáíî íà ðúñò êó÷å èçñêî÷è îòêúì áëèçêàòà ôåðìà è çàïî÷íà äà ëàå ïî òÿõ çàäàâåíî. Âîéíèöèòå íà ïëàòôîðìàòà âäèãíàõà ïóøêè, ãîòîâè äà çàñòðåëÿò æèâîòíîòî, àêî ñå îïèòà äà ïîïðå÷è íà Ó÷àñòíèöèòå, íî êó÷åòî ïðîäúëæè äà òè÷à ïî áàíêåòà êðàé òÿõ, êàòî îãëàñÿøå îêîëíîñòòà ñ ïðåòåíöèèòå ñè çà òåðèòîðèÿòà, êîÿòî îõðàíÿâà, áåç äà ðèñêóâà äà èçëåçå íà ïúòÿ. Íÿêîé ìó êðåñíà ñ äðåçãàâ ãëàñ äà ìëúêâà, ïî äÿâîëèòå.
Ãàðàòè ñÿêàø áå õèïíîòèçèðàí îò èçãðÿâàùàòà çîðà. Íå îòêúñâàøå î÷è îò íåáåòî è çåìÿòà, êîèòî îò ìèíóòà íà ìèíóòà ñå îçàðÿâàõà îò âñå ïîâå÷å ñâåòëèíà. Áÿëàòà ëèíèÿ íàä õîðèçîíòà ïúðâî ïîðîçîâÿ, ñëåä òîâà ïî÷åðâåíÿ è íàêðàÿ ïðèäîáè çëàòèñò îòåíúê. Ïðåäè íîùòà íàïúëíî äà ñè îòèäå, ïóøêèòå îòåêíàõà çà ïîðåäåí ïúò, íî Ãàðàòè ïî÷òè íå ãè ÷ó. Íàä õîðèçîíòà ñå áå ïîäàëî ìúíè÷êî îãíåíî÷åðâåíî êðàé÷å îò ñëúíöåòî, çà ìèã òî áå çàêðèòî îò îáëàöè è ïîñëå áëåñíà îòíîâî. Èçãëåæäà, äåíÿò ùåøå äà å õóáàâ è Ãàðàòè ãî ïîñðåùíà ñúñ ñòðàííàòà ìèñúë: "Ãîñïîäè, áëàãîäàðÿ òè, ÷å ìè ïîçâîëÿâàø äà óìðà íà ñâåòëî!"
Îòíÿêúäå ñúíëèâî ïðîïÿ ïòèöà. Ìèíàõà ïîêðàé îùå åäíà ôåðìà, îòêúì êîÿòî èì ïîìàõà ñ ðúêà åäúð ìúæ, êîéòî áóòàøå ïðåä ñåáå ñè êîëè÷êà ïúëíà ñ ÷óâàëè è çåìåäåëñêè ñå÷èâà.
Â ïîòúíàëàòà â ñÿíêà ãîðà èçãðà÷è ãàðâàí. Ãàðàòè ñ áëàãîäàðíîñò ïîäëîæè ëèöå íà ïúðâèòå òîïëè ëú÷è íà Ñëúíöåòî. Ïîñëå ñå óñìèõíà è èçðåâà äà ìó äîíåñàò ïúëíà ìàíåðêà.
Ìàêâðàéñ çàâúðòÿ ñúíëèâî ãëàâà, êàòî êó÷å, êîåòî ñà ñúáóäèëè äîêàòî å ñúíóâàëî, ÷å ïðåñëåäâà êîòêà, è ñëåä òîâà ñå îãëåäà ñ ïîìúòíÿë ïîãëåä.
- Áîæè÷êî, âå÷å å äåí. Âå÷å å äåí, Ãàðàòè. Êîëêî å ÷àñà?
Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè è ñ èçíåíàäà óñòàíîâè, ÷å å ïåò áåç ÷åòâúðò. Òîé ïîñî÷è öèôåðáëàòà íà Ìàêâðàéñ.
- È êîëêî ìèëè ñìå èçìèíàëè? Èìàø ëè ïðåäñòàâà?
- Ìèñëÿ, ÷å íàáëèæàâàìå îñåìäåñåò. È äâàäåñåò è ñåäåì îòïàäíàëè. Åäíà ÷åòâúðò ïî-ìàëêî, íà ïúòÿ êúì êúùè, Ïèò.
- Ìäà - óñìèõíà ñå Ìàêâðàéñ. - Òîâà å ãîð÷èâàòà èñòèíà, à?
- Òî÷íî òàêà. ×óâñòâàø ëè ñå ïî-äîáðå?
- Ñ îêîëî åäíà õèëÿäíà îò ïðîöåíòà.
- È àç òàêà. Ìèñëÿ, ÷å å îò ñâåòëèíàòà.
- Áîæå ìîé, äíåñ íè ïðåäñòîè äà ñðåùíåì äîñòà õîðà. Ìåæäó äðóãîòî, ïîïàäàë ëè ñè íà ñòàòèÿòà çà Äúëãàòà ðàçõîäêà â "Óúðëäñ óèê"?
- Õâúðëèõ é åäíî îêî - ðå÷å Ãàðàòè. - Êîëêîòî äà âèäÿ èìà ëè ãî ìîåòî èìå.
- Òàì ïèøàò, ÷å âñÿêà ãîäèíà çàëàãàíèÿòà çà Äúëãàòà ðàçõîäêà ñòèãàò äî äâà ìèëèàðäà äîëàðà. ÄÂÀ ÌÈËÈÀÐÄÀ!
Áåéêúð ñúùî ñå áå ñúáóäèë îò äðÿìêàòà ñè è ñå ïðèáëèæè äî òÿõ.
- Â ó÷èëèùåòî, â êîåòî ó÷åõ, èãðàåõìå íà ñëåäíàòà èãðà - êàçà òîé. - Ñúáèðàõìå ïî ÷åòâúðò äîëàð è ïîñëå âñåêè îò íàñ èçòåãëÿøå ïî åäèí òðèöèôðåí íîìåð îò øàïêà. Ìîì÷åòî, ÷èÿòî êîìáèíàöèÿ áåøå íàé-áëèçî äî ðåçóëòàòà, ïîñòèãíàò â ìèíàëîãîäèøíàòà Äúëãà ðàçõîäêà ïîëó÷àâàøå ïàðèòå.
- Îëñîí! - íåî÷àêâàíî èçâèêà Ìàêâðàéñ. - Ïîìèñëè ñè çà êóïèùàòà ïàðè çàëîæåíè íà òåá, ìîì÷å! Ïîìèñëè ñè çà ïà÷êèòå äîëàðè, ÷èÿòî ñúäáà çàâèñè åäèíñòâåíî îò çäðàâèíàòà íà òâîÿ êîêàëåñò çàäíèê!
Îëñîí ìó îòâúðíà ñ óìîðåí, íåçëîáëèâ ãëàñ, ÷å õîðàòà çàëîæèëè ïà÷êè çëàòî íà êîêàëåñòèÿ ìó çàäíèê áèõà ìîãëè äà èçâúðøàò ñúñ ñåáå ñè äâà íåïðèëè÷íè àêòà, êàòî âòîðèÿ ïðîèçëèçàøå íåïîñðåäñòâåíî îò ïúðâèÿ. Ìàêâðàéñ, Áåéêúð è Ãàðàòè ñå çàïðåâèâàõà îò ñìÿõ.
- Äíåñêà íà ïúòÿ ùå âèäèì äîñòà ìîìè÷åòà - ðå÷å Áåéêúð è ïîãëåäíà ìíîãîçíà÷èòåëíî êúì Ãàðàòè.
- Íå ìå âúëíóâà - îòâúðíà Ãàðàòè. - Èìàì ñè ìîìè÷å, êîåòî ìå ÷àêà ïî-íàäîëó. Îòñåãà íàòàòúê ùå ñúì äîáðî ìîì÷å.
- Áåçãðåøåí â ïîìèñëè, äóìè è äåëà - èçðåöèòèðà Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè ñâè ðàìåíå.
- Ðàçáèðàé ãî êàêòî èñêàø - ðå÷å òîé.
- Ñòî êúì åäíî ñà øàíñîâåòå, ÷å ùå èìàø âúçìîæíîñòòà äà é ïîìàõàø îòíîâî - êàçà áåçèçðàçíî Ìàêâðàéñ.
- Âå÷å ñà ñåäåìäåñåò è òðè êúì åäíî.
- Âñå îùå äîñòà ìàëêè.
Íî äîáðîòî íàñòðîåíèå íå èçîñòàâÿøå Ãàðàòè.
- ×óâñòâàì ñå, ñÿêàø áèõ ìîãúë äà âúðâÿ âå÷íî - ïðîèçíåñå íàäóòî òîé. Íÿêîëêî Ó÷àñòíèêà êðàé íåãî íàïðàâèõà ãðèìàñè.
Ìèíàõà ïîêðàé åäíà äåíîíîùíà áåíçèíîñòàíöèÿ è ìîì÷åòî íà ñìÿíà èçëåçå äà èì ìàõíå ñ ðúêà. Ïî÷òè âñè÷êè îòâúðíàõà íà ïîçäðàâà ìó. Ìîì÷åòî îáúðíà ñïåöèàëíî âíèìàíèå íà Óåéí, 94.
- Ãàðàòè - ïðîèçíåñå òèõî Ìàêâðàéñ.
- Êàêâî?
- Íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ âñè÷êè ìîì÷åòà, êîèòî ïîëó÷èõà êàðòîíè. À òè ìîæåø ëè?
- Íå.
- Áàðêîâè÷?
- Íå. Åòî ãî îòïðåä. Òî÷òî ïðåä Ñêðàì. Âèæäàø ëè ãî?
Ìàêâðàéñ ïðèñâè î÷è.
- Àõà. Äà. Ìèñëÿ, ÷å ãî âèæäàì.
- È Ñòåáèíñ å îòçàä.
- Íå ìå èçíåíàäâà. Ñòðàíåí åêçåìïëÿð, íàëè?
- Ìäà.
Çà èçâåñòíî âðåìå è äâàìàòà ïîòúíàõà â ìúë÷àíèå. Ìàêâðàéñ âúçäúõíà äúëáîêî, ïîñëå ñâàëè ðàíèöàòà è èçâàäè îòâúòðå øåïà ìàêàðîíè. Òîé ïðåäëîæè íà Ãàðàòè, êîéòî ñè âçå ìàëêî.
- Àêî çíàåø, êàê ìè ñå èñêà âñè÷êî äà å ñâúðøèëî - êàçà Ìàêâðàéñ. - Ïî åäèí èëè ïî äðóã íà÷èí.
Äâàìàòà çàäúâêàõà ìúë÷àëèâî ìàêàðîíè.
- Ñèãóðíî âå÷å ñìå íà ñðåäàòà íà ïúòÿ äî Îëäòàóí, êàê ìèñëèø? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ. - Îñåìäåñåò çàä íàñ, îñåìäåñåò ïðåä íàñ, à?
- Ïðåäïîëàãàì.
- Åäâà ëè ùå ñòèãíåì òàì äî çàëåç ñëúíöå.
Ïðè ìèñúëòà, ÷å èì ïðåäñòîè îùå ïîíå åäíà íîù, Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å êîæàòà ìó íàñòðúõâà.
- Íå - ðå÷å òîé. Ïîñëå íåíàäåéíî äîáàâè: - Îòêúäå èìàø òîçè áåëåã, Ïèò?
Ìàêâðàéñ íåâîëíî âäèãíà ðúêà êúì ëèöåòî ñè.
- Òîâà å äúëãà èñòîðèÿ - íåîõîòíî èçìúðìîðè òîé.
Ãàðàòè ãî ïîãëåäíà âíèìàòåëíî. Êîñàòà ìó ñå áå ñïëúñòèëà îò ïîò è ïðàõ. Äðåõèòå ìó áÿõà èçïîìà÷êàíè è ìðúñíè. Ëèöåòî ìó áåøå áëåäî, î÷èòå - çà÷åðâåíè è õëúòíàëè â îðáèòèòå.
- Ïðèëè÷àø íà ëàéíî - êàçà òîé è ïîñëå èçáóõíà â ñìÿõ.
Ìàêâðàéñ ñå óõèëè.
- Àáå è òè íå ïðèëè÷àø íà ðåêëàìà çà äåçîäîðàíò, Ðåé.
Äâàìàòà ïðîäúëæèõà äà ñå êèñêàò, âñå ïî-èñòåðè÷íî, âêîï÷åíè åäèí â äðóã, êàòî ñúùåâðåìåííî ñå ìú÷åõà äà íå èçîñòàâàò îò ãðóïàòà. Íå ïî-ëîø îò âñåêè äðóã íà÷èí äà óäàðÿò ÷åðòàòà íà îòìèíàëàòà êîøìàðíà íîù. Òîâà ïðîäúëæè äîêàòî íàé-íàêðàÿ è äâàìàòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ. Ïîñëå ñïðÿõà äà ñå êèêîòÿò è ñå çàåõà çà ðàáîòà.
"Ìèñëåíåòî - ðå÷å ñè Ãàðàòè. "Òîâà íè å ñåãà ðàáîòàòà. Ìèñëåíåòî. Ìèñëåíåòî è èçîëàöèÿòà, çàùîòî íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå äàëè ñè ïðåêàðàë äåíÿ ñ íÿêîé èëè íå - ïðè âñè÷êè ñëó÷àè íàêðàÿ ùå îñòàíåø ñàì." Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å èçìèíàë ñ óìà ñè íå ïî-ìàëêî ìèëè, îòêîëêîòî ñ êðàêàòà ñè. Ìèñëèòå ïðîäúëæàâàõà äà ãî ñïîõîæäàò åäíà ñëåä äðóãà è íÿìàøå íèêàêúâ íà÷èí äà ãè ñïðå. Ñèãóðíî òàêà ñå å ÷óâñòâàë Ñîêðàò, ñëåä êàòî å ãàâðúòíàë ïðåäëîæåíàòà ìó ÷àøà ñ îòâàðà îò áó÷èíèø.
Ìàëêî ñëåä ïåò ïîäìèíàõà ïúðâàòà ãðóïà çÿïà÷è çà äåíÿ. ×åòèðè ìàëêè ìîì÷åòà áÿõà ñåäíàëè ñ êðúñòîñàíè ïî èíäèàíñêè êðàêà, ïðåä åäíà ïàëàòêà, îïúíàòà äîñàìè ïúòÿ. Åäíîòî âñå îùå áå óâèòî â ñïàëíèÿ ñè ÷óâàë è ïðèëè÷àøå íà çàäðÿìàëî åñêèìîñ÷å. Ïîêëàùàõà íàïðåä-íàçàä ðúöå êàòî ìåòðîíîìè. Ëèöàòà èì áÿõà ñåðèîçíè.
Íå ñëåä äúëãî ïúòÿò ñå âëÿ â äðóã, ïî-ãîëÿì ïúò. Ïëàòíîòî áåøå çíà÷èòåëíî ïî-øèðîêî, òðèëåíòîâî. Ïîñëå îòëÿâî ñå ïîÿâè ìàëúê êðàéïúòåí ðåñòîðàíò è âñè÷êè çàïî÷íàõà äà ìàõàò è äà ïîäñâèðêâàò íà òðèòå ñåðâèòüîðêè, ñåäíàëè íà ñòúëáèòå ïðåä ðåñòîðàíòà, çà äà èì ïîêàæàò êîëêî ñà áîäðè. Åäèíñòâåíèÿò, êîéòî çâó÷åøå ìàëêî ïî-ñåðèîçíî â çàêàíèòå ñè áåøå Êîëè Ïàðêúð.
- Ïåòúê âå÷åð - ðåâåøå ñ öÿëî ãúðëî òîé. - Íå çàáðàâÿé. Äâàìàòà ñ òåá, ïåòúê âå÷åð.
Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å âñè÷êè òå ñå äúðæàò ìàëêî äåòèíñêè, íî âúïðåêè òîâà ïîìàõà âåæëèâî ñ ðúêà. Òàêà èëè èíà÷å, ñåðâèòüîðêèòå èçãëåæäà íÿìàõà íèùî ïðîòèâ. Ó÷àñòíèöèòå ñå ðàçïðúñíàõà ïî øèðîêîòî øîñå, âå÷å ïî÷òè âñè÷êè ñå áÿõà ñúáóäèëè îò óòðèííèòå ëú÷è íà íàñòúïâàùèÿ íîâ äåí - âòîðè ìàé. Ãàðàòè çúðíà çà ìèã ëèöåòî íà Áàðêîâè÷ è ñè ïîìèñëè, ÷å â ïîâåäåíèåòî ìó èìà èçâåñòíà äîçà ìúäðîñò - áåç ïðèÿòåëè íàîêîëî, ñèãóðíî íå áè èìàëî è çà êîãî äà òúæèø.
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè ñå ðàçíåñå ïîðåäíèÿ ñëóõ è òîçè ïúò ñëóõúò áåøå øåãà. Áðóñ Ïàñòîð, ìîì÷åòî êîåòî âúðâåøå ïðåä Ãàðàòè ñå îáúðíà è ðå÷å:
- ×óê, ÷óê, Ãàðàòè.
- Êîé å òóê?
- Ìàéîðúò.
- Ìàéîð êîé?
- Ìàéîðúò, êîéòî ÷óêà ìàéêà ñè ïðåäè çàêóñêà - ðå÷å Áðóñ Ïàñòîð è èçáóõíà â ãðúìîãëàñåí ñìÿõ. Ãàðàòè ñå èçêèñêà è ïðåäàäå øåãàòà íà Ìàêâðàéñ, êîéòî ïúê ÿ ðàçêàçà íà Îëñîí. Êîãàòî øåãàòà ñå âúðíà çà âòîðè ïúò ïðè òÿõ, Ìàéîðúò âå÷å ÷óêàøå ñâîÿòà ïðàáàáà ïðåäè çàêóñêà. Ïðè òðåòèÿ ïúò ïúê ÷óêàøå Øåéëà, áåäëèíãòîíñêèÿò òåðèåð, ñ êîéòî ãî ïîêàçâàõà íà åäíà äóçèíà ðåêëàìíè ïëàêàòè.
Ãàðàòè âñå îùå ñå êèñêàøå íà ïîðåäíàòà øåãà, êîãàòî çàáåëÿçà, ÷å ñìåõúò íà Ìàêâðàéñ íåíàäåéíî áå ïðåñåêíàë. Ãëåäàøå ñúñ çàìðúçíàë ïîãëåä âîéíèöèòå íà êàìèîíåòêàòà. Ëèöàòà èì áÿõà âñå òàêà áåçñòðàñòíè.
- Âèå òîâà çà ñìåøíî ëè ãî íàìèðàòå? - èçâèêà âíåçàïíî òîé. Îñòðèÿò ìó ãëàñ ïðîðÿçà êàòî íîæ ñìåõà íà äðóãèòå è òîé ñåêíà. Ëèöåòî íà Ìàêâðàéñ áå ïîòúìíÿëî îò íàõëóëàòà êðúâ. Ïî-ÿðêî îò âñÿêîãà ñå îòêðîÿâàøå ìúðòâåøêè áëåäèÿò áåëåã, ñÿêàø áå äàìãà íà ïîçîðà, è çà ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ùå Ìàêâðàéñ ùå ïîëó÷è óäàð.
- Ìàéîðúò ÷óêà ñåáå ñè, åòî êàêâî ìèñëÿ àç! - èçðåâà ïðåñèïíàëî Ìàêâðàéñ. - À âèå ìîì÷åòà, âåðîÿòíî ñå îïðàâÿòå åäèí äðóã. Ñìåøíî, à? Ìíîãî ñìåøíî! Ñìåéòå ñå òîãàâà, êîïåëåòà òàêèâà! ÑÌÅÉÒÅ ÑÅ, ÊÀÊÂÎ ×ÀÊÀÒÅ?
Îñòàíàëèòå Ó÷àñòíèöè ïîãëåäíàõà ñ áåçïîêîéñòâî êúì Ìàêâðàéñ è ïîñëå çàïî÷íàõà äà ñå îòäðúïâàò íàñòðàíè.
Èçâåäíúæ Ìàêâðàéñ ñå âòóðíà êúì êàìèîíåòêàòà. Äâàìà îò òðèìàòà âîéíèöè íà ïëàòôîðìàòà âäèãíàõà ïóøêè, íî Ìàêâðàéñ ñå ñïðÿ íà êðà÷êà îò òÿõ è ðàçìàõà þìðóê íàä ãëàâàòà ñè, êàòî çàãóáèë óìà ñè äèðèãåíò.
- Õàéäå, ñëåçòå äîëó! Îñòàâåòå ïðîêëåòèòå ñè ïóøêè è ñëåçòå! È òîãàâà ùå âè ïîêàæà êîå å ñìåøíî!
- Ïðåäóïðåæäåíèå! - ïðîèçíåñå åäèí îò òÿõ ñ íàïúëíî áåçèçðàçåí ãëàñ. - Ïðåäóïðåæäåíèå 61! Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå!
"Î, Áîæè÷êî!" - ïîìèñëè ñè óìîðåíî Ãàðàòè. "Ñêîðî ùå ìó ïîêàæàò êàðòîíà, à å òîëêîâà áëèçêî... òîëêîâà áëèçêî äî òÿõ... ñèãóðíî ùå ëèòíå âúâ âúçäóõà êàòî Ôðèêè Ä'Àëåñèî.
Ìàêâðàéñ îòíîâî ñå âòóðíà, çàñòèãíà êàìèîíåòêàòà è ñå èçïëþ âúðõó ïëàòôîðìàòà. Õðà÷êàòà ñå âèæäàøå ÿñíî íà ïðàøíàòà ìåòàëíà ñòåíà.
- Õàéäå! - èçêðåùÿ Ìàêâðàéñ - Ñëåçòå äîëó! Åäèí ïî åäèí èëè âñè÷êè íàâåäíúæ, íå ìè ïóêà!
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå 61! Ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå!
- Ìàéíàòà èì íà âàøèòå ïðåäóïðåæäåíèÿ!
Èçâåäíúæ, áåç äà îñúçíàâà êàêâî âúðøè, Ãàðàòè ñå îáúðíà è ñå çàòè÷à îáðàòíî, ïîëó÷àâàéêè íà ñâîé ðåä ïðåäóïðåæäåíèå. Ñàìî îò÷åòå òîçè ôàêò, ïî÷òè ïîäñúçíàòåëíî. Âîéíèöèòå âå÷å íàñî÷âàõà êàðàáèíèòå ñè êúì Ìàêâðàéñ. Ãàðàòè ãî ñãðàá÷è çà ðúêàòà.
- Òðúãâàé.
- Ìàõàé ñå îòòóê, Ðåé! Ñåãà ùå ñå ñïðàâÿ ñ òÿõ!
Ãàðàòè âäèãíà ðúöå è áëúñíà ñ âñè÷êà ñèëà Ìàêâðàéñ.
- Ñåãà ùå òå çàñòðåëÿò, çàäíèê òàêúâ!
Ïîêðàé òÿõ ìèíà Ñòåáèíñ.
Ìàêâðàéñ âäèãíà î÷è êúì Ãàðàòè, ñÿêàø åäâà ñåãà ãî áå ïîçíàë. Ñàìî ñëåä ñåêóíäà Ãàðàòè ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå. Íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å áðîåíè ìèãîâå äåëÿò Ìàêâðàéñ îò ñìúðòòà.
- Âúðâè ïî äÿâîëèòå - èçðúìæà áåç÷óâñòâåíî Ìàêâðàéñ è çàêðà÷è îòíîâî.
Ãàðàòè ñå èçðàâíè ñ íåãî.
- Ïðîñòî ñå óïëàøèõ, ÷å êðàÿò òè å áëèçî, òîâà å âñè÷êî - ðå÷å òîé.
- Àìà íå áåøå, áëàãîäàðåíèå íà ìóñêåòàðÿ - ìðà÷íî îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Ðúêàòà ìó îòíîâî äîêîñíà íåñúçíàòåëíî áåëåãà. - Ìàéíàòà ìó, òàêà èëè èíà÷å âñè÷êè ùå ñè ïîëó÷èì êàðòîíà.
- Âñå íÿêîé ùå ïîáåäè. Ìîæå äà ñè òè, èëè àç.
- Âñè÷êî å èçìàìà - ðå÷å ñ òðåïåðåù ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Íÿìà ïîáåäèòåë, íÿìà Íàãðàäà. Ïðîñòî îòâåæäàò ïîñëåäíèÿ Ó÷àñòíèê çàä íÿêîÿ ïëåâíÿ è òàì ãî çàñòðåëâàò.
- Íå áúäè òàêúâ èçêðåòåíÿñàë ãëóïàê! - èçâèêà ãíåâíî Ãàðàòè. - Íÿìàø è íàé-ìàëêàòà ïðåäñòàâà êàêâè ãëóïîñòè äðúí...
- Âñè÷êè ùå çàãóáÿò - íàòúðòè Ìàêâðàéñ. Î÷èòå ìó íàäíè÷àõà îò òúìíèòå ïåùåðè íà íåãîâèòå õëúòíàëè îðáèòè êàòî äèâè çâåð÷åòà. Íàîêîëî íÿìàøå íèêîé. Îñòàíàëèòå Ó÷àñòíèöè ïðîäúëæàâàõà äà âúðâÿò íà èçâåñòíî ðàçñòîÿíèå îò òÿõ. Ïîíå çàñåãà. Ìàêâðàéñ ñè áåøå èçïóñíàë íåðâèòå è Ãàðàòè ñúùî äî èçâåñòíà ñòåïåí - ñëåä êàòî áåøå äåéñòâàë ïðîòèâ ñîáñòâåíèòå ñè èíòåðåñè, êîãàòî ñå âúðíà ïðè íåãî. Áåç ñúìíåíèå áåøå ñïàñèë Ìàêâðàéñ îò ó÷àñòòà äà áúäå äâàäåñåò è îñìèÿò.
- Âñè÷êè ùå çàãóáÿò - ïîâòîðè Ìàêâðàéñ. - Ïî-äîáðå äà ìè ïîâÿðâàø.
Ïðåñÿêîõà åäèí æåëåçîïúòåí ïðåëåç. Ïîñëå ìèíàõà ïîä áåòîíåí ìîñò. Íà îòñðåùíàòà ñòðàíà èìàøå çàêóñâàëíÿ ñúñ ñïóñíàòè êåïåíöè. Íà âõîäà ïèøåøå:
ÙÅ ÁÚÄÅ ÎÒÂÎÐÅÍÎ Â ÍÀ×ÀËÎÒÎ ÍÀ ÑÅÇÎÍÀ - 5 ÞËÈ.
Îëñîí ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå.
Íÿêîé ïîòóïà Ãàðàòè ïî ðàìîòî è òîé ñå îáúðíà. Áåøå Ñòåáèíñ. Íå èçãëåæäàøå íèòî ïî-äîáðå, íèòî ïî-çëå îò ïðåäèøíàòà íîù.
- Òâîåòî ïðèÿòåë÷å ìàé õè÷ íå îáè÷à Ìàéîðà - ðå÷å òîé.
Ìàêâðàéñ ñå íàïðàâè ÷å íå ÷óâà.
- Ìèñëÿ, ÷å äà - êèìíà Ãàðàòè. - Àç ñàìèÿò ñúùî âå÷å íå áèõ ãî ïîêàíèë íà ÷àé.
- Ïîãëåäíè íàçàä.
Ãàðàòè ïîãëåäíà. Îùå åäíà êàìèîíåòêà ãè ñëåäâàøå, à îòäîëó ñå çàäàâàøå òðåòà.
- Ìàéîðúò èäâà - êàçà Ñòåáèíñ - è âñè÷êè ùå ãî ïîçäðàâÿò. - Òîé ñå óñìèõíà è çàïðèëè÷à â ëèöåòî íà ãóùåð. - Âñå îùå íå ãî ìðàçÿò äîñòàòú÷íî. Îùå íå. Ñàìî ñè ìèñëÿò, ÷å ãî ìðàçÿò. Ìèñëÿò ñè, ÷å ñà ìèíàëè ïðåç àäà. Íî ÷àêàé äà íàñòúïè íîùòà. ×àêàé äà âèäèø óòðå.
Ãàðàòè ãî ïîãëåäíà îáúðêàíî.
- À êàêâî ùå ñòàíå àêî çàïî÷íàò äà ñâèðêàò, äà âèêàò "ó-ó-ó" è äà ãî çàìåðÿò ñ ïðàçíè êîíñåðâè?
- Òè ñìÿòàø ëè äà ñâèðêàø, äà âèêàø "ó-ó-ó"  è äà õâúðëÿø êîíñåðâè?
- Íå.
- Íèêîé îò íàñ íÿìà äà ãî íàïðàâè. Ùå âèäèø.
- Ñòåáèíñ?
Ñòåáèíñ âäèãíà âúïðîñèòåëíî âåæäè.
- Ñèãóðåí ñè, ÷å ùå ñïå÷åëèø, íàëè?
- Äà - ñúâúðøåíî ñïîêîéíî. - Àáñîëþòíî ñèãóðåí ñúì - è òîé èçîñòàíà íàçàä.
Â 5:25 ïîëó÷è ÷åðâåí êàðòîí ßíèê. À â 5:30, òî÷íî êàêòî áå ïðåäñêàçàë Ñòåáèíñ, ñå ïîÿâè Ìàéîðúò.
Îò íà÷àëî ñå ÷ó ðåâúò íà ìîùíèÿ äâèãàòåë, ïîñëå äæèïúò èçñêî÷è èççàä õúëìà, êîéòî òîêó ùî áÿõà èçñêà÷èëè è ñå ïîíåñå êðàé òÿõ. Ìàéîðúò áå çàñòàíàë ìèðíî. Êàêòî è ïðåäíèÿ ïúò â åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå æåçúëà, à ñ äðóãàòà îòäàâàøå ÷åñò. Ãàðàòè óñåòè, ÷å ñå èçïúëâà ñ íÿêàêâî ñòðàííî ÷óâñòâî íà ãîðäîñò.
Íå âñè÷êè âèêàõà âúçòîðæåíî. Êîëè Ïàðêúð ñå èçïëþ íà çåìÿòà. Áàðêîâè÷ íàâèðè íîñ. Ìàêâðàéñ ãëåäàøå íàïðåä, óñòíèòå ìó ñå ìúðäàõà áåççâó÷íî. Îëñîí èçãëåæäà âúîáùå íå çàáåëÿçà ïðåìèíàâàíåòî íà Ìàéîðà - îòíîâî ñå áå ñúñðåäîòî÷èë âúðõó êðàêàòà ñè.
Ãàðàòè áåøå îò òåçè, êîèòî âèêàõà. Ñúùî è Ïúðñè êàê-ìó-áåøå-òàì-âòîðîòî-èìå è Õàðêíåñ, äåòî èñêàøå äà íàïèøå êíèãà è Óåéìàí è Àðò Áåéêúð è Åéáðúõúì è Ñëåäæ, êîéòî òúêìî áå ïîëó÷èë âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå.
Ïîñëå Ìàéîðúò èç÷åçíà íÿêúäå íàïðåä. Ãàðàòè èçïèòà ñðàì îò ñåáå ñè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà - áåøå çàãóáèë äîñòà åíåðãèÿ.
Íå ñëåä äúëãî êðàé ïúòÿ ñå ïîÿâè ãàðàæ çà ñòàðè êîëè, îòêúäåòî ãè ïîçäðàâèõà ñúñ ñàëþò îò äâàäåñåò è åäèí êëàêñîíà. Îò âèñîêîãîâîðèòåëÿ íå÷èé èçêóñòâåíî ïðèïîâäèãíàò ãëàñ ñúîáùè íà Ó÷àñòíèöèòå - è íà çðèòåëèòå - ÷å íÿìà íèùî ïî-âåëèêî íà òîçè ñâÿò îò àâòîìîáèë "Äîäæ Ìàêëàðåí". Ãàðàòè íàìåðè òîâà çà ìàëêî îáåçêóðàæèòåëíî.
- ×óâñòâàø ëè ñå ïî-äîáðå? - çàïèòà òîé Ìàêâðàéñ.
- Àìè äà - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Ñòðàõîòíî. Ñìÿòàì âñå òàêà äà ñè âúðâÿ, äîêàòî âñè÷êè êðàé ìåí èçïîïàäàò êàòî êðóøè. Ãîëÿìà çàáàâà ùå áúäå. Òîêó ùî çàâúðøèõ íÿêîè èç÷èñëåíèÿ íàóì - ìàòåìàòèêàòà áåøå ìîÿ ëþáèì ïðåäìåò â ó÷èëèùå - è ñòèãíàõ äà çàêëþ÷åíèåòî, ÷å ñ òåìïîòî, ñ êîåòî íàìàëÿâàìå ùå èçìèíåì ïîíå îùå òðèñòà è äâàäåñåò ìèëè. À òîâà å äàëå÷ îò ðåêîðäíîòî ðàçñòîÿíèå.
- Ñëóøàé, Ïèò, ùî íå çåìåø äà ñå ãðúìíåø ñ òèÿ ãëóïàâè ïðèêàçêè - òðîñíà ñå ÿäíî Áåéêúð. Çà ïúðâè ïúò ãî âèæäàõà ðàçãíåâåí.
- Ñúæàëÿâàì, ìàì÷å - îòâúðíà ìðà÷íî Ìàêâðàéñ, íî âñå ïàê ìëúêíà.
Äåíÿò ñòàâàøå âñå ïî-ñâåòúë. Ãàðàòè ðàçêîï÷à öèïà íà ÿêåòî ñè. Ïîñëå ãî ïðåìåòíà ïðåç ðàìî. Ïúòÿò â òîçè ðàéîí áåøå ðàâåí. Òóê-òàì ñå âèæäàõà ñàìîòíè âèëè, ìàëêè ôàáðè÷êè è ôåðìè. Âìåñòî áîðîâåòå, êîèòî íàäâèñâàõà íàä ïúòÿ ïðåç íîùòà, ñåãà ñå ñðåùàõà êðàéïúòíè çàêóñâàëíè, áåíçèíîñòàíöèè è îò âðåìå íà âðåìå ïî íÿêîå äúðâåíî ðàí÷î. Ïî÷òè âñè÷êè íîñåõà òàáåëà: ÇÀ ÏÐÎÄÀÍ. Íà äâà ïðîçîðåöà Ãàðàòè çúðíà ïîçíàòèÿ íàäïèñ:
ÌÎßÒ ÑÈÍ ÑÈ ÄÀÄÅ ÆÈÂÎÒÀ ÇÀ ÁÐÈÃÀÄÈÒÅ!
- Êúäå å îêåàíúò? - ïîïèòà ãî Êîëè Ïàðêúð. - Òóê ñòðàøíî íàïîìíÿ íà Èëè-íîé.
- Ïðîäúëæàâàé äà âúðâèø - ðå÷å ìó Ãàðàòè. Îòíîâî ñå áå çàìèñëèë çà Äæåí è Ôðèïîðò. Ôðèïîðò áåøå íà îêåàíà.  - Òàì ñè å. Íà îêîëî ñòî è îñåìäåñåò ìèëè íà þã.
- Ïî äÿâîëèòå - èçðóãà Êîëè Ïàðêúð. - Ùî çà ëàéíàðñêè ùàò å òîÿ.
Ïàðêúð áåøå åäðî ìóñêóëåñòî ìîì÷å, îáëå÷åíî ñ ïîëî. Î÷èòå ìó ãëåäàõà äðúçêî è äîðè èçìèíàëàòà íîù èçãëåæäà íå áå óñïÿëà äà ñìåê÷è òàçè äúðçîñò.
- Íàâñÿêúäå òèÿ ãàäíè äúðâåòà! Èìà ëè âúîáùå íÿêàêúâ ãðàä â òàçè ïðîêëåòà îáëàñò?
- Íèå ïî òîÿ êðàé ñìå ñòðàííè õîðà - ðå÷å Ãàðàòè. - Íèå ñìÿòàìå, ÷å å ïî-çàáàâíî äà äèøàø ÷èñò âúçäóõ, îòêîëêîòî ñìîã.
- Íèêàêúâ ñìîã íÿìà â Äæîéëåò, ëàéíî òàêîâà - èçñúñêà ðàçÿðåíî Êîëè Ïàðêúð. - Çàùî ìå ëúæåø?
- Ìîæå äà íÿìà ñìîã, àìà âúçäóõúò å êàòî îò ôóðíà - îòâúðíà Ãàðàòè. Áåøå ðàçãíåâåí.
- Ó äîìà çà ïîäîáíî íåùî ùÿõ äà òè çàâúðòÿ òîïêèòå.
- Ñòèãà, ìîì÷åòà - íàìåñè ñå Ìàêâðàéñ. Îòíîâî ñå áå âúçñòàíîâèë è íà óñòíèòå ìó èãðàåøå ïîçíàòàòà èðîíè÷íà óñìèâêà. - Çàùî íå óðåäèòå òîçè âúïðîñ êàòî äæåíòúëìåíè? Ïúðâèÿò, íà êîãîòî ïðúñíàò ÷åðåïà ùå ïî÷åðïè ïîáåäèòåëÿò åäíà áèðà.
- Íåíàâèæäàì áèðàòà - ìåõàíè÷íî îòâúðíà Ãàðàòè.
Ïàðêúð ñå èçêèñêà.
- Àìà è òè ñè åäèí äðúâíèê - êàçà òîé è èçîñòàíà íàçàä.
- Èçíåðâåí å - îïðàâäà ãî Ìàêâðàéñ. - Âñè÷êè ñìå èçíåðâåíè òàçè ñóòðèí. Äîðè è àç. À êàêúâ õóáàâ äåí. Íå ìèñëèø ëè, Îëñîí?
Îëñîí íå îòãîâîðè.
- È Îëñîí ìàé íåùî íå å íà ñåáå ñè - èçðå÷å ñ ïîâåðèòåëåí ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Îëñîí! Õåé! Õåíê!
- Ùî íå ãî îñòàâèø íà ìèðà? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Åé, Õåíê! - èçâèêà Ìàêâðàéñ, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà Áåéêúð. - Èñêàø ëè ìàëêî äà ñå ïîðàçõîäèø?
- Âúðâè ïî äÿâîëèòå - èçìúðìîðè Îëñîí.
- Êàêâî? - âåñåëî èçâèêà Ìàêâðàéñ êàòî ïîñòàâè ðúêà íà óõîòî. - Ê'âî êàéø, áàáè?
- Ïî äÿâîëèòå! Ïî äÿâîëèòå! - èçêðåùÿ Îëñîí. - Âúðâè ïî äÿâîëèòå!
- Çíà÷è òîâà êàçâàø - êèìíà ñ ìúäúð âèä Ìàêâðàéñ.
Îëñîí îòíîâî ñâåäå ïîãëåä êúì êðàêàòà ñè, à Ìàêâðàéñ î÷åâèäíî ñå óìîðè äà ãî õàïå... àêî òîâà áå, êîåòî ïðàâåøå.
Ãàðàòè ñå çàìèñëè âúðõó äóìèòå íà Ïàðêúð. Ïàðêúð áåøå êîïåëäàê. Ïàðêúð áåøå êðú÷ìàðñêè þíà÷àãà è êóïîíåí ïîáîéíèê. Ïàðêúð áåøå ãåðîé ñ êîæåíî ÿêå. Êàêâî çíàåøå òîé çà Ìåéí? Ãàðàòè áå ïðåêàðàë öåëèÿ ñè æèâîò â Ìåéí, â ìàëêî ãðàä÷å íà èìå Ïîðòâèë, íåäàëå÷ îò Ôðèïîðò. Íàñåëåíèå 970, åäèí-äâà ñâåòîôàðà â öåíòúðà, íî ñ êàêâî ïîâå÷å ãî ïðåâúçõîæäàøå Äæîéëåò, "Èëè-íîé", ïî äÿâîëèòå?
Áàùàòà íà Ãàðàòè îáè÷àøå äà êàçâà, ÷å Ïîðòâèë å åäíî îò ìàëêîòî ãðàä÷åòà â ùàòà ñ ïîâå÷å ãðîáîâå, îòêîëêîòî æèòåëè. Íî ãðàä÷åòî áå ÷èñòî. Âÿðíî, èìàøå áåçðàáîòèöà, êàðàõà ñòàðè, èçãíèëè êîëè è ñå áîðåõà ñ íåìîòèÿòà, íî âñå ïàê - ãðàä÷åòî áå ÷èñòî. Åäèíñòâåíîòî ñúáèòèå áå ãîëÿìîòî Áèíãî âñÿêà ñðÿäà â õàìáàðà (ïîñëåäíèÿò ïå÷åëåøå äâàéñåò ôóíòîâà ïóéêà è äâàäåñåò äîëàðîâà áàíêíîòà), íî èíà÷å ãðàä÷åòî áå ÷èñòî. È ñïîêîéíî. Êàêâî íå ìó å íàðåä íà òîâà?
Òîé õâúðëè çëîáåí ïîãëåä ïðåç ðàìî êúì Êîëè Ïàðêúð. "Òîçè ïúò òè ñå ðàçìèíà, ïðèÿòåë÷å, òàêà äà çíàåø. Ìîæåø äà ñè ïúõíåø òâîÿ Äæîéëåò ñ âìèðèñàíèòå ìó ñëàäêàðíèöè è êàêâîòî èìà òàì îùå çíàåø êúäå. Ïúõíè ñè ãè íàïðåêî, àêî âëåçå".
Òîé îòíîâî ñå çàìèñëè çà Äæåí. Èìàøå íóæäà îò íåÿ. "Îáè÷àì òå, Äæåí" - ïîâòàðÿøå ñè Ãàðàòè. Íå áåøå ãëóïàê, îñúçíàâàøå, ÷å ñåãà çà íåãî òÿ å ïîâå÷å îò âñè÷êî íà ñâåòà. Áåøå ñå ïðåâúðíàëà â ñèìâîë íà æèâîòà. Ùèò, ñðåùó âíåçàïíàòà ñìúðò, êîÿòî äåáíåøå â êàìèîíåòêàòà. Èñêàøå ÿ âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å, çàùîòî òÿ ñèìâîëèçèðàøå âðåìåòî, â êîåòî ùå ìîæå äà ðàçïîëàãà ñâîáîäíî ñúñ ñåáå ñè.
Íàáëèæàâàøå øåñò áåç ÷åòâúðò. Ãàðàòè ñå âòðåí÷è êúì ñòðóïàëàòà ñå íà ñëåäâàùîòî êðúñòîâèùå ãðóïè÷êà æåíè. Åäíà îò òÿõ íîñåøå òåñåí ïóëîâåð è îïúíàòè ïî êðàêàòà ïàíòàëîíè. Íà ðúöåòå ñè èìàøå çëàòíè ãðèâíè, êîèòî ïîäðúíêâàõà, äîêàòî èì ìàõàøå. Ãàðàòè ÷óâàøå ñúâñåì ÿñíî òîâà äðúíêàíå. Ïî÷òè íåñúçíàòåëíî òîé çàïî÷íà äà é ìàõà. Ïðîäúëæàâàøå äà ñè ìèñëè çà Äæåí, êîÿòî áå äîøëà îò Êúíåêòèêúò, êîÿòî èçãëåæäàøå òîëêîâà ñïîêîéíà è ñàìîóâåðåíà, ñúñ ñâîÿòà äúëãà ðóñà êîñà è îáóâêè áåç òîêîâå. Íîñåøå íèñêè îáóâêè, çàùîòî ñàìàòà òÿ áå äîñòà âèñîêà. Çàïîçíà ñå ñ íåÿ â ó÷èëèùå. Âñè÷êî çàïî÷íà áàâíî, íî ïîñëå ñúáèòèÿòà ñå çàòúðêàëÿõà. Ãîñïîäè, êàê ñàìî ñå çàòúðêàëÿõà!
- Ãàðàòè?
- À-õà?
Áåøå Õàðêíåñ. Èìàøå çàãðèæåí âèä.
- Èìàì ìóñêóëíà êðàìïà íà äåñíèÿ êðàê, ÷îâå÷å. Íå çíàÿ äàëè ùå ìîãà äà âúðâÿ ñ íåÿ - î÷èòå ìó ñÿêàø ìîëåõà Ãàðàòè äà íàïðàâè íåùî.
Ãàðàòè ïðîñòî íå çíàåøå êàêâî äà êàæå. Ãëàñúò íà Äæåí, íåéíèÿò ñìÿõ, ìåêèÿò áëåäîðîçîâ ïóëîâåð, âèøíåâî÷åðâåíèòå é ïàíòàëîíè, äåíÿò, êîãàòî âçåõà øåéíàòà íà ïî-ìàëêèÿ ìó áðàò è ïîñëå çàïî÷íàõà äà ïðàâÿò ñíåæåí ÷îâåê (à òÿ ìó ïóñíà íÿêîëêî ñíåæíè òîïêè âúâ âðàòà)... òåçè íåùà áÿõà æèâîòà. Õàðêíåñ áåøå ñìúðòòà. Ãàðàòè ïî÷òè ÿ ïîäóøâàøå ó íåãî.
- Íå ìîãà äà òè ïîìîãíà - ðå÷å Ãàðàòè. - Ùå òðÿáâà äà ñå ñïðàâèø ñàì.
Õàðêíåñ ãî ïîãëåäíà ñ ïàíè÷åñêè óæàñ, ïîñëå ëèöåòî ìó ïðèäîáè ìðà÷åí èçðàç è òîé êèìíà áàâíî. Ñïðÿ, êîëåíè÷è è ñè ñâàëè îáóâêàòà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 49!
Õàðêíåñ çàïî÷íà äà ìàñàæèðà âäúðâåíèÿ ñè êðàê. Ãàðàòè ñå îáúðíà îáðàòíî è çàêðà÷è çàäíèøêîâ áåç äà ãî èçïóñêà îò î÷è. Êðàé ïúòÿ ñå áÿõà ñïðÿëè äâå ìîì÷åòà îò "Ìàëêàòà ëèãà", ÿõíàëè âåëîñèïåäè. Òå ñúùî íå îòêúñâàõà îêîêîðåíè î÷è îò Õàðêíåñ.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå, 49!
Õàðêíåñ ñå èçïðàâè è çàïî÷íà äà ïîäñêà÷à íà çäðàâèÿ ñè êðàê, êîéòî ñå îãúâàøå ïîä äâîéíàòà òåæåñò. Òîé èçïóñíà îáóâêàòà, òðåñêàâî ïîñåãíà êúì íåÿ, çàêà÷è ÿ ñ äâà ïðúñòà, íî ïðè ñëåäâàùèÿ ñêîê ÿ èçïóñíà íàíîâî. Ñïðÿ ñå äà ÿ âäèãíå, íî ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå.
Ëèöåòî íà Õàðêíåñ, êîåòî îáèêíîâåíî èìàøå ðîçîâ öâÿò, ñåãà áå ñòàíàëî ïëàìòÿùî ÷åðâåíî. Óñòàòà ìó áåøå îòâîðåíà, â ãîëÿìî, èçòåðçàíî "Î". Ãàðàòè óñåòè, ÷å ïîäñúçíàòåëíî ãî íàñúð÷àâà.
"Õàéäå - ìèñëåøå ñè òîé. - Äàâàé. Çàñòèãíè íè. Ìîæåø, Õàðêíåñ."
Õàðêíåñ ïîäñêà÷àøå âñå ïî-áúðçî. Ìîì÷åòàòà îò ëèãàòà ïîäêàðàõà âåëîñèïåäèòå ñè êðàé ïúòÿ, áåç äà îòêúñâàò î÷è îò íåãî. Ãàðàòè ñå îáúðíà íàïðåä, óïëàøåí îò îíîâà, êîåòî áè ìîãëî äà ñòàíå. Ãëåäàøå ïðàâî íàïðåä è ñå ìú÷åøå äà ñè ïðèïîìíè êàêâî å èçïèòâàë, êîãàòî öåëóíà Äæåí è ÿ äîêîñíà ïî ãúðäèòå.
Îòäÿñíî ïðåä òÿõ áàâíî èçïëóâà áåíçèíîñòàíöèÿ "Øåë". Íà áåòîííàòà ïëîùàäêà áåøå ïàðêèðàí ïîòúíàë â ïðàõ ïèêàï ñ î÷óêàíà áðîíÿ. Äâàìà ìúæå ñ ÷åðâåíî-÷åðíè ëîâíè ðèçè áÿõà ïðîâåñèëè êðàêà îò çàäíàòà âðàòà è ïèåõà áèðà. Ïî-íàòàòúê, â ñàìîòî íà÷àëî íà åäèí ñòðàíè÷åí, ÷åðåí ïúò ñå èçäèãàøå ÿðêîæúëòà ïîùåíñêà êóòèÿ ñ îòâîðåí êàòî çåéíàëà ïàñò êàïàê. Îòíÿêúäå ñå ðàçíàñÿøå äðåçãàâèÿ, íåñïèðåí ëàé íà êó÷å.
Êàðàáèíèòå áàâíî ñå ñïóñíàõà êúì Õàðêíåñ.
Íàñòúïè ìú÷èòåëíî äúëúã ìèã íà òèøèíà è ïîñëå äóëàòà îòíîâî ñå âäèãíàõà, òî÷íî ïî ïðàâèëàòà, òî÷íî ïî ïðàâèëíèêà. Ïîñëå ïîâòîðíî ñå ñìúêíàõà. Ãàðàòè ÿñíî ÷óâàøå çàäúõàíîòî, âëàæíî õðèïòåíå íà Õàðêíåñ.
Êàðàáèíèòå ñå âäèãíàõà íàãîðå, ïîñëå ñå ñïóñíàõà, ïîñëå îòíîâî áàâíî ñå âäèãíàõà.
Ìîì÷åòàòà îò ëèãàòà ãè ñëåäâàõà íåîòñòúïíî.
- Ðàçêàðàéòå ñå îòòóê! - èçâèêà èì ïðåñèïíàëî Áåéêúð. - Íÿìà êàêâî äà ãëåäàòå òóê! Èç÷åçâàéòå!
Ìîì÷åòàòà ïîãëåäíàõà ñ îòêðîâåíî ëþáîïèòñòâî Áåéêúð,  ñÿêàø å íÿêàêúâ íåïîçíàò âèä ðèáà è ïðîäúëæèõà äà ãè ñëåäâàò. Ïî-ìàëêîòî äîðè ñòèñíà íÿêîëêî ïúòè ñâèðêàòà íà êîëåëîòî è ñå óõèëè. Çúáèòå ìó áÿõà ïðèñòåãíàòè â ìåòàëè÷åñêè êîðåêòîðè è îãðÿíà îò ñëúíöåòî, óñìèâêàòà ìó èçãëåæäàøå ÷óäîâèùíî ìåõàíè÷íà.
Äóëàòà îòíîâî ñå íàñî÷èõà íàäîëó. Áåøå êàòî íÿêàêúâ òàíö, êàòî ðèòóàë. Ñÿêàø Õàðêíåñ áå ÿõíàë ðúáà íà ïðîïàñòòà.
"Äà ñè ÷åë íÿêîÿ èíòåðåñíà êíèãà íàïîñëåäúê - ìèíà ìó íà Ãàðàòè íàëóäíè÷àâàòà ìèñúë. - Òîçè ïúò íàèñòèíà ùå òå çàñòðåëÿò. Åäíà åäèíñòâåíà ïî-áàâíà êðà÷êà äî..."
Âå÷íîñòòà.
Âñè÷êî å çàñòèíàëî.
Êàðàáèíèòå îòíîâî ñå âäèãíàõà êúì íåáåòî.
Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà. Äúëãàòà ñòðåëêà ïîäñêî÷è âåäíúæ, äâà ïúòè, òðè ïúòè. Õàðêíåñ ãî çàñòèãíà, ïîñëå ãî çàäìèíà. Î÷èòå ìó ãëåäàõà ïðàâî íàïðåä. Çåíèöèòå ìó ñå áÿõà ñâèëè êàòî òîïëèéêè. Óñòíèòå ìó áÿõà ïîáëåäíåëè, âèíàãè ðîçîâèòå áóçè ñåãà áÿõà ñ öâÿò íà ñìåòàíà, ñ èçêëþ÷åíèå íà äâå ëèâèäíè òî÷êè íà âñÿêà îò òÿõ. Íî òîé âå÷å âúðâåøå íà äâà êðàêà. Ìóñêóëíàòà êðàìïà ñå áå îòïóñíàëà. Áîñèÿò ìó êðàê ðèòìè÷íî ïîøëÿïâàøå ïî àñôàëòà. "Êîëêî äúëãî ìîæå äà ñå âúðâè áåç îáóâêè? - çà÷óäè ñå Ãàðàòè."
Ïî÷óâñòâà, ÷å â ãúðäèòå íåùî ãî îòïóñêà è â ñúùèÿ ìèã ÷ó êàê Áåéêúð âúçäúõâà äúëáîêî. Ãëóïàâî áå, ÷å ñå ÷óâñòâàõà ïî òîçè íà÷èí. Êîëêîòî ïî-ñêîðî Õàðêíåñ ñïðå äà âúðâè, òîëêîâà ïî-ñêîðî ùå ìîæå äà ñïðå äà âúðâè. Òîâà áåøå ïðîñòàòà èñòèíà. Òîâà áåøå åäèíñòâåíàòà ëîãèêà. Íî èìàøå íåùî ïî-äúëáîêî è ïî-èñòèíñêî îò íàé-èñòèíñêàòà ëîãèêà. Õàðêíåñ áåøå ÷àñò îò ãðóïàòà, îò êîÿòî è Ãàðàòè áå ÷àñò, ïëúò îò ïëúòòà èì. ×àñò îò åäèí ìàãè÷åí êðúã, êúì êîéòî ïðèíàäëåæåøå è Ãàðàòè. È ùîì åäíà ìàëêà ÷àñòèöà îò òîçè êðúã ìîæå äà áúäå óíèùîæåíà, ñúùîòî çàïëàøâà è âñè÷êè îñòàíàëè.
Ìîì÷åòàòà îò ëèãàòà ãè ñëåäâàõà îùå äâå ìèëè, ïîñëå èçãóáèõà èíòåðåñ è ïîåõà îáðàòíî.
"Ïî-äîáðå òàêà - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Íå ãî äðàçíåøå ôàêòà, ÷å áÿõà ïîãëåäíàëè íà Áåéêúð, êàòî íà íÿêàêúâ ñòðàíåí åêçåìïëÿð â çîîëîãè÷åñêàòà ãðàäèíà. Íî âñå ïàê áåøå ïî-äîáðå, ÷å íÿìà äà âèäÿò êàêâî å òîâà ñìúðò. Òîé ãè ïðîñëåäè ñ ïîãëåä äîêàòî ñå èçãóáèõà.
Äàëå÷ íàïðåä, Õàðêíåñ ñàì áå îáðàçóâàë íîâèÿ àâàíãàðä, êàòî ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è çàáúðçàíî, ïî÷òè ïîäòè÷âàøå. Íå ïîãëåæäàøå íèòî íàâÿâî, íèòî íàäÿñíî. Ãàðàòè ñå çà÷óäè çà êàêâî ëè ñè ìèñëè.
Ñåäìà ãëàâà
"Îáè÷àì äà ñè ìèñëÿ, ÷å íå ñúì êàòî äðóãèòå. Õîðàòà, ñ êîèòî ñå ñðåùàì ìîæå áè ìå ñìÿòàò çà øèçîôðåíèê ñàìî çàùîòî ñúì ñúâñåì ðàçëè÷åí â æèâîòà îòêîëêîòî ïðåä êàìåðèòå..."
Íèêîëàñ Ïàðñúíñ
"Ïðîäàæáà íà âåêà"
(Áðèòàíñêà âåðñèÿ)
Ñêðàì, 85, íå ìîæà äà î÷àðîâà Ãàðàòè ñ îñëåïèòåëíàòà ñè èíòåëèãåíòíîñò, çàùîòî Ñêðàì âúîáùå íå áåøå èíòåëèãåíòåí. Ãàðàòè íå îñòàíà î÷àðîâàí ñúùî òàêà îò ëóíè÷àâîòî ìó ëèöå, êúñî ïîäñòðèãàíàòà ìó êîñà, íèòî îò òåëîñëîæåíèåòî ìó, êîåòî áåøå áèâîëñêî. Ñêðàì î÷àðîâà Ãàðàòè, çàùîòî áåøå æåíåí.
- Íàèñòèíà ëè? - çà òðåòè ïúò ïîïèòà Ãàðàòè. Âñå îùå íå áåøå íàïúëíî óáåäåí, ÷å Ñêðàì íå ãî ïúðçàëÿ. - Íàèñòèíà ëè ñè æåíåí?
- Äà - Ñêðàì õâúðëè äîâîëåí ïîãëåä íà óòðèííîòî ñëúíöå. - Íàïóñíàõ ó÷èëèùå êîãàòî áÿõ íà ÷åòèðèíàäåñåò. Íÿìàøå íèêàêúâ ñìèñúë, ïîíå çà ìåí. Íå áÿõ ïîïðàâÿ÷, ïðîñòî íå ìîæåõ äà ñè âçèìàì èçïèòèòå. Ó÷èòåëÿò ïî èñòîðèÿ âåäíúæ íè ïðî÷åòå åäíà ñòàòèÿ, â êîÿòî ñå òâúðäåøå, ÷å íàøèòå ó÷èëèùà áèëè ïðåòúïêàíè. È àç ðåøèõ, ÷å ùå å ïî-äîáðå àêî íå çàåìàì ìÿñòîòî íà íÿêîé ïî-äîñòîåí. Çàõâàíàõ ñå ñ áèçíåñ. À è âå÷å èñêàõ äà ñå îæåíÿ çà Êàòè.
- Òîãàâà íà êîëêî áåøå? - ïîïèòà Ãàðàòè, ïî-î÷àðîâàí îò âñÿêîãà. Ìèíàâàõà ïðåç ïîðåäíîòî ìàëêî ãðàä÷å è òðîòîàðèòå áÿõà íàòúïêàíè ñúñ çðèòåëè è íàäïèñè, íî Ãàðàòè íå èì îáðúùàøå íèêàêâî âíèìàíèå. Çðèòåëèòå, çà íåãî áÿõà âå÷å ñúùåñòâà îò íÿêàêúâ äðóã ñâÿò, êúì êîéòî òîé íå ïðèíàäëåæåøå. Ñÿêàø áÿõà çàä åäíà ïåäÿ äåáåëà ñòúêëåíà ñòåíà.
- Ïåòíàäåñåò - îòãîâîðè Ñêðàì. Òîé ñå ïî÷åñà ïî áðàäè÷êàòà, íà êîÿòî áå îôîðìèë êúñà áðàäà.
- È íèêîé ëè íå ñå îïèòà äà òå ðàçóáåäè?
- Ó÷èëèùíèÿò ñúâåòíèê ïîëîæè äîñòà óñèëèÿ äà ìå óáåäè, ÷å öÿë æèâîò ùå êîïàÿ êàíàâêè, íî è òîé ñàìèÿ ñè èìàøå äîñòà ïðîáëåìè è àç íå ìó áÿõ åäèíñòâåíàòà ãðèæà. Ìèñëÿ, íàé-òî÷íî ùå áúäå äà ñå êàæå, ÷å ñè èçìè ðúöåòå îò îòãîâîðíîñò. Ïúê è âñå íÿêîé òðÿáâà äà êîïàå êàíàâêè, íå å ëè òàêà?
Òîé åíòóñèàçèðàíî ðàçìàõà ðúêà êúì ãðóïà ó÷åíè÷êè, êîèòî ïîäñêà÷àõà êðàé ïúòÿ ñ ðàçâåòè âèñîêî íàä êîëåíàòà ïîëè.
- Êàêòî è äà å, òàêà è íå ñå íàëîæè äà êîïàÿ êàíàâêè. Íèòî åäíà íå ñúì èçêîïàë ïðåç öÿëàòà ñè ðàáîòíè÷åñêà êàðèåðà. Çàïî÷íàõ ðàáîòà â åäíà ôàáðèêà çà ÷àðøàôè áëèçî äî Ôåíèêñ, ïëàùàõà ïî òðè äîëàðà íà ÷àñ. Íèå ñ Êàòè ñìå ùàñòëèâöè - Ñêðàì ñå óñìèõíà. - Ïîíÿêîãà, äîêàòî äðåìåì ïðåä òåëåâèçîðà Êàòè èçâåäíúæ ùå ìå ñãðàá÷è çà ðúêàòà è ùå ðå÷å:"Ùàñòëèâà ñúì ñ òåáå, ìèëè". Òÿ å ñëàäóð÷å.
- Èìàòå ëè äåöà? - Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ðàçãîâîðúò ñòàâà âñå ïî-íåðåàëåí.
- Àìè, òî÷íî ñåãà Êàòè å áðåìåííà. Òÿ íàñòîÿâàøå, äà èç÷àêàìå äîêàòî ñúáåðåì â áàíêàòà äîñòàòú÷íî, çà äà ìîæåì äà ñè ïëàòèì ðàæäàíåòî. È êîãàòî ñúáðàõìå ñåäåìñòîòèí òÿ êàçà äà ïî÷âàìå è íèå ïî÷íàõìå. Çà íóëà âðåìå çàáðåìåíÿ - Ñêðàì âòðåí÷è ïîãëåä â Ãàðàòè. - Äåòåòî ìè ùå çàâúðøè êîëåæ. Êàçâàò, ÷å íà òúïàíàðè êàòî ìåí èì ñå ðàæäàò ãëóïàâè äåöà, íî ìîÿòà Êàòè å óìíà çà äâàìà. Êàòè å çàâúðøèëà ãèìíàçèÿ. Àç ÿ íàêàðàõ äà çàâúðøè. Ñóìà òè âðåìå õîäè íà âå÷åðíè êóðñîâå, íî íàêðàÿ ñè âçå çðåëîñòíîòî. Òàêà ÷å, ñòèãà äà èñêà, äåòåòî ìè ùå õîäè â êîëåæ.
Ãàðàòè íå îòãîâîðè. Íå çíàåøå êàêâî äà êàæå. Íàáëèçî êðà÷åøå Ìàêâðàéñ, ïîãúëíàò â ðàçãîâîð ñ Îëñîí. Áåéêúð è Åéáðúõúì ñå çàáàâëÿâàõà ñ íÿêàêâà èãðà íà äóìè íàðå÷åíà "Ïðèçðàê". Çà÷óäè ñå êúäå ëè ñå å èçãóáèë Õàðêíåñ. Íèêúäå íå ñå âèæäàøå. Ñúùîòî ìîæåøå äà ñå êàæå è çà ñàìèÿ Ñêðàì. ×å ñå å çàãóáèë îò ïîãëåäà. "Åé, Ñêðàì, ìèñëÿ, ÷å ñè äîïóñíàë ãîëÿìà ãðåøêà! Æåíà òè å áðåìåííà, Ñêðàì, íî òîâà íå òè äàâà íèêàêâî ïðåäèìñòâî ïðåä íàñ. Ñåäåìñòîòèí â áàíêàòà? Äóìàòà áðåìåííà íå ñå èçìåðâà ñ òðèöèôðåíè ñìåòêè, Ñêðàì. È íèòî åäíà çàñòðàõîâàòåëíà êîìïàíèÿ íå áè çàñòðàõîâàëà Ó÷àñòíèê â Äúëãàòà ðàçõîäêà.
Ãàðàòè õâúðëè ïðàçåí ïîãëåä êúì ñìåøíèÿ ÷îâå÷åö, êîéòî ðàçìàõâàøå âúçòîðæåíî íàä ãëàâàòà ñè ñëàìåíà øàïêà.
- Ñêðàì, à êàêâî ùå ñòàíå àêî ïîëó÷èø êàðòîí? - ïðåäïàçëèâî çàïèòà òîé.
Òúíêà óñìèâêà ñå ïëúçíà ïî óñòíèòå íà Ñêðàì.
- Íå è àç. ×óâñòâàì ñå, ñÿêàø ìîãà äà âúðâÿ âå÷íî. Âèæ êàêâî, ìå÷òàÿ äà ó÷àâñòâàì â Äúëãàòà ðàçõîäêà îòêàêòî âúîáùå ñúì ñïîñîáåí äà ìå÷òàÿ. Ñàìî ïðåäè äâå ñåäìèöè èçâúðâÿõ áåç íèêàêâî íàïðåæåíèå îñåìäåñåò ìèëè.
- Íî ïðåäñòàâè ñè, ÷å ñå ñëó÷è íåùî íåïðåäâèäåíî...
Ñêðàì çàâúðòÿ ãëàâà.
- Íà êîëêî ãîäèíè å Êàòè?
- Ñ åäíà ãîäèíà å ïî-ãîëÿìà îò ìåí. Ïî÷òè íà îñåìíàéñåò. Ðîäèòåëèòå é ñåãà ñà ñ íåÿ, âúâ Ôåíèêñ.
Íà Ãàðàòè òîâà ìó ïðîçâó÷à ñÿêàø ðîäèòåëèòå íà Êàòè çíàÿò íåùî, çà êîåòî Ñêðàì íå ñå äîñåùà.
- Ñèãóðíî ìíîãî ÿ îáè÷àø - â ãëàñà ìó ñå äîëîâè çàâèñò.
Ñêðàì îòíîâî ñå óõèëè, ïîêàçâàéêè äâà ðåäà îêàÿíè çúáè.
- Îòêàê ñå îæåíèõìå íå ñúì ïîãëåæäàë äðóãà. Êàòè å ñëàäóð÷å.
- È òè ñå íàâè íà òàÿ ðàáîòà?
- Àìè íå å ëè çàáàâíî? - ðàçñìÿ ñå Ñêðàì.
- Íå è çà Õàðêíåñ - èçðå÷å êèñåëî Ãàðàòè. - Èäè ãî ïîïèòàé äàëè ìó å çàáàâíî.
- Òè âúîáùå çàìèñëÿë ëè ñè ñå çà âúçìîæíèòå ïîñëåäñòâèÿ? - íàìåñè ñå â ðàçãîâîðà Ïèúðñúí, êàòî ñå âìúêíà ìåæäó Ãàðàòè è Ñêðàì. - Àìè àêî çàãóáèø? Òðÿáâà äà ïðèçíàåø, ÷å ñúùåñòâóâà è òàêàâà âúçìîæíîñò.
- Ïðàâèõà ìè õîðîñêîï òî÷íî ïðåäè íà÷àëîòî è ìè êàçàõà, ÷å âñè÷êè øàíñîâå ñà íà ìîÿ ñòðàíà. Íà ìîÿ.
- Ñèãóðíî - Ïèúðñúí ãî îãëåäà ìðà÷íî. - À è ñè âúâ ôîðìà, êàêòî ãëåäàì - ñàìèÿò Ïèúðñúí èçãëåæäàøå áëåä, ñëåä äúëãàòà íîù íà ïúòÿ. Òîé õâúðëè èçïúëíåí ñ äîñàäà ïîãëåä êúì òúëïàòà, ñúáðàëà ñå íà ïàðêèíãà ïðåä ñóïåðìàðêåòà, ïîêðàé êîéòî ìèíàâàõà.  - Âñè÷êè, êîèòî íå áÿõà âúâ ôîðìà âå÷å ñà ìúðòâè, èëè ïî÷òè ìúðòâè. È âñå ïàê - îñòàâàò îùå ñåäåìäåñåò è äâàìà.
- Äà, íî... - Ñêðàì íàáúð÷è ÷åëî â ìú÷èòåëåí îïèò äà ïîìèñëè. Ãàðàòè ïî÷òè ìîæåøå äà ÷óå êàê ñêðèáóöà ìàøèíêàòà â ãëàâàòà ìó: áàâíî, ìú÷èòåëíî, íî â êðàÿ íà êðàèùàòà - ñèãóðíî êàòî ñàìàòà ñìúðò è íåóìîëèìî êàòî äàíú÷åí àãåíò. Èìàøå íåùî âåëè÷åñòâåíî â òàçè ãëåäêà.
- Ìîì÷åòà, íå áèõ èñêàë äà âè îáèæäàì - íàé-ñåòíå çàãîâîðè òîé. - Âèå ñòå äîáðè ìîì÷åòà. Íî íå ñòå äîøëè òóê ñ ÿñíàòà ìèñúë çà ïîáåäà è çà Íàãðàäàòà. Ïîâå÷åòî îò âàñ äîðè íå çíàÿò çà êàêâî ñà äîøëè. Ïîãëåäíåòå Áàðêîâè÷. Òîé íå ìèñëè çà Íàãðàäàòà. Äîøúë å çà äà âèäè êàê óìèðàò äðóãèòå. Çà òîâà æèâåå. Êîãàòî íÿêîé ïîëó÷è êàðòîí, Áàðêîâè÷ ïîëó÷àâà äîïúëíèòåëíà åíåðãèÿ. Íî òîâà íå å äîñòàòú÷íî. Ùå äîéäå ìèã è òîé ùå êëþìíå êàòî èçñúõíàë ëèñò.
- À àç? - ïîïèòà Ãàðàòè.
Ñêðàì ãî ïîãëåäíà îáúðêàíî.
- À-à, õì...
- Íå, ïðîäúëæàâàé.
- Äîáðå, êàêòî ãî âèæäàì òè ñúùî íå çíàåø çà êàêâî ñè òóê. È òè ñè êàòî òÿõ. Ïðîäúëæàâàø äà âúðâèø çàùîòî òå å ñòðàõ, íî... òîâà íå å äîñòàòú÷íî. Îò òîâà ÷îâåê ñúùî ñå óìîðÿâà - Ñêðàì ïîãëåäíà íàäîëó è ïîòúðêà ðúöå.  - È êîãàòî äîéäå óìîðàòà, å... îòòàì äî êàðòîíà íå å äàëå÷, Ðåé.
Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà Ìàêâðàéñ, êîéòî áå êàçàë:"Êîãàòî ñå èçìîðÿ... íàèñòèíà ñå èçìîðÿ... å, ìèñëÿ ÷å òîãàâà ïðîñòî ùå ñè ïîñåäíà".
- Äîñòà ùå òðÿáâà äà ïîâúðâèø çà äà ìå ïîáåäèø - ðå÷å Ãàðàòè, íî ÷óâñòâàøå, ÷å å ïîä âëèÿíèåòî íà ïîñëåäíèòå äóìè íà Ñêðàì.
- Àç - êàçà ñ òúðæåñòâåí ãëàñ Ñêðàì - ñúì ãîòîâ äà âúðâÿ êîëêîòî å íåîáõîäèìî.
Êðàêàòà èì ñå âäèãàõà è ñïóñêàõà íà àñôàëòà, íîñåéêè ãè íàïðåä êúì çàâîÿ, ïîñëå íàäîëó ïî ñêëîíà è ïðåç æåëåçîïúòíàòà ëèíèÿ, ÷èéòî ðåëñè áëåñòÿõà çàáèòè â ïúòÿ. Ìèíàõà ïîêðàé åäíà êåáàï÷èéíèöà. Ïîñëå îòíîâî èçëÿçîõà â ïîëåòî.
- Ìèñëÿ, ÷å ðàçáèðàì êàêâî å òîâà äà óìðåø - èçâåäíúæ çàãîâîðè Ïèúðñúí. - Ñåãà âå÷å ðàçáèðàì. Íå ñàìàòà ñìúðò, íåÿ âñå îùå íå ìîãà äà ðàçáåðà. Íî óìèðàíåòî. Àêî ñïðà äà âúðâÿ ùå äîéäå è ìîÿò êðàé - òîé ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî. - Êàòî ïðàçíàòà ëåíòà â êðàÿ íà êàñåòêàòà - Ïèúðñúí âäèãíà ïîãëåä êúì Ñêðàì. - Ìîæå áè ñè ïðàâ. Ìîæå áè òîâà íå å äîñòàòú÷íî. Íî... àç íå èñêàì äà óìðà.
Ñêðàì ãî ãëåäàøå ñ ïîä÷åðòàíî ïðåçðåíèå.
- Ìèñëèø ñè, ÷å ñëåä êàòî ñè íàó÷èë êàêâî å ñìúðòòà ùå ìîæåø äà ñå ñïàñèø îò íåÿ?
Ïèúðñúí ñå óñìèõíà ñ ìú÷èòåëíà, ôàëøèâà óñìèâêà êàòî ÷îâåê, êîéòî ñå îïèòâà äà çàïàçè îáÿäà â ñòîìàõà ñè íà áîðäà íà ëþëååùà ñå ëîäêà.
- Òî÷íî â òîçè ìîìåíò òîâà å åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìå êàðà äà âúðâÿ - â òîçè ìèã Ãàðàòè ïî÷óâñòâà äúëáîêî îáëåê÷åíèå, ÷å âñå îùå íå å ñòèãíàë ÷àê äî òàì. Ïîíå çàñåãà.
Ñÿêàø çà äà èëþñòðèðà òåìàòà, êîÿòî îáñúæäàõà, åäíî ìîì÷å ïðåä òÿõ ñå ñòðîïîëè íà ïúòÿ â ñòðàøíè êîíâóëñèè. Òÿëîòî ìó ñå èçâèâàøå, ãúð÷åøå è ïîäñêà÷àøå êàòî ðèáà íà ñóõî. Êðàéíèöèòå ìó ñå ìÿòàõà â áåçðàçáîðíè äâèæåíèÿ. Îò ãúðëîòî ìó ñå ÷óâàøå áàñîâî êëîêî÷åíå, åäíî ñòðàííî "ààà-ààà-ààà", åäíîâðåìåííî æèâîòèíñêî è ëèøåíî îò êàêúâòî è äà å ðàçóì. Äîêàòî Ãàðàòè ãî çàîáèêàëÿøå, åäíà îò ìÿòàùèòå ñå ðúöå ãî äîêîñíà ïî êðàêà è òîé åäâà ïîäòèñíà îòâðàùåíèåòî ñè. Ìîì÷åòî ãî ãëåäàøå ñ áÿëîòî íà î÷èòå. Îò óñòàòà ìó áúëâàøå ïÿíà, êîÿòî ñå ñòè÷àøå íàäîëó ïî áðàäè÷êàòà. Ìîì÷åòî ïîëó÷è âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå, êîåòî ðàçáèðà ñå íå áå â ñúñòîÿíèå äà ÷óå èëè îñúçíàå è ñëåä êàòî èçòåêîõà îùå äâå ìèíóòè, âîéíèöèòå ãî çàñòðåëÿõà êàòî áÿñíî êó÷å.
Íå ñëåä äúëãî ñå èçêà÷èõà íà íèñúê õúëì, îòêúäåòî ïðåä î÷èòå èì ñå ðàçêðè îáøèðíà, íåçàñåëåíà îáëàñò. Ãàðàòè ñ ðàäîñò ïîñðåùíà ïðîõëàäíèÿ âÿòúð, êîéòî íåæíî ïîãàëè çàïîòåíîòî ìó òÿëî.
- Êàêâà ãëåäêà, à? - ðå÷å Ñêðàì.
Ïúòÿò ñå âèæäàøå ÿñíî íà äåñåòèíà ìèëè íàïðåä. Òîé ñå èçâèâàøå íàäîëó ïî õúëìà, ïîñëå ìèíàâàøå íà çèã-çàã ïðåç ãîðàòà, êàòî äðàñíàòà ñ âúãëåí ÷åðòà âúðõó ïóõêàâèÿ çåëåí êèëèì. Äàëå÷ íà îòâúäíèÿ êðàé ïúòÿò îòíîâî ñå èçêà÷âàøå è ñå ãóáåøå â áëåäî-ðîçîâàòà ìúãëà íà óòðèííàòà ìàðàíÿ.
- Òîâà òðÿáâà äà ñà "Õåéíúñâèëñêèòå ãîðè" - íåóâåðåíî ïðåäïîëîæè Ãàðàòè. - Ãðîáíèöà çà êàìèîíèòå. Ëåäåí àä ïðåç çèìíèòå ìåñåöè.
- Íèêîãà íå ñúì âèæäàë íåùî ïîäîáíî - êàçà Ñêðàì. - Â öÿëà Àðèçîíà íÿìà òîëêîâà ìíîãî çåëåíèíà.
- Íàñëàæäàâàé ñå äîêàòî ìîæåø - ïðèñúåäèíè ñå êúì òÿõ Áåéêúð. - Çàùîòî äíåñêà ùå å ïåê. Åäâà øåñò è ïîëîâèíà ñóòðèíòà å, à âèæ ñàìî êîëêî å òîïëî.
- Ìèñëåõ, ÷å îò òàì îòêúäåòî èäåø ñòå ïðèâèêíàëè ñ æåãàòà - ðå÷å Ïèúðñúí.
- Íèêîãà íå ìîæåø äà ïðèâèêíåø æåãàòà - îòâúðíà Áåéêúð è ïðåìåòíà ÿêå ïðåç ðàìî. - Ïðîñòî ñâèêâàø äà æèâååø ñ íåÿ.
- Áèõ èñêàë äà äèãíà êúùà òóê - êàçà Ñêðàì. Òîé ïîå ñ ïúëíè ãúðäè, âåäíúæ, äâà ïúòè, ðàçâúëíóâàíî è øóìíî êàòî âúçáóäåí áèê. - Äà ÿ âäèãíà òóê, ñ äâåòå ñè ðúöå è âñÿêà ñóòðèí äà ñå íàñëàæäàâàì íà ãëåäêàòà. Äâàìàòà ñ Êàòè. Ìîæå áè ùå ãî ñòîðÿ åäèí äåí, ñëåä êàòî âñè÷êî ñâúðøè.
Íèêîé íå îòãîâîðè.
Êúì 6:45 âå÷å ñå áÿõà ñïóñíàëè â íèñêîòî è æåãàòà ñòàâàøå âñå ïî-îñåçàåìà. Ãàðàòè ñâàëè ÿêåòî, íàâè ãî íà ðóëî è ãî çàâúðçà çäðàâî îêîëî êðúñòà. Íÿêîëêî íåòúðïåëèâè ðàíîáóäíèöè áÿõà ïàðêèðàëè êîëè êðàé ïúòÿ è ãè ïîñðåùàõà ñ îêóðàæèòåëíè ïîäâèêâàíèÿ, ðúêîïëÿñêàíèÿ èëè ðàçìàõâàõà òàáåëè.
Ïðåä åäèí äîñòà ðàçíåáèòåí äæèï ñå áÿõà èçïðàâèëè äâå ìîìè÷åòà. Íîñåõà òåñíè, ñïîðòíè ãàùåòà, ìîðÿøêè ôàíåëêè è ñàíäàëè íà êðàêàòà. Ïîñðåùíàõà ãè ñ àïëîäèñìåíòè è çàêà÷ëèâè ïîäñâèðêâàíèÿ. Ëèöàòà íà äåâîéêèòå áÿõà çà÷åðâåíè è âúçáóäåíè îò íåùî äðåâíî, ãðåõîâíî è - êàêòî ñå ñòîðè íà Ãàðàòè - åðîòè÷íî äî áåçóìèå. Ïî÷óâñòâà, ÷å â íåãî ñå íàäèãàò æèâîòèíñêè æåëàíèÿ, ÷å ñå ïðîáóæäà íÿêàêâî àãðåñèâíî æèâî ñúùåñòâî, êîåòî êàðà òÿëîòî ìó äà òðåïåðè îò òðåñêàòà íà âúçáóäàòà.
Ïúðâè íå èçäúðæà Ãðèáúë - íàé-ðàäèêàëíèÿòà îò âñè÷êè. Òîé íåíàäåéíî ñå âòóðíà êúì ìîìè÷åòàòà, èçïîä îáóâêèòå ìó ñå âäèãíàõà îáëàöè ïðàõ. Åäíî îò ìîìè÷åòàòà ñå îáëåãíà íà áðîíÿòà íà äæèïà, ðàçòâîðè ëåêî êðàêà è ïîâäèãíà òàçà ñè êúì íåãî. Ãðèáúë ÿ ñãðàá÷è çà ãúðäèòå. Òÿ íå íàïðàâè íèêàêúâ îïèò äà ãî ñïðå. Òîé ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå, ïîêîëåáà ñå çà ìèã è ñëåä òîâà ñå âêîï÷è â íåÿ è çàïî÷íà äà ÿ ìà÷êà ñ ÿðîñò è ñòðàñò - îáåçóìÿëà ôèãóðà ñ ïîäãèçíàëà îò ïîò áÿëà ðèçà è êàäèôåíè ïàíòàëîíè. Äåâîéêàòà ãî ïðèòèñíà ñ ãëåçåíè êúì ñåáå ñè è îáâè øèÿòà ìó ñ ðúöå. Ïîñëå äâàìàòà ñå âïèõà â ñòðàñòíà öåëóâêà.
Ãðèáúë ïîëó÷è âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå, ïîñëå òðåòî è åäâà ñëåä òîâà - êîãàòî îò êðàÿ ãî äåëÿõà íå ïîâå÷å îò ïåòíàäåñåò ñåêóíäè - òîé ñå îòñêóáíà è ñå ïîíåñå â òðåñêàâ, áåçóìåí áÿã. Ñïúíà ñå, ïàäíà, ñêî÷è è ñå çàëþëÿ íà ïúòÿ, ïðèòèñíàë ñ ðúêà ñëàáèíèòå ñè. Èçïèòîòî ìó ëèöå áå ïëàìíàëî îò âúçáóäà.
- Íå ìîæàõ - õëèïàøå òîé. - Íÿìàøå äîñòàòú÷íî âðåìå, à òÿ ìå èñêàøå, íî àç íå ìîæàõ... àç... - òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñå ëþøêà, õëèïàéêè, ñòèñíàë ñ ðúêà ïîäóòèíàòà â ñëàáèíèòå ñè. Äóìèòå èçëèçàõà îò óñòàòà ìó êàòî ïðîòÿæåí âîé.
- Íèùî äå, íàëè é äàäå ìàëêî òðúïêà - ðå÷å Áàðêîâè÷. - Ùå èìà çà êàêâî äà ðàçêàçâà óòðå â ïðåäàâàíåòî çà íàñ ïî òåëåâèçèÿòà.
- Çàòâàðÿé ñè óñòàòà! - èçïèùÿ Ãðèáúë. Òîé ïðîäúëæàâàøå äà ÷åøå ïîäóòèÿ ñè ÷ëåí. - Äà çíàåòå ñàìî êàê áîëè, ñèãóðíî ñúì ïîëó÷èë ñõâàùàíå...
- Ïîñèíåëè òîïêè - íàìåñè ñå Ïèúðñúí. - Åòî êàêâî ñè ïîëó÷èë.
Ãðèáúë ãî ïîãëåäíà ïðåç çàâåñàòà îò ðàç÷îðëåíè êîñè, êîèòî ñå ñïóñêàõà ïðåä î÷èòå ìó. Ïðèëè÷àøå íà ïîäïëàøåíà íåâåñòóëêà.
- Áîëè ìå - ïðîìúðìîðè îòíîâî. Ïîñëå ïàäíà íà êîëåíå, ïðèòèñíàë ñëàáèíèòå ñè ñ ðúöå, ñ ïðèâåäåíà ãëàâà è ñõëóïåíè ðàìåíå. Öåëèÿò ñå òðåñåøå è Ãàðàòè âèæäàøå ñúâñåì ÿñíî åäðèòå êàïêè ïîò, êîèòî ñå ñòè÷àõà ïî âðàòà ìó, íÿêîè îò òÿõ ñå ñïðÿõà â ñèòíèÿ ìúõ, êîéòî ñå ïîäàâàøå èçïîä ðèçàòà íà ãúðáà.
Ñëåä ìèã òîé áåøå ìúðòúâ.
Ãàðàòè ñå èçâúðíà è ïîãëåäíà êúì ìîìè÷åòàòà, íî òå ñå áÿõà ïðèáðàëè â äæèïà. Çàä ïðåäíîòî ñòúêëî ñå âèæäàõà ñàìî òåõíèòå ñåíêè.
Ãàðàòè ñå ïîìú÷è ÷àñ ïî-ñêîðî äà ãè èçãîíè îò ìèñëèòå ñè, íî òå óïîðèòî ñå ïðîêðàäâàõà îòíîâî è îòíîâî. Êàêâî ëè å ÷óâñòâàë Ãðèáúë, êîãàòî å ñòèñêàë òàçè òîïëà, ïîäàòëèâà ïëúò? Áåäðàòà é òðúïíåõà, Áîæå ìîé, òå òðúïíåõà, áåøå íåùî êàòî ñïàçúì, êàòî îðãàçúì, î, Áîæè÷êî, òîâà íåêîíòðîëèðóåìî æåëàíèå äà ñòèñêà, äà ãàëè... è íàé-âå÷å äà ïî÷óâñòâà òàçè òîïëèíà... òàçè òîïëèíà.
Ãàðàòè îñúçíà, ÷å ñëåä ìèã ùå ñå èçïðàçíè. Óñåòè â ñëàáèíèòå ñå ïîçíàòèÿ, òîïúë, íåóäúðæèì ôîíòàí íà îáëåê÷åíèåòî. Óñåòè ÷å ñå ïîäìîêðÿ. Èñóñå, ùå ìó èçëåçå ïåòíî è íÿêîé ìîæå äà âèäè! Ùå çàáåëåæè, ùå ãî ïîñî÷è ñ ïðúñò, à ïîñëå òîêó âèæ ãî çàïèòàë äàëè ùå ìó õàðåñà, àêî èçëåçå íà óëèöàòà ãîë, áåç íèêàêâè äðåõè è âúðâè... âúðâè... âúðâè...
"Î, Äæåí, îáè÷àì òå, íàèñòèíà òå îáè÷àì" - ïîâòàðÿøå ñè òîé, íî ìèñëèòå ìó áÿõà îáúðêàíè, ïðèòåñíåíè îò ñëó÷èëîòî ñå.
Ãàðàòè çàâúðçà ÿêåòî ïî-íèñêî è ïðîäúëæè íàïðåä, ñÿêàø íèùî íå å ñòàíàëî è ñïîìåíúò çà ñëó÷èëîòî ñå çàïî÷íà äà èçáëåäíÿâà â íåãî êàòî ñíèìêà îò "Ïîëàðîèä", èçâàäåíà íà ñëúíöå.
Òåìïîòî íåóñåòíî ñå óñêîðè. Ñïóñêàõà ñå íàäîëó è ñêëîíúò ñòàâàøå âñå ïî-ñòðúìåí, âå÷å áåøå íàïðàâî òðóäíî äà ñå âúðâè áàâíî. Ìóñêóëèòå ïîäñêà÷àõà, ñâèâàõà ñå è ñå íàïðÿãàõà åäèí ñðåùó äðóã. Ëååõà ñå ðåêè îò ïîò. Êîëêîòî è íåîïèñóåìî äà áå òîâà æåëàíèå, Ãàðàòè ìå÷òàåøå îòíîâî äà íàñòúïè íîùòà. Òîé ïîãëåäíà ëþáîïèòíî Îëñîí, êàòî ñå ÷óäåøå êàê ñå ñïðàâÿ.
Îëñîí íå îòêúñâàøå ïîãëåä îò êðàêàòà ñè. Âåíèòå íà øèÿòà ìó áÿõà èçïúêíàëè. Óñòíèòå ìó ñå áÿõà äðúïíàëè â ìú÷èòåëíà óñìèâêà.
- Áëèçî å âå÷å - Ìàêâðàéñ ãî ñðúãà ñ ëàêúò. - Ïî÷íàò ëè äà ñè ìèñëÿò, ÷å íÿìà äà å çëå äà èì òåãëÿò êóðøóìà, çà äà ñè ïî÷èíàò ìàëêî êðàêàòà - ñïóêàíà èì å ðàáîòàòà.
- Òàêà ëè? - ïîïèòà Ãàðàòè. - Êàê, ïî äÿâîëèòå, âñè÷êè òóê çíàÿò ïîâå÷å îò ìåí?
- Çàùîòî ñè ãîòèí - íåæíî èçëîìîòè Ìàêâðàéñ è ïîñëå èçáúðçà íàïðåä, îñòàâÿéêè êðàêàòà ñè ñàìè äà ñå ñïóñêàò ïî ñêëîíà.
Ñòåáèíñ. Îò äîñòà âðåìå íå áå ñå çàìèñëÿë çà íåãî. Òîé ñå îáúðíà è ãî ïîòúðñè ñ ïîãëåä. Ñòåáèíñ ñè áåøå íà ìÿñòîòî. Ãðóïàòà ñå áåøå ðàçòåãëèëà îùå ïîâå÷å íàäîëó ïî ñêëîíà è Ñòåáèíñ áåøå íà áëèçî ÷åòâúðò ìèëÿ íàçàä, íî äîðè îò òóê ÿñíî ñå âèæäàøå ñìåøíèÿ ìó åêèï. Ñòåáèíñ ïðîäúëæàâàøå äà êðà÷è íà îïàøêàòà íà ãëóòíèöàòà êàòî íÿêàêúâ õúðáàâ ëåøîÿä, êîéòî ÷àêà ïîðåäíàòà æåðòâà äà ïàäíå...
Ãàðàòè óñåòè, ÷å â íåãî ñå íàäèãà ãíÿâ. Èçïèòà íåîäúðæèìîòî æåëàíèå äà ñå âòóðíå íàçàä è äà ñãðàá÷è Ñòåáèíñ çà ãúðëîòî. Â òîâà íÿìàøå íèêàêâà ëîãèêà, íî âúïðåêè òîâà åäâà ñå ñäúðæà äà íå ãî ñòîðè.
Äîêàòî ñå ñïóñíàò â äîëèíàòà êðàêàòà íà Ãàðàòè áÿõà ñúâñåì èçòðúïíàëè. Äúëãèòå ÷àñîâå íà áåç÷óâñòâåíà, ïðèòúïåíà óìîðà íà ïëúòòà âíåçàïíî áÿõà ñìåíåíè îò ìèãîâå íà îñòðè, ïðîíèçâàùè áîëêè, êîèòî èçâèðàõà îòêúì õîäèëàòà ìó è çàïëàøâàõà ìóñêóëèòå ñ íîâè, ìú÷èòåëíè êðàìïè. "Áîæå - ïîìèñëè ñè òîé - àìè àêî íàèñòèíà ìè ñå ñõâàíàò êðàêàòà?" Âúðâÿõà âå÷å äâàäåñåò è äâà ÷àñà. Äâàäåñåò è äâà ÷àñà íåñïèðåí õîä, íàïðàâî íå áåøå çà âÿðâàíå.
- Êàê ñå ÷óâñòâàø ñåãà? - îáúðíà ñå òîé êúì Ñêðàì, ñÿêàø çà ïîñëåäåí ïúò ãî áå ïèòàë ïðåäè äâàäåñåò ÷àñà.
- Âúâ ôîðìà è ñ ïðåêðàñíî ñàìî÷óâñòâèå - îòâúðíà Ñêðàì. Òîé èçáúðñà ÷åëî ñ îïàêîòî íà ðúêàòà, ïîäñìðúêíà è ñå èçïëþ. - Íèêîãà íå ñúì ñå ÷óâñòâàë â ïî-äîáðà ôîðìà.
- Ìàé ñè õâàíàë õðåìà?
- Íå. Îò ïîëåíèòå å. Âñÿêà ïðîëåò ìè ñå ñëó÷âà. Ñåííà õðåìà. Äîðè â Àðèçîíà íå ìå ïîäìèíàâà. Íî íèêîãà íå õâàùàì õðåìà.
Ãàðàòè îòâîðè óñòà äà îòãîâîðè, íî â óøèòå ìó ïðîåõòÿ "áóóì-áóóì". Èäâàøå íÿêúäå îòïðåä. Èçñòðåëè îò êàðàáèíè. Ïîñëå äîéäå è ñëóõúò. Òîçè ïúò áå èçãîðÿë Õàðêíåñ.
Äîêàòî ïðåäàâàøå ìúëâàòà íàçàä, Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å íåùî â ñòîìàõà ìó ñå íàäèãà. Âúëøåáíèÿò êðúã áå ðàçêúñàí. Õàðêíåñ íèêîãà íå ùå íàïèøå ñâîÿòà êíèãà çà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Ñèãóðíî âå÷å ñà èçòåãëèëè òðóïà ìó íåéäå êðàé ïúòÿ, èëè ñà ãî ïúõíàëè â ÷óâàë è ñà ãî ìåòíàëè íà ïëàòôîðìàòà. Çà Õàðêíåñ, Äúëãàòà ðàçõîäêà áå ïðèêëþ÷èëà.
- Õàðêíåñ - ïðîöåäè ïðåç çúáè Ìàêâðàéñ. - Ñòàðèÿ Õàðêíåñ, íàé-ñåòíå ñè êóïè áèëåò çà ðîäíîòî ñåëî.
- Ùî íå âçåìåø äà íàïèøåø åäíà ïîåìà çà íåãî? - ïîäâèêíà Áàðêîâè÷.
- Ìëúêíè, óáèåöî - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Òîé ïîêëàòè ãëàâà. - Ñòàðèÿ Õàðêíåñ, êîïåëåòî ìó íèåäíî.
- Íå ñúì óáèåö! - èçêðåùÿ Áàðêîâè÷. - Ùå òàíöóâàì íà ãðîáà òè, áåëÿçàíî ëèöå! Àç...
Öÿë õîð îò ãíåâíè âèêîâå ãî çàãëóøèõà. Áàðêîâè÷ ïðîäúëæè äà ìúðìîðè ïîä íîñà ñè, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò Ìàêâðàéñ. Ïîñòåïåííî òîé óñêîðè êðà÷êà è ãè ïîäìèíà.
- Çíàåòå ëè ñ êàêâî ñå çàíèìàâàøå ÷è÷î ìè? - ïîïèòà ãè íåî÷àêâàíî Áåéêúð. Ìèíàâàõà ïðåç ñåí÷åñò òóíåë îò íàäâèñíàëè íàä ïúòÿ äúðâåòà. Ãàðàòè ñå ìú÷åøå äà çàáðàâè çà Õàðêíåñ è Ãðèáúë è äà ñå ñúñðåäîòî÷è âúðõó ïðèÿòíàòà ïðîõëàäà.
- Ñ êàêâî? - ïîïèòà Åéáðúõàì.
- Áåøå ñîáñòâåíèê íà ïîãðåáàëíî áþðî - îòâúðíà Áåéêúð.
- Ñòðàõîòíà ðàáîòà - áåç íèêàêúâ èíòåðåñ îòñå÷å Åéáðúõàì.
- Êàòî ìàëúê âñå ñå ÷óäåõ... - ïîäå çàìèñëåíî Áåéêúð, íî èçãëåæäà ñå çàïëåòå â íÿêàêâè ñâîè ìèñëè. Òîé ïîãëåäíà Ãàðàòè è ñå óñìèõíà. Óñìèâêàòà ìó áåøå äîñòà ñòðàííà. - ×óäåõ ñå, êîé ùå ïîãðåáå íåãî. Êàêòî âñåêè îò íàñ ñå ÷óäè êîé ïîäñòðèãâà ôðèçüîðà, èëè ïúê êîé îïåðèðà õèðóðãà. Ðàçáèðàòå ëè?
- Àáå õè÷ íå å ëåñíî äà ñè õèðóðã - ðå÷å ëåíèâî Ìàêâðàéñ.
- Ðàçáèðàòå êàêâî èìàì ïðåäâèä.
- È òàêà, êîé èçâúðøè òîâà èñòîðè÷åñêî äåëî, êîãàòî äîéäå ìèãà? - ïîïèòà Åéáðúõàì.
- Äà - êèìíà Ñêðàì. - Êîé?
Áåéêúð ïîãëåäíà íàãîðå êúì íàäâèñíàëèòå êëîíè íà äúðâåòàòà è Ãàðàòè çà ïðúâ ïúò âèäÿ êîëêî èçìîðåí âèä èìà.
"Ñèãóðíî âñè÷êè èçãëåæäàìå òàêà" - ïîìèñëè ñè òîé.
- Õàéäå - íàñòîÿ Ìàêâðàéñ. - Íå íè êàðàé äà ÷àêàìå. Êîé ãî ïîãðåáà?
- Òîâà å íàé-ñòàðàòà øåãà íà ñâåòà - ðå÷å Åéáðúõàì. - È ñåãà Áåéêúð ùå êàæå: À êàêâî âè êàðà äà ìèñëèòå, ÷å å óìðÿë?
- Äà, àìà íàèñòèíà å óìðÿë - îòâúðíà Áåéêúð. - Îò ðàê íà áåëèÿ äðîá. Ïðåäè øåñò ãîäèíè.
- Ïóøåøå ëè? - ïîïèòà Åéáðúõàì, äîêàòî ìàõàøå íà ÷åòèðè÷ëåííî ñåìåéñòâî ñ êîòêà. Êîòêàòà èìàøå êàèøêà íà âðàòà ñè. Áåøå ïåðñèéñêà. Èìàøå çúë è èçìîðåí âèä.
- Íå, äîðè è ëóëà íå å ïóøèë - êàçà Áåéêúð. - Óæàñíî ñå ñòðàõóâàøå, ÷å ìîæå äà õâàíå ðàê.
- Î, çà Áîãà, - èçðúìæà Ìàêâðàéñ.- è êîé ãî ïîãðåáà â êðàÿ íà êðàèùàòà? Õàéäå êàçâàé, òà äà ñå âúðíåì íàé-ñåòíå êúì ñâåòîâíèòå ïðîáëåìè, áåéçáîëà, êîíòðîëèðàíàòà ðàæäàåìîñò, èëè êàêâîòî òàì îùå íè ñêèìíå.
- Ìèñëÿ, ÷å êîíòðîëèðàíàòà ðàæäàåìîñò å ñâåòîâåí ïðîáëåì - îòáåëÿçà ñúñ ñåðèîçåí òîí Ãàðàòè. - Ìîÿòà ïðèÿòåëêà å êàòîëè÷êà è òÿ...
- Êàçâàé! - èçðåâà Ìàêâðàéñ. - Êîé ïîãðåáà äÿäî òè, òâîéòà êîæà?
- ×è÷î ìè. Òîé ìè áåøå ÷è÷î. Äÿäî ìè áåøå àäâîêàò â Øðèâïîðò. Òîé...
- Õè÷ íå ìå å åíÿ - ïåíåøå ñå Ìàêâðàéñ. - Íå ìå å åíÿ äàëè äúðòèÿò äæåíòúëìåí å èìàë òðè ÷ëåíà, ïðîñòî èñêàì äà çíàì êîé ãî å ïîãðåáàë, çà äà ìîæå äà ïðîäúëæèì.
- Âñúùíîñò, íèêîé íå ãî ïîãðåáà. Òîé ïîæåëà äà áúäå êðåìèðàí.
- Î, òîïêè ìîè ñïàðóæåíè - âúçêëèêíà Åéáðúõúì è ïîñëå çàïî÷íà äà ñå ñìåå.
- Ëåëÿ ìè èçñèïà ïåïåëòà ìó â åäíà êåðàìè÷íà âàçà. Äúðæåøå ÿ â êúùè, â Áåéòúí Ðîóã. Îïèòà ñå äà ïðîäúëæè òðàäèöèéòå íà ÷è÷îâèÿ áèçíåñ - â ïîãðåáàëíîòî áþðî - íî õîðàòà íÿêàê íå ìîæåõà äà âúçïðèåìàò åäíà æåíà çà ïîãðåáàëåí àãåíò.
- Ñúìíÿâàì ñå òîâà äà å áèëî ïðè÷èíàòà - ðå÷å Ìàêâðàéñ.
- Çàùî?
- Ìèñëÿ, ÷å ïî-ñêîðî ñå å çàðàçèëà îò êóòñóçà íà ÷è÷î òè.
- Êóòñóç ëè? Êàêâî èñêàø äà êàæåø? - Áåéêúð èçãëåæäàøå çàèíòðèãóâàí.
- Å, òðÿáâà äà ïðèçíàåø, ÷å ïîñòúïêàòà íà ÷è÷î òè íå å áèëà êîé çíàå êàêâà ðåêëàìà çà ôèðìàòà.
- Êîå, ÷å óìðÿ ëè?
- Íå áå - Ìàêâðàéñ èçãëåæäàøå ÿäîñàí. - ×å å ïîèñêàë äà áúäå êðåìèðàí.
Ñêðàì ñå èçêèñêà ïðèãëóøåíî ïðåç çàïóøåíèÿ ñè íîñ.
- Ñåãà òå ïèïíà, ïðèÿòåë÷å - ðå÷å òîé.
- Òàêà ñè ìèñëè - îòâúðíà Áåéêúð. Äâàìàòà ñ Ìàêâðàéñ ñå èçìåðâàõà ñ ïîãëåäè.
- Òàÿ èñòîðèÿ ñ ÷è÷î òè - îáàäè ñå ñ óìîðåí ãëàñ Åéáðúõúì - âå÷å âçå äà ìè îìðúçâà. È àêî ìè ïîçâîëèòå äà îòáåëåæà...
Â òîçè ìèã Îëñîí çàìîëè åäèí îò âîéíèöèòå äà ìó ïîçâîëè äà ñè ïî÷èíå ìàëêî.
Òîé íå ñïðÿ äà âúðâè, íèòî çàáàâè õîä äîòîëêîâà, ÷å äà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå, íî ãëàñúò ìó ñå èçäèãàøå è çàòèõâàøå, ìîëåù, àïåëèðàù, åäèí áåçêðàåí ìîíîòîíåí ìîíîëîã, îò êîéòî Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ìó íàñòðúõâà êîçèíàòà. Ðàçãîâîðèòå óòèõíàõà. Âñè÷êè ñå âòðåí÷èõà ñ óæàñåíè ïîãëåäè â Îëñîí. Ãàðàòè ñòðàøíî èñêàøå Îëñîí äà ìëúêíå, ïðåäè äà çàïî÷íàò äà èì ñå ïîäèãðàâàò îò ïóáëèêàòà. Íå ìó ñå óìèðàøå, íî àêî òîâà ñòàíå èñêàøå õîðàòà äà íå ñè ìèñëÿò, ÷å å ñòðàõëèâåö. Âîéíèöèòå ãëåäàõà ïðåç Îëñîí, íàä íåãî èëè îêîëî íåãî, ñ âäúðâåíè ëèöà, ãëóõè è íåìè. Âñúùíîñò, íå áÿõà íåìè - îò âðåìå íà âðåìå èçâèêâàõà ïî íÿêîå ïðåäóïðåæäåíèå.
Íàáëèæàâàøå îñåì è äî óøèòå èì äîñòèãíà ìúëâàòà, ÷å ñëåä øåñò ìèëè ùå ñòèãíàò ñòîòíàòà ìèëÿ. Ãàðàòè áåøå ÷åë íÿêúäå ÷å íàé-ãîëÿìîòî êîëè÷åñòâî Ó÷àñòíèöè, äîñòèãíàëè ñòîòíàòà ìèëÿ å øåñòäåñåò è òðè. Çàñåãà èìàøå ãîëÿì øàíñ äà ñ÷óïÿò ðåêîðäà - ãðóïàòà èì âñå îùå íàáðîÿâàøå øåñòäåñåò è äåâåò. Íå ÷å òîâà èìàøå íÿêàêâî ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå.
Îòëÿâî íà Ãàðàòè, Îëñîí ïðîäúëæàâàøå äà èçâèâà ñ òúæåí ãëàñ ïðîòÿæíè ìîëáè è îò òîâà äåíÿò ñòàâàøå ïî-ãîðåù è ïî-íåïðèÿòåí. Íÿêîëêî ìîì÷åòà ìó ïîäâèêíàõà äà ìëúêíå, íî òîé èëè íå ãè ÷ó, èëè íå èì îáúðíà âíèìàíèå.
Ìèíàõà ïî åäèí ïîêðèò äúðâåí ìîñò, îáóâêèòå èì èçòðîïîëèõà ïî òúíêèòå ãðåäè îòäîëó. Äî óøèòå íà Ãàðàòè ÿñíî äîñòèãàõà ÷óðóëèêàíèÿòà íà ëÿñòîâèöèòå, êîèòî ñè áÿõà ñâèëè ãíåçäà ïîä ïîêðèâà. Ëúõíà ãè îñâåæèòåëíà ïðîõëàäà è êîãàòî èçëÿçîõà íà äðóãèÿ áðÿã èì ñå ñòîðè, ÷å ñëúíöåòî çàáèâà íàãîðåùåíè èãëè â òÿõ.
"Àêî íàèñòèíà ìèñëèø, ÷å å òîïëî, ïî÷àêàé äà âèäèø êàêâî ùå ñòàíå êúì îáåä" - ðå÷å ñè òîé. - Ïî÷àêàé êàòî ñëåçåòå â ïîëåòî. Òîãàâà ùå òå ïèòàì, ìîì÷å".
Ãàðàòè èçâèêà çà ìàíåðêà è âåäíàãà åäèí âîéíèê äîòè÷à ïðè íåãî. Òîé ïîäàäå ìúë÷àëèâî ìàíåðêàòà è ïîáúðçà äà ñå âúðíå íà ïëàòôîðìàòà. Ãàðàòè ÷óâñòâàøå, ÷å ñòîìàõúò ìó ñå å ñâèë îò ãëàä. Íî îùå íå áåøå äåâåò. Ùå òðÿáâà äà ïî÷àêà äîòîãàâà. Ïðîêëåò äà å, àêî ñè ïîçâîëè äà óìðå íà ïðàçåí ñòîìàõ.
Áåéêúð èçòè÷à íàïðåä, îãëåäà ñå íàîêîëî çà çðèòåëè è êàòî íå âèäÿ íèêîé, ñìúêíà ñè ãàùèòå è êëåêíà íà ïúòÿ. Âåäíàãà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Ãàðàòè ìèíà ïîêðàé íåãî è â ñúùèÿ ìèã Áåéêúð ïîëó÷è âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå. Ñëåä îêîëî äâàäåñåò ñåêóíäè Áåéêúð ãè çàñòèãíà, äèøàéêè çàäúõàíî. Âñå îùå ñè çàêîï÷àâàøå ïàíòàëîíèòå.
- Íàé-áúðçîòî ñðàíå â æèâîòà ìè! - èçâèêà íà ïðåñåêóëêè òîé.
- Òðÿáâàøå äà íè äîíåñåø è öâåòåí êàòàëîã - èçðúìæà Ìàêâðàéñ.
- Íå ìîãà äà èçäúðæàì äúëãî áåç äà õîäÿ ïî ãîëÿìà íóæäà - ïðîäúëæè Áåéêúð. - Èìà õîðà äåòî ñåðàò âåäíúæ â ñåäìèöàòà. Àç ñåðà âñåêè äåí. Äîðè âçåìàì ðàçõëàáèòåëíî.
- Äà çíàåø, ÷å òåçè ðàçõëàáèòåëíè ùå òè ñêàïÿò ÷åðâàòà - ðå÷å Ïèúðñúí.
- Ìàéíàòà èì - íàìðúùè ñå Áåéêúð.
Ìàêâðàéñ íåíàäåéíî èçâè ãëàâà íàçàä è ñå ðàçñìÿ.
Åéáðúõúì ñå ïðèáëèæè êúì òÿõ çà äà ñå âêëþ÷è â ðàçãîâîðà.
- Äÿäî ìè íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå å èçïîëçâàë ðàçõëàáèòåëíî, à æèâÿ...
- È òè, ãëåäàì, ñè ñè âîäèë çàïèñêè - îòáåëÿçà Ïèúðñúí.
- Íÿìà äà ïîñòàâèø ïîä ñúìíåíèå ÷åñòíàòà äóìà íà äÿäî, íàëè?
- Îïàçèë ìå Ãîñïîä! - Ïèúðñúí çàâúðòÿ î÷è.
- Äîáðå. Òà äÿäî ìè...
- Âèæ - ïðåêúñíà ãî ñ òèõ ãëàñ Ãàðàòè. Âúîáùå íå ãî èíòåðåñóâàøå òåìàòà çà ðàçõëàáèòåëíîòî -  ãëåäàøå ñ ëþáîïèòñòâî êúì Ïúðñè êàê-ìó-áåøå-èìåòî. Íàïðàâî ñå áåøå âòðåí÷èë â íåãî, áåç äà âÿðâà íà î÷èòå ñè. Ïúðñè ëåêè÷êî ñå ïðèñëàì÷âàøå êúì êðàÿ íà ïúòÿ. Âå÷å âúðâåøå ïî ïåñú÷ëèâèÿ áàíêåò. Îò âðåìå íà âðåìå õâúðëÿøå óïëàøåí ïîãëåä êúì âîéíèöèòå íà ïëàòôîðìàòà, ïîñëå ïîãëåæäàøå êðàäåøêîì êúì ãúñòèÿ ïàðàâàí îò äúðâåòà, ñàìî íà äåñåòèíà êðà÷êè îò íåãî.
- Ìèñëÿ, ÷å ùå ñå îïèòà äà èçáÿãà - êàçà Ãàðàòè.
- Ùå ãî çàñòðåëÿò êàòî êó÷å - îòâúðíà Áåéêúð. Ãîâîðåøå ïî÷òè øåïíåøêîì.
- Ìàé òî÷íî â ìîìåíòà íèêîé íå ãëåäà êúì íåãî - íàìåñè ñå Ïèúðñúí.
- Òîãàâà, çà Áîãà, íå ãëåäàéòå âñè÷êè íà òàì, ÷å ùå ãî âèäÿò! - ñîïíà ñå ÿäîñàíî Ìàêâðàéñ. - Òúïàíàðè òàêèâà! Çà Áîãà!
Ïðåç ñëåäâàùèòå äåñåò ìèíóòè íèêîé îò òÿõ íå ìîæà äà êàæå íåùî ðàçóìíî. Ðàçãîâîðúò ëúêàòóøåøå ìú÷èíåëíî, âñè÷êè ñëåäÿõà òàéíî Ïúðñè è âîéíèöèòå íà ïëàòôîðìàòà. Âñåêè ïðåöåíÿâàøå ìèñëåíî ðàçñòîÿíèåòî äî ãúñòàòà ãîðà.
- Íå ìó ñòèñêà - ïðîìúðìîðè íàé-íàêðàÿ Ïèúðñúí è îùå ïðåäè íÿêîé îò òÿõ äà óñïåå äà îòãîâîðè Ïúðñè çàêðà÷è áåç äà áúðçà êúì äúðâåòàòà. Äâå êðà÷êè, òðè, ÷åòèðè. Îùå åäíà-äâå è ùå ÿ ñòèãíå. Îáóòèòå ìó â äúíêè êðàêà ïðèñòúïâàõà áàâíî. Îòíÿêúäå ïîâÿ ñëàá âÿòúð è ðàç÷îðëè ïîòúìíÿëàòà ìó îò ñëúíöåòî ðóñà êîñà. Ïðèëè÷àøå íà ðàçóçíàâà÷-ñêàóò, èçëÿçúë äà ïîîãëåäà äàëè íàîêîëî èìà èíòåðåñíè ïòè÷è åêçåìïëÿðè.
Íÿìàøå ïðåäóïðåæäåíèÿ. Â ìîìåíòà, â êîéòî êðàêúò íà Ïúðñè áå ïðèñòúïèë íà áàíêåòà, òîé áå èçãóáèë ïðàâîòî íà ïðåäóïðåæäåíèÿ. Îùå îò ïúðâèÿ ìèã âîéíèöèòå ãî áÿõà çàáåëÿçàëè. Ãîðêèÿò ñòàð Ïúðñè êàê-ìó-áåøå-èìåòî, òàêà è íå áåøå èçìàìèë íèêîãî. Åêíà ãðúì è Ãàðàòè çàâúðòÿ ïîãëåä îò Ïúðñè êúì âîéíèêà íà ïëàòôîðìàòà. Âîéíèêúò áåøå ñêóëïòóðà îò ÷èñòè, ðåçêè ëèíèè, ïóøêàòà - ïðèëåãíàëà â ãúíêàòà íà ðàìîòî, ãëàâàòà ìó - íàâåäåíà êúì ìåðíèêà.
Ãàðàòè ïîáúðçà äà ïîãëåäíå êúì Ïúðñè. Òàì áåøå èíòåðåñíîòî, íå áåøå ëè òàêà? Ïúðñè áå ñïðÿë íà ñàìèÿ ðúá íà áîðîâàòà ãîðà. Çàìðúçíàë íåïîäâèæíî íà ìÿñòî, òîé ñúùî ïðèëè÷àøå íà ñêóëïòóðà, êàêòî ÷îâåêà, êîéòî ãî áå çàñòðåëÿë. Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å äâàìàòà áèõà ìîãëè äà ïîñëóæàò çà ìîäåë íà Ìèêåëàíäæåëî. Ïúðñè ñòîåøå àáñîëþòíî íåïîäâèæíî ïîä ñèíüîòî ïðîëåòíî íåáå. Åäíàòà ðúêà áå ïðèòèñíàë êúì ãúðäèòå ñè - êàêòî áè êàçàë ïîåòúò. Î÷èòå ìó áÿõà ðàçøèðåíè, ñÿêàø èçïúëíåíè ñ âúçòîðã.
Ìåæäó ïðúñòèòå ìó ñå ïðîêðàäíà òúíè÷êà ÷åðâåíà ñòðóéêà, â êîÿòî áëåñíàõà ñëúí÷åâè ëú÷è. Ñòàðèÿò Ïúðñè êàê-ìó-áåøå-èìåòî. Õåé, Ïúðñè, ìàéêà òè òå âèêà! Õåé, Ïúðñè, ìàéêà òè çíàå ëè, ÷å ñè èçëÿçúë íàâúí? Õåé, Ïúðñè, ùî çà ñêàïàíî èìå å òîâà, à? Ïúðñè, Ïúðñè, ìàéêà òè òå òúðñè. Ïúðñè, òðàíñôîðìèðàí â îãðÿí îò ñëúíöåòî Àäîíèñ, à ñðåùó íåãî çëèÿò ëîâåö, âúâ âîéíèøêè äðåõè. Åäíà, äâå, òðè êðúãëè êàòî ìîíåòè êàïêè êðúâ ðàçöúôíàõà íà ïîòúíàëèòå â ïðàõ îáóâêè íà Ïúðñè è âñè÷êî òîâà â ðàìêèòå íà íå ïîâå÷å îò òðè ñåêóíäè. Ãàðàòè îáúðêàí çàáàâè êðà÷êà, íî âñå îùå íå áå ïîëó÷èë ïðåäóïðåæäåíèå.
"Î, Ïúðñè, êàêâî ùå êàæå ìàéêà òè? Êàæè ìè, êàæè ìè, ñòèñêà ëè òè äà óìðåø?
Ñòèñêàøå ìó. Òîé ñå ëþøíà íàïðåä, áëúñíà ñå â íèñêîòî ñòúáëî íà åäíî äúðâî, çàâúðòÿ ñå îêîëî íåãî è ñå ïðîñíà ïî ãðúá. Íåïîâòîðèìàòà ãðàöèîçíîñò, êðàñèâàòà ñèìåòðèÿ - âñè÷êî òîâà ñè áå îòèøëî. Ïúðñè áåøå ìúðòúâ.
- È íåêà ñúñ ñîë áúäå çàñÿòà çåìÿòà - èçðå÷å ïðèïðÿíî Ìàêâðàéñ. - Òà íèêîãà äà íå ïîíèêíå íè öàðåâèöà, íè æèòî. Ïðîêëåòè äà ñà äåöàòà íà òàçè çåìÿ, è ÷àäàòà èì äà ñà ïðîêëåòè. Ïðîêëåòè äà áúäàò äåëàòà èì è ïîìèñëèòå èì. Àâå Ìàðèÿ, äà ñå ñâåòè èìåòî òè, ïîìîãíè íè äà çàòðèåì îò ëèöåòî íà çåìÿòà òîâà ïðîêúëíàòî ìÿñòî.
Ìàêâðàéñ çàïî÷íà äà ñå ñìåå.
- Ìëúêíè - äðåçãàâî èçðå÷å Åéáðúõàì. - Ïðåñòàíè ñ òèÿ ãëóïîñòè.
- Áîã å íàâñÿêúäå - ïðîäúëæè Ìàêâðàéñ êàòî ñå êèêîòåøå èñòåðè÷íî. - Âúðâèì âúðõó Íåãî, à òàì, íàçàä, ìóõèòå ïúëçÿò âúðõó Íåãî, âñúùíîñò ñàìèòå ìóõè ñà ÷àñò îò Íåãî è íåêà áúäå áëàãîñëîâåí ïëîäúò íà òâîÿòà óòðîáà, Ïúðñè. Àìèí, àëåëþÿ è ôèëèÿ ñ ôàñòú÷åíî ìàñëî. Îò÷å íàø, ñ äåñíèöà â ñòàíèîë óâèòà, äà ñå ñâåòè èìåòî òè.
- Ùå òå ïðàñíà! - ïðåäóïðåäè ãî Åéáðúõàì. Ëèöåòî ìó áåøå ïðåáëåäíÿëî. - Ùå òå õàëîñàì, Ïèò!
- Ìììììîëÿ ñå, ÷å, áå ÷îâåê! - çàåêíà Ìàêâðàéñ è îòíîâî ñå èçêèêîòè. - Î, òÿëî ìîå ãðåõîâíî! Î, ñâÿòà ìîÿ øàïêî!
- Àêî íå ìëúêíåø ùå òå óäàðÿ! - èçðåâà Åéáðúõàì.
- Ñïðåòå - ìîëåøå ñå èçïëàøåíî Ãàðàòè. - Ìîëÿ âè, íå ñå áèéòå! Íåêà... áúäåì äîáðè.
- Èñêàø ëè äà òè ðàçêðèÿ íåùî? - ïîïèòà ñ íàëóäíè÷àâ ãëàñ Áåéêúð.
- Êîé òå ïèòà òåáå, ñåëñêà ìóòðî?
- Ìèñëÿ, ÷å òîé íå å äîñòèãíàë íåîáõîäèìàòà âúçðàñò, çà äà ó÷àâñòâà â òîçè èçëåò - ïðîäúëæè ñ òúæåí ãëàñ Áåéêúð. - Äà ïóêíà äàíî, àêî âúîáùå å íàâúðøèë ÷åòèðèíàäåñåò!
- Ìàéêà ìó ãî å ðàçãëåçèëà - ñ òðåïåðåù ãëàñ èçðå÷å Àäàìñ. - Ëè÷è ñè - òîé íå îòêúñâàøå óìîëÿâàù ïîãëåä îò Ãàðàòè è Ïèúðñúí. - Íàëè ñè ëè÷è, à, ìîì÷åòà?
- Å ïîâå÷å è äà èñêà íÿìà äà ìîæå äà ãî ãëåçè - îòñå÷å Ìàêâðàéñ.
Îëñîí îòíîâî çàïî÷íà äà ïëåùè íåùî íà âîéíèöèòå. Îíçè, êîéòî çàñòðåëÿ Ïúðñè áå ïðèñåäíàë ñ ïðîâåñåíè îò ïëàòôîðìàòà êðàêà è ÿäåøå ñàíäâè÷. Íàáëèæàâàøå îñåì ÷àñà. Ìèíàõà ïîêðàé åäíà îãðÿíà îò ñëúíöåòî áåíçèíîñòàíöèÿ, îáëå÷åí â îìàçíåíè äðåõè ìîíòüîð ìèåøå ñ âîäà áåòîííàòà íàñòèëêà.
- Îõ, êàê ìè ñå èñêà äà ëèñíå êîôàòà íàñàì - îáàäè ñå Ñêðàì. - Çàãðÿë ñúì ñå êàòî ïèðîãðàô.
- Âñè÷êè ñìå òàêà - ðå÷å Ãàðàòè.
- Íèêîãà íå ñúì ïðåäïîëàãàë, ÷å â Ìåéí ìîæå äà ñòàâà òîëêîâà ãîðåùî - êàçà Ïèúðñúí. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ïî-èçìîðåíî îò âñÿêîãà. - Ñìÿòàõ, ÷å Ìåéí å îò ñòóäåíèòå ùàòè.
- Å, ñåãà ïîíå çíàåø, ÷å íå å òàêà - îòðÿçà ãî Ãàðàòè.
- Àáå, Ãàðàòè, òè ñè áèë ìíîãî çàáàâåí - îòâúðíà Ïèúðñúí. - Çíàåø ëè òîâà? Ñòðàõîòíî çàáàâåí ñè. Áîæè÷êî, êàê ñå ðàäâàì ñàìî, ÷å ñå çàïîçíàõ ñ òåá!
Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ.
- Çíàåø ëè êàêâî? - îçúáè ñå Ãàðàòè.
- Êàêâî?
- Èìàø êàôÿâî íà ãàùèòå ñè - òîâà áåøå íàé-óìíîòî, êîåòî ìîæà äà èçìèñëè çà òîëêîâà êðàòêî âðåìå.
Ìèíàõà ïîêðàé ïîðåäíèÿ ïàðêèíã çà êàìèîíè. Âúòðå áÿõà ïàðêèðàëè òðè àâòîâëàêà, áåç ñúìíåíèå çà äà ñòîðÿò ïúò íà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Åäèí îò øîôüîðèòå çàãðèæåíî ïðîâåðÿâàøå ìàðêó÷èòå, êîèòî ñå èçâèâàõà ïîä îãðîìíàòà õëàäèëíà êàìåðà, çàåìàùà öÿëàòà êàðîñåðèÿ. Ãàðàòè ñè ïðåäñòàâè ïðèÿòíàòà õëàäíèíà, äî êîÿòî ñå äîêîñâà ðúêàòà íà øîôüîðà. Îòêúì çàêóñâàëíÿòà ñå ðàçíåñå ïðèâåòñòâåíèÿ âèê íà íÿêîëêî ñåðâèòüîðêè, øîôüîðúò ñå îáúðíà, ïîãëåäíà ãè èçíåíàäàíî è ïîñëå ðàçìàõà êúì òÿõ ñðåäåí ïðúñò. Áåøå åäúð ìúæ ñ èçïå÷åí îò ñëúíöåòî âðàò, êîéòî íàäíè÷àøå èçïîä îòäàâíà íåïðàíèÿ ïîòíèê.
- Òîçè ïúê çàùî ãî íàïðàâè? - åäâà íå ñå ðàçïëàêà Ñêðàì. - Êàêúâ ãàäíÿð!
Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ.
- Òîâà å ïúðâèÿò èñêðåí ÷îâåê, êîéòî ñðåùàìå îòêàêòî ïî÷íà òàÿ íàëóäíè÷àâà íàäïðåâàðà, Ñêðàì. ×îâå÷å, àêî çíàåø ñàìî êîëêî ìè å ìèë!
- Íàòúïêàë å õëàäèëíàòà êàìåðà ñ íåäúëãîòðàéíè ïðîäóêòè çà Ìîíðåàë - çàîáÿñíÿâà Ãàðàòè. - Ñèãóðíî èäâà ÷àê îò Áîñòúí. À çàðàäè íàñ ñà ãî íàêàðàëè äà îòáèå îò ïúòÿ. È ñåãà ãî å ñòðàõ - ÷å ùå ñè çàãóáè ðàáîòàòà, èëè ùå ìó ñå ðàçâàëÿò ïðîäóêòèòå - àêî å ÷àñòíèê.
- Ìðúñåí íîìåð, à? - òîâà áåøå Êîëè Ïàðêúð. - ×îâåê íèêîãà íå çíàå êàêâî ìîìæå äà ìó ñå ñëó÷è íà ïúòÿ. Òðúãâàø è èçâåäíúæ, õîï, ñïèðàé! Àìà ÷å ãàäåí íîìåð!
- Òè ìàé ãè ðàçáèðàø òèÿ ðàáîòè? - îáúðíà ñå Åéáðúõúì êúì Ãàðàòè.
- Äîíÿêúäå - ðå÷å Ãàðàòè êàòî ãëåäàøå Ïàðêúð. - Áàùà ìè áåøå øîôüîð íà êàìèîí ïðåäè... ïðåäè äà ñè îòèäå. Ìíîãî ðàáîòà è ìàëêî ïàðè. Îíçè îòçàä ñèãóðíî ñå å íàäÿâàë äà ñòèãíå ïðåäè íàñ. Åäâà ëè ùåøå äà èçáåðå òîçè ïúò, àêî èìàøå ïî-êðàòúê.
- Íî çàùî òðÿáâàøå äà íè ïîêàçâà ñðåäåí ïðúñò? - íàñòîÿâàøå Ñêðàì. - Â òîâà íÿìà íèêàêúâ ñìèñúë. Íî Áîæå ìèëè, ñúäáàòà íà ñêàïàíèòå ìó äîìàòè åäâà ëè ìîæå äà ñå íàðå÷å âúïðîñ íà æèâîò è ñìúðò!
- Áàùà òè çàðÿçà ìàéêà òè, òàêà ëè? - îáúðíà ñå Ìàêâðàéñ êúì Ãàðàòè.
- Áàùà ìè ãî îòâåäîõà Áðèãàäèòå - îòñå÷å ñ òèõ ãëàñ Ãàðàòè. Óæàñíî ìó ñå èñêàøå Ïàðêúð, èëè íÿêîé äðóã äà ãî ïðåäèçâèêà â òîçè ìîìåíò, íî íèêîé íå ïîñìÿ äà ñè îòâîðè óñòàòà.
Ñòåáèíñ ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè íàé-îòçàä. Åäâà áå ïîäìèíàë ïàðêèíãà è åäðèÿ øîôüîð âå÷å ñêà÷àøå â êàáèíàòà íà êàìèîíà. Äàëå÷ íàïðåä êàðàáèíèòå îòíîâî ïðîïÿõà ñâîÿòà òúæíà ïåñåí. Íå÷èå òÿëî ïîäñêî÷è, çàâúðòÿ ñå âúâ âúçäóõà è ñå ïðîñíà áåçæèçíåíî íà ïúòÿ. Äâàìà îò âîéíèöèòå ãî èçâëÿêîõà íà áàíêåòà. Òðåòèÿò èì õâúðëè ÷óâàë îò ïëàòôîðìàòà.
- È ìîÿ ÷è÷î ãî îòâåäîõà Áðèãàäèòå - ñ èçâåñòíî êîëåáàíèå çàãîâîðè Óåéìàí. Ãàðàòè çàáåëÿçà, ÷å åçèêúò íà åäíàòà ìó îáóâêà ñå áå èçìúêíàë èçïîä âðúçêèòå è øëÿïàøå íàïðåä-íàçàä.
- Ñàìî ãëóïàöèòå ãè îòâåæäàò Áðèãàäèòå - ïðîèçíåñå îò÷åòëèâî Êîëè Ïàðêúð.
Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì íåãî, æàäóâàù äà ãî çàâëàäåå áåçóìåí ãíÿâ, ïîñëå ñâåäå ãëàâà è îòíîâî çàãëåäà ïúòÿ. Å, äîáðå, áàùà ìó áåøå ãëóïàê. Ïðîêëåò ïèÿíèöà, êîéòî íå ìîæåøå äà çàäúðæè è äâà öåíòà â øåïàòà ñè, êàìî ëè äà ñêðèå îò îêîëíèòå ñâîèòå ïîëèòè÷åñêè âúçãëåäè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà ÷å ìó ïðèçëÿâà îò óìîðà.
- Çàòâàðÿé ñè âìèðèñàíàòà äóïêà - õëàäíî èçðå÷å Ìàêâðàéñ.
- Åëà òè äà ìè ÿ çàòâîð...
- Íå, íÿìà äà ñè öàïàì ðúöåòå. Ïðîñòî òè êàçâàì äà ìëúêíåø, êîïåëå òàêîâà!
Êîëè Ïàðêúð áàâíî ñå ïðèáëèæè êúì Ìàêâðàéñ è Ãàðàòè. Ïèúðñúí è Åéáðúõàì ñå îòäðúïíàõà. Äîðè âîéíèöèòå ñå èçïúíàõà íà ïëàòôîðìàòà, ñÿêàø ãîòîâè çà íàçðÿâàùàòà áóðÿ. Ïàðêúð õâúðëè äúëúã ïîãëåä íà Ãàðàòè. Øèðîêîòî ìó ëèöå áå îáëÿíî â ïîò, î÷èòå ãëåäàõà âñå òàêà íàãëî è ïðåäèçâèêàòåëíî. Ïîñëå òîé ïîòóïà Ãàðàòè ïî ðàìîòî.
- Ïîíÿêîãà ñå èçïóñêàì. Íå èñêàõ äà òå îáèæäàì. Îêåé? - Ãàðàòè êèìíà óìîðåíî è Ïàðêúð ïðåìåñòè ïîãëåä âúðõó Ìàêâðàéñ. - Äà òè ïèêàÿ â óñòàòà, Äæåê - ðå÷å òîé è èçáúðçà íàïðåä.
- Êàêâî îòâðàòèòåëíî êîïåëå - ïðîãîâîðè ìðà÷íî Ìàêâðàéñ.
- Åäèí äîë äðåíêè ñ Áàðêîâè÷ - êàçà Åéáðúõàì. - À ìîæå áè å ìàëêî ïî-äîáúð.
- Îñâåí òîâà - çàãîâîðè ñÿêàø íà ñåáå ñè Ïèúðñúí - êàêâî çíà÷è âñúùíîñò äà òå îòâåäàò Áðèãàäèòå? Êàêâîòî è äà å, ñèãóðíî å ïî-äîáðî îòêîëêîòî òîâà êîåòî íàñ íè ÷àêà. Íå ñúì ëè ïðàâ?
- Îòêúäå çíàåø? - ïîïèòà Ãàðàòè. - Îòêúäå áèõìå ìîãëè äà çíàåì âñè÷êè íèå?
Áàùà ìó áåøå åäúð ðóñîëÿâ ìúæàãà ñ òîïîâåí ñìÿõ, êîéòî çà Ãàðàòè çâó÷åøå ñÿêàø ñå ðàçöåïâàò ïëàíèíè. Ñëåä êàòî çàãóáè êàìèîíà ñè, òîé ñå ïðåõâúðëè íà äúðæàâíè êàìèîíè, â åäèí ãàðàæ â Áðúíñóèê. È âñè÷êî ùåøå äà å íàðåä, àêî Äæèì Ãàðàòè ñå áå ïîñòàðàë äà çàïàçè çà âêúùè ïîëèòè÷åñêèòå êîìåíòàðè. Çàùîòî, êîãàòî ðàáîòèø çà Äúðæàâàòà, òÿ å äâàæ ïî-÷óâñòâèòåëíà êúì âñÿêà òâîÿ äóìà è âèíàãè ãîòîâà äà ïîâèêà Áðèãàäèòå, àêî íåùàòà íå âúðâÿò íà äîáðå. À Äæèì Ãàðàòè ñúâñåì íå áåøå îò ãîëåìèòå ïî÷èòàòåëè íà Äúëãàòà ðàçõîäêà. È òàêà åäèí äåí òîé ïîëó÷è áúðçà òåëåãðàìà, à íà ñëåäâàùèÿ íà âðàòàòà ïîçâúíèõà äâàìà âîéíèöè è òîé áå îòâåäåí, à æåíà ìó çàòâîðè çàä íåãî âðàòàòà ñ ïîáëåäíÿëî ëèöå è êîãàòî Ãàðàòè ÿ ïîïèòà, êúäå îòâåæäàò âîéíèöèòå òàòêî, òÿ ãî çàøëåâè ïðåç ëèöåòî òîëêîâà ñèëíî, ÷å îò óñòàòà ìó ïîòå÷å êðúâ è çàïî÷íà äà êðåùè:"Ìëúêâàé! ÌËúêâàé! Ìëúêâàé!" Ãàðàòè ïîâå÷å íå âèäÿ áàùà ñè. Îòòîãàâà èçìèíàõà åäèíàäåñåò ãîäèíè. Ïðåìàõíàëè ãî áÿõà îò æèâîòà ñ èçêóñíà àðòèñòè÷íîñò. Áåçøóìíî, ñòåðèëíî, ïàñòüîðèçèðàíî è îáåçïúðõîòåíî.
- Áðàò ìè ñúùî èìàøå ïðîáëåìè ñúñ çàêîíà - ðå÷å Áåéêúð. - Íå ñ Äúðæàâàòà, ïðîñòî ñúñ çàêîíà. Âåäíúæ îòêðàäíà êîëà è èçáÿãà ñ íåÿ ÷àê â Õàòèçáúðã, Ìèñèñèïè. Äàäîõà ìó äâå ãîäèíè óñëîâíî. Ñåãà âå÷å å ìúðòúâ.
- Ìúðòúâ ëè? - ãëàñúò áå ñóõ, ëèøåí îò åìîöèÿ. Îëñîí îòíîâî ñå áå ïðèáëèæèë êúì òÿõ. Èçìú÷åíîòî ìó ëèöå ñÿêàø ñå áå îòäåëèëî íà ìèëÿ îò òÿëîòî.
- Ñúðäå÷åí óäàð - îáÿñíè Áåéêúð. - Áåøå ñàìî ñ òðè ãîäèíè ïî-ãîëÿì îò ìåí. Ìàìà âñå êàçâàøå, ÷å òîé áèë íåéíèÿò êðúñò íà ñúäáàòà, íî òîâà ñè ìó îñòàíà åäèíñòâåíîòî ïðåãðåøåíèå. Âèæ ñ ìåí íå áåøå òàêà. Áëèçî òðè ãîäèíè ó÷àâñòâàõ â íîùíè íàáåçè.
Ãàðàòè ãî îãëåäà îòãîðå äî äîëó. Â óìîðåíîòî ëèöå íà Áåéêúð ñå ÷åòåøå ñðàì, íî òàì èìàøå è äîñòîéíñòâî. Ñëúí÷åâ ëú÷ ïðîíèçà êëîíèòå íà äúðâåòàòà è îçàðè ëèöåòî ìó.
- Çíàì, ÷å ìîæåõà äà ìå îòâåäàò Áðèãàäèòå, íî íå ìè ïóêà. Áÿõ ñàìî íà äâàíàäåñåò, êîãàòî ñå çàáúðêàõ â òàÿ ðàáîòà. Íèùî ïîâå÷å îò åäíî ìîì÷å, êîåòî èçëèçà íà íîùíè íàáåçè. Óìíè è ïàòèëè ãëàâè ìúäðóâàõà, à íà íàñ íè êàçâàõà êúäå äà õîäèì è êàêâî äà ïðàâèì - àêî ñòàíåøå íåùî, Áðèãàäèòå ùÿõà äà îòâåäàò íàñ, à íå òÿõ. Ðåøèõ äà ñå îòêàæà ñëåä êàòî åäíà íîù çàïàëèõìå êðúñò ïðåä êúùàòà íà íÿêàêúâ íåãúð. Óæàñíî ñå èçïëàøèõ. È ìå áåøå ñðàì. Çàùî, ïî äÿâîëèòå, òðÿáâà äà ñå ïàëÿò êðúñòîâå, ïðåä êúùèòå íà ðàçíè íåùàñòíè íåãðè? Ìèëè Áîæå, ìèñëåõ ÷å òîâà ñà íåùà îò ìèíàëîòî! Àìè òàêà ñè å, äå - Áåéêúð ïîêëàòè ðàçâúëíóâàíî ãëàâà. - Íå å ðåäíî.
Â òîçè ìèã êàðàáèíèòå îòíîâî èçãúðìÿõà.
- Îùå åäèí ñè îòèäå - ðå÷å Ñêðàì. Ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à ïðèãëóøåíî è íîñîâî. Òîé èçòðè íîñà ñè ñ îïàêîòî íà ðúêàòà.
- Òðèéñåò è ÷åòèðè - êàçà Ïèúðñúí. Òîé èçâàäè îò äæîáà ñè äðåáíà ìîíåòà è ÿ ïðåõâúðëè â äðóãèÿ äæîá. - Âçåõ ñúñ ñåáå ñè äåâåäåñåò è äåâåò ìîíåòè. Âñåêè ïúò ùîì íÿêîé ïîëó÷è êàðòîí, ïðåõâúðëÿì ïî åäíà â äðóãèÿ äæîá. È êîãàòî...
- Òîâà å îòâðàòèòåëíî! - âúçêëèêíà Îëñîí. Òîé èçöúêëè ïîäïóõíàëèòå ñè î÷è êúì Ïèúðñúí. - À êúäå òè å ÷àñîâíèêúò íà ñìúðòòà? Êúäå ñà òè âóóäóó-êóêëèòå?
Ïèúðñúí ïðåäïî÷åòå äà íå îòâðúùà. Òîé îáúðíà çàñðàìåíîòî ñè ëèöå êúì îáøèðíîòî ïîëå, ïðåç êîåòî ìèíàâàõà. Íàé-ñåòíå ñúáðà ñèëè è ïðîìúðìîðè:
- Íèùî ëîøî íå èñêàõ äà êàæà ñ òîâà. Íîñÿ ãè ïðîñòî çà êúñìåò. Òîâà å âñè÷êî.
- Çà ìåí å ìðúñíî - èçãðà÷è Îëñîí. - Ìðúñíî å, ìðúñ...
- Î, ñòèãà âå÷å - ïðåêúñíà ãî Åéáðúõàì. - Õîäèø ìè ïî íåðâèòå.
Ãàðàòè ñè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà. Áåøå îñåì è äâàäåñåò. ×åòèðèäåñåò ìèíóòè äî ðàçäàâàíå íà õðàíàòà. Òîé ñè ïîìèñëè êàêâî íåîïèñóåìî óäîâîëñòâèå áè áèëî äà îòñêî÷è äî åäíà îò êðàéïúòíèòå çàêóñâàëíè, êîèòî ñå ïîÿâÿâàõà ïåðèîäè÷åñêè, äà ïðåìåòíå ÿêåòî ñè ïðåç îáëåãàëêàòà íà ñòîëà, äà âäèãíå êðàêà íà ïåðèëàòà (î, Áîæè÷êî, êàêâî îáëåê÷åíèå!) è äà ñè ïîðú÷à ïúðæîëà ñ ëóê è ïúðæåíè êàðòîôè, è ãîëÿìà êóïà ñ âàíèëîâ ñëàäîëåä ïîðúñåí ñúñ ñëàäêî îò ÿãîäè çà äåñåðò. Èëè ìîæå áè äâîéíà ïîðöèÿ ñïàãåòè, êþôòåòà è èòàëèàíñêè ñóñàìåíè õëåá÷åòà. È ìëÿêî. Ãîëÿìà êàíà ñ ìëÿêî. Ïî äÿâîëèòå âñè÷êè òåçè òóáè è ìàíåðêè ñ äåñòèëèðàíà âîäà. Ìëÿêî è ïúëíà òðàïåçà è ìÿñòî, êúäåòî äà ñå îïúíåø. Íÿìà ëè äà å ÷óäåñíî?
Òî÷íî ïðåä òÿõ, êðàé ïúòÿ ñå áå ðàçïîëîæèëî íà ïèêíèê ïåò÷ëåííî ñåìåéñòâî - ìàéêà, áàùà, ìîì÷å, ìîìè÷å è áåëîêîñà áàáà. Ïîõàïâàõà ñàíäâè÷è, à â ÷àøèòå äèìåøå òîïëî ìëÿêî ñ êàêàî. Îò âðåìå íà âðåìå ìàõàõà íà Ó÷àñòíèöèòå.
- ×óäàöè - ïðîìúðìîðè Ãàðàòè.
- Êàêâî êàçà? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Êàçàõ, ÷å áèõ èñêàë äà ñåäíà è äà ïîõàïíà íåùî. Ïîãëåäíè òåçè òàì. Ãàäíè ñâèíå.
- È òè áè ïðàâèë ñúùîòî - ðå÷å Ìàêâðàéñ. Òîé ïîìàõà ñ ðúêà óñìèõíàò - çàïàçè íàé-áëåñòÿùàòà ïîðöèÿ îò óñìèâêàòà ñè çà áåëîêîñàòà áàáà, êîÿòî ñúùî ìó ìàõàøå, äúâ÷åéêè - ïî-òî÷íî áè áèëî äà ñå êàæå ïðåæèâÿéêè - íÿêàêúâ ñàíâäè÷ ñ ÿéöå.
- Ïðîêëåò äà ñúì àêî ãî íàïðàâÿ. Äà ñåäèø è äà ñè ïîõàïâàø êðîòè÷êî ñàíäâè÷, äîêàòî íèå òóê ãëàäóâàìå...
- Å, ÷àê ïúê äà ãëàäóâàìå. Ñàìî óñåùàìå ãëàä.
- Ãëàäåí ñúì êàòî...
- Äóõúò íàä ìàòåðèÿòà - èçðåöèòèðà Ìàêâðàéñ. - Äóõúò íàä ìàòåðèÿòà, ìîé ìëàäè ïðèÿòåëþ - ïðèëè÷àøå íà íåäåëåí ïðîïîâåäíèê.
- Âúðâè ïî äÿâîëèòå. Ïðîñòî íå èñêàø äà ãî ïðèçíàåø. Òåçè õîðà ñà æèâîòíè. Äîøëè ñà, çà äà âèäÿò êàê íå÷èé ìîçúê ñå ïðúñêà ïî àñôàëòà, åòî çàùî ñà òóê. Íÿìà äà èìàò íèùî ïðîòèâ, àêî òîâà å òâîÿò ìîçúê.
- Íå â òîâà å âúïðîñà - ñïîêîéíî ïðîäúëæè Ìàêâðàéñ. - Íàëè ñàì ìè êàçà, ÷å êàòî ìàëúê ñè õîäèë äà ãëåäàø åäíà Äúëãà ðàçõîäêà?
- Äà, íî òîãàâà íå çíàåõ êàêâî å òîâà!
- Å, çíà÷è âñè÷êî å ÿñíî, íàëè? - Ìàêâðàéñ ñå èçñìÿ êúñî è çëî. - Âÿðíî å, ÷å ñà æèâîòíè. Äà íå ìèñëèø, ÷å òîêó ùî ñè îòêðèë íåùî íîâî? ×óäÿ ñå îò âðåìå íà âðåìå, êàê ìîæå äà ñè òîëêîâà íàèâåí. Íå ñè ëè ÷óâàë, ÷å ôðåíñêèòå áëàãîðîäíèöè, îáè÷àëè äà ñå ÷óêàò ñ ëþáîâíèöèòå ñè ñëåä êàòî ãëåäàò íÿêîå ãèëîòèíèðàíå. Ñòàðèòå ðèìëÿíè ñúùî ñè ïàäàëè ïî ïîëîâèòå èãðè ïî âðåìå íà ãëàäèàòîðñêè áèòêè. Òîâà å çàáàâëåíèåòî, Ãàðàòè. Íèùî íîâî íÿìà òóê - òîé îòíîâî ñå ðàçñìÿ. Ãàðàòè ãî ãëåäàøå êàòî îìàãüîñàí.
- Ïðîäúëæàâàé - îêóðàæè íÿêîé Ìàêâðàéñ. - Ôèíàëúò å áëèçî. Çàùî íå ùóðìóâàø?
Íå ñå íàëîæè Ãàðàòè äà ñå îáðúùà. Ðàçáèðà ñå, áåøå Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ, òîçè íåäîõðàíåí Áóäà. Êðàêàòà ìó ïðîäúëæàâàõà ìåõàíè÷íî äà ïðèñòúïâàò, íî òîé íå îáðúùàøå âíèìàíèå, ÷å ñà ïîäïóõíàëè è ñ íàäóòè ñÿêàø îò ãíîé õîäèëà.
- Ñìúðòòà å ñòðàõîòåí ñòèìóëàíò íà âñè÷êè àïåòèòè - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Êàêâî ùå êàæåø çà äâåòå ìîìè÷åòà è Ãðèáúë? Èñêàõà äî ïî÷óâñòâàò êàêâî å òîâà äà ñå ÷óêàø ñ ìúðòâåö. À ñåãà çà Íåùî Ñúâúðøåíî Íîâî è Ðàçëè÷íî. Íå çíàì, äàëè Ãðèáúë ïîëó÷è íåùî îò òàçè èñòîðèÿ, íî òå ñúñ ñèãóðíîñò ïîëó÷èõà. Ñúùîòî å è ñ âñè÷êè îñòàíàëè. Íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå, äàëè ÿäàò, ïèÿò, èëè ñà ñå ïðîñíàëè íà òðåâàòà. Âñè÷êî òîâà å ìíîãî ïî-ïðèÿòíî, êîãàòî ãî ïðàâèø äîêàòî ãëåäàø êðàé òåá äà ìèíàâàò ìúðòúâöè. Íî äîðè è òîâà íå å íàé-âàæíîòî íà òàçè ìàëêà åêñïåäèöèÿ, Ãàðàòè. Íàé-âàæíîòî å, ÷å òå ñà óìíèöèòå. Íå òÿõ õâúðëÿò íà ëúâîâåòå. ×å íå ñà òåçè, êîèòî ñå êëàòóøêàò, ñ íàäåæäà ÷å íÿìà äà èì ñå íàëîæè äà ñåðàò ñ äâå ïðåäóïðåæäåíèÿ íàä ãëàâèòå ñè. Òè ñè ãëóïàê, Ãàðàòè. È òè è àç è Ïèúðñúí è Áàðêîâè÷, âñè÷êè íèå ñìå ãëóïàöè. È Ñêðàì å ãëóïàê, çàùîòî ñè ìèñëè, ÷å ðàçáèðà íåùî, íî âñúùíîñò íèùî íå ðàçáèðà. È Îëñîí å ãëóïàê, çàùîòî òâúðäå êúñíî ðàçáðà íåùàòà. Òå ñà æèâîòíè, âÿðíî. Íî çàùî, ïî äÿâîëèòå ñè ìèñëèø, ÷å òîâà íè ïðàâè ÷îâåøêè ñúùåñòâà?
Òîé çàìúë÷à çàäúõàí.
- Òîâà å - ïðîäúëæè. - Íàêàðà ìå äà ãî êàæà. Ïðîïîâåä íîìåð 342 â ñåðèÿ îò øåñò õèëÿäè è ò.í., è ò.í. Ñêúñè ìè æèâîòà íàé-ìàëêî ñ ïåò ÷àñà.
- Òîãàâà çàùî ãî ïðàâèø? - ïîïèòà ãî Ãàðàòè. - Ùîì çíàåø òîëêîâà ìíîãî, ùîì ñè òîëêîâà ñèãóðåí, çàùî ãî ïðàâèø?
- Ïî ñúùàòà ïðè÷èíà, ïîðàäè êîÿòî ãî ïðàâÿò è äðóãèòå - îòâúðíà Ñòåáèíñ. Óñìèõâàøå ñå íåæíî, ïî÷òè ëþáîâíî. Óñòíèòå ìó áÿõà íàïóêàíè, íî ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå âñå òàêà ñïîêîéíî, íåïîáåäèìî. - Âñè÷êè èñêàìå äà óìðåì, åòî çàùî ãî ïðàâèì. Çàùî èíà÷å, Ãàðàòè? Çàùî èíà÷å?
Îñìà ãëàâà
"Òðè-øåñò-åäíî, ãúñîêà íàïè ñå ñ âèíî,
Ìàéìóíà â òðàìâàÿ ñå òúï÷å,
òþòþí âúâ óñòàòà ñè äúâ÷å.
Òðàìâàÿò íàçàä ñå îòïëåñíà,
ìàéìóíàòà ñå çàïëåñíà,
è ðàéñêèÿò ñâîä íàä ãëàâèòå èì áëåñíà..."
Äåòñêî ñòèõ÷å
Ðåé Ãàðàòè çàòåãíà êîëàíà ñ êîíöåíòðàòèòå, òâúðäî ðåøåí äà íå õàïíå íèùî ïðåäè äåâåò è ïîëîâèíà ñóòðèíòà. Îùå îòñåãà óñåùàøå, ÷å ùå ìó å òðóäíî äà ñïàçè òîâà ðåøåíèå. Ñòîìàõúò ìó ñå ãúð÷åøå è ñâèâàøå. Íàâñÿêúäå îêîëî íåãî ïðåãëàäíåëè Ó÷àñòíèöè øóìíî ñå òúï÷åõà. Âå÷å äâàäåñåò è ÷åòèðè ÷àñà áÿõà íà ïúò.
Ñêðàì ñå óõèëè íà Ãàðàòè ñ óñòà ïúëíà ñ òðîõè è ñèðåíå è ðå÷å íåùî ïðèÿòíî, íî íå÷ëåíîðàçäåëíî. Áåéêúð ñòèñêàøå â ðúêà áóðêàí÷å ñ ìàñëèíè - èñòèíñêè ìàñëèíè - è ãè ïúõàøå åäíà ïî åäíà â óñòàòà ñè êàòî êàðòå÷íèöà. Ïèúðñúí õðóñêàøå áèñêâèòè ñ êðåì, à Ìàêâðàéñ äúâ÷åøå çàìèñëåíî ñàíäâè÷ ñ ïèëåøêè ïàñòåò. Î÷èòå ìó áÿõà ïðèòâîðåíè, ñÿêàø áåøå ïîãúëíàò îò óæàñíà áîëêà, èëè íåîïèñóåìî óäîâîëñòâèå.
Îùå äâàìà áÿõà îòïàäíàëè îò èãðàòà ìåæäó îñåì è ïîëîâèíà è äåâåò, åäèíèÿò îò òÿõ áåøå Óåéí, íà êîéòî áå çàëîæèë áåíçèíàäæèÿòà. Íî âúïðåêè âñè÷êî áÿõà óñïåëè äà èçìèíàò äåâåòäåñåò è äåâåò ìèëè ñàìî ñ òðèäåñåò è øåñò îòïàäíàëè.
"Íå å ëè ÷óäåñíî? - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè, óñåùàéêè êàê óñòàòà ìó ñå èçïúëâà ñúñ ñëþíêà äîêàòî Ìàêâðàéñ èçòèñêâà ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò òóáè÷êàòà ñ ïèëåøêè ïàñòåò è ïîñëå ÿ çàõâúðëÿ èçâúí ïúòÿ. - Ñòðàõîòíî å! Êàê ìè ñå èñêà è îñòàíàëèòå äà òóïíàò, îùå ñåãà."
Åäèí òèíåéäæúð ñ èçòúðêàíè äúíêè óñïÿ äà ñïå÷åëè íàäïðåâàðàòà ñ æåíà íà ñðåäíà âúçðàñò è ïðúâ ñòèãíà äà çàõâúðëåíàòà îò Ìàêâðàéñ ïðàçíà òóáà, êîÿòî çà ìèã áå èçìèíàëà èñòîðè÷åñêèÿ ïðåõîä îò ïðåäìåò çà óïîòðåáà â ñêúïîöåíåí ñóâåíèð. Æåíàòà áåøå ïî-áëèçî äî òóáàòà, íî ìîì÷åòî òè÷àøå ïî-áúðçî è ÿ èçïðåâàðè íà ñàìèÿ ôèíàë.
- Áëàãîäàðÿ! - èçâèêà ìîì÷åòî íà Ìàêâðàéñ, ðàçìàõâàéêè â ðúêà ñìà÷êàíàòà òóáè÷êà. Òîé èçòè÷à îáðàòíî ïðè ïðèÿòåëèòå ñè, êàòî ïðîäúëæàâàøå äà ÿ ðàçìàõâà. Æåíàòà ãî èçïðîâîäè ñ êèñåë ïîãëåä.
- Òè íÿìà ëè äà ÿäåø? - ïîïèòà ãî Ìàêâðàéñ.
- Íàëîæèõ ñè ñ âîëÿ äà ïîòúðïÿ.
- Äîêîãà.
- Äî äåâåò è ïîëîâèíà?
Ìàêâðàéñ ãî îãëåäà çàìèñëåíî.
- Ïðàêòèêóâàìå ñàìîäèñöèïëèíà, à?
Ãàðàòè ñâè ðàìåíå, ãîòîâ çà íîâè èðîíè÷íè ïîäìÿòàíèÿ, íî Ìàêâðàéñ ãî ãëåäàøå äîáðîäóøíî.
- Çíàåø ëè êàêâî? - çàïèòà òîé íàé-íàêðàÿ.
- Êàêâî?
- Àêî èìàõ åäèí äîëàð... åäèí åäèíñòâåí äîëàð, íå ñå ÷óäè... áèõ ãî çàëîæèë íà òåá, Ãàðàòè. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ñàìî òè èìàø øàíñ äà ñïå÷åëèø èãðàòà.
Ãàðàòè ñå ðàçñìÿ ìàëêî ïðåñèëåíî.
- Òè äà íå ìå óðî÷àñâàø?
- Êàêâî äà ïðàâÿ?
- Äà ìå óðî÷àñâàø. Âñå åäíî äà êàæåø íà öåíòúð íàïàäàòåëÿ, ÷å â òîçè ìà÷ ãîë íÿìà äà âêàðà.
- Àìè ìîæå è òàêà äà ñå êàæå - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Òîé ïðîòåãíà ðúöå ïðåä ñåáå ñè. Ðúöåòå ìó ëåêî òðåïåðåõà. Ìàêâðàéñ ãè ãëåäàøå íàìðúùåíî ñúñðåäîòî÷åí. Â ïîãëåäà ìó èìàøå íåùî íàëóäíè÷àâî. - Íàäÿâàì ñå, ñêîðî äà ìó äîéäå ðåäà íà Áàðêîâè÷ - ðå÷å òîé.
- Ïèò?
- Êàêâî?
- Àêî òðÿáâà äà ðåøàâàø îòíîâî... àêî çíàåøå ïðåäâàðèòåëíî êàêâî ùå áúäå... ùåøå ëè ïàê äà ó÷àâñòâàø?
Ìàêâðàéñ ñâàëè ðúöå è ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè.
- Òè øåãóâàø ëè ñå? Ìàé ñå øåãóâàø, à?
- Íå, ñåðèîçíî.
- Ðåé, íå áèõ ãî íàïðàâèë äîðè Ìàéîðúò äà çàáîäå ïèñòîëåòà ñè â òîïêèòå ìè. Òîâà å íàé-áëèçêîòî íåùî äî ñàìîóáèéñòâîòî è åäèíñòâåíàòà ðàçëèêà å, ÷å ñàìîóáèéñòâîòî å äàëå÷ ïî-áúðçî.
- Âÿðíî - îáàäè ñå Îëñîí. - Ñúâúðøåíî âÿðíî - òîé ãè íàäàðè ñ èçíóðåíà, êîíöëàãåðèñòêà óñìèâêà, îò êîÿòî ñòîìàõúò íà Ãàðàòè ñå ïðåîáúðíà íàîïàêè.
Äåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî ìèíàõà ïîä îãðîìåí íàäïèñ â ÷åðâåíî è áÿëî, íà êîéòî ïèøåøå:
100 ÌÈËÈ! ÏÎÇÄÐÀÂËÅÍÈß ÎÒ ÈÌÅÒÎ ÍÀ ÒÚÐÃÎÂÑÊÀ ÏÀËÀÒÀ ÄÆÅÔÅÐÑÚÍ! ÏÎÇÄÐÀÂËÅÍÈß ÇÀ ÒÀÇÃÎÄÈØÍÈÒÅ ×ËÅÍÎÂÅ ÍÀ "ÊËÓÁ ÑÒÎ" ÍÀ Ó×ÀÑÒÍÈÖÈÒÅ Â ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ!
- Èìàì åäíî ìåñòåíöå, êúäåòî àêî èñêàò ìîãàä äà ñå ïúõíàò ñ òåõíèÿ "Êëóá ñòî" - èçðúìæà Êîëè Ïàðêúð. - Äúëãî, ñ êàôÿâè ñòåíè è ñëúíöåòî íèêîãà íå îãðÿâà âúòðå.
Èçâåäíúæ ãúñòèòå áîðîâè íàñàæäåíèÿ ,êîèòî îãðàæäàõà îò äâå ñòðàíè ïúòÿ èç÷åçíàõà, ñêðèòè çàä ïúðâàòà çà äåíÿ èñòèíñêè ãúñòà òúëïà îò çðèòåëè. Ðàçíåñå ñå îãëóøèòåëåí ðåâ, ïîñëåäâà îùå åäèí è îùå åäèí. Áåøå êàòî ðàçáèâàù ñå â ñêàëèòå ïðèáîé. Îñëåïèòåëíî áëåñíàõà ñâåòêàâèöèòå íà ôîòîàïàðàòè. Ïîëèöàèòå åäâà óäúðæàõà íàïèðàùàòà íàïðåä òúëïà, çàä îïúíàòèòå êðàé ïúòÿ ÿðêîîðàíæåâè âúæåòà. Åäèí îò ïîëèöàèòå ñå âêîï÷è â äðåáíî, èñòåðè÷íî êðåùÿùî ìîì÷å ñ îòäàâíà íåìèòî ëèöå. Ìîì÷åòî ðàçìàõâàøå ïèñàëêà â åäíàòà ðúêà è áåëåæíèê çà àâòîãðàôè â äðóãàòà.
- Áîæå! - âúçêëèêíà Áåéêúð. - Áîæè÷êî, ïîãëåäíåòå ãè ñàìî!
Êîëè Ïàðêúð ðàçìàõâàøå ðúöå óñìèõíàò è åäâà êîãàòî Ãàðàòè ñå ïðèáëèæè äî íåãî, ãî ÷ó äà ïîâòàðÿ ñúñ çàïàäíÿøêèÿ ñè àêöåíò:
- Ïð'ÿòíî ìè å äà âè âèäÿ, ïðîêëåòè ãëóïàöè! - óñìèâêà, ïîìàõâàíå. - Êàê ñè, ìàì÷å ÌàêÊðè, äúðòîôåëíèöà òàêàâà? Ëèöåòî òè è ìîÿ çàäíèê - êàêâà äâîéêà áèõà áèëè, à? Êàê ñè, êàê ñè?
Ãàðàòè âäèãíà ðúêà êúì óñòàòà ñè è ñå çàêèêîòè èñòåðè÷íî. Åäèí ìúæ îò ïúðâèÿ ðåä ðàçìàõâàøå âúçòîðæåíî òàáåëà ñ èìåòî íà Ñêðàì, áåç äà çàáåëåæè, ÷å ìó ñå å ðàçêîï÷àë öèïà. Ìàëêî ïî-íàòàòúê âúçïúëíà æåíà ïîäñêà÷àøå, îáëå÷åíà â òåñåí áàíñêè, à ïëúòíî çàä íåÿ òðèìà ñòóäåíòè ñå íàëèâàõà ñ áèðà.
"Êàêâà óìîïîìðà÷èòåëíà äåáåëàíà"- ïîìèñëè ñè Ãàðàòè è ñå ðàçñìÿ îùå ïî-ñèëíî.
Ìàé òå õâàùà èñòåðèÿòà, Î Áîæå, íå é ïîçâîëÿâàé, ñïîìíè ñè çà Ãðèáúë... íå é ïîçâîëÿâàé... íåäåé...
Íî íèùî íå ìîæåøå äà íàïðàâè. Ñìåõúò áúëâàøå îò ãúðäèòå ìó, äîêàòî íàêðàÿ ñòîìàõúò ìó ñå ñâè íà âúðâè è òîé çàïî÷íà äà ïðèñòúïâà ïðåâèò îäâå. Íÿêîé ãî âèêàøå, êðåùåøå, ìú÷åéêè ñå äà íàäñèëè ðåâà íà òúëïàòà. Áåøå Ìàêâðàéñ.
- Ðåé! Ðåé! Êàêâî èìà! Íàðåä ëè ñè?
- Ñìåøíè ñà! - òîé ïî÷òè ïëà÷åøå îò ñìÿõ. - Ïèò, Ïèò, òå ñà òîëêîâà ñìåøíè, ïðîñòî... ïðîñòî... ñà òîëêîâà ñìåøíè!
Íà òðåâàòà äîñàìè ïúòÿ áå ïðèñåäíàëî ìàëêî ìîìè÷åíöå, ñúñ ñåðèîçíî äîðè îáèäåíî ëèöå è íàöóïåíè óñòíè, îáëå÷åíî â îòäàâíà íåïðàíà ðîêëÿ. Òÿ ãè ãëåäàøå íàìðúùåíî, äîêàòî ìèíàâàõà êðàé íåÿ. Ãàðàòè åäâà íå ïàäíà îò ñìÿõ è ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Ñòðàííî áå, ÷å íåçàâèñèìî îò îãëóøèòåëíàòà øóìîòåâèöà ÷óâàøå ñúâñåì ÿñíî ïðåäóïðåæäåíèÿòà.
"Òàêà ùå ñè óìðà - ïîìèñëè ñè òîé. - Êàêòî ñå ñìåÿ, òàêà ùå ñâúðøà, íÿìà ëè äà å ñòðàõîòíî?"
Êîëè ïðîäúëæàâàøå äà ñå õèëè äðóæåëþáíî, äà ìàõà ñ ðúêà è äà ðóãàå ñî÷íî çðèòåëèòå è ðåïîðòåðèòå è òîâà èçãëåæäàøå íàé-ñìåøíî îò âñè÷êî. Ãàðàòè ïàäíà íà êîëåíå è îòíîâî ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Òîé ïðîäúëæè äà ñå ñìåå íà êúñè, çàäúõàíè ïðåñåêóëêè, êîèòî åäâàì ñìîãâàõà äà èçñòðåëâàò èçïðàçíåíèòå ìó äðîáîâå.
- Ùå ïîâúðíå! - âúçòîðæåíî èçâèêà íÿêîé â òúëïàòà. - Ãëåäàé âíèìàòåëíî, Àëèñ, åé ñåãà ùå ïîâúðíå!
- Ãàðàòè! Ãàðàòè! Çà Áîãà! - ðåâåøå Ìàêâðàéñ. Òîé ãî îáãúðíà ñ ðúêà è ñå âêîï÷è ïîäìèøíèöàòà ìó. Íåèçâåñòíî êàê óñïÿ äà ãî äðúïíå íà êðàêà è Ãàðàòè ñå çàïðåïúâà íàïðåä.
- Î, Áîæè÷êî - èçïúøêà Ãàðàòè. - Èñóñå Õðèñòå, òèÿ ùå ìå óáèÿò. Àç... íå... ìîãà - òîé îòíîâî èçáóõíà â èñòåðè÷åí ñìÿõ. Êîëåíåòå ìó ñå ïîäãúíàõà. Ìàêâðàéñ ãî äðúïíà ñ ïîñëåäíè ñèëè. ßêàòà íà Ãàðàòè ñå ñêúñà. È äâàìàòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèå.
"Òîâà ìè å ïîñëåäíîòî ïðåäóïðåæäåíèå - ìèíà ìó íåÿñíàòà ìèñúë. - Åé ñåãè÷êà ùå ñå îòïðàâÿ êúì ëîâíèòå ïîëåòà. Ñúæàëÿâàì, Äæåí, íî àç..."
- Õàéäå, ïðàñå òàêîâà, äà íå ìèñëèø, ÷å ùå òå íîñÿ - èçñúñêà Ìàêâðàéñ.
- Íå ìîãà äà âúðâÿ - åäâà ïðîøåïíà Ãàðàòè. - Èçêàðàõ ñè âúçäóõà...
Ìàêâðàéñ çàìàõíà è ãî çàøëåâè äâà ïúòè ïðåç áóçàòà è ÷åëîòî ñ îïàêîòî íà ðúêàòà ñè. Ïîñëå çàáúðçà íàïðåä, áåç äà ñå îáðúùà îáðàòíî.
Ñìåõúò íàé-ñåòíå ãî áå íàïóñíàë, íî êîðåìúò ìó áåøå êàòî æåëå, áåëèòå äðîáîâå - ïðàçíè è ñÿêàø çàãóáèëè ñïîñîáíîñòòà äà ñå íàïúëíÿò îòíîâî. Òîé ñå çàëþëÿ ïèÿíñêè, ðàçìàõà ðúöå è íàïðàâè îò÷àÿí îïèò äà ñè ïîåìå äúõ. Ïðåä î÷èòå ìó òàíöóâàõà ÷åðíè êðúãîâå è òîé íÿêàê ïîäñúçíàòåëíî óñåòè, ÷å å ñúâñåì áëèçêî äî ïðèïàäúêà. Êðàêúò ìó ñå ïðåïúíà â äðóãèÿ, òîé ñå ëþøíà íàïðåä è ñ ïîñëåäíè óñèëèÿ çàïàçè ðàâíîâåñèå.
"Ïàäíà ëè, ìúðòúâ ñúì. Íÿìà äà óñïåÿ äà ñòàíà".
Âñè÷êè ãëåäàõà â íåãî. Òúëïàòà áå çàòàèëà äúõ. Âúçòîðæåíèòå âúçãëàñè áÿõà ïðåìèíàëè â òèõ, ïî÷òè åðîòè÷åí øåïîò. Âñè÷êè î÷àêâàõà ìèãà, â êîéòî ùå ïàäíå.
Òîé ïðîäúëæè äà âúðâè, ñúñðåäîòî÷èë öÿëîòî ñè âíèìàíèå âúðõó óñèëèåòî äà ïîñòàâÿ êðàêàòà ñè åäèí ïðåä äðóã. Êîãàòî áåøå â îñìè êëàñ, ïîïàäíà íà ðàçêàç îò ÷îâåê íà èìå Ðåé Áðåäáúðè è òàì ñå ðàçêàçâàøå çà òúëïàòà, êîÿòî ñå ñúáèðà íà ìÿñòîòî íà ôàòàëíèòå èíöèäåíòè, çà òîâà ÷å òàçè òúëïà âèíàãè èìà åäíî è ñúùî ëèöå, êàê âñè÷êè â òúëïàòà âèíàãè çíàÿò äàëè ðàíåíèÿò ùå îæèâåå èëè ùå óìðå. "Àç ñúì îò òåçè, êîèòî ùå îæèâåÿò - ðå÷å èì Ãàðàòè. - Àç ùå æèâåÿ. Ùå æèâåÿ ïîíå îùå ìàëêî, ùå âèäèòå".
Òîé ïî÷òè ìàøèíàëíî âäèãàøå è ñïóñêàøå êðàêà, ñÿêàø â ãëàâàòà ìó êúíòåøå íåâèäèì ìåòðîíîì. Çàáðàâè çà âñè÷êî äðóãî, äîðè çà Äæåí. Íå çàáåëÿçâàøå íèòî æåãàòà, íèòî Êîëè Ïàðêúð, äîðè âå÷å íå ñè ñïîìíÿøå Ôðèêè Ä'Àëåñèî. Íå ÷óâñòâàøå íàðàñòâàùàòà áîëêà â ïîäïóõíàëèòå õîäèëà, íèòî ñêîâàíèòå ìóñêóëè â êîëåííèòå ñãúâêè. Åäíà è ñúùî ìèñúë åõòåøå îòíîâî è îòíîâî â íåãî. Êàòî ðàâíîìåðíèòå óäàðè íà ñúðöåòî. "Ùå æèâåÿ ïîíå îùå ìàëêî. Ùå æèâåÿ ïîíå îùå ìàëêî. Ùå æèâåÿ ïîíå îùå ìàëêî. " - äîêàòî íàêðàÿ òåçè äóìè çàãóáèõà âñÿêàêâî çíà÷åíèå è ñå ñëÿõà ñ íèùîòî.
Îò òîâà ñúñòîÿíèå ãî âúðíàõà èçñòðåëèòå íà êàðàáèíèòå.
Â íàñòúïèëàòà ñðåä òúëïàòà òèøèíà èçñòðåëèòå èìàõà ïîòðåñàâàù åôåêò, âåäíàãà ñëåä òÿõ ñå ðàçíåñå íå÷èé îñòúð ïèñúê. "Ñåãà âå÷å çíàåø - ïîìèñëè ñè òîé. - Æèâÿ äîñòàòú÷íî äúëãî çà äà ÷óåø òåçè èçñòðåëè è ñîáñòâåíèÿ ñè ïèñúê..."
Êðàêúò ìó ïîäðèòíà äðåáíî êàìú÷å è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãî ïðîíèçâà áîëêà. Íî íå òîé, à íîìåð 64 áå ïîëó÷èë êàðòîí, åäíî ïðèÿòíî íà âèä è âèíàãè óñìèõíàòî ìîì÷å íà èìå Ôðåíê Ìàðãúí. Â ìîìåíòà òúêìî èçâëè÷àõà òðóïà ìó âñòðàíè îò ïúòÿ. Î÷èëàòà ìó ïîäðúíêâàõà íà ïàâàæà, âñå îùå âêîï÷åíè óïîðèòî çà åäíîòî óõî. Åäíàòà ëåùà ñå áå ñ÷óïèëà ïðè ïàäàíåòî.
- Íå ñúì óìðÿë - ïðîãîâîðè çàìàÿíî Ãàðàòè. Çàëÿõà ãî ãîðåùèòå, ïå÷àëíè âúëíè íà øîêà è òîé ïî÷óâñòâà, ÷å îòíîâî ìó ñå ïîäêîñÿâàò êðàêàòà.
- Äà, íî ìàëêî òè îñòàâàøå - îáàäè ñå Ìàêâðàéñ.
- Òè ãî ñïàñè - ñÿêàø ãî ïðîêëå Îëñîí. - Çàùî ãî íàïðàâè? Çàùî ãî íàïðàâè? - î÷èòå ìó áëåñòÿõà, íî ñÿêàø èçëú÷âàõà ìðàê. - Äå äà ìîæåõ, ùÿõ äà òå óáèÿ. Ìðàçÿ òå! Òè ùå óìðåø, Ìàêâðàéñ. Ïî÷àêàé è ùå âèäèø! Áîã ùå òå íàêàæå çà òîâà, êîåòî íàïðàâè. Ãîñïîä Áîã ùå òå ñìà÷êà êàòî êó÷åøêî ëàéíî! - ãëàñúò ìó çâó÷åøå áëåäî è ãëóõî. Ãàðàòè ïî÷òè äîëàâÿøå äúõà íà îáðå÷åíîñò îòêúì íåãî. Òîé çàïóøè óñòàòà ñè ñ ðúêà è âúçäúõíà äúëáîêî è çâó÷íî. Èñòèíàòà áåøå, ÷å äúõúò íà îáðå÷åíîñò ñå äîëàâÿøå îò âñè÷êè òÿõ.
- Äà òè ïèêàÿ â óñòàòà - Ìàêâðàéñ çâó÷åøå óæàñíî ñïîêîéíî. - Ïðîñòî ñè ïëàòèõ äúëãà, òîâà å âñè÷êî - òîé ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè. - Ñåãà ñìå êâèò, ÷îâå÷å. Òîâà å êðàÿò, ÿñíî ëè å? - òîé ñå îòäàëå÷è áåç äà áúðçà è ñúâñåì ñêîðî áåøå ñàìî åäíà îò ìíîãîòî ðàçíîöâåòíè ðèçè íà äâàäåñåò ÿðäà ïðåä òÿõ.
Äèøàíåòî íà Ãàðàòè ñå âúçñòàíîâÿâàøå ìú÷èòåëíî áàâíî, èçâåñòíî âðåìå äîðè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å ìó ñå å ñêúñàëî íåùî... íî ïîñëå âñè÷êî îòìèíà. Ìàêâðàéñ ìó áå ñïàñèë æèâîòà. Áåøå ãî îáõâàíàëà èñòåðèÿ, ïðèñòúï íà íàëóäíè÷àâ ñìÿõ è Ìàêâðàéñ ãî áå ñïàñèë äà íå òóïíå íà çåìÿòà. Ñåãà âå÷å ñìå êâèò, ÷îâå÷å. Òîâà å êðàÿò, íàëè? Äîáðå.
- Ãîñïîä ùå ãî íàêàæå - ïðîäúëæàâàøå äà ïðèïÿâà Õåíê Îëñîí ñ íÿêàêâà ìúðòâåøêà è íåçåìíà óâåðåíîñò. - Ãîñïîä Áîã ùå ãî íàêàæå.
- Ìëúêâàé, äà íå òå íàêàæà àç - çàêàíè ñå Åéáðúõàì.
Äåíÿò ñòàâàøå âñå ïî-ãîðåù è òóê-òàì çàïî÷íàõà äà èçáóõâàò êàòî ãîðñêè ïîæàðè ðàçäðàçíåíè ñïîðîâå. Îòêàê ñå áÿõà îòäàëå÷èëè îò òåëåâèçèîííèòå êàìåðè è ðåïîðòåðñêèòå êîëè òúëïàòà ñå áå ïîðàçðåäèëà, íî âñå îùå íå áå ñå ñòîïèëà íàïúëíî. Òúëïàòà áå äîøëà è òúëïàòà ùåøå äà îñòàíå. Õîðàòà, îò êîèòî áå ñúñòàâåíà îáðàçóâàõà åäíî àíîíèìíî Ëèöå íà Òúëïàòà, áëóäêàâ, æàäåí çà ðàçâëå÷åíèÿ îáëèê, êîéòî ñå ïîâòàðÿøå ìèëÿ ñëåä ìèëÿ. Òîâà ëèöå ãè ãëåäàøå îò ïðîçîðöè è âðàòè, îò ãðàäèíè, ïàðêèíãè, ìåñòà çà ïèêíèê, ïëîùàäêè íà áåíçèíîñòàíöèè (êúäåòî ïðåäïðèåì÷èâèòå ñúäúðæàòåëè èñêàõà íàåì çà ïðåñòîÿ), èìàøå ãî è â ñëåäâàùèÿ ãðàä, êîéòî ïðåêîñèõà, îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ è íà îãðîìíèÿ ïàðêèíã ïðåä ãðàäñêèÿ ñóïåðìàðêåò. Ëèöåòî íà Òúëïàòà ðåâåøå, áúðáîðåøå íåðàçáðàíî, èëè âèêàøå âúçòîðæåíî, íî â êðàÿ íà êðàèùàòà îñòàâàøå åäíî è ñúùî. Òî ïðîñëåäè ñ ëàêîì àïåòèò ñöåíàòà, â êîÿòî Óåéìàí ïðèêëåêíà, çà äà èçïðàçíè ÷åðâàòà ñè. Ìúæå, æåíè è äåöà - ëèöàòà èì ñòàâàõà åäíàêâè çàä çàâåñàòà íà òîâà Ëèöå, îò êîåòî Ãàðàòè âå÷å ñå áå óìîðèë.
Èñêàøå äà áëàãîäàðè íà Ìàêâðàéñ, íî êîé çíàå çàùî ñå ñúìíÿâàøå, ÷å Ìàêâðàéñ äúðæè äà ìó áëàãîäàðÿò. Âèæäàøå ãî êàê êðà÷è íåäàëå÷ íàïðåä, áëèçî äî Áàðêîâè÷. Ìàêâðàéñ áå âòðåí÷èë çàìèñëåí ïîãëåä âúâ âðàòà íà Áàðêîâè÷.
Ìèíàâàøå äåâåò è ïîëîâèíà. Òúëïàòà ñÿêàø åêðàíèðàøå æåãàòà è Ãàðàòè ðàçêîï÷à ðèçàòà ñè ÷àê äî ïîÿñà. Çàìèñëè ñå äàëè Ôðèêè Ä'Àëåñèî ñå å äîñåòèë êàêâî ãî ÷àêà, ìèã ïðåäè äà ñå ñëó÷è èíöèäåíòà. Ñòèãíà äî èçâîäà, ÷å äàëè ÷îâåê ñå äîñåùà èëè íå, òîâà íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå è íå áè ìîãëî äà ïðîìåíè íåùàòà.
Ïúòÿò ðÿçêî ïîå íàãîðå è òúëïàòà ìîìåíòàëíî èç÷åçíà. Ïðåñÿêîõà ÷åòèðè ïðåëåçà ñ æåëåçîïúòíè ëèíèè îò èçòîê íà çàïàä, êîèòî õâúðëÿõà íàîêîëî ìåòàëè÷åñêè îòáëÿñúöè. Íà âúðõà íà õúëìà, äîêàòî ïðåñè÷àõà íÿêàêúâ ñòàð äúðâåí ìîñò, Ãàðàòè óñïÿ äà çúðíå â äàëå÷èíàòà ïðåä òÿõ ïîðåäíèÿ ïîÿñ îò ãîðè, êîéòî ñå èçâèâàøå îò äâåòå ñòðàíè äî ãúñòî çàñåëåíèòå ðàéîíè, ïðåç êîèòî òúêìî áÿõà ïðåìèíàëè.
Ïîëúõíà ïðîõëàäåí âåòðåö, êîéòî ãî íàêàðà äà ïîòðåïåðè. Ñêðàì ïîäñìúðêíà íÿêîëêî ïúòè.
- Ìàé ÷å íàñòèâàì - ðå÷å ðàçòðåâîæåíî òîé.
- Êàêòî ñè ïî÷íàë ùå ñè èçöåäèø çàïàñèòå îò ñêîðáÿëà - ðå÷å Ïèúðñúí.- Òàÿ õðåìà å ãîëÿìà ãàäîñò.
- Èçãëåæäà, ùå òðÿáâà äà ñå ïîçàãðåÿ ìàëêî - îòâúðíà Ñêðàì.
- Àáå òè äà íå ñè îò ñòîìàíà - âúçêëèêíà Ïèúðñúí. - Àêî àç áÿõ íàñòèíàë, äîñåãà äà ñúì ñå ïðîñíàë ìúðòúâ. È áåç òîâà ïî÷òè íå ìè îñòàíàõà ñèëè.
- Àìè ïðîñâàé ñå è óìèðàé! - èçâèêà ïðåç ðàìî Áàðêîâè÷. - Òàêà ùå ñè çàïàçèø ñèëèòå!
- Ìëúêâàé è ïðîäúëæàâàé äà âúðâèø, óáèåöî! - íåçàáàâíî ãî êîíòðèðà Ìàêâðàéñ.
Áàðêîâè÷ èçâè ãëàâà êúì íåãî.
- Çàùî íå ñå ðàçêàðàø îò ãúðáà ìè, Ìàêâðàéñ? Èäè äà ñå ðàçõîæäàø íÿêúäå äðóãàäå.
- Òîâà å ñâîáîäåí ïúò. Ùå âúðâÿ êúäåòî ñè èñêàì.
Áàðêîâè÷ èçõúìêà, ïîñëå ïëþ íà øîñåòî è ïðîäúëæè íàïðåä.
Ãàðàòè îòâîðè åäèí îò äæîáîâåòå íà êîëàíà ñ õðàíèòåëíè êîíöåíòðàòè è ñè íàìàçà íà åäíà áèñêâèòà ñèðåíå. Ñòîìàõúò ìó ñå ñâè ìú÷èòåëíî ïðè ïúðâàòà õàïêà è òîé ñ ìúêà ñå ñäúðæà äà íå ïîãúëíå âñè÷êèòå ñè çàïàñè íàâåäíúæ. Èñòèñêà â óñòàòà ñè òóáè÷êà ñ ïàñòåò è áàâíî çàïî÷íà äà ãî ñìó÷å. Ïîñëå îòïè ãëúòêà âîäà è ñè íàëîæè äà ñïðå äîòóê.
Ìèíàõà ïîêðàé åäíà äúðâîäåëñêà ðàáîòèëíèöà, îòêúäåòî èì ìàõàõà ïîäðåäåíè âúðõó êóïèùàòà äúñêè õîðà, ÷åðíèòå èì ñèëóåòè íà ôîíà íà íåáåòî ïðèëè÷àõà íà òàíöóâàùè ñòðàíåí òàíö èíäèàíöè. Ïîñëå îòíîâî íàâëÿçîõà â ãîðàòà è òèøèíàòà ñÿêàø ñå ñòîâàðè âúðõó òÿõ. Òèøèíàòà, ðàçáèðà ñå, íå áåøå àáñîëþòíà, íÿêîè Ó÷àñòíèöè ðàçãîâàðÿõà ïî ìåæäó ñè, ìîíîòîííî áðúì÷åøå îòçàä äâèãàòåëÿò íà êàìèîíåòêàòà, íÿêîé ñå óðèãíà çâó÷íî, äðóã ñå èçñìÿ, íå÷èé ãëàñ çàä Ãàðàòè ïðîäúëæàâàøå òèõè÷êî äà ñòåíå. Îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ âñå îùå áÿõà ïîäðåäåíè çðèòåëè, íî òúëïàòà îò âåëèêèÿ "Êëóá Ñòî" èçãëåæäà ñå áå ðàçêàðàëà è ñåãà âñè÷êî èçãëåæäàøå ñúâñåì ñïîêîéíî. Âúâ âèñîêèòå êëîíè íà äúðâåòàòà ïååõà ïòè÷êè, îò âðåìå íà âðåìå ïîäóõâàøå âåòðåö, êîéòî ïðîãîíâàøå çà êðàòêî âðåìå æåãàòà è êàðàøå ëèñòàòà äà øóìÿò, ñÿêàø îòòàì íàøåïâàõà ñ óñòíè èçãóáåíè äóøè. Íà åäèí îò ãîðíèòå êëîíè, áå çàìðúçíàëà â íàïðåãíàòî î÷àêâàíå êàôåíèêàâà êàòåðè÷êà, ñ ðàçïåðåíà îïàøêà, ñòèñíàëà îðåõ â ïðåäíèòå ñè ëàïè÷êè. Êàòåðè÷êàòà èçáúðáîðè íåùî íåðàçáðàíî, ñëåä òîâà èçïðèïêà îùå ïî-íàãîðå è ñå çàãóáè. Ñàìîëåò èçáðúì÷à âèñîêî â íåáåòî êàòî îãðîìíà ìóõà.
Íà Ãàðàòè, âñè÷êî òîâà ìó èçãëåæäàøå, ñÿêàø íàðî÷íî ãî áÿõà ïîäëîæèëè íà òåðàïèÿ ÷ðåç ìúë÷àíèå. Ìàêâðàéñ ïðîäúëæàâàøå äà ëîìîòè â ãúðáà íà Áàðêîâè÷. Ïèúðñúí è Áåéêúð ðàçãîâàðÿõà çà øàõ. Åéáðúõúì äúâ÷åøå øóìíî è òðèåøå îìàçíåíèòå ñè ðúöå â ïóëîâåðà ñè. Ñêðàì áå îòêúñíàë ïàð÷å îò ðèçàòà ñè è ãî èçïîëçâàøå çà íîñíà êúðïà. Êîëè Ïàðêúð ðàçêðèâàøå ëþáîâíèòå ñè ïîäâèçè ïðåä Óåéìàí. À Îëñîí... äîðè íå ñå íàëàãàøå äà ïîãëåæäà êúì íåãî. Îëñîí ïðîñòî ñå ìú÷åøå äà ïðèâëå÷å âñè÷êè çà ñúó÷àñòíèöè â íàäâèñíàëàòà íàä ãëàâàòà ìó ãèáåë.
È Ãàðàòè çàïî÷íà äà èçîñòàâà, ìíîãî âíèìàòåëíî è ñúâñåì ïî-ìàëêî (âñå ïàê èìàøå òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ) äîêàòî íàé-íàêðàÿ ñå èçðàâíè ñúñ Ñòåáèíñ. Ïàíòàëîíèòå ìó áÿõà ïîêðèòè ñ ïðàõ. Îãðîìíè ìîêðè ïåòíà ñå î÷åðòàâàõà ïîä ìèøíèöèòå íà ðèçàòà ìó. Êàêâîòî è äà áåøå Ñòåáèíñ, òîé íå áåøå Ñóïåðìåí. Òîé ïîãëåäíà çà ìèã âúïðîñèòåëíî Ãàðàòè è ñëåä òîâà îòíîâî ñâåäå î÷è êúì ïúòÿ. Âúðõúò íà âðàòíèÿ ìó ïðåøëåí áå ùðúêíàë âèäèìî.
- Çàùî âå÷å íå ñå âèæäàò õîðà? - ïîäå ñ êîëåáëèâ ãëàñ Ãàðàòè. - Èñêàì äà êàæà - çðèòåëè.
Â ïúðâèÿ ìèã ìó ñå ñòîðè, ÷å Ñòåáèíñ âúîáùå íå âúçíàìåðÿâà äà îòãîâîðè. Èçìèíà äîñòà âðåìå ïðåäè òîé äà âäèãíå ãëàâà, äà îòúðñè êîñà îò ÷åëîòî ñè è äà îòâúðíå: - Ùå èìà. Ïî÷àêàé ìàëêî. Ùå ñà íàðåäåíè íà òðè ðåäèöè ïî ïîêðèâèòå, ñàìî è ñàìî äà íè âèæäàò.
- Íî íàëè íÿêîé êàçà, ÷å ñà çàëîæåíè ìèëèàðäè. ×óäÿ ñå çàùî îòñåãà íå ñà ñå íàðåäèëè â òðè ðåäèöè. À è òåëåâèçèÿòà íèêàêâà íå ñå âèæäà...
- Íå é ïîçâîëÿâàò.
- Çàùî?
- Çàùî ìåí ïèòàø?
- Çàùîòî òè çíàåø - îòâúðíà óìîðåíî Ãàðàòè.
- Îòêúäå çíàåø?
- Áîæè÷êî, ïîíÿêîãà ìè ïðèëè÷àø íà ãúñåíèöàòà îò "Àëèñà â ñòðàíàòà íà ÷óäåñàòà"! - èçïúøêà Ãàðàòè. - Òè âúîáùå ìîæåø ëè äà ãîâîðèø?
- À òè êîëêî äúëãî áè ìîãúë äà èçäúðæèø, àêî îò âñè÷êè ñòðàíè íåïðåñòàííî òè êðåùÿò? Ñàìî ìèðèçìàòà íà ïîòíè òåëà ùå å íàïúëíî äîñòàòú÷íî äà ñè çàãóáèø óìà íå ñëåä äúëãî. Âñå åäíî äà èçìèíåø òðèñòà ìèëè ïî "Òàéìç Ñêóåð" â íîâîãîäèøíàòà âå÷åð.
- Íî íàëè íå èì çàáðàíÿâàò äà íè ãëåäàò? Íÿêîé äîðè êàçà, ÷å îò Îëäòàóí íàòàòúê òúëïàòà ñòàâà ìîíîëèòíà.
- Íàëè âå÷å ðàçáðà, ÷å íå ñúì ãúñåíèöàòà - îòâúðíà ñ òàéíñòâåíà óñìèâêà Ñòåáèíñ. - Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ïî-ñêîðî ñúì áåëèÿ çàåê, íå ìèñëèø ëè? Ñàìî ÷å ñè çàáðàâèõ çëàòíèÿ ÷àñîâíèê ó äîìà, à è íèêîé íå ìå êàíè íà ÷àé. Èëè, äîêîëêîòî çíàì íèêîé íå ìå êàíè. Ìîæå áè òîâà å ïúðâîòî íåùî, êîåòî ùå ïîèñêàì ñëåä êàòî ñïå÷åëÿ. È êîãàòî ìå ïîïèòàò, êàêâî áèõ èñêàë äà ïîëó÷à çà Íàãðàäà, àç ùå îòãîâîðÿ: "Àìè, èñêàì äà ìå ïîêàíÿò ó äîìà íà ÷àé".
- Äÿâîë äà ãî âçåìå!
Ñòåáèíñ ñå óñìèõíà ìàëêî ïîâå÷å, íî âñå îùå òîâà ïðèëè÷àøå íà òðåíèðîâêè ïî ðàçïúâàíå íà óñòàòà.
- Ìäà, îò Îëäòàóí, èëè íÿêúäå íàáëèçî ëóäíèöàòà ùå å ïúëíà. Òàì âå÷å íèêîé íÿìà äà äàâà ïóêíàòà ïàðà, çà òîâà, ÷å íåïðåîäîëèìî ìèðèøå íà ïîò. Ùå ñå èçëú÷âà íåïðåêúñíàò òåëåâèçèîíåí ðåïîðòàæ îò Îóãþñòà. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, Äúëãàòà ðàçõîäêà å ñúáèòèå ñ íàöèîíàëíî çíà÷åíèå.
- À çàùî íå îòñåãà?
- Òâúðäå ðàíî å - ðå÷å Ñòåáèíñ. - Òâúðäå ðàíî.
Èççàä ñëåäâàùèÿ çàâîé îòíîâî ïðîãúðìÿõà êàðàáèíèòå è åäèí ïîäïëàøåí ôàçàí ñå íàäèãíà îò áëèçêèòå õðàñòè, ïúðõàéêè óæàñåíî ñ êðèëå. Ãàðàòè è Ñòåáèíñ èçëÿçîõà îò çàâîÿ, íî òÿëîòî âå÷å áå íàïúõàíî â ÷óâàë. Áúðçî îáñëóæâàíå. Òàêà è íå âèäÿõà êîé å áèë òîçè ïúò.
- Ðàíî èëè êúñíî, - çàãîâîðè Ñòåáèíñ - íàñòúïâà åäèí ìîìåíò, â êîéòî òúëïàòà ïðåñòàâà äà ñúùåñòâóâà çà òåá. Òÿ ïðåñòàâà äà áúäå êàêòî ñòèìóë òàêà è ñúùåñòâåíà ÷àñò îò òîâà, êîåòî ñå ñëó÷âà. Ïðîñòî èç÷åçâà. Ñúùîòî, ïðåäïîëàãàì å è ñ îñúäåíèòå íà ñìúðò, êîãàòî ãè èçâåæäàò íà ïëîùàäà çà åêçåêóöèÿ. Òå çàðàâÿò ãëàâà â ïÿñúêà è ñïèðàò äà âèæäàò òúëïàòà.
- Ìèñëÿ, ÷å ðàçáèðàì êàêâî èñêàø äà êàæåø - îòâúðíà çàìèñëåíî Ãàðàòè.
- Àêî íàèñòèíà ðàçáèðàøå, åäâà ëè ùåøå äà èçïàäíåø â èñòåðèÿ îäåâå, òà òðÿáâàøå äà òå ñïàñÿâà ïðèÿòåë÷åòî òè. Íî òè èçïàäíà.
- À òè äî êàêâà ñòåïåí ñè çàðîâèë ãëàâà?
- À òè?
- Å, òîâà å íåùî, êîåòî ùå òðÿáâà ñàì äà îòêðèåø. Ðàçêðèé íåðàçêðèòèòå áåçäíè íà Ãàðàòè. Çâó÷è ïî÷òè êàòî ðåêëàìà çà ïúòåøåñòâèå, íàëè? Çàðîâè ñå íàäîëó, äîêàòî ñå áëúñíåø â òâúðäàòà ñêàëíà îñíîâà. Ïîñëå çàïî÷íè äà ñå ðîâèø â ñàìàòà îñíîâà. È íàé-íàêðàÿ ùå ñòèãíåø äî äúíîòî. À ñëåä òîâà ùå ñå îçîâåø íàâúí. Ïîíå àç òàêà ñè ïðåäñòàâÿì íåùàòà. Ñåãà äà ÷óåì òè êàê ñè ãè ïðåäñòàâÿø.
Ãàðàòè íå îòâúðíà. Òî÷íî â òîçè ìîìåíò, íÿìàøå íèêàêâè ïðåäñòàâè.
Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæè. Æåãàòà íàðàñòâàøå. Ñëúíöåòî óâèñíà íèñêî íàä êîðîíèòå íà äúðâåòàòà, ïðåç êîèòî áåøå ïðîðÿçàí ïúòÿ. Ñåíêèòå èì ñå áÿõà ñìàëèëè. Ìàëêî ïðåäè äåñåò åäèí îò âîéíèöèòå õëúòíà âúâ âðàòàòà ïîä ïëàòôîðìàòà è èçìúêíà îòâúòðå íÿêîëêî ðåéêè, êúì êîèòî áå ïðèêðåïåíî ïàð÷å áðåçåíòîâ ïëàò. Òîé ðàçïúíà ðåéêèòå è ïúõíà íàé-äîëíàòà â åäèí îòâîð íà ïëàòôîðìàòà. Ïîñëå ñå ïðîòåãíà íàãîðå è çàâúðòÿ íåùî, íåùî êîåòî òèõè÷êî èçùðàêà. Ñàìî ñëåä ìèã íàä ãëàâèòå íà âîéíèöèòå ñå ðàçòâîðè øàðåí ÷àäúð. Ïî÷òè öÿëàòà ïëàòôîðìà ïîòúíà â ñÿíêà. Òðèìàòà âîéíèöè ñå íàìåñòèõà ïîä ÷àäúðà.
- Ìðúñíè êîïåëåòà! - èçêðåùÿ íÿêîé. - Ìîÿòà Íàãðàäà ùå áúäå âàøàòà ïóáëè÷íà êàñòðàöèÿ!
Âîéíèöèòå íå èçãëåæäàõà êîé çíàå êîëêî ïðèòåñíåíè îò òàçè çëîâåùà çàïëàõà. Òå ïðîäúëæèõà äà ñëåäÿò ñ áåçèçðàçíè ïîãëåäè Ó÷àñòíèöèòå, êàòî îò âðåìå íà âðåìå ïðàâåõà ñïðàâêè ñ åêðàíà íà êîìïþòúðà.
- Ñèãóðíî ïîñëå ñè ãî èçêàðâàò íà æåíèòå - ïðåäïîëîæè Ãàðàòè. - Êîãàòî âñè÷êî ñâúðøè.
- Óâåðåí ñúì, ÷å å òàêà - èçñìÿ ñå Ñòåáèíñ.
Ãàðàòè íå èñêàøå ïîâå÷å äà ðàçãîâàðÿ ñúñ Ñòåáèíñ. Ïîíå íå â òîçè ìîìåíò. Ñòåáèíñ ãî êàðàøå äà ñå ÷óâñòâà íåñïîêîåí. Ìîæåøå äà ãî âúçïðèåìà íà ìàëêè äîçè. Òîé óñêîðè êðà÷êà è îñòàâè Ñòåáèíñ çàä ñåáå ñè. 10:02. Ñëåä äâàäåñåò è òðè ìèíóòè ùå îòïàäíå ïúðâîòî îò òðèòå ïðåäóïðåæäåíèÿ. Êîëêîòî è ñòðàííî äà áåøå, íå áå ÷àê òîëêîâà óïëàøåí îò ìèñúëòà, ÷å èìà òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. Â íåãî ïðîäúëæàâàøå äà æèâåå ñëÿïàòà óâåðåíîñò, ÷å îðãàíèçúìúò Ðåé Ãàðàòè íå ìîæå äà óìðå. Äðóãèòå ìîãàò, òå ñà ñàìî ôîí âúâ ôèëìà çà íåãîâèÿ æèâîò, íî íå è Ðåé Ãàðàòè, ãëàâåí àêòüîð â íàøóìåëèÿ ìíîãîñåðèåí ôèëì "Æèâîòúò íà Ðåé Ãàðàòè". Ìîæå áè íå ñëåä äúëãî íàé-ñåòíå ùå îñúçíàå ïîãðåøíîñòòà íà òàçè âúòðåøíà óâåðåíîñò - åìîöèîíàëíà è èíòåëåêòóàëíà - ìîæå áè èìåííî òîâà å îíàçè ïîñëåäíà ñòåïåí íà ðàçáèðàíå, çà êîÿòî ãîâîðåøå Ñòåáèíñ. Òàçè ìèñúë ìó ñå ñòîðè íåïðèÿòíà è òîé ïîòðåïåðà.
Íåñúçíàòåëíî áå îñòàâèë çàä ãúðáà ñè òðè ÷åòâúðòè îò ãðóïàòà. Îòíîâî êðà÷åøå íåäàëå÷ çàä Ìàêâðàéñ. Áÿõà ñå ïîäðåäèëè òðèìàòà êàòî â èíäèàíñêà íèøêà: íàé-îòïðåä Áàðêîâè÷, âñå îùå íàïåðåí, íî â ïîõîäêàòà ìó âå÷å ñå äîëàâÿøå èçâåñòíà íåóâåðåíîñò; ñëåä íåãî Ìàêâðàéñ - ñúñ ñâåäåíà ãëàâà, ñòèñíàë þìðóöè, ëåâèÿ ìó êðàê âñå òàêà ñå ïðîâëà÷âàøå è íàé-îòçàä çâåçäàòà îò ôèëìà "Æèâîòúò íà Ðåé Ãàðàòè". "Êàê ëè èçãëåæäàì àç îòñòðàíè?" - çà÷óäè ñå.
Ãàðàòè îòúðêà îïàêîòî íà ðúêàòà ñè â áóçàòà è ñå çàñëóøà â òèõîòî äðàùåíå íà êîæàòà â íàáîëàòà îò ñíîùè áðàäà. Ñèãóðíî è òîé íå èçãëåæäàøå êîé çíàå êîëêî áëåñòÿùî.
Óñêîðè êðà÷êà è ñå èçðàâíè ñ Ìàêâðàéñ, êîéòî ìó õâúðëè êîñ ïîãëåä è îòíîâî îáúðíà î÷è êúì Áàðêîâè÷. Èìàøå íåùî ìðà÷íî è íåÿñíî â ïîãëåäà ìó.
Èçñêà÷èõà åäèí íèñúê è íàïå÷åí îò ñëúíöåòî õúëì è ñëåä òîâà ïðåñÿêîõà ïîðåäíèÿ äúðâåí ìîñò. Ìèíàõà ïåòíàäåñåò, ïîñëå äâàäåñåò ìèíóòè. Ìàêâðàéñ ïðîäúëæàâàøå äà ìúë÷è. Íà äâà ïúòè Ãàðàòè ïðî÷èñòè ãúðëî, íî òàêà è íå çàãîâîðè. Çàìèñëè ñå çà òîâà, ÷å êîëêîòî ïî-äúëãî êðà÷èø â ìúë÷àíèå, òîëêîâà ïî-òðóäíî òè å äà ãî íàðóøèø. Ìàêâðàéñ ñèãóðíî ñå ÿäåøå, ÷å ìó áå ñïàñèë æèâîòà. Ñúæàëÿâàøå, ÷å ãî å ñòîðèë. Ïðè òàçè ìèñúë Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñòîìàõúò ìó ñå ñâèâà. Âñè÷êî ìó ñå ñòîðè áåçíàäåæäíî, ãëóïàâî è áåçñìèñëåíî, öÿëàòà èñòîðèÿ äîðè íå áåøå äîñòîéíà çà ñúæàëåíèå. Òîé îòâîðè óñòà, çà äà çàïîçíàå Ìàêâðàéñ ñ ìèñëèòå ñè, íî ìèã ïðåäè òîâà Ìàêâðàéñ ãî èçïðåâàðè.
- Âñè÷êî å íàðåä - ïðè òåçè äóìè Áàðêîâè÷ ïîäñêî÷è è Ìàêâðàéñ äîáàâè. - Íå çà òåá, óáèåöî. Çà òåá âå÷å íèùî íÿìà äà å íàðåä. Òàêà ÷å, ïðîäúëæàâàé äà ñå âëà÷èø.
- Äà ìè ÿäåø îíàÿ ðàáîòà - èçðúìæà Áàðêîâè÷.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å òè ñúçäàäîõ èçâåñòíè ïðîáëåìè - ðå÷å ñ òèõ ãëàñ Ãàðàòè.
- Êàçàõ òè âå÷å - ñìåòêèòå íè ñà ÷èñòè, ïèòî ïëàòåíî è òîëêîâà - îòâúðíà ñ ðàâåí ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Âòîðè ïúò íÿìà äà ãî íàïðàâÿ. Èñêàì äà çíàåø òîâà.
- ßñíî ìè å - îòâúðíà Ãàðàòè. - Àç ñàìî...
- Íå ìå óáèâàéòå! - èçâèêà íÿêîé. - Ìîëÿ âè, íåäåéòå!
Áåøå ÷åðâåíîêîñî ìîì÷å, ïðèâúðçàëî ïóëîâåðà ñè íà ïîÿñà. Ìîì÷åòî áå ñïðÿëî ïî ñðåäàòà íà ïúòÿ è õëèïàøå. Â ñúùèÿ ìèã ïîëó÷è ñâîåòî ïúðâî ïðåäóïðåæäåíèå. Èçâåäíúæ òî ñå çàòè÷à êúì êàìèîíåòêàòà ñ îáëÿíî â ñúëçè ëèöå è ðàçâåòè, ãðåéíàëè íà ñëúíöåòî êîñè.
- Íåäåéòå... íå ìîãà... ìîëÿ âè... ìàéêà ìè... àç íå ìîãà... ïîâå÷å... êðàêàòà ìè... - ìîì÷åòî ñå âêîï÷è â ðúáà íà ïëàòôîðìàòà è íàïðàâè îïèò äà ñå èçêàòåðè. Åäèí îò âîéíèöèòå ñòîâàðè ïðèêëàäà íà êàðàáèíàòà ñè âúðõó ïðúñòèòå ìó. Ìîì÷åòî èçâèêà îò áîëêà è ñå ñòðîïîëè íà ïúòÿ.
Òî ïðîäúëæè äà êðåùè, çâóêúò áå òîëêîâà âèñîê è ñèëåí, ÷å ñÿêàø áè ìîãúë äà èçïî÷óïè âñè÷êè ïðîçîðöè, àêî íàîêîëî èìàøå òàêèâà.
- Êðàêàòà ìèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèè...
- Áîæè÷êî - ïðîøåïíà Ãàðàòè. - Çàùî íå ñïðå? - íî êðÿñúêúò ïðîäúëæàâàøå è ïðîäúëæàâàøå.
- Ñúìíÿâàì ñå, ÷å ùå ìîæå - îòâúðíà ñ öèíè÷åí ãëàñ Ìàêâðàéñ - Çàäíèòå êîëåëà íà êàìèîíåòêàòà ìó ìèíàõà ïðåç êðàêàòà.
Ãàðàòè ïîãëåäíà íàòàì è ïî÷óâñòâà, ÷å ñòîìàõúò ìó ñè îáðúùà. Âÿðíî áåøå. Íèùî ñòðàííî, ÷å ÷åðâåíîêîñîòî ìîì÷å ïèùåøå çà êðàêàòà ñè. È äâàòà áÿõà ïðåìàçàíè.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 38!
- èèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèèè...
- Èñêàì äà ñè îòèäà âêúùè - ðå÷å ñ òèõ ãëàñ íÿêîé çàä Ãàðàòè.- Î, Áîæå, êàê ñàìî èñêàì äà ñå ïðèáåðà ó äîìà!
Ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè ïðúñíàõà ÷åðåïà íà ÷åðâåíîêîñîòî ìîì÷å.
- Àç ïúê ñìÿòàì äà ñå âèäÿ ñ ìîåòî ìîìè÷å âúâ Ôðèïîðò - íàòúðòè Ãàðàòè. - Íèêàêâè ïðåäóïðåæäåíèÿ, íÿìà äîðè äà ÿ öåëóíà, Áîæå, êàê ñàìî ìè ëèïñâà, Èñóñå, âèäÿõòå ëè êðàêàòà ìó? À òå ïðîäúëæàâàõà äà ìó îòïðàâÿò ïðåäóïðåæäåíèÿ, Ïèò, ñÿêàø íàèñòèíà ìèñëåõà, ÷å ùå ìîæå äà õîäè...
- Îùå åäíî ìîì÷å êúì Ñðåáúðíèÿ ãðàä ñå îòïðàâè, ìëàäè ìîìêî - çàïÿ Áàðêîâè÷.
Ìëúêíè, óáèåöî - ïðåêúñíà ãî ñ îòñúñòâóâàù ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Òÿ õóáàâà ëè å, Ðåé? Òâîÿòà ìàöêà?
- Ìíîãî å õóáàâà. Àç ÿ îáè÷àì.
Ìàêâðàéñ ñå óñìèõíà.
- Ùå ñå îæåíèø ëè çà íåÿ?
- À-äà - èçáúðáîðè Ãàðàòè. - Ùå ñòàíåì ìèñòúð è ìèñèñ Íîðìàí Íîðìàë, ùå ñè èìàìå ÷åòèðè äåöà, êó÷å êîëè, êðàêàòà ìó, òîé íÿìàøå êðàêà, òå ãî ïðåãàçèõà, íÿìàõà ïðàâî äà ãî ãàçÿò, òîâà íå å ïî ïðàâèëàòà, íÿêîé òðÿáâà äà ñúîáùè çà òîâà, íÿêîé...
- Äâå ìîì÷åòà è äâå ìîìè÷åòà - òîâà ëè èñêàø äà èìàø?
- Äà, òÿ å õóáàâà, àêî çíàåø êàê ñúæàëÿâàì, ÷å...
- È ïúðâîòî äåòå ùå ñå êàçâà Ðåé ìëàäøè, à êó÷åòî ùå ñè èìà ÷èíèÿ ñ íàïèñàíî îòñòðàíè èìåòî, íàëè òàêà?
Ãàðàòè áàâíî âäèãíà ãëàâà, êàòî áîêñüîð ñëåä òåæúê óäàð.
- Òè ïîäèãðàâàø ëè ñå ñ ìåí? Èëè êàêâî?
- Íå! - èçâèêà Áàðêîâè÷. - Íàïðàâî òè ñå èçñðà â óñòàòà, ìîì÷å! Íå ãî çàáðàâÿé! Íî àç ùå òàíöóâàì íà ãðîáà ìó è çàðàäè òåá, íå ñå áåçïîêîé - òîé ñå èçêèñêà.
- Ìëúêâàé, óáèåöî - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Íå òè ñå ïîäèãðàâàì, Ðåé. Õàéäå, åëà äà ñå ìàõíåì îò òîçè ìðúñåí óáèåö.
- Ïúõíè ñè ãî îòçàä! - èçâèêà ñëåä òÿõ Áàðêîâè÷.
- À òÿ îáè÷à ëè òå? Òâîåòî ìîìè÷å? Äæåí?
- Ìèñëÿ, ÷å äà - îòâúðíà Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Âñè÷êè òåçè ðîìàíòè÷íè ãëóïîñòè... çíàåø ëè, èñòèíà ñà. Ïîíå çà íÿêîé, ïîíå çà ìàëêî, íî å òàêà. È ñ ìåí áåøå òàêà. ×óâñòâàõ ñå êàòî òåá - òîé ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè. - Âñå îùå ëè äúðæèø äà íàó÷èø çà áåëåãà?
Çàâèõà â ïîðåäíèÿ çàâîé è îòñòðàíè ñ ðåâ ãè ïîñðåùíà ãðóïà äåöà.
- Äà - êàçà Ãàðàòè.
- Çàùî? - òîé ïîãëåäíà êúì íåãî, íî Ãàðàòè áå ïîòúíàë â ñåáå ñè.
- Çàùîòî èñêàì äà òè ïîìîãíà - ðå÷å Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ ïîñî÷è ëåâèÿ ñè êðàê.
- Áîëè ìå. Îò èçâåñòíî âðåìå íå ìîãà äà ñè ìúðäàì ïðúñòèòå. Âðàòúò ìè ñå å ñõâàíàë, à è áúáðåöèòå ñå îáàæäàò. Ìîåòî ìîìè÷å èçëåçå êó÷êà, Ãàðàòè. Ïîïàäíàõ íà Äúëãàòà ðàçõîäêà òî÷íî êàêòî íÿêîé ìîì÷åòà ïîñòúïâàò â ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí. Èëè, êàçàíî ñ äóìèòå íà åäèí âåëèê ïîåò íà ðîêåíäðîëà - àç é äàäîõ ñúðöåòî ñè, òÿ ãî ðàçáè, è êîé äàâà ïåò ïàðè.
Ãàðàòè ìúë÷åøå. Áåøå 10:30. Ôðèïîðò áå îùå äàëå÷.
- Êàçâàøå ñå Ïðèñèëà - çàïî÷íà Ìàêâðàéñ. - Ìèñëèø, ÷å âå÷å âñè÷êî òè å ÿñíî? Àç áÿõ ïúðâèÿò â íåéíèÿ æèâîò. Öåëóâàõ âúðõîâåòå íà ïðúñòèòå é. Äîðè é ÷åòÿõ Êèéòñ â ïëåâíÿòà, êîãàòî âðåìåòî áåøå ïîäõîäÿùî çà òîâà. Áàùà é îòãëåæäàøå êðàâè è âîíÿòà íà êðàâåøêèòå ëàéíà, äà ãî êàæåì ïðîçàè÷íî, ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí ñè âúðâåøå ñ ïîåçèÿòà íà Äæîí Êèéòñ. Ìîæå áè òðÿáâàøå äà é ÷åòà Ñóàéíáúðí, êîãàòî âðåìåòî íå áåøå ïîäõîäÿùî - Ìàêâðàéñ ñå èçñìÿ.
- Èãðàåø ñè ñ ÷óâñòâàòà ñè - îòáåëÿçà Ãàðàòè.
- Àõ, Ãàðàòè, òè ñè òîçè, êîéòî ñè èãðàå, íî òîâà íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå. Âñè÷êî, êîåòî ïîìíèø å Ãîëåìèÿò ðîìàíñ, à íå îíèÿ íåùàñòíè ìîìåíòè, êîãàòî ñè ñå ïðèáèðàë âêúùè è ñè ëúñêàë ïðú÷êàòà ñàìî ìèíóòè, ñëåä êàòî ñè íàøåïâàë â íåæíîòî é óøåíöå çà ëþáîâ.
- Äîáðå, òè ñè èãðàé ïî òâîèòå ïðàâèëà, àç ùå èãðàÿ ïî ìîèòå.
Ìàêâðàéñ èçãëåæäà íå ãî ÷ó.
- Òåçè íåùà, òå äîðè íå ìîãàò äà èçäúðæàò åäèí íîðìàëåí ðàçãîâîð - ðå÷å òîé. - Äæ. Ä. Ñåëèíäæúð... Äæîí Íîóëç... äîðè Äæåéìç Êúðêóóä è îíçè òàì - Äîí Áðåäç... âñè÷êè òå çàåäíî óíèùîæèõà ÷óâñòâîòî äà áúäåø ïîäðàñòâàù, Ãàðàòè. Â íàøå âðåìå, åäíî øåñòíàäåñåòãîäèøíî ìîì÷å íå å â ñúñòîÿíèå äà îáñúæäà ñ îêîëíèòå ïðîáëåìèòå íà ëþáîâòà. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìîæåì å äà ìó÷èì êàòî îíÿ òúïàíàð, Ðîí Õàóúðä.
Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ, â ñìåõà ìó èìàøå íåùî èñòåðè÷íî. Ãàðàòè íÿìàøå è íàé-ìàëêî ïîíÿòèå çà êàêâî ìó ãîâîðè Ìàêâðàéñ. Âåðåí áå â ëþáîâòà ñè êúì Äæåí è íå èçïèòâàøå è íîòêà íà ñúìíåíèå. Êðàêàòà èì ïðîäúëæèõà äà äðàùÿò ïúòíàòà íàñòèëêà. Ãàðàòè óñåùàøå, ÷å ïîäìåòêàòà íà ëÿâàòà ìó îáóâêà ñå å ðàçøèëà. Ñêîðî øåâîâåòå ùå ïîääàäàò äîêðàé è òîãàâà ùå òðÿáâà äà çàõâúðëè îáóâêàòà êàòî ñòàðà êîæà. Íÿêúäå çàä òÿõ Ñêðàì ñå çàêàøëÿ ìú÷èòåëíî. Òîâà, êîåòî òðåâîæåøå Ãàðàòè áåøå Ðàçõîäêàòà, à íå ïðîáëåìèòå íà ðîìàíòè÷íàòà ëþáîâ.
- Íî òîâà íÿìà íèêàêâà âðúçêà ñ èñòîðèÿòà - ðå÷å Ìàêâðàéñ, ñÿêàø ìó áå ïðî÷åë ìèñëèòå. - Ãîâîðÿ çà áåëåãà. Áåøå ïðåç ìèíàëîòî ëÿòî. È äâàìàòà èñêàõìå äà ñå ðàçêàðàìå îò êúùè, îò ðîäèòåëèòå è îò âîíÿòà íà êðàâåøêè ôúøêèè, êîÿòî ïðå÷åøå íà Ãîëåìèÿ ðîìàíñ äà ðàçöúôíå ñ ïúëíà ñèëà. Çàòîâà ñå õâàíàõìå äà ðàáîòèì â îíàÿ ôàáðèêà çà ïèæàìè â Íþ Äæúðñè. Êàê òè ñå ñòðóâà òîâà, à Ãàðàòè? Ôàáðèêà çà ïèæàìè â Íþ Äæúðñè. Íàåõìå îòäåëíè àïàðòàìåíòè â Íþàðê. Ñòðàõîòåí ãðàä, òîçè Íþàðê, èìà äíè, â êîèòî ñÿêàø âñè÷êè ëàéíà íà Íþ Äæúðñè ñå ñúáèðàò â Íþàðê. Ðîäèòåëèòå íè âäèãíàõà ìàëêî ïóøèëêà, íî êàòî âèäÿõà ÷å æèâååì â îòäåëíè àïàðòàìåíòè è èìàìå äîáðè ïåðñïåêòèâè çà ëÿòíà ðàáîòà, áúðçî îìåêíàõà. Àç ðàáîòåõ ñ îùå äâå ìîì÷åòà, à Ïðèñ - ñ òðè ìîìè÷åòà. Òðúãíàõìå íà òðåòè þíè ñ ìîÿòà êîëà è îùå ïî ïúòÿ ñå îòáèõìå çà ìàëêî â åäèí êðàéïúòåí õîòåë è ñå ñïðàâèõìå íàáúðçî ñ äîñàäíèÿ ïðîáëåì ñ äåâñòâåíîñòòà. ×óâñòâàõ ñå êàòî èñòèíñêè ìúæ. Òÿ íå ãîðåøå îò êîé çíàå êàêâî æåëàíèå äà ñå ÷óêàìå, íî èñêàøå äà ìè äîñòàâè óäîâîëñòâèå. Ìîòåëúò ñå êàçâàøå "Øåéäè Íóê". Êàòî ñâúðøèõìå, èçìèõ ñå íàáúðçî íà óìèâàëíèêà è ïîñëå ñè èçïëàêíàõ óñòàòà ñ õàðòèåíàòà ÷àøêà íà ìîòåë "Øåéäè Íóê". Âñè÷êî áåøå ìíîãî ðîìàíòè÷íî, ìíîãî åôèðíî. Ïîñëå ïðèñòèãíàõìå â Íþàðê è ïîòúíàõìå îòíîâî âúâ âîíÿòà íà ôúøêèè, ñàìî äåòî áÿõìå óâåðåíè, ÷å òîâà ñà äðóãè ôúøêèè. Çàêàðàõ ÿ â íåéíèÿ àïàðòàìåíò è ïîñëå ñå ïðèáðàõ â ìîÿ. Ñëåäâàùèÿ ïîíåäåëíèê çàïî÷íàõìå è äâàìàòà â "Ïëèìúòñêàòà ôàáëèêà çà íîùíèöè". Íå áåøå êàòî âúâ ôèëìèòå, Ãàðàòè. Ìèðèøåøå íà íåîáðàáîòåíà êîæà, ìîÿò øåô áåøå êîïåëäàê, à ïðåç ïî÷èâêèòå ñå çàáàâëÿâàõìå äà ëîâèì ïëúõîâå íà êóêà. Íî âñè÷êî òîâà íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå çà ìåí, çàùîòî áÿõ âëþáåí. Ðàçáèðàø ëè? Âëþáåí.
Òîé ñå èçêàøëÿ ïðåñèïíàëî, ïëþ â ïðàõòà, îòïè ãëúòêà âîäà è ïîâèêà çà íîâà ìàíåðêà. Èçêà÷âàõà ñå íàãîðå ïî ñêëîíîâåòå íà åäèí ïîëåãàò õúëì è ãëàñúò ìó èçëèçàøå íà ïðåñåêóëêè îò ãúðëîòî.
- Ïðèñ ðàáîòåøå íà ïúðâèÿ åòàæ, êúäåòî âêàðâàõà îíåçè âèäèîòåíè òóðèñòè, êîèòî óìèðàõà îò æåëàíèå äà âèäÿò êàê ñå ïðàâÿò ïèæàìè. Ïîíå îáñòàíîâêàòà áåøå ïðèÿòíà. Ñòåíè â ìåêè ïàñòåëåíè öâåòîâå, äîñòà ìîäåðíè ìàøèíè, åúð-êúíäèøúí. Ïðèñ çàøèâàøå êîï÷åòà îò ñåäåì äî òðè. Ïîìèñëè ñè ñàìî, êîëêî ìúæå â òàçè ñòðàíà íîñÿò ïèæàìè, íà êîèòî òÿ å çàøèëà êîï÷åòàòà. Åòî åäíà ìèñúë, êîÿòî áè ìîãëà äà ñòîïëè è íàé-ëåäåíîòî ñúðöå.
- Àç ðàáîòåõ íà ïåòèÿ åòàæ. Áÿõ ìåøêàäæèÿ. Ñóðîâîòî ïëàòíî ñå èçñóøàâàøå äîëó â ìàçåòî è ïîñëå ãî èçïðàùàõà íà ïåòèÿ åòàæ ïî òðúáèòå ñ ãîðåù âúçäóõ. Êàòî ñâúðøàò ñ ïîðåäíàòà ïðàòêà, îòäîëó íàòèñêàõà çâúíåö, òîãàâà îòâàðÿõ êàïàêà è îòâúòðå ñå ïîêàçâàøå öÿë íàðú÷ ñ ðàçíîöâåòíè êîíöè. Ñ åäíà âèëà ãè èçãðåáâàõ, ñâèâàõ ãè âúâ âúðçîïè îò ïî äâåñòà ôóíòà è ñëåä òîâà ãè íàðåæäàõ íà ãîëÿìà êóï÷èíà ïðåä òðåïàëíàòà ìàøèíà. Òàì ãè ðàçäåëÿõà, ïëåòà÷íèòå ìàøèíè èçïëèòàõà òúêàíòà, ïîñëå ñêðîÿâàõà ïèæàìèòå, ñúøèâàõà ãè è ãè ñâàëÿõà íà ïúðâèÿ åòàæ ñ ïàñòåëåíèòå ñòåíè, êúäåòî Ïðèñ èì çàøèâàøå êîï÷åòà, äîêàòî çàä ñòúêëîòî ÿ çÿïàõà ðàçíè ãëóïàâè òóðèñòè... êàêòî ñåãà íàñ íè ãëåäàò. ßñíî ëè ñå èçðàçÿâàì, Ãàðàòè?
- Áåëåãúò - íàïîìíè Ãàðàòè.
- Íåïðåñòàííî ñå ðàçñåéâàì, à? - Ìàêâðàéñ èçáúðñà ÷åëî, çàïîòåí îò èçêà÷âàíåòî è ðàçêîï÷à ðèçàòà ñè. Îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ ñå ïðîñòèðàõà ãîðè, ÷àê äî îêè÷åíèÿ ñ ïëàíèíñêè âúðõîâå õîðèçîíò. Âúðõîâåòå ñå âðÿçâàõà â íåáåòî êàòî íàùúðáåíè çúáöè íà ìàøèíà. Íà îêîëî äåñåòèíà ìèëè îò òÿõ, çàáóëåíà â ìàðàíÿòà ñå èçäèãàøå ïîæàðíà êóëà. Ñðåáðèñòàòà ëåíòà íà ïúòÿ ñå èçâèâàøå ïðåä î÷èòå èì êàòî áåçêðàéíî äúëãà çìèÿ.
- Â íà÷àëîòî è ðàäîñòèòå è ïðèøêèòå áÿõà ñúâñåì êàòî îò ñâåòà íà Êèéò. Îïúíàõ ÿ îùå òðè ïúòè, âñå íà àâòîêèíîòî è ìèðèçìàòà íà êðàâåøêè ôúøêèè íè çàëèâàøå ùåäðî îò áëèçêîòî ïàñèùå. Êîëêîòî è äà ñå ìú÷åõ, âñå íå ìîæåõ äà èçìèÿ êîñàòà ñè îò êîíöèòå, êîèòî ñå áÿõà íàáèëè â íåÿ, íî íàé-ëîøîòî áåøå, ÷å òÿ ñå îòäàëå÷àâàøå îò ìåí, ÷å ñå ðàçìèíàâàõìå, àç ÿ îáè÷àõ, íàèñòèíà ÿ îáè÷àõ, çíàåõ ãî, íî íÿìàøå êàê äà ÿ íàêàðàì äà ãî ðàçáåðå. Äîðè íå óñïÿâàõ äà ãî íà÷óêàì â íåÿ. Âå÷íî ìåæäó íàñ ñå èçïðàâÿøå òàÿ ïðîêëåòà ìèðèçìà íà ôúøêèè.
- Ïðîáëåìúò áåøå â òîâà, Ãàðàòè, ÷å ôàáðèêàòà ðàáîòåøå íà ïàð÷å. À òîâà çíà÷è, ÷å çàïëàòàòà å íèñêà, íî ïðåñêî÷èø ëè îïðåäåëåíà ãðàíèöà - ïîëó÷àâàø ïðîöåíò. Íå áÿõ îò íàé-äîáðèòå ìåøêàäæèè. Íà äåí ïðàâåõ îêîëî äâàäåñåò è òðè áàëè, íî íîðìàòà äîñòèãàøå äî òðèäåñåò. È òîâà õè÷ íå ìå ïðàâåøå ïî-ñêúï â î÷èòå íà äðóãèòå ìîì÷åòà, çàùîòî èì ðàçâàëÿõ ðàáîòàòà. Äîëó â ñóøèëíÿòà Õàðëúí íåïðåñòàííî òðÿáâàøå äà çàáàâÿ òåìïîòî, çàùîòî çàäúðæàõ ïúëíà òðúáàòà. Îò äðóãà ñòðàíà, Ðàëô, êîéòî ðàáîòåøå íà òðåïà÷íàòà ìàøèíà âñå òðÿáâàøå äà ÷àêà äà ìó ïîäàì áàëè. È âñè÷êî òîâà íèêàê íå áåøå ïðèÿòíî. È òå ñå ïîñòàðàõà äà ìè ïîêàæàò, ÷å íå èì å ïðèÿòíî. Ðàçáèðàø ëè?
- Äà - êèìíà Ãàðàòè. Òîé èçòðè ñ ðúêà ïîòíèÿ ñè âðàò è ïîñëå ñå èçáúðñà â ïàíòàëîíèòå. Îñòàíà ìîêðî ïåòíî.
- À, ìåæäóâðåìåííî, äîëó â øèâàëíÿòà Ïðèñ íå ñè ãóáåøå âðåìåòî. Ñëó÷âàëî ñå å ïî öåëè íîùè äà ìè ãîâîðè çà ïðèÿòåëêèòå é è âñå åäíî è ñúùî. Êîëêî èçêàðâàëà òàçè. Êîëêî îíàçè. È êîëêî èçêàðâàëà òÿ. À òÿ èçêàðâàøå äîñòà. Ñ äðóãè äóìè, îòêðèõ êàêâî çíà÷è äà ñå ñúðåâíîâàâàø ñ ìîìè÷åòî, çà êîåòî èñêàø äà ñå îæåíèø . Â êðàÿ íà ñåäìèöàòà ñå ïðèáðàõ âêúùè ñ ÷åê çà 64.40 è ñè íàìàçàõ ïðèøêèòå ñ îäèêîëîí. Òÿ èçêàðâàøå áëèçî äåâåòäåñåò íà ìåñåö è ãè âëàãàøå â áàíêàòà ñúñ ñêîðîñòòà, ñ êîÿòî óñïÿâàøå äà äîòè÷à äî íåÿ. È êîãàòî îò âðåìå íà âðåìå ïðåäëàãàõ äà îòèäåì íÿêúäå äà ñå ïîâåñåëèì, êàêòî ñå äîñåùàø, âñå åäíî ÷å é ïðåäëàãàõ äà èçâúðøèì ðèòóàëíî óáèéñòâî.
Íå ñëåä äúëãî äîðè ñïðÿõ äà ÿ ÷óêàì. Íå áèõ èìàë íèùî ïðîòèâ äà êàçâàì, ÷å ñúì ñïðÿë äà ëÿãàì ñ íåÿ â ëåãëîòî, íî íèòî âåäíúæ íå ñè ëåãíàõìå â ñâÿñòíî ëåãëî. Íå ìîæåõ äà ÿ çàâåäà â ìîÿ àïàðòàìåíò, êúäåòî îáèêíîâåíî ìèíèìóì ïåòíàäåñåò ïèÿíäåòà ñå íàëèâàõà ñ áèðà, à â íåéíèÿ ñúùî âèíàãè èìàøå ðàçíè äîñàäíèöè - èëè ïîíå òàêà êàçâàøå òÿ. Íå ìîæåõ äà ñè ïîçâîëÿ è ïîâå÷å ìîòåëñêè ñòàè, êàìî ëè äà é ïðåäëîæà ïîäîáíè ðàçõîäè, òàêà ÷å íå íè îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà ñå ÷óêàìå íà çàäíàòà ñåäàëêà íà òàðàòàéêàòà. È òÿ íå êðèåøå îòâðàùåíèåòî ñè. Âèæäàõ ãî, òîâà ìå êàðàøå äà ÿ ìðàçÿ... è äà ÿ îáè÷àì è çà òîâà ðåøèõ äà é ïðåäëîæà äà ñå îæåíèì. Òî÷íî òàì. Òÿ çàïî÷íà äà ñå ãúð÷è ïîä ìåí, ìú÷åøå ñå äà ìå îòáëúñíå, íî àç ïðîäúëæàâàõ äà íàñòîÿâàì, äà èëè íå.
- È îòãîâîðúò áåøå íå.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å áåøå íå. "Ïèò, íå ìîæåì äà ñè ãî ïîçâîëèì. Êàêâî ùå êàæå ìàìà. Ïèò, òðÿáâà äà ïî÷àêàìå". Ïèò òîâà è Ïèò îíîâà è ïðåç öÿëîòî âðåìå èñòèíñêàòà ïðè÷èíà áÿõà íåéíèòå ïàðè, ïàðèòå, êîèòî áå èçêàðàëà îò øèåíå íà êîï÷åòà.
- Å, íå ñè ïîñòúïèë ÷åñíî.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å íå ïîñòúïèõ ÷åñòíî! - îòâúðíà ÿäîñàíî Ìàêâðàéñ. - Çíàåõ ãî îùå òîãàâà. Èñêàõ äà ÿ íàêàðàì äà ñå ïî÷óâñòâà êàòî åäíà ìàëêà, àë÷íà, åãîèñòè÷íà êó÷êà çàùîòî òÿ ìå êàðàøå äà ñå ÷óâñòâàì íåêàäúðíèê.
Ðúêàòà ìó íåâîëíî ñå âäèãíà êúì áåëåãà.
- Ñàìî äåòî íå ñå íàëàãàøå òÿ äà ìå êàðà äà ñå ÷óâñòâàì êàòî íåêàäúðíèê, çàùîòî àç ñè áÿõ íåêàäúðíèê. Ñ íèùî íå ÿ ïðåâúçõîæäàõ, îñâåí ñ åäíà ïèøêà, äåòî ÿ çàâèðàõ îò âðåìå íà âðåìå â íåÿ, íî äîðè è òîãàâà íå ñå ÷óâñòâàõ ìúæ, áëàãîäàðåíèå íà íåæåëàíèåòî é äà ìè îòêàæå ïî ñâÿñòåí íà÷èí.
Çàä òÿõ ïðîãúðìÿõà èçñòðåëè.
- Îëñîí? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Íå. Âèæäàì ãî îòçàä.
- Îõ...
- Áåëåãúò - íàïîìíè ìó Ãàðàòè.
- Çàùî íå ìå îñòàâèø íà ìèðà?
- Òè ìè ñïàñè æèâîòà.
- Ìàéíàòà òè.
- Áåëåãúò.
- Ñáèõ ñå - çàãîâîðè íàé-íàêðàÿ Ìàêâðàéñ ñëåä äúëãà ïàóçà. - Ñ Ðàëô, ìîì÷åòî îò òðåïà÷íàòà. Òîé ìè íàñèíè îêîòî è ïîñëå ìè êàçà äà ñå ðàçêàðàì îò ôàáðèêàòà, ïðåäè äà ìè å ñ÷óïèë ðúöåòå. Îùå ñúùàòà íîù êàçàõ íà Ïðèñ, ÷å íàïóñêàì. Òÿ è ñàìà âèæäàøå íà êàêâî ïðèëè÷àõ. È ðàçáðà. Êàçà, ÷å ìîæå áè òàêà ùå å íàé-äîáðå. Àç é êàçàõ, ÷å ñå âðúùàì âêúùè è ÿ ïîìîëèõ äà äîéäå ñ ìåí. Òÿ îòêàçà. Òîãàâà é ðåêîõ, ÷å íå å íèùî äðóãî, îñâåí ðîáèíÿ íà ëþáèìèòå ñè êîï÷åòà è ÷å ñúæàëÿâàì, ÷å ñúì ñå ñðåùíàë ñ íåÿ. Íàïðàâî ñå çàäàâÿõ îò æëú÷, Ãàðàòè. Êàçàõ é, ÷å å ãëóïà÷êà è áåç÷óâñòâåíà êó÷êà è ÷å íå âèæäà ïî-äàëå÷ îò ïðîêëåòàòà ñè ñïåñòîâíà êíèæêà, êîÿòî ñòèñêà â ÷àíòàòà ñè. Çíàì, ÷å íå áåøå ÷åñòíî... íî âúâ âñè÷êî òîâà èìàøå èñòèíà. Ìíîãî èñòèíà. Áÿõìå â íåéíèÿ àïàðòàìåíò. Çà ïúðâè ïúò äâàìàòà áÿõìå ñàìè, ñúêâàðòèðàíòêèòå é áÿõà èçëåçëè. Îòèøëè áÿõà íà êèíî. Îïèòàõ ñå äà ÿ ñâàëÿ íà ëåãëîòî, íî òÿ ìè ñðÿçà áóçàòà ñ íîæà çà îòâàðÿíå íà ïèñìà. Èìàøå ãî ïîäàðúê, îò íÿêàêúâ íåèí ïðèÿòòåë îò Àíãëèÿ. Äðúæêàòà áå êàòî ãëàâà íà ìå÷êà. Ñðÿçà ìå ñÿêàø ñå îïèòâàõ äà ÿ èçíàñèëÿ. Ñÿêàø ñúì íÿêàêúâ áàöèë è ùå ÿ çàðàçÿ. ßñåí ëè ñúì, Ðåé?
- Äà, íàïúëíî - ðå÷å Ãàðàòè. Äàëå÷ íàïðåä êðàé ïúòÿ áå ñïðÿë îãðîìåí ôóðãîí ñ íàäïèñ "ÍÞÑÌÎÁÈË" íà åäíàòà ñòðàíà. Ùîì ïðèáëèæèõà, îò ïîêðèâà çàïî÷íà äà ãè ñíèìà ìúæ ñ ìàñèâíà íà âèä, ïðîôåñèîíàëíà êèíîêàìåðà. Ïèúðñúí, Åéáðúõúì è Äæåíñåí ìèãîì ñå õâàíàõà çà òîïêèòå è çàïî÷íàõà äà âèðÿò íîñîâå êúì êàìåðàòà. Íàïðàâèõà ãî ñ òàêúâ íåâåðîÿòåí ñèíõðîí, ÷å Ãàðàòè ãè çàãëåäà ñ óâèñíàëî ÷åíå.
- Ïëàêàõ - ïðîäúëæè Ìàêâðàéñ. - Ïëàêàõ êàòî äåòå. Ïàäíàõ íà êîëåíå, ñãðàá÷èõ ÿ çà ïîëàòà è çàïî÷íàõ äà ÿ ìîëÿ äà ìè ïðîñòè, à êðúâòà ñå ñòè÷àøå íà ïîäà. Ñöåíàòà áåøå íàïðàâî îòâðàòèòåëíà, Ãàðàòè. Òÿ ñå çàäàâè è èçáÿãà â áàíÿòà. Òàì ïîâúðíà. ×óâàõ ÿ ñúâñåì ÿñíî êàê ñå íàïúâà. Êîãàòî èçëåçå, ìè ïîäàäå êúðïà äà ñè èçáúðøà ëèöåòî. Çàÿâè, ÷å íå èñêà ïîâå÷å äà ìå âèæäà. Ïëà÷åøå. Ïîïèòà ìå çàùî ñúì ïîñòúïèë òàêà ñ íåÿ, çàùî ñúì ÿ íàðàíèë. Êàçà ìè, ÷å íÿìàì ïðàâî äà ïîñòúïâàì òàêà ñ íåÿ. Ïðåäñòàâè ñè, Ðåé, àç ñåäÿõ íà êîëåíå ïðåä íåÿ ñ ðàçïðàíî ëèöå, à òÿ ìå ïèòàøå çàùî ñúì ÿ íàðàíèë!
- Ì-äà.
- Èçëÿçîõ íàâúí áåç äà ñâàëÿì êúðïàòà îò ëèöåòî ñè. Ïîñëå ìè ñëîæèõà äâàíàäåñåò øåâà è ñ òîâà ñâúðøè òàéíñòâåíàòà èñòîðèÿ íà áåëåãà. Äîâîëåí ëè ñè?
- È îò òîãàâà íå ñè ëè ÿ âèæäàë?
- Íå - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Íÿìàõ íèêàêâî æåëàíèå. Èçãëåæäàøå ìè óæàñíî ìàëêà, óæàñíî äàëå÷íà. Â òîçè ìîìåíò, çà ìåíå Ïðèñ íå å íèùî ïîâå÷å îò ïðàøèíêà íà õîðèçîíòà. Òÿ íàèñòèíà íå áåøå â ðåä, Ðåé. Èìàøå íåùî... ìîæå áè îò ìàéêà é, òÿ ñúùî áåøå ïîáúðêàíà íà òåìà ïàðè. Óæàñíî íåïðèÿòíà ïåðñîíà. Å, íèùî, êàçâàò, ÷å ðàçñòîÿíèåòî ñòåñíÿâà ïåðñïåêòèâàòà. Â÷åðà ñóòðèíòà Ïðèñ âñå îùå áå íåùî âàæíî çà ìåí. Ñåãà å íèùî. Òàçè èñòîðèÿ, êîÿòî òîêó ùî òè ðàçêàçàõ, ìèñëåõ ÷å ùå ìå áîëè. Íî íå ìå áîëÿ. Îñâåí òîâà, ìèñëÿ, ÷å òÿ íÿìà íèùî îáùî ñ âúïðîñà êàêâî òúðñÿ òóê. Ïðîñòî â åäèí ìîìåíò ìè ñå ñòîðè ïîäõîäÿùî èçâèíåíèå.
- Êàêâî èñêàø äà êàæåø?
- Çàùî ñè òóê, Ãàðàòè?
- Íå çíàì - ãëàñúò ìó áåøå ìåõàíè÷åí, êàòî íà êóêëà. Ôðèêè Ä'Àëåñèî íå ìîæåøå äà âèæäà èäâàùàòà êúì íåãî òîïêà - íåùî íå áåøå íàðåä ñ î÷èòå, íàðóøåíà áå äúëáî÷èíàòà íà âúçïðèÿòèåòî - è òîïêàòà ãî óäàðè ïî ÷åëîòî. Ïîñëå ñå íàëîæè äà ãî øèÿò. À ïðè äðóã ñëó÷àé (íî êîãà áå òîâà - âñè÷êî ìó èçãëåæäàøå òîëêîâà îáúðêàíî) óäàðè íàé-äîáðèÿ ñè ïðèÿòåë ñ ïðèêëàäà íà ïóøêàòà. Ìîæå áè è òîé íîñè áåëåã, ñúùî êàòî Ìàêâðàéñ. Äæèìè. Äâàìàòà ñ Äæèìè ñè èãðàåõà íà äîêòîð.
- Íå çíàåø - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Óìèðàø, à íå çíàåø çàùî.
- Íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå, ñëåä êàòî ñè óìðÿë.
- Äà, ìîæå áè - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Íî èìà îùå åäíî íåùî, êîåòî òðÿáâà äà çíàåø, Ãàðàòè, çà äà íå òè ñå ñòîðè áåçñìèñëåíî âñè÷êî.
- Êàêâî å òî?
- Êàê, ÷å ñà òå èçìàìèëè. Äà íå èñêàø äà êàæåø, ÷å íå çíàåø, Ðåé? Íàèñòèíà ëè?
Äåâåòà ãëàâà
"Ìíîãî äîáðå, Íîðòóåñòúðí, à ñåãà èäâà ðåä íà íàé-òðóäíèÿ âúïðîñ, êîéòî íîñè äåñåò òî÷êè".
Àëúí Ëóäúí
"Êîëåæàíñêà âèêòîðèíà"
Â åäèí ÷àñà íà îáåä Ãàðàòè íàïðàâè ïîðåäíàòà ðàâíîñìåòêà.
Èçìèíàòè ñòî è ïåòíàäåñåò ìèëè. Íàìèðàõà ñå íà ÷åòèðåñåò è ïåò ìèëè ñåâåðíî îò Îëäòàóí, íà ñòî äâàäåñåò è ïåò ìèëè îò ñòîëèöàòà íà ùàòà - Îóãþñòà, íà ñòî è ïåòäåñåò ìèëè îò Ôðèïîðò (èëè ïîâå÷å... Ãàðàòè èçâåäíúæ ñå óïëàøè, ÷å ìåæäó Îóãþñòà è Ôðèïîðò ñà ïîâå÷å îò äâàäåñåò è ïåò ìèëè) è âåðîÿòíî íà äâåñòà è òðèäåñåò ìèëè îò ãðàíèöàòà ñ Íþ Õåìïøèð. Ïîíå äî ìîìåíòà, ïðåîáëàäàâàùîòî ìíåíèå áå, ÷å Ðàçõîäêàòà ùå ñòèãíå äîòàì.
Çà èçâåñòíî âðåìå - ïðèáëèçèòåëíî ÷àñ è ïîëîâèíà - íèêîé íå ïîëó÷è êàðòîí. Âñè÷êè âúðâÿõà, áåç äà ÷óâàò âúçòîðæåíèòå âúçãëàñè íà ïîäðåäåíèòå êðàé ïúòÿ çðèòåëè, âïåðèëè ïîãëåäè â ïðîòî÷èëàòà ñå ÷àê äî õîðèçîíòà ãîðà. Ãàðàòè îòêðè ñâåæ èçâîð íà áîëêà â ëåâèÿ ñè ïðàñåö, êîéòî áúðçî ñå ñëÿ ñ íåñòèõâàùàòà áîëåçíåíîñò â êîëåíàòà è ïàðåíåòî íà õîäèëàòà.
Íÿêúäå êúì îáåä, êîãàòî ãîðåùèíàòà çàïî÷íà äà ñòàâà íåïîíîñèìà, êàðàáèíèòå îòíîâî íàïîìíèõà çà ñåáå ñè. Ìîì÷å íà èìå Òðåñëúð, 92, ïîëó÷è ñëúí÷åâ óäàð è áåøå çàñòðåëÿí äîêàòî ëåæåøå â íåñâÿñò íà ïúòÿ. Äðóãî ìîì÷å ïîëó÷è êîíâóëñèè è êàðòîí, äîêàòî ñå âëà÷åøå ïî àñôàëòà ñ îòåêúë åçèê, èçäàâàéêè ìú÷èòåëíè çâóöè. Àðîíñîí, 1, ïîëó÷è ñõâàùàíå è íà äâàòà êðàêà è áåøå çàñòðåëÿí çàñòàíàë íà îñåâàòà ëèíèÿ, ñ ëèöå îáúðíàòî êúì ñëúíöåòî. Â åäèí áåç ïåò îùå åäíî ìîì÷å, êîåòî Ãàðàòè íå ïîçíàâàøå ïîëó÷è ñëúí÷åâ óäàð.
"Åòî äîêúäå ñòèãíàõ - çàìèñëè ñå Ãàðàòè. - Âëà÷à ñå ñ ïîäïóõíàëè êðàêà, ïîä ïðèöåëà íà ïóøêèòå è ãëåäàì êàê ñå ñòè÷àò åäðè êàïêè ïîò ïî âðàòà íà íÿêîÿ ïðåäñòîÿùà æåðòâà. Åòî äîêúäå ÿ äîêàðàõ, ñàìî ÷å âå÷å íÿìà âðúùàíå íàçàä."
Ïðîãúðìÿõà èçñòðåëè è ãðóïè÷êà ó÷åíèöè, èçäèãíàëè ñåííèê êðàé ïúòÿ, çà äà ïîñðåùíàò øåñòâèåòî, èçðúêîïëÿñêàõà ðàçâúëíóâàíî.
- Èñêàì ïðè íàñ äà äîéäå Ìàéîðúò - çàíàðåæäà ñ îòïàäíàë ãëàñ Áåéêúð. - Èñêàì äà ñå ñðåùíà ñ Ìàéîðúò.
- Êàêâî? - ïîïèòà ïî÷òè ìåõàíè÷íî Åéáðúõàì. Ñàìî çà íÿêîëêî ÷àñà áå ïðèäîáèë óæàñíî èçìúðøàâÿë âèä. Î÷èòå ìó áÿõà õëúòíàëè íàâúòðå â îðáèòèòå. Íÿêàêâî íåÿñíî ïîäîáèå íà áðàäà äîïúëâàøå îáùàòà ìðà÷íà êàðòèíà.
- Èñêàì äà ñå èçïèêàÿ âúðõó íåãî - ðå÷å Áåéêúð.
- Óñïîêîé ñå - êàçà Ãàðàòè. - Ïðîñòî òðÿáâà äà ñå óñïîêîèø.
È òðèòå ìó ïðåäóïðåæäåíèÿ âå÷å áÿõà îòïàäíàëè.
- Òè ñå óñïîêîé - íàòúðòè Áåéêúð. - Âèæ êàêâî ùåøå äà ñòàíå îäåâå.
- Íÿìàø ïðàâî äà ìðàçèø Ìàéîðà. Äà íå òå å íàêàðàë íà ñèëà.
- Äà ìå å íàêàðàë íàñèëà? ÍÀÑÈËÀ? Òîé ìå ÓÁÈÂÀ, åòî êàêâî ïðàâè!
- Íî òîâà íå çíà÷è...
- Ìëúêâàé - îòñå÷å ðÿçêî Áåéêúð è Ãàðàòè ìëúêíà. Òîé ñå ïî÷åñà çàìèñëåíî ïî âðàòà è âäèãíà ïîãëåä â íåáåòî. Ñÿíêàòà ìó ñå áå ñìàëèëà è ñå ãóáåøå íÿêúäå ïîä êðàêàòà. Ãàðàòè íàäèãíà òðåòàòà ìàíåðêà çà äåíÿ è ÿ ïðåñóøè.
- Ñúæàëÿâàì - îáàäè ñå Áåéêúð. - Íå èñêàõ äà ïðîçâó÷è ãðóáî. Êðàêàòà ìè...
- Ðàçáèðàì - ðå÷å Ãàðàòè.
- Âñè÷êè âúðâèì íàòàì - ïðîäúëæè Áåéêúð. - Ìèñëÿ ñè, ÷å íàé-ëîøîòî å òî÷íî ñåãà.
Ãàðàòè çàòâîðè î÷è. Ñïåøå ìó ñå.
- Çíàåòå ëè êàêâî ìè ñå èñêà äà íàïðàâÿ? - ðå÷å Ïèúðñúí. Âúðâåøå ìåæäó Ãàðàòè è Áåéêúð.
- Äà ïèêàåø íà Ìàéîðà - ïðåäïîëîæè Ãàðàòè. - Âñè÷êè èñêàò äà ïèêàÿò íà Ìàéîðà. Àêî âúîáùå ïîñìåå äà ñå ïîÿâè îòíîâî, ïðåäïîëàãàì, ÷å âñè÷êè ó÷àñòíèöè ùå ãî íàîáèêîëÿò, ùå ñè ñìúêíàò öèïîâåòå è ùå ãî óäàâÿò...
- Íå, íå èñêàì òîâà - Ïèúðñúí âúðâåøå êàòî ÷îâåê, â ïîñëåäíèÿ ñúçíàòåëåí ñòàäèé íà ïèÿíñòâîòî. Ãëàâàòà ìó ñå ïîêëàùàøå íàäîëó ïðè âñÿêà êðà÷êà. Êëåïà÷èòå ìó ñå ðàçâÿâàõà êàòî êåïåíöè. - Òîâà, êîåòî èñêàì íÿìà íèùî îáùî ñ Ìàéîðà. Èñêàì äà îòáèÿ â ïîëåòî, äà ëåãíà è äà çàòâîðÿ î÷è. Ïðîñòî äà ñå èçëåãíà ïî ãðúá ñðåä æèòàòà...
- Â Ìåéí íÿìà æèòà - ðå÷å Ãàðàòè. - Òóêà êîñèì ñåíî.
- Äîáðå äå, â ñåíîòî. È äà íàïèøà ïîåìà. Äîêàòî çàñïÿ.
Ãàðàòè çàòúðøóâà èç äæîáîâåòå íà êîëàíà, çà äà îòêðèå, ÷å ïîâå÷åòî ñà âå÷å ïðàçíè. Íàé-íàêðàÿ íàïèïà åäíî ïàêåò÷å ñîëåíêè è ãè èçÿäå, êàòî ãè ðàçìåêâàøå ñ âîäà.
- ×óâñòâàì ñå êàòî ñèòî - ðå÷å òîé. - Ïèÿ âîäà è ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè òÿ èçáèâà ïî êîæàòà ìè.
Îòíîâî ïðîåõòÿõà èçñòðåëè è ïîðåäíàòà ôèãóðà ñå ñòðîïîëè êàòî çàõâúðëåíà êóêëà.
- Øåäèðèéñåä è ïôåò - êàçà ïðèñúåäèíèëèÿ ñå êúì òÿõ Ñêðàì. - Ñðóâà ìè ñå, øå ôðè òàêîâà òåìïî íÿìà äà øòèãíåì è äî Ïîðòëåíä.
- Íåùî íå ìè çâó÷èø äîáðå - îòâúðíà Ïèúðñúí êàòî ãî ãëåäàøå âíèìàòåëíî.
- Òîïðå, øå ñúì ìíîêî ñòðàâ ôèñè÷åñêè - îòâúðíà æèçíåðàäîñòíî Ñêðàì. - Èíàøå òðåñêàòà äà ìå å ñôàëèëà äîñåãà.
- Áîæè÷êî, êàê âúîáùå óñïÿâàø äà ñå çàäúðæèø íà êðàêà? - âúçêëèêíà Åéáðúõúì è â ãëàñà ìó ñå äîëîâè íåùî êàòî ðåëèãèîçíî ñòðàõîïî÷èòàíèå.
- Àñ ëè? Çà ìåí ëè êîôîðèøø? - ïîïèòà Ñêðàì. - Ïîêëåäíè êî ñàìî! Êàê òîé ñå òúðøè íà êðàêàòà ñè? Òîôà èñêàì äà çíàÿ? - òîé ïîñî÷è ñ ïðúñò Îëñîí.
Îò äâà ÷àñà íàñàì Îëñîí íå áåøå ïðîìúëâèë íèòî äóìà. Äîðè íå áå äîêîñíàë ñ ïðúñò íîâàòà ñè ìàíåðêà. Ïîìúòíåëèÿ ìó ïîãëåä áåøå ôèêñèðàí íÿêúäå íàïðåä. Ëèöåòî ìó ñ íàáîëà ðÿäêà áðàäà èìàøå óæàñíî áîëíàâ âèä. Êúì îáùàòà êàðòèíà ñå ïðèáàâÿøå è êîñàòà - ñïëúñòåíà îòçàä è ðàç÷îðëåíà íà ÷åëîòî. Óñòíèòå ìó áÿõà íàïóêàíè è èçïðúõíàëè. Åçèêúò ìó ñå ïîäàâàøå îò óãúëà íà óñòàòà, êàòî óìðÿëà çìèÿ îò äóïêà. Âìåñòî ðîçîâ, òîé áå ïðèäîáèë òúìíî ëèâèäíî îöâåòÿâàíå è ïî íåãî áå ïîëåïíàë ïðàõ.
"Òîé å òàì - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Òàì å. Òàì, êúäåòî Ñòåáèíñ êàçà, ÷å ùå èäåì âñè÷êè ðàíî èëè êúñíî. Êîëêî íàâúòðå â ñåáå ñè å îòèøúë? Ôàòîìè? Ìèëè? Ñâåòëèííè ãîäèíè? Êîëêî íàâúòðå è êîëêî òúìíî å òàì?" È îòãîâîðúò ñÿêàø äîéäå îò ñàìî ñåáå ñè: Äîñòàòú÷íî íàâúòðå, çà äà ìîæåø äà ïîãëåäíåø íàâúí. Òàì íÿêúäå å ñåãà è Îëñîí, íî ìðàêúò ìó ïðå÷è äà âèäè ñâåòëèíàòà îòâúí.
- Îëñîí? - ïîâèêà ãî òèõî òîé. - Îëñîí?
Îëñîí íå îòãîâîðè. Íèùî íå ïîìðúäâàøå â íåãî, îñâåí êðàêàòà.
- Àêî çíàåòå ñàìî êàê ìè ñå èñêà äà ñè ïðèáåðå íàé-ñåòíå åçèêà - íåðâíî ïðîøåïíà Ïèúðñúí.
À Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå.
Ãîðàòà îòñòúïè âñòðàíè è ïúòÿò íàâëåçå â ïîðåäíîòî îòêðèòî ïðîñòðàíñòâî. Îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ áÿõà ïîäðåäåíè â ãúñòà ðåäèöà çðèòåëè. Òóê-òàì ñå âèæäàõà òàáåëè ñ èìåòî íà Ãàðàòè. Ïîñëå ãîðàòà ñå âúðíà. Íî äîðè è òÿ íå ìîæåøå äà îáåçêóðàæè çÿïà÷èòå. Âñå ïî-÷åñòî ñà îêàçâàøå çàïúëíåí è áàíêåòà íà ïúòÿ. Õóáàâè ìîìè÷åíöà ñ êúñè ïîëè è áëóçêè. Ìîì÷åòà ñúñ ñïîðòíè ãàùåòà è ôàíåëêè áåç ðúêàâè.
"Ùàñòëèâà âàêàíöèÿ" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè.
Âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ñúæàëÿâà, ÷å å ñòèãíàë äîòóê, ïðåêàëåíî óìîðåí áå, çà äà ñúæàëÿâà çà êàêâîòî è äà áèëî. Êàêâîòî ñòàíàëî ñòàíàëî. Íÿìàøå ñèëà íà òîçè ñâÿò, êîÿòî äà ïðîìåíè íåùàòà. "Ñúâñåì ñêîðî, - ïîìèñëè ñè òîé - äîðè íÿìà äà èìàì ñèëè äà ãîâîðÿ ñ ïðèÿòåëèòå ñè". Èñêàøå ìó ñå äà ìîæå äà ñå ñêðèå âúòðå â ñåáå ñè, êàêòî ìàëêèòå äåöà ñå êðèÿò îò òðåâîãèòå ñè âå÷åð ïîä þðãàíà. Òîãàâà âñè÷êî ùåøå äà å ìíîãî ïî-ïðîñòî.
Îò äîñòà âðåìå íå ìó äàâàõà ìèðà äóìèòå íà Ìàêâðàéñ. ×å âñè÷êè òå ñà áèëè èçìàìåíè, ïîäëúãàíè. "Íî òîâà íå ìîæå äà å âÿðíî - ïîâòàðÿøå ñè óïîðèòî òîé." Ïîíå åäèí îò òÿõ íå å áèë èçìàìåí. Åäèí îò òÿõ ùåøå äà èçìàìè âñè÷êè îñòàíàëè... íå å ëè òàêà?
Òîé îáëèçà óñòíè è îòïè ãëúòêà âîäà.
Ìèíàõà ïîêðàé îãðîìíà çåëåíà òàáåëà, êîÿòî ãè óâåäîìÿâàøå, ÷å äî ãëàâíàòà ìàãèñòðàëà îñòàâàò 45 ìèëè.
- Òîâà å òî - ðå÷å òîé, áåç äà ñå îáðúùà ñïåöèàëíî êúì íÿêîé. - Äî Îëäòàóí îñòàâàò ÷åòèðåñåò è ïåò ìèëè.
Íèêîé íå îòãîâîðè è Ãàðàòè òúêìî îáìèñëÿøå äàëè äà íå çàáàâè õîä, çà äà ñå èçðàâíè ñ Ìàêâðàéñ, êîãàòî äîñòèãíàõà ïîðåäíèÿ êðúñòîïúò è íÿêàêâà æåíà çàïî÷íà äà ïèùè. Öÿëîòî äâèæåíèå áåøå îòáèòî è òúëïàòà ñå ïðèòèñêàøå êúì ïîñòàâåíèòå îò ïîëèöèÿòà ïðåãðàäè. Òúëïàòà ðàçìàõâàøå ðúöå, îêóðàæèòåëíè íàäïèñè è òóáè ñ ëîñèîí ïðîòèâ èçãàðÿíå.
Æåíàòà, êîÿòî ïèùåøå èìàøå åäðî, ÷åðâåíäàëåñòî ëèöå. Òÿ ñå õâúðëè êúì åäíà îò ïðåãðàäèòå è ÿ ïîìåòå, ïîâëè÷àéêè ñëåä ñåáå ñè äúëãî, ÿðêîæúëòî âúæå. Â ñëåäâàùèÿ ìèã æåíàòà ñå âêîï÷è â ÿðîñòíà áèòêà ñ ïîëèöàèòå, êîèòî ñå îïèòâàõà äà ÿ çàäúðæàò. Õàïåøå ãè ñúñ çúáè è ãè äðàùåøå ñ íîêòè. Ïîëèöàèòå ïúøêàõà îò óñèëèå.
"Ïîçíàâàì ÿ - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Íå ÿ ëè ïîçíàâàì îòíÿêúäå?"
Òàçè ñèíÿ çàáðàäêà. Òåçè îïóñòîøåíè îò ìúêà î÷è. Äîðè ðîêëÿòà â ìîðñêîñèíüî è ïîäàâàùùèÿ ñå îòäîëó êîìáåíåçîí. Âñè÷êî òîâà ìó áå ñòðàííî ïîçíàòî. Æåíàòà ïðîäúëæàâàøå äà ïèùè íåðàçáðàíî. Òÿ âêîï÷è ðúêà â ëèöåòî íà ïîëèöàÿ, êîéòî ÿ äúðæåøå - îïèòâàøå ñå äà ÿ çàäúðæè - è èçïîä ïðúñòèòå é îñòàíàõà êúðâàâè äèðè.
Ãàðàòè ìèíà ñàìî íà äåñåòèíà êðà÷êè îò íåÿ. Äîêàòî ìèíàâàøå ïîêðàé íåÿ âíåçàïíî ñå ñåòè êúäå ÿ å âèæäàë - íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å òîâà áå ìàéêàòà íà Ïúðñè. Ïúðñè, êîéòî ñå îïèòà äà ñå ïðîìúêíå íåçàáåëåæèìî â ãîðàòà è âìåñòî òîâà ïîïàäíà â îòâúäíèÿ ñâÿò.
- Èñêàì ñè ìîì÷åòî! - ðåâåøå òÿ. - Èñêàì ñè ìîì÷åòî!
Òúëïàòà ÿ ïîäêðåïÿøå åíòóñèàçèðàíî è ÿ îêóðàæàâàøå äà ïðîäúëæè. Åäíî ìàëêî ìîì÷å ñå èçïëþ îòçàä íà êðàêà é è ïîñëå ñå ñêðè â ìåëåòî.
"Äæåí - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Âúðâÿ çàðàäè òåá, Äæåí. Ìàéíàòà èì íà âñè÷êè òèÿ ëàéíà. Êúëíà ñå â Áîãà, ùå äîéäà ïðè òåá." Íî ìîæå áè Ìàêâðàéñ áå ïðàâ. Äæåí íå èñêàøå äà îòèäå ïðè íåÿ. Òÿ ïëà÷åøå. Ìîëåøå ãî äà ïðîìåíè ðåøåíèåòî ñè. "Òîâà ìîæå äà ïî÷àêà, íå èñêàì äà òå çàãóáÿ, ìîëÿ òå, Ðåé, íå áúäè ãëóïàâ, Äúëãàòà ðàçõîäêà å ñàìî åäèí âèä óáèéñòâî..."
Ñåäÿõà íà åäíà ïåéêà çàä åñòðàäàòà. Áåøå ïðåäè åäèí ìåñåö, ïðåç àïðèë. Ãàðàòè áå ïðåìåòíàë ðúêà ïðåç ðàìåíåòå é. Òÿ ñè áåøå ñëîæèëà îò ïàðôþìà, äåòî é ïîäàðè çà ðîæäåíèÿ äåí. Ïîëúõâàøå ãî íÿêàêâà òàéíñòâåíà, ìîìè÷åøêà ìèðèçìà, âúëíóâàùà è íåçàáðàâèìà. "Òðÿáâà äà îòèäà - ðå÷å é òîé òîãàâà. - òðÿáâà, íå ðàçáèðàø ëè, òðÿáâà".
"Ðåé, òè íå ðàçáèðàø ñ êàêâî ñè ñå çàõâàíàë. Ðåé, ìîëÿ òå, íåäåé. Îáè÷àì òå".
"Å - ìèñëåøå ñè òîé, äîêàòî êðà÷åøå íàäîëó ïî ïúòÿ - òÿ ñå îêàçà ïðàâà. Ìàé íàèñòèíà íå çíàåõ ñ êàêâî ñúì ñå çàõâàíàë".
"Íî è ñåãà íå çíàì. Òîâà å íàé-ëîøîòî. Òîâà å ÷èñòàòà è íåïîäïðàâåíà èñòèíà".
- Ãàðàòè?
Òîé ïîäñêî÷è ñòðåñíàò îò òîçè ãëàñ. Èçãëåæäà áåøå çàäðÿìàë. Ìàêâðàéñ îòíîâî âúðâåøå ðåäîì ñ íåãî.
- Êàê ñå ÷óâñòâàø?
- ×óâñòâàì? - ïîâòîðè ïðåäïàçëèâî Ãàðàòè. - Ìèñëÿ, ÷å äîáðå. Ìèñëÿ, ÷å ñå ÷óâñòâàì äîáðå.
- Áàðêîâè÷ âñåêè ìèã ùå ñâúðøè - ðå÷å Ìàêâðàéñ ñ åäâà ïðèêðèòà ðàäîñò. - Ñèãóðåí ñúì. Âå÷å ñè ãîâîðè ñàì. È êóöà.
- Òè ñúùî êóöàø - êàçà Ãàðàòè. - È Ïèúðñúí. È àç.
- Êðàêúò ìå íàáîëÿâà, íèùî ñåðèîçíî. Íî Áàðêîâè÷... òîé íåïðåñòàííî ñè ðàçòðèâà êðàêàòà. Ìèñëÿ, ÷å å ðàçòåãíàë íÿêîé ìóñêóë.
- Çàùî ãî ìðàçèø òîëêîâà ìíîãî? Çàùî íå Êîëè Ïàðêúð? Èëè Îëñîí? Èëè ïúê âñè÷êè íàñ?
- Çàùîòî ñàìî Áàðêîâè÷ îñúçíàâà êàêâî âúðøè.
- Çíàå, ÷å å äîøúë çà äà ïîáåäè, òîâà ëè èñêàø äà êàæåø?
- Âúîáùå íå ñè ðàçáðàë, Ðåé.
- ×óäÿ ñå, äàëè òè ñè íàÿñíî - îòâúðíà Ãàðàòè. - Ñúãëàñåí ñúì, ÷å å êîïåëäàê. Ìîæå áè òî÷íî êîïåëäàêúò èìà íàé-ãîëÿì øàíñ äà ïîáåäè.
- Äîáðèòå âèíàãè ñà ïîñëåäíè?
- Îòêúäå, ïî äÿâîëèòå, äà çíàì?
Ìèíàõà ïîêðàé ìúíè÷êî ó÷èëèùå, ñúñòîÿùî ñå îò åäíà êëàñíà ñòàÿ. Äåöàòà áÿõà èçëåçëè íà äâîðà è ìàõàõà. Íÿêîëêî ìîì÷åòà ñå áÿõà ïîêàòåðèëè íà ãèìíàñòè÷åñêèòå óðåäè è òîâà íàïîìíè íà Ãàðàòè çà ìúæåòå, êîèòî èì ìàõàõà îò êóïèùàòà ñ òðóïè.
- Ãàðàòè! - èçâèêà åäíî îò òÿõ. - Ðåé Ãàðàòè! Ãàðàòè-è-è-è! - åäíî äðåáíè÷êî ìîì÷å ñ ðàç÷îðëåíà ðóñà êîñà ìó ìàõàøå íàé-îòãîðå. Ãàðàòè ìó ïîìàõà ðàçâúëíóâàí. Ìîì÷åòî ñå ïðåìåòíà, óâèñíà íà êðàêà è ïðîäúëæè äà ìàõà. Ãàðàòè èçïèòà èçâåñòíî îáëåê÷åíèå, êîãàòî ó÷èëèùíèÿ äâîð ñå çàãóáè çàä òÿõ. Êîé çíàå çàùî öÿëàòà ñöåíà ìó ïîäåéñòâà ïîäòèñêàùî.
Ïèúðñúí ñå ïðèñúåäèíè êúì òÿõ.
- Ìèñëèõ çà íÿêîè íåùà.
- Ïàçè ñè ñèëèòå - ïðåñå÷å ãî Ìàêâðàéñ.
- Ñëàáîñòòà, ÷îâå÷å. Ïî-ñêîðî å ñëàáîñò.
- È çà êàêâî ñè ìèñëè? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Çà òîâà êîëêî ùå å òðóäíî çà ïðåäïîñëåäíîòî ìîì÷å.
- Çàùî äà å òðóäíî? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Àìè... - Ïèúðñúí ðàçòúðêà î÷è è ïîñëå ñå çàãëåäà â åäèí êàòóðíàò ïðåäè âðåìå îò ãðúìîòåâèöà áîð. - Ïðåäñòàâè ñè, äà íàäâúðâèø âñè÷êè, âñè÷êè, ñ èçêëþ÷åíèå íà ïîñëåäíèÿ. Ðåäíî ñè å äà èìà Íàãðàäà çà âòîðèÿ, åòî êàêâî ñè ìèñëÿ.
- Êàêâà? - ïîïèòà ñ áåçèçðàçåí ãëàñ Ìàêâðàéñ.
- Íå çíàì.
- Ìîæå áè äà ìó äàðÿò æèâîòà? - ïðåäëîæè Ãàðàòè.
- Êîé ùå áèå òîëêîâà ïúò çà òîâà?
- Íèêîé, ìîæå áè, ïðåäè äà çàïî÷íå Ðàçõîäêàòà. Íî â òîçè ìîìåíò, ùå ñúì ùàñòëèâ äà ïîëó÷à è òîâà, ïî äÿâîëèòå Íàãðàäàòà, ïî äÿâîëèòå "âñè÷êî êàêâîòî òè ñå ïðèèñêà". À òè?
Ïèúðñúí ñå çàìèñëè çà äîñòà äúëãî âðåìå.
- Ïðîñòî íå âèæäàì ñìèñúë âúâ âñè÷êî òîâà - çàêëþ÷è òîé, ñÿêàø ñå èçâèíÿâàøå.
- Êàæè ìó, Ïèò - ðå÷å Ãàðàòè.
- Êàêâî äà ìó êàæà? Òîé å ïðàâ. Èëè öåëèÿò áàíàí, èëè íèêàêúâ áàíàí.
- Òè ñè ëóä - ðå÷å áåç îñîáåíà óâåðåíîñò Ãàðàòè. Áåøå ìó óæàñíî ãîðåùî, ÷óâñòâàøå ñå ðàçíåáèòåí îò óìîðà è íÿêúäå äúëáîêî çàä î÷èòå ìó âå÷å ñå çàðàæäàøå íåïðèÿòíà òúïà áîëêà. Ïîìèñëè ñè, ÷å ìîæå áè òàêà çàïî÷âà ñëúí÷åâèÿ óäàð. Ìîæå áè òàêà å ïî-äîáðå. Èçïàäàø â íÿêàêâî ñòðàííî ïîëóñúííî ñúñòîÿíèå è ïîñëå ñå ñúáóæäàø óìðÿë.
- Ïðàâ ñè - îòâúðíà ìèðîëþáèâî Ìàêâðàéñ. - Âñè÷êè íèå ñìå ëóäè, èíà÷å íÿìàøå äà ñìå òóê. Íî ìèñëÿ, ÷å òîâà ãî èçÿñíèõìå äîñòà îòäàâíà. Íèå èñêàìå äà óìðåì, Ãàðàòè. Íå ñè ëè ãî ïðîóìÿë îùå ñ äåáåëàòà ñè, ëóäà ãëàâà. Ïîãëåäíè Îëñîí. ×åðåï âúðõó ïðú÷êà. Êàê ùå ìå óáåäèø, ÷å íå èñêà äà óìðå. Íå ìîæåø. Âòîðî ìÿñòî ëè? Ñòèãà ìó è íà ïúðâèÿò, ÷å ùå òðÿáâà äà ïðåæèâåå öåëèÿ òîçè óæàñ ïðåäè äà ñå èçìúêíå.
- Íå ìå èíòåðåñóâà òâîÿòà øèáàíà ïñèõîèñòîðèÿ - ïðîèçíåñå ñ ïå÷àëåí ãëàñ Ïèúðñúí. - Ïðîñòî ñè ìèñëåõ êàêâà òðàãåäèÿ ùå å çà âòîðèÿ.
Ãàðàòè èçáóõíà â ñìÿõ.
- Êàêúâ ãëóïàê ñè ñàìî! - ðå÷å òîé.
Ìàêâðàéñ ñúùî ñå ðàçñìÿ.
- Ñåãà âå÷å çàïî÷âàø äà âèæäàø íåùàòà îò ìîÿòà ãëåäíà òî÷êà. Ïîïå÷è ñå îùå ìàëêî íà ñëúíöå, ïîèçïúðæè ñè ìîçú÷åòî â êóòèéêàòà è òîãàâà âå÷å îò òåá ùå íàïðàâèì èñòèíñêè âÿðâàù.
Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæè.
Ñëúíöåòî ñÿêàø áå çàëåïíàëî íà íåáîñâîäà. Æèâàêúò ñå ïîêà÷è äà ñåäåìäåñåò è äåâåò ãðàäóñà& (åäíî îò ìîì÷åòàòà íîñåøå äæîáåí òåðìîìåòúð) è ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè óäàðè îñåìäåñåò.
"Îñåìäåñåò - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Îñåìäåñåò. Íå å ÷àê òîëêîâà òîïëî. Ïðåç þëè òåìïåðàòóðàòà äîñòèãà ñ äåñåò ãðàäóñà ïîâå÷å. Îñåìäåñåò. ×óäåñíà òåìïåðàòóðà äà ñå èçòåãíåø íà øåçëîíã â ãðàäèíàòà ïîä íÿêîå äúðâî è äà ïîõàïâàø ñàëàòêà ñ ìàðóëÿ. Îñåìäåñåò. Èäåàëíî âðåìå äà ñå áóôíåø â ðåêàòà, î, Áîæè÷êî, êàêâî íåîïèñóåìî óäîâîëñòâèå! Âîäàòà îòãîðå å òîïëà, íî íàäîëó êúì êðàêàòà ñòàâà õëàäíà, óñåùàø òå÷åíèåòî êàê òå äúðïà, èìà è ïèÿâèöè, íî òå ñå âàäÿò ëåñíî, ñòèãà äà íå ñè íÿêîå øóáå. Òàêîâà èçîáèëèå îò âîäà, êîÿòî çàëèâà òÿëîòî òè. Ïðè òàçè ìèñúë êîæàòà ìó íàñòðúõíà. Îñåìäåñåò. ×óäåñíà òåìïåðàòóðà äà ñå ñúáëå÷åø ïî áàíñêè è äà ñå èçòåãíåø â õàìàêà íà äâîðà ñ íÿêîÿ êíèæêà â ðúêà. È ïîñëå äà çàäðåìåø. Âåäíúæ ñå èçëåãíàõà â õàìàêà äâàìàòà ñ Äæåí è ñå ëþøêàõà äîêàòî îíàÿ ðàáîòà ìó ñå íàäúðâè è òîé ÿ óñåùàøå êàòî ãîðåù ïàòëàäæàí îïðÿí â êîðåìà ñè. Òÿ èçãëåæäà íÿìàøå íèùî ïðîòèâ. Îñåìäåñåò. Äà ëåòèø ñ "Øåâðîëåò" ïî ìàãèñòðàëàòà.
Îñåìäåñåò. Îñåìäåñåòîñåìäåñåòîñåìäåñåò. Çâó÷åøå êàòî íàëóäíè÷àâà ïåñíè÷êà.
- Íèõîãà äîñåãà íå ìè å áèëî òîëêîôà êîðåùî - èçáîáîòè ïðåç çàïóøåíèÿ ñè íîñ Ñêðàì. Ëèöåòî ìó áåøå çà÷åðâåíî è îáëÿíî â ïîò. Òîé áå ñúáëÿêàë ðèçàòà ñè è ñåãà âå÷å áåøå ãîë äî êðúñòà. Ïîòòà ñå ñòè÷àøå íàäîëó ïî ãúðäèòå ìó íà ìàëêè ðó÷åé÷åòà.
- Ïî-äîáðå ñè ñëîæè ðèçàòà - ðå÷å Áåéêúð. - Ïðèâå÷åð ìîæå äà ñå ïðîñòóäèø. È òîãàâà íàèñòèíà ùå ñè õâàíåø áåëÿòà.
- Ïðîêëåòà ãæåãà - ðå÷å Ñêðàì. - Íàïðàôî èñêàðÿì.
- Ùå âàëè - Áåéêúð âäèãíà ãëàâà è îãëåäà íåáåòî, íà êîåòî íå ñå âèæäàøå íèêàêâî îáëà÷å. - Òðÿáâà äà çàâàëè.
- Òîâà íà êîãî ãî êàçâàø - íàìåñè ñå Êîëè Ïàðêúð. - Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå ñúì ïîïàäàë â ïî-ñêàïàí ùàò îò òîÿ.
- Ùîì íå òè õàðåñâà çàùî íå ñè èäåø ó äîìà? - ïîïèòà Ãàðàòè è ñå èçêèñêà ñ ãëóïàâà óñìèâêà.
- Íàïúõàé ñè ãî îòçàä.
Ãàðàòè ñå íàñèëè äà îòïèå ñàìî íÿêîëêî ãëúòêè îò ìàíåðêàòà. Ñòðàõ ãî áåøå äà íå ïîëó÷è âîäíè êðàìïè. Òîâà ùå å óæàñíî íåïðèÿòåí íà÷èí äà íàïóñíå èãðàòà. Âåäíúæ âå÷å áå ïîëó÷àâàë è òîâà ìó ñòèãàøå äà ãè çàïîìíè çà öÿë æèâîò. Ñëó÷è ñå äîêàòî ïîìàãàøå íà ñúñåäèòå - Åóëñîâè - äà ñè ïðèáåðàò ñåíîòî. Â ïëåâíÿòà áåøå íåïîíîñèìî ãîðåùî, áÿõà ñå ïîäðåäèëè â èíäèàíñêà íèøêà è ñè ïîäõâúðëÿõà åäèí íà äðóã ñåäåìäåñåò è ïåò ôóíòîâèòå áàëè ñëàìà. Ãàðàòè äîïóñíà òàêòè÷åñêà ãðåøêà êàòî èçïè áëèçî òðè êàíè ëåäåíîñòóäåíà âîäà, êîÿòî ìèñèñ Åóë áå äîíåñëà. Ïîñëåäâà îñòðà ïðîíèçâàùà áîëêà â ãúðäèòå, ãëàâàòà è êîðåìà, êðàêàòà ìó ñå ïîäãúíàõà, òîé ñå ñòðîïîëè âúðõó êóïèùàòà ñëàìà è îòòàì òóïíà â êàðîñåðèÿòà íà êàìèîíà. Ìèñòúð Åóë ãî ïðèäúðæàøå çà ðàìåíåòå, äîêàòî Ãàðàòè ïîâðúùàøå îò êàðîñåðèÿòà äîëó íà çåìÿòà. ×óâñòâàøå ñòðàõîòíà ñëàáîñò, âñè÷êî ãî áîëåøå. Ïîñëå ãî èçïðàòèõà ó äîìà - ìîì÷å, êîåòî íå áå èçäúðæàëî íà ïúðâèÿ òåñò çà ìúæåñòâåíîñò. Ïðèáðà ñå öåëèÿ ïîêðèò ñúñ ñëàìà. Äîêàòî âúðâåøå êúì êúùè, óñåùàøå êàê ñëúíöåòî áëúñêà â îãîëåíèÿ ìó âðàò êàòî äåñåòôóíòîâ ÷óê.
Òîé ïîòðåïåðà êîíâóëñèâíî è ïî÷óâñòâà, ÷å ãî çàëèâàò ãîðåùè âúëíè. Áîëêàòà çàä î÷èòå ðÿçêî ñå óâåëè÷è... êîëêî ìàëêî ãî äåëåøå îò ðúáà íà ïðîïàñòòà.
Ãàðàòè õâúðëè ïîãëåä íà Îëñîí. Îëñîí áåøå òóê. Åçèêúò ìó èçãëåæäàøå íàïðàâî ÷åðåí. Ëèöåòî ìó áåøå ìðúñíî. Î÷èòå ìó ñå âçèðàõà íåâèæäàùî. Ïîíå íå ñúì êàòî íåãî. Ìèëè Áîæå, ïîíå íå ñúì êàòî íåãî. Ìîëÿ òå, íå èñêàì äà ñè îòèâàì ïî òîçè íà÷èí.
- Òàÿ æåãà ùå íè äîâúðøè - îáÿâè ìðà÷íî Áåéêúð. - Íÿìà äà ñòèãíåì äî Íþ Õåìïøèð. Ãîòîâ ñúì äà ñå îáçàëîæà.
- Ïðåäè äâå ãîäèíè èìàøå ñóãðàøèöà - ðå÷å Åéáðúõàì. - Òîãàâà ñòèãíàõà ÷àê îòâúä ãðàíèöàòà. Ïðè òîâà ÷åòèðèìà.
- Äà, íî ñ æåãàòà å ïî-äðóãî - îáÿñíè Äæåíñúí. - Êîãàòî òè å ñòóäåíî ìîæåø äà âúðâèø ïî-áúðçî è äà ñå ñòîïëèø. Íî êîãàòî òè å ãîðåùî è âúðâèø ïî-áàâíî... íàé-ìíîãî ñúâñåì äà èçñòèíåø. Íàëè å òàêà?
- Íÿìà ñïðàâåäëèâîñò - ãíåâåøå ñå Êîëè Ïàðêúð. - Çàùî, ïî äÿâîëèòå, íà ïðåìåñòÿò ìàðøðóòà íà Ðàçõîäêàòà ïðåç Èëèíîéñ, êúäåòî å ïî-ðàâíî?
- Àç ìïðåäìïî÷èòàì Ìáåéí - èçáîáîòè Ñêðàì. - Ñàøòî êúëíåø òîëêîôà ìíîêî, Ïàðãúð?
- À òè çàùî íåïðåñòàííî ñè áúðøåø ìðúñíèÿ íîñ? - ïîïèòà ãî Ïàðêúð. - Çàùîòî ñúì ñè òàêúâ, åòî çàùî. Íÿêàêâè âúçðàæåíèÿ?
Ãàðàòè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè - áåøå ñïðÿë íà 10:16. Èçãëåæäà áå çàáðàâèë äà ãî íàâèå.
- Íÿêîé äà èìà òî÷íî âðåìå? - ïîïèòà òîé.
- ×àêàé àç - Ïèúðñúí ïðèìèæà êúì ÷àñîâíèêà ñè. - Åäèíàäóïè ñå áåç ïåòíàãúçè ñå, Ãàðàòè.
Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà.
- Õàéäå, êàçâàé - ïîâòîðè Ãàðàòè. - ×àñîâíèêúò ìè å ñïðÿë.
Ïèúðñúí ïîãëåäíà îòíîâî.
- Äâà è äâå ìèíóòè - òîé âäèãíà ïîãëåä â íåáåòî. - Îùå äúëãî íÿìà äà çàëåçå ñëúíöåòî.
Ñëúíöåòî áåøå óâèñíàëî áåçæàëîñòíî íàä ãîðèñòèÿ õîðèçîíò. Âñå îùå áåøå äàëå÷å îíÿ ÷àñ, â êîéòî ëú÷èòå ìó ùå ïî÷íàò äà õâúðëÿò äúëãè ñåíêè íà ïúòÿ. Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòîðè ÷å äàëå÷ íà þã íåáåòî å ïîñèâÿëî, ñÿêàø ñå çàäàâàøå áóðÿ, íî ïîñëå ðåøè ÷å å ñìåòíàë æåëàåìîòî çà äåéñòâèòåëíî. Åéáðúõàì è Êîëè Ïàðêúð îáñúæäàõà àïàòè÷íî ïðåäèìñòâàòà è íåäîñòàòúöèòå íà ÷åòèðèöèëèíäðîâèòå êàðáóðàòîðè. Íèêîé îò îñòàíàëèòå íå áåøå ïðåäðàçïîëîæåí çà ïðèêàçêè è çàòîâà Ãàðàòè îòñòúïè êúì êðàÿ íà ïúòÿ, êàòî ïîìàõâàøå îò âðåìå íà âðåìå íà åíòóñèàçèðàíèòå çÿïà÷è.
Ó÷àñòíèöèòå âå÷å íå áÿõà òàêà ïðúñíàòè íà ïúòÿ, êàêòî â íà÷àëîòî. Àâàíãàðäúò ñå âèæäàøå ñúâñåì ÿñíî - íàé-îòïðåä âúðâÿõà äâå âèñîêè ìîì÷åòà, ïðèâúðçàëè êîæåíèòå ñè ÿêåòà íà êðúñòà. Â ñëóõîâåòå, çà òÿõ ñå êàçâàøå, ÷å äâàìàòà áèëè ëþáîâíèöè, íî Ãàðàòè âå÷å âÿðâàøå íà ñëóõîâåòå, êîëêîòî âÿðâàøå, ÷å Ëóíàòà å íàïðàâåíà îò çåëåíî ñèðåíå. Ìîì÷åòàòà íÿìàõà îíÿ ïðåäíàìåðåíî æåíñòâåí âèä è ïî íèùî íå ñå îòëè÷àâàõà îò îñòàíàëèòå... âñúùíîñò, åäâà ëè òîâà èìàøå íÿêàêâî îòíîøåíèå ïî ñïîìåíàòèÿ âúïðîñ. Íèòî ïúê ìó âëèçàøå â ðàáîòàòà. È âñå ïàê...
Òî÷íî çàä äâåòå ìîì÷åòà âúðâåøå Áàðêîâè÷. Ïî ïåòèòå ãî ñëåäâàøå Ìàêâðàéñ, áåç äà ãî èçïóñêà îò î÷è. Æúëòàòà øàïêà ñå ïîëþøâàøå âñå òàêà ïðåäèçâèêàòåëíî îò çàäíèÿ äæîá íà Áàðêîâè÷ è òîé ñ íèùî íå ïîêàçâàøå, ÷å å íà ïúò äà ñâúðøè ñêîðî. Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å îò äâàìàòà Ìàêâðàéñ èçãëåæäàøå äîñòà ïî-áëèçî äî êðàÿ íà ñèëèòå ñè.
Çàä Ìàêâðàéñ è Áàðêîâè÷ êðà÷åøå ðåõàâà ãðóïè÷êà îò ñåäåì-îñåì ìîì÷åòà, åäíà îò îíèÿ ãðóïè, êîèòî íåïðåñòàííî ñå îáðàçóâàõà è ðàçïàäàõà ïî âðåìå íà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Ïîñëå èäâàøå åäíà ñúâñåì ìàëêà ãðóïà è ñëåä òîâà áÿõà Ñêðàì, Ïèúðñúí, Áåéêúð, Åéáðúõàì, Ïàðêúð è Äæåíñúí. Íåãîâàòà ãðóïà. Â íà÷àëîòî èìàøå è äðóãè, íî ñåãà âå÷å ñ ìúêà ñè ñïîìíÿøå èìåíàòà èì.
Çàä òÿõ ñå áÿõà îôîðìèëè äâå ãðóïè, à ìåæäó îòäåëíèòå ãðóïè ñå áÿõà ðàçïðúñíàëè â áåçïîðÿäúê ñàìîòíèöèòå. Íÿêîè îò òÿõ, ïîäîáíî íà Îëñîí, áÿõà ïîòúíàëè â ñåáå ñè, ñÿêàø âúðâÿõà â êàòàòîíåí ñòóïîð. Äðóãè, ìåæäó òÿõ è Ñòåáèíñ, ïðîñòî ïðåäïî÷èòàõà ñîáñòâåíàòà ñè êîìïàíèÿ. Íî ïî÷òè âñè÷êè èìàõà åäíî è ñúùî, áîëåçíåíî íàïðåãíàòî èçðàæåíèå íà ëèöåòî. Ãàðàòè âå÷å äîáðå ïîçíàâàøå òîâà èçðàæåíèå.
Äóëàòà íà êàðàáèíèòå ñå íàñî÷èõà êúì åäèí îò ñàìîòíèöèòå, êîéòî Ãàðàòè ïî ñëó÷àéíîñò ðàçãëåæäàøå â òîçè ìîìåíò. Áåøå äðåáíî íà ðúñò, íî äîáðå ðàçâèòî ìîì÷å, îáëå÷åíî ñ ïðîïèò îò ïîò çåëåí ïîòíèê. Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñúùîòî ìîì÷å ïîëó÷è ïîñëåäíî ïðåäóïðåæäåíèå ïðåäè îêîëî ïîëîâèí ÷àñ. Ìîì÷åòî õâúðëè óæàñåí ïîãëåä íà âîéíèöèòå è óñêîðè êðà÷êà. Êàðàáèíèòå èçãóáèõà çëîêîáíèÿ ñè èíòåðåñ êúì íåãî, ïîíå çà ìîìåíòà.
Âíåçàïíî Ãàðàòè ïî÷óâñòâà ñúâñåì áåçïðè÷èííî ïîâäèãàíå íà äóõà. Åäâà ëè èì îñòàâàõà ïîâå÷å îò ÷åòèðèäåñåò ìèëè äî Îëäòàóí è öèâèëèçàöèÿòà - àêî âúîáùå ìîæåøå äà ñå êàæå, ÷å ÷åòèðèäåñåò ìèëè ñà ìàëêî, èëè ÷å Îëäòàóí å öèâèëèçàöèÿ. Âåðîÿòíî ùå ñà òàì êúñíî òàçè íîù, çà äà èçëÿçàò íà ãëàâíàòà ìàãèñòðàëà. Â ñðàâíåíèå ñ òîçè ïúò ìàãèñòðàëàòà ùå å íàïðàâî ëåòèùå. Íà ìàãèñòðàëàòà ìîæåø äà ñè âúðâèø áîñ ïî òðåâèñòàòà èâèöà ïî ñðåäàòà, ñòèãà äà èñêàø, ðàçáèðà ñå. Äà ÷óâñòâàø õëàäèíàòà ïîä êðàêàòà ñè. Èñóñå ìèëè, òîâà ùå å íàïðàâî ÷óäåñíî! Òîé îáúðñà ÷åëî ñ îïàêîòî íà ðúêàòà ñè. Ìîæå áè âñå ïàê íåùàòà ùå ñå óðåäÿò. Îëîâíîñèâàòà ñòåíà ñÿêàø áåøå ïî-áëèçî è íàèñòèíà ïðèëè÷àøå íà áóðåíîñíè îáëàöè.
Êàðàáèíèòå ñå íàñî÷èõà íàäîëó è Ãàðàòè äîðè íå ìîæà äà ïîäñêî÷è îò èçíåíàäà. Ìîì÷åòî ñúñ çåëåíèÿ êîïðèíåí ïîòíèê ïîëó÷è êàðòîí è ñåãà ëåæåøå ñ î÷è âïåðåíè â ñëúíöåòî. Äîðè ñìúðòòà íå áåøå ÷àê òîëêîâà ëîøà - ìîæå áè. Âñè÷êè, äîðè è Ìàéîðúò, ðàíî èëè êúñíî ùå ñå èçïðàâÿò ëèöå â ëèöå ñ íåÿ. Òàêà ÷å, â êðàÿ íà êðàèùàòà - êîé êîãî å èçìàìèë? Òîé ñè îòáåëÿçà íàóì, äà èçïîëçâà òîçè äîâîä ïðè ñëåäâàùèÿ ðàçãîâîð ñ Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè çàñòúïâà ìàëêî ïî-áîäðî è ñè îáåùà äà ïîìàõà íà ïúðâîòî õóáàâî ìîìè÷å, êîåòî âèäè êðàé ïúòÿ. Íî ïðåäè äà ñå ïîêàæå ïúðâîòî õóáàâî ìîìè÷å, êðàé ïúòÿ ñå ïîÿâè äðåáíèÿò èòàëèàíåö.
Áåøå íàïðàâî êàòî êàðèêàòóðà íà èòàëèàíåö, ñ íèñêèÿ ñè ðúñò, ñìà÷êàíàòà øàïêà è çàñóêàíèòå ìóñòàöè. Ìàõàøå âúçòîðæåíî ñ ðúöå, óõèëåí øèðîêî, ñ áëåñíàëè íà ñëúíöåòî íåâåðîÿòíî áåëè è íåâåðîÿòíî êâàäðàòíè çúáè.
Òî÷íî äî ïúòÿ áåøå ñïðÿí ôóðãîí ñ âäèãíàòè îòñòðàíè êåïåíöè è ñïóñíàò íà êðàêà ïëîò. Ïëîòúò áåøå ãúñòî ïîñèïàí ñ åäðè áóöè ëåä è ìåæäó òÿõ êàòî ðàçöúôíàëè ïåòóíèè íàäçúðòàõà ÿðêîðîçîâè ðåçàíè äèíÿ.
Ãàðàòè óñåòè, êàê ñòîìàõúò ìó íàïðàâè äâîéíî ñàëòî, êàòî íÿêîé öèðêîâ ñêà÷à÷. Îòãîðå íà ôóðãîíà ïèøåøå ñ åäðè áóêâè:
ÄÎÌ Ë'ÀÍÒÈÎ ÎÁÈ×À ÂÑÈ×ÊÈ Ó×ÀÑÒÍÈÖÈ Â ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ.
ÄÀ ÂÈ Å ÑËÀÄÊÎ ÌÎÌ×ÅÒÀ!
Íÿêîëêî îò Ó÷àñòíèöèòå, ìåæäó êîèòî Åéáðúõàì è Êîëè Ïàðêúð ñå âòóðíàõà êúì ôóðãîíà. Âñè÷êè ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ. Äâèæåõà ñå ñ ïîâå÷å îò ÷åòèðè ìèëè â ÷àñ, íî â íåïðàâèëíà ïîñîêà. Äîì Ë'Àíòèî ãè âèäÿ ÷å èäâàò è ñå ðàçñìÿ ñ ÷èñò, æèçíåðàäîñòåí ñìÿõ. Òîé ïëåñíà ñ ðúöå, çàãðåáà â øåïè ïàð÷åòà ëåä è ðåçàíè äèíÿ è çàîáèêîëè ïëîòà çà äà ïîñðåùíå Ó÷àñòíèöèòå. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å óñòàòà ìó ïðåñúõâà îò æåëàíèå. "Íÿìà äà ìó ïîçâîëÿò - ïîâòàðÿøå ñè òîé. Êàêòî íå ïîçâîëèõà íà ïðîäàâà÷à íà áåçàëêîõîëíè íàïèòêè". È ñëåä òîâà: "Î, Áîæè÷êî, êîëêî ëè å âêóñíî ñàìî! Çàùî ïîíå òîçè ïúò íå íè îñòàâÿò? Îòêúäå ëè å íàìåðèë äèíè ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà?"
Ó÷àñòíèöèòå ñå ïðèëåïèõà êúì æúëòèòå âúæåòà, êîèòî îãðàæäàõà ïúòÿ è òúëïàòà îò äâåòå ñòðàíè íà ôóðãîíà ïîùóðÿ îò ðàäîñò. ×óõà ñå âòîðè ïðåäóïðåæäåíèÿ è ìèã ïî-êúñíî èçíèêíàõà ñÿêàø îò çåìÿòà òðèìà ùàòñêè ïîëèöàè çà äà ïîïðå÷àò íà Äîì â çàìèñëåíîòî äåëî. Ãëàñúò íà Äîì íàäâè øóìà íà òúëïàòà:
- Êàêâî çíà÷è òîâà? Çàùî äà íå ìîãà? Òîâà ñà ñè ìîè ïúïåøè áå, ÷åíãå ïðîñòî! Ùå ãè äàâàì íà êîãîòî ñè èñêàì, ÿñíî ëè òè å? Õåé! Êàêâî ïðàâèø? Ðàçêàðàé ñå îòòóê, çàäíèê âìèðèñàí!
Åäèí îò ïîëèöàèòå ñå ïðåñåãíà äà áóòíå ïàð÷åòàòà äèíÿ â ðúöåòå íà Äîì. Äðóãèÿò ãî çàîáèêîëè è áëúñíà âäèãíàòèòå êåïåíöè íà ôóðãîíà.
- Êîïåëåòà ìðúñíè! - èçêðåùÿ ñ öÿëî ãúðëî Ãàðàòè. Âèêúò ìó ïîëåòÿ â ÿñíèÿ äåí êàòî ñòúêëåíî êîïèå, åäèí îò ïîëèöàèòå ñå èçâúðíà èçíåíàäàí êúì íåãî è ñå èçöúêëè êàòî êó÷å, êîåòî ãî äóøàò.
- Âîíÿùè êîïåëåòà! - ïðîäúëæè äà êðåùè Ãàðàòè. - Áèõ èñêàë è äîñåãà äà ãíèåòå â óòðîáèòå íà ìàéêèòå ñè, êóðâåíñêè ñèíîâå!
- Äàâàé, Ãàðàòè! - èçâèêà íÿêîé è òîâà ðàçáèðà ñå áåøå Áàðêîâè÷, óõèëåí êàòî ñöåïåíà çåëêà è ðàçìàõâàù çàïëàøèòåëíî þìðó÷åòàòà ñè êúì ùàòñêèòå ïîëèöàè. - Êàæè èì...
È â òîçè ìèã âñè÷êè çàïî÷íàõà äà êðåùÿò, à ïîëèöàèòå ñúâñåì íå áÿõà ïîäãîòâåíè êàòî âîéíèöèòå îò Äúëãàòà ðàçõîäêà, êîèòî çàä ãúðáà ñè èìàõà äúëãîãîäèøíà ñëóæáà â Íàöèîíàëíèòå Áðèãàäè. Ëèöàòà èì ïëàìíàõà îò ñðàì, íî âúïðåêè òîâà òå ïðîäúëæèõà äà èçáóòâàò Äîì âñòðàíè îò ïúòÿ.
Äîì èëè çàáðàâè ïîçíàíèÿòà ñè ïî àíãëèéñêè, èëè ðåøè ÷å íå ñè çàñëóæàâà óñèëèåòî. Òîé çàïî÷íà äà íèæå ñî÷íè èòàëèàíñêè ïñóâíè. Òúëïàòà îñâèðêâàøå ïîëèöàèòå. Åäíà æåíà ñ ãîëÿìà ñëàìåíà øàïêà íà ãëàâàòà çàïðàòè òðàíçèñòîðà ñè ïî òÿõ. Òðàíçèñòîðúò ïðàñíà åäèí îò ïîëèöàèòå ïî ãëàâàòà è ìó êàòóðíà ôóðàæêàòà. Ãàðàòè âíåçàïíî èçïèòà ñúæàëåíèå êúì íåãî, íî âúïðåêè òîâà ïðîäúëæè äà êðåùè. Ïðîñòî âå÷å íå ìîæåøå äà ñïðå. Çà÷óäè ñå îòêúäå ìó å äîøëà íà óì äóìàòà "êóðâåíñêè ñèíîâå", íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè äà ÿ å ñðåùàë ïðåäè êúäåòî è äà áèëî.
È òúêìî êîãàòî èçãëåæäàøå, ÷å Äîì Ë'Àíòèî ùå ñå èçãóáè îò ïîãëåäèòå èì çàä ôóðãîíà, äðåáíèÿò èòàëèàíåö âíåçàïíî ñå ïðîâðÿ ìåæäó ïîëèöàèòå è ñå âòóðíà íàçàä. Òúëïàòà ñå ðàçòâîðè ïðåä íåãî è ïîñëå ìèãíîâåíî ñå çàòâîðè - çà äà ïîïðå÷è íà ïðåñëåäâà÷èòå ìó. Åäèí îò ïîëèöàèòå ãî ïðåïúíà ñ êðàê, ïîñëå ñå õâúðëè íàïðåä, ñãðàá÷è ãî çà êðàêàòà è ãî ñúáîðè. Â ïîñëåäíèÿ ìèã ïðåäè äà çàãóáè ðàâíîâåñèå Äîì õâúðëè íàïðåä ñòèñíàòèòå â ðúêà ðåçàíè äèíÿ.
- ÄÎÌ Ë'ÀÍÒÈÎ ÂÈ ÎÁÈ×À ÂÑÈ×ÊÈ!
Òúëïàòà ðåâåøå êàòî îáåçóìÿëà. Äîì ñå ïðîñíà â ïðàõòà è ìèã ïî-êúñíî ðúöåòå ìó áÿõà îêîâàíè â áåëåçíèöè. Ðåçàí÷åòàòà äèíÿ ïîëåòÿõà âúâ âúçäóõà íàä ãëàâèòå èì, Ãàðàòè âäèãíà òðèóìôàëíî ðúöå è èçâèêà ðàäîñòíî, êîãàòî âèäÿ êàê Åéáðúõàì ñãðàá÷âà åäíî îò òÿõ.
Íÿêîè îò îñòàíàëèòå ïîëó÷èõà òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå äîêàòî ñå íàâåæäàõà äà âäèãíàò ðàçõâúðëÿíèòå ïî øîñåòî ðåçàí÷åòà, íî êîëêîòî è ñòðàííî äà áå - íèêîé íå áåøå çàñòðåëÿí, âúïðåêè ÷å ïîíå ïåò-øåñò ìîì÷åòà óñïÿõà äà äîêîïàò ïàð÷åòà äèíÿ. Âñè÷êè Ó÷àñòíèöè ðúêîïëÿñêàõà âúçòîðæåíî çà óìåëèÿ ïðîáèâ, åäèíîäóøíî ïðîêëèíàõà âîéíèöèòå è ñå óâåðÿâàõà åäèí äðóã, ÷å ñà çúðíàëè ìàêàð è ìèìîëåòíî îãîð÷åíèå íà èíà÷å êàìåííèòå èì ëèöà.
- Îáè÷àì âè âñè÷êè! - èçâèêà Åéáðúõàì. Óõèëåíîòî ìó ëèöå áå èçïîöàïàíî ñúñ ñîê îò äèíÿ. Òîé èçïëþ íÿêîëêî äèíåíè ñåìêè.
- Ïðîêëåò äà ñúì - ùàñòëèâî ïîäñêà÷àøå Êîëè Ïàðêúð. - Ïðîêëåò äà ñúì, àêî íå ãî ñòîðÿ - òîé çàáè íîñ â ïàð÷åòî äèíÿ, çàãðèçà ãî ëàêîìî è èçâåäíúæ ãî ñ÷óïè íà äâå. Ïîñëå õâúðëè ïîëîâèíàòà íà Ãàðàòè, êîéòî îò èçíåíàäà ùåøå äà ïàäíå.
- Åòî è íà òåá, ñåëñêè õèòðåöî! - èçâèêà Êîëè. - Äà íå êàæåø ïîñëå, ÷å ñúì áèë ñòèñíàò!
Ãàðàòè ñå ðàçñìÿ.
- Ìàéíàòà òè! - îòâúðíà òîé. - Äèíÿòà áåøå òîëêîâà ñòóäåíà, ñòóäåíà. ×àñò îò ñîêà ìó âëåçå â íîñà, äðóãà ÷àñò ïîòå÷å ïî áðàäàòà, íî, ñëàäêè íåáåñà, êàêâî óäîâîëñòâèå áåøå äà ñå ñòè÷à òîçè íåêòàð â ãúðëîòî!
Ñ ìúêà ñå ñïðÿ íà ïîëîâèíàòà. - Ïèò! - Ãàðàòè ìó ïîäõâúðëè îñòàòúêà.
Ìàêâðàéñ ãî ñãðàá÷è ñ ëîâêîñòòà íà îïèòåí, çàêàëåí â äåñåòêè ìåæäóêîëåæàíñêè ñúðåâíîâàíèÿ áåéçáîëèñò. Òîé ñå óõèëè íà Ãàðàòè è ñäúâêà ïàð÷åòî.
Ãàðàòè ñå îãëåäà è ïî÷óâñòâà êàê â ãúðäèòå ìó ñå íàäèãà íÿêàêâà áóéíà, íåîáóçäàíà ðàäîñò, êîÿòî ãî êàðàøå äà ïîäñêà÷à, äà âèêà è äà òè÷à â êðúã íàîêîëî. Ïî÷òè âñåêè îò òÿõ áå ïîëó÷èë ïî ïàð÷åíöå äèíÿ, ïúê ìàêàð è ñúâñåì ìàëêî äà áå òî.
Ñòåáèíñ, êàêòî îáèêíîâåíî ïðàâåøå èçêëþ÷åíèå. Òîé ãëåäàøå íàäîëó êúì ïúòÿ. Íÿìàøå íèùî â ðúöåòå ìó, íà ëèöåòî ìó íå ñå âèæäàøå óñìèâêà.
"Ìàéíàòà ìó" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Íî âúïðåêè òîâà, ðàäîñòòà ìó ïîíàìàëÿ. Îòíîâî ïî÷óñòâà ïîçíàòàòà òåæåñò â êðàêàòà. Íå áåøå âúïðîñúò â òîâà, ÷å Ñòåáèíñ íå å ïîëó÷èë íèùî. Íèòî äàëè å èñêàë äà ïîëó÷è. Âúïðîñúò áåøå â òîâà ÷å Ñòåáèíñ íå ñå íóæäàåøå.
2:30 ñëåäîáåä. Áÿõà èçìèíàëè ñòî äâàäåñåò è åäíà ìèëÿ. Îëîâíîñèâèòå îáëàöè èçãëåæäàõà ïî-áëèçî. Îòíÿêúäå ïîäóõíà õëàäåí âåòðåö, êîéòî çà íàãîðåùåíàòà ìó êîæà áå êàòî âëåäåíÿâàù ïîëúõ. "Ñêîðî ùå âàëè - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - ×óäåñíî".
Îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ õîðàòà ñúáèðàõà ñïàëíè ÷óâàëè, ïðèáèðàõà ñè áàãàæà è ñå ãîòâåõà äà ïîñðåùíàò äúæäà. Áóðÿòà íàñòúïâàøå íåóìîëèìî êúì òÿõ, òåìïåðàòóðàòà ðÿçêî ñïàäíà, ñÿêàø íåíàäåéíî áå äîøëà åñåíòà. Ãàðàòè ïîáúðçà äà çàêîï÷àå ðèçàòà ñè.
- Åòî ÷å íàáëèæàâà - îáúðíà ñå òîé êúì Ñêðàì. - Ïî-äîáðå ñè îáëå÷è ðèçàòà.
- À'å òè äà íå ñå øåêóôàø? - óõèëè ñå Ñêðàì. - Ïðåç öåëèÿ äåí íå ñúì ñå ÷óôñôàë ïî-òîïðå!
- Çàäàâà ñå þíàøêà áóðÿ - èçâèêà ñ ëèêóâàù ãëàñ Ïàðêúð.
Íàìèðàõà ñå â íàé-âèñîêàòà ÷àñò íà ïîëåãàòî ïëàòî è ÿñíî âèæäàõà ïðèáëèæàâàùàòà ñå êúì òÿõ äúæäîâíà çàâåñà, êîÿòî øèáàøå ÿðîñòíî êîðîíèòå íà äúðâåòàòà. Òî÷íî íàä òÿõ íåáåòî áå ïðèäîáèëî ìðúñíîñèâ öâÿò. "Êàòî ïðè òîðíàäî"- ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. Äàëè òîâà íÿìà äà å êðàÿò? Êàêâî ùå ïðàâÿò, àêî èçâåäíúæ âúðõó òÿõ ñå ñòîâàðè íÿêîå ðàçáåñíÿëî ñå òîðíàäî è ãè ïîíåñå íàïðàâî êúì Îç, ñðåä îáëàê îò ïðàõ, èçïîêúñàíè îáóâêè è ñåìåíà îò äèíÿ?
Òîé ñå ðàçñìÿ. Âÿòúðúò èçäóõà ñìåõà îò óñòàòà ìó.
- Ìàêâðàéñ!
Ìàêâðàéñ ñâè çà äà ãî ïðåñðåùíå. Áåøå ñå ïðåâèë ñðåùó âÿòúðà, äðåõèòå ìó áÿõà ïðèëåïíàëè ïëúòíî, ðèçàòà ñå âååøå çàä ãúðáà ìó. ×åðíàòà êîñà è áåëåãúò, êîéòî ïðîðÿçâàøå èçïå÷åíîòî ìó îò ñëúíöåòî ëèöå ìó ïðèäàâàõà âèä íà îáåçóìÿë ìîðñêè êàïèòàí, èçïðàâåí íà ìîñòèêà íà ñâîÿ êîðàá.
- Êàêâî? - èçâèêà òîé.
- Ïðåäâèäåíî ëè å íåùî â Ïðàâèëàòà ïî âúïðîñà çà Áîæåñòâåíàòà íàìåñà?
Ìàêâðàéñ ñå çàìèñëè.
- Íå, íå ìèñëÿ - òîé ñè çàêîï÷à ÿêåòî.
- È êàêâî ùå ñòàíå àêî âúðõó íàñ ïàäíå ñâåòêàâèöà?
Ìàêâðàéñ èçâè íàçàä ãëàâà è ñå èçêèñêà.
- Ùå óìðåì!
Ãàðàòè èçõúìêà è ñå îòäàëå÷è îò íåãî. Ìîì÷åòàòà íàîêîëî ïîãëåæäàõà òðåâîæíî êúì íåáåòî. Òîâà êîåòî ñå çàäàâàøå åäâà ëè ùåøå äà å êàòî ïðèÿòíèÿ äúæäåö îò â÷åðàøíèÿ ñëåäîáåä, êîéòî ãè ïîðàçõëàäè. Êàê ãî áåøå íàðåêúë Ïàðêúð? Þíàøêà áóðÿ. Äà, ìàé íàèñòèíà ùåøå äà å þíàøêà.
Åäíà áåéçáîëíà øàïêà ñå èçòúðêàëÿ ìåæäó êðàêàòà ìó, Ãàðàòè ïîãëåäíà ïðåç ðàìî è âèäÿ, ÷å íÿêàêúâ äðåáîñúê ÿ ïðîñëåäÿâà ñ òúæåí ïîãëåä. Ñêðàì ñãðàá÷è øàïêàòà è íàïðàâè îïèò äà ÿ õâúðëè íàçàä êúì äðåáîñúêà, íî âÿòúðúò ÿ çàâúðòÿ îáðàòíî êàòî áóìåðàíã è òÿ ñå çàïëåòå â êëîíèòå íà åäíî ðàçëþëÿíî äúðâî.
Óäàðè ãðúì. Îñëåïèòåëíî áÿëàòà ëåíòà íà ñâåòêàâèöàòà ðàçöåïè õîðèçîíòà. Óñïîêîÿâàùîòî íàøåïâàíå íà âÿòúðà â êëîíèòå íà äúðâåòàòà ñå áå ïðåâúðíàëî â õîð îò õèëÿäè îáåçóìÿëè ïðèçðà÷íè ãëàñîâå, êîèòî âèåõà è êðåùÿõà íåðàçáðàíî.
Êàðàáèíèòå èçòðåùÿõà, íî çâóêúò áå ïðèãëóøåí è ñëàá êàòî äåòñêè òàïåøíèê, íà ôîíà íà âîÿ íà âÿòúðà è áóìòåíåòî íà ãðúìîòåâèöèòå. Ãàðàòè ïîäñêî÷è è çàâúðòÿ ãëàâà, äúëáîêî óâåðåí, ÷å íàé-ñåòíå å äîøúë è ðåäúò íà Îëñîí äà ñè ïîëó÷è êóðøóìà. Íî Îëñîí ñè áåøå íà ìÿñòîòî, äðåõèòå ìó ñå îñóêâàõà îò ïîðèâèòå íà âÿòúðà îêîëî ñèëíî èçìúðøàâÿëîòî ìó òÿëî. Îëñîí áåøå çàãóáèë ÿêåòî ñè íÿêúäå, ðúöåòå, êîèòî ñå ïîäàâàõà îò êúñèòå ðúêàâè íà ðèçàòà áÿõà èçòúíÿëè êàòî ïèñàëêè.
Íå÷èå äðóãî òÿëî èçâëè÷àõà êðàé ïúòÿ. Ëèöåòî áåøå äðåáíî, èìàøå èçìú÷åí âèä è èçãëåæäàøå ìúðòâåøêè áëåäî, ïîä ïîêðèâàëîòî íà ðàçïèëåíèòå êîñè.
- Àêî âÿòúðúò áåøå ïîïúòåí êúì ÷åòèðè è ïîëîâèíà ùÿõìå äà ñòèãíåì Îëäòàóí! - ïîäõâúðëè æèçíåðàäîñòíî Áàðêîâè÷. Áåøå íàõëóïèë øàïêàòà äî óøèòå, ëèöåòî ìó èìàøå ùàñòëèâî-äåìåíòåí èçðàç. Ãàðàòè èçâåäíúæ ðàçáðà. Îòáåëÿçà ñè íà óì, äà êàæå è íà Ìàêâðàéñ. Áàðêîâè÷ áåøå ëóä.
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè âÿòàðúò âíåçàïíî íàìàëÿ. Ãðúìîòåâèöèòå ñå ÷óâàõà íÿêúäå îòäàëå÷å. Æåãàòà îòíîâî ñå íàõâúðëè âúðõó òÿõ, ëåïêàâà è îùå ïî-íåïîíîñèìà ñëåä ëåäåíàòà ïðîõëàäà íà âÿòúðà.
- Êàêâî ñòàíà? - èçðåâà êàòî îáèäåíî ìàãàðå Êîëè Ïàðêúð. - Ãàðàòè! Àáå âúâ âàøèÿ ïðîêëåò ùàò äà íå áè äà ãîíèòå è ãðúìîòåâè÷íèòå áóðè?
- Ìèñëÿ, ÷å íå ñëåä äúëãî ùå ïîëó÷èø, êàêâîòî èñêàø - îòâúðíà Ãàðàòè. - Ñàìî ÷å, íå ñúì ñèãóðåí, ÷å òîãàâà ùå òè ñå èñêà äà ãî ïîëó÷èø.
- Éî-õî-îî! Ðåéìúíä! Ðåéìúíä Ãàðàòè!
Ãàðàòè âäèãíà ãëàâà. Çà ñåêóíäà ñè ïîìèñëè, ÷å ãî âèêà ìàéêà ìó è ïðåä î÷èòå ìó çàòúíöóâà îáðàçà íà Ïúðñè. Íî òîâà áå ñàìî íÿêàêâà äîñòà âúçðàñòíà è ïðèÿòíà íà âèä ãîñïîæà, êîÿòî ãî ñòðåëêàøå ñ î÷è, èçïîä åäèí ðàçòâîðåí áðîé íà "Âîã", êîéòî èçïîëçâàøå çà ÷àäúð.
- Äúðòîôåëíèöà - ïðîìúðìîðè äî íåãî Àðò Áåéêúð.
- Ïðèÿòíà å íàëè? Ïîçíàâàø ëè ÿ?
- Ïîçíàâàì òîçè òèï - ðå÷å ïðåçðèòåëíî Áåéêúð. - Èçãëåæäà òî÷íî êàòî ëåëÿ ìè Õåòè. Ëåëÿ ìè îáîæàâà ïîãðåáåíèÿòà, ëþáèìèòå é ïåñíè ñà çàóêîïîéíèòå ìîëèòâè è òúæíèòå ðåâîâå íà îêîëíèòå, êîèòî ïîñðåùà ñúñ ñúùî òàêàâà óñìèâêà. Êàòî êîòêà, êîÿòî å íàñòúïèëà ñîáñòâåíèòå ñè ëàéíà.
- Êàòî ÿ ãëåäàì ñèãóðíî å ìàéêà íà Ìàéîðà - ïðåäïîëîæè Ãàðàòè. Êàçà ãî çà äà ãè ðàçñìåå, íî ñå ïîëó÷è ãëóïàâî. Ëèöåòî íà Áåéêúð èçãëåæäàøå áëåäî è èçòåðçàíî â îòñëàáíàëàòà ñâåòëèíà íà ïîòúìíÿëîòî íåáå.
- Ëåëÿ ìè Õåòè èìà äåâåò äåöà. Äåâåò, Ãàðàòè. ×åòèðè îò òÿõ å ïîãðåáàëà ñúñ ñúùîòî èçðàæåíèå íà ëèöåòî. Òàêà å ïîãðåáàëà è ìëàäîñòòà ñè. Èìà õîðà, êîèòî ñå ðàäâàò íà ñìúðòòà íà äðóãèòå. Íå ìîãà äà ãî ðàçáåðà òîâà, à òè?
- Íå - ïîêëàòè ãëàâà Ãàðàòè. Áåéêúð âíÿñàøå â íåãî äóøåâåí ñìóò. Áóðÿòà òúðêàëÿøå øóìíî ñâîèòå âîäåíè÷íè êàìúíè ïî íåáåòî.
- À òàçè òâîÿ ëåëÿ Õåòè îùå ëè å æèâà?
- À-õà - Áåéêúð ïîãëåäíà íàãîðå. - Ñåãà å ó äîìà. Ñèãóðíî ñå ïîëþøâà â ñòîëà ñè íà âåðàíäàòà. Íàïîñëåäúê íå õîäè ìíîãî. Ñàìî ñåäè, ëþëåå ñå è ñëóøà íîâèíèòå ïî ðàäèîòî. È ñå óñìèõâà ñ òàçè íåéíà óñìèâêà - Áåéêúð îòðè ðúêàòà ñè â ëúêàòÿ. - Íÿêîãà äà ñè âèæäàë êàê êîòêàòà èçÿæäà ìàëêèòå ñè, Ãàðàòè?
Ãàðàòè íå îòãîâîðè. Âúâ âúçäóõà ñå óñåùàøå åëåêòðè÷åñêî íàïðåæåíèå, áóðÿòà áåøå íàäâèñíàëà íàä òÿõ, íî èìàøå è îùå íåùî íåóëîâèìî. Ãàðàòè íå ìîæåøå äà îïðåäåëè êàêâî. Çàòâîðåøå ëè î÷è, îò ìðàêà ãî ãëåäàøå ñ íåìèãàù ïîãëåä íå äðóã, à Ôðèêè Ä'Àëåñèî.
Íàé-íàêðàÿ òîé ðå÷å íà Áåéêúð:
- Âúâ âàøàòà ôåðìà âñè÷êè ëè ñå çàíèìàâàòå ñ ó÷åíèåòî çà ñìúðòòà?
Áåéêúð îòâúðíà ñ áëåäà óñìèâêà.
- Äà òè ïðèçíàÿ, îò ìàëúê ìå÷òàÿ äà ïîñòúïÿ â ó÷èëèùå çà ïîãðåáàëíè àãåíòè. Äîáðà ïðîôåñèÿ, ïîãðåáàëíèòå àãåíòè ñå õðàíÿò äîáðå äîðè ïî âðåìå íà êðèçà.
- Àç ïúê îò ìàëúê ìå÷òàÿ äà ñå çàåìà ñ ïðîèçâîäñòâîòî íà ïîäëîãè - ðå÷å Ãàðàòè. - È äà çàâúðæà êîíòàêòè ñ êèíà, ñòàð÷åñêè äîìîâå è ïðî÷èå. Ñèãóðíà ðàáîòà. Êàê ìèñëèø, êîëêî ôàáðèêè çà ïîäëîãè èìà â ñòðàíàòà?
- Íå ìèñëÿ, ÷å îùå ìè ñå èñêà äà ñòàíà ïîãðåáàëåí àãåíò - ïðîäúëæè Áåéêúð. - Íî òîâà íÿìà çíà÷åíèå.
Íåáåòî ñå ðàçöåïè îò îñëåïèòåëíî ÿðêà ñâåòêàâèöà. Ïîñëåäâà îãëóøèòåëåí ãðúì. Âÿòúðúò ãè áëúñíà â ëèöàòà. Ïî íåáåòî çàïëóâàõà îáëàöè êàòî ïîùóðÿëè êîðñàðè â åáîíèòîâîòî ìîðå íà êîøìàðà.
- Èäâà - ðå÷å Ãàðàòè. - Èäâà, Àðò.
- Íÿêîè õîðà êàçâàò, ÷å íå èì ïóêà - êàçà íåî÷àêâàíî Áåéêúð. - "Àç èñêàì äà å íåùî ïðîñòè÷êî, Äîí." Åòî êàêâî ìó êàçâàò. Íà ÷è÷î ìè. Íî íà ïîâå÷åòî îò òÿõ èì ïóêà. ×è÷î îáè÷àøå äà ìè ãî ïîâòàðÿ. Òå êàçâàò: "Åäèí îáèêíîâåí äúáîâ êîâ÷åã ìè ñòèãà". Íî íàêðàÿ âèíàãè èçáèðàò ëóêñîçíèÿ ìîäåë... ñ îëîâíè ñòåíè, àêî ìîãàò äà ñè ãè ïîçâîëÿò. Ìíîãî îò òÿõ äîðè âêëþ÷âàò êàòàëîæíèÿ íîìåð íà èçáðàíèÿ ìîäåë â çàâåùàíèåòî ñè.
- Íî çàùî? - ïîïèòî Ãàðàòè.
- Ïî íàøèÿ êðàé ïî÷òè âñè÷êè ìå÷òàÿò äà ãè ïîãðåáàò â ìàâçîëåé. Íàä çåìÿòà. Íå èñêàò äà ñà ïîä çåìÿòà çàùîòî ïðè íàñ ïîäïî÷âåíàòà âîäà å ìíîãî ïëèòêî. Âëàæíî å è âñè÷êî ãíèå óæàñíî áúðçî. Íî ïúê ïîãðåáàò ëè òå íàä çåìÿòà, íå òå îñòàâÿò íà ìèðà ïëúõîâåòå. Îõðàíåíè ëóèçèàíñêè ïëúõîâå. Ãðîáèùíè ïëúõîâå. Ïðîÿæäàò äúðâåíèÿ êîâ÷åã ñÿêàø å øîêîëàäîâà ïðú÷èöà.
Âÿòúðúò ãè ñïèðàøå ñ íåâèäèìè äëàíè. Íà Ãàðàòè ìó ñå èñêàøå áóðÿòà äà å âå÷å îòìèíàëà. ×óâñòâàøå ñå êàòî â íÿêàêâà óìîïîáúðêàíà âúðòåëåæêà. Ñ êîéòî è äà çàãîâîðè, íàêðàÿ ñòèãàõà äî åäíà è ñúùà òåìà.
- Ïðîêëåò äà ñúì àêî ãî íàïðàâÿ - çàÿâè òîé. - Äà õâúðëÿ ïåòíàäåñåò õèëÿäè äîëàðà ñàìî çà äà äúðæà ïëúõîâåòå íà ðàçñòîÿíèå êîãàòî ïóêíà.
- Íå çíàì - ðå÷å Áåéêúð. Î÷èòå ìó áÿõà ïðèòâîðåíè, èìàøå çàñïàë âèä. - Âèíàãè ïúðâî ñå íàñî÷âàò êúì íàé-ìåêèòå ÷àñòè, åòî êàêâî ìå ïðèòåñíÿâà. Ïî÷òè ãè âèæäàì êàê ïðîêîïàâàò äóïêà â ìîÿ êîâ÷åã, âñå ïî-ãîëÿìà è ïî-ãîëÿìà äîêàòî íàêðàÿ ñå ïðîâðàò ïðåç íåÿ. È âåäíàãà ñëåä òîâà ñå íàñî÷âàò ïðàâî êúì î÷èòå, êàòî ï÷åëè êúì ìåä. Èçÿæäàò ìè î÷èòå è àç ñòàâàì ÷àñò îò ïëúõîâåòå. Íå å ëè òàêà?
- Íå çíàì - Ãàðàòè áåøå îòâðàòåí.
- Íå, áëàãîäàðÿ. Ïðåäïî÷èòàì îíçè êîâ÷åã ñ îëîâíèòå ñòåíè. È íèêîé äðóã.
- Å, òîçè èçáîð ñå ïðàâè ñàìî âåäíúæ â æèâîòà - Ãàðàòè èçáóõíà â ñìðàçÿâàù êðúâòà êèêîò.
- Ñúâúðøåíî âÿðíî - ñúãëàñè ñå íàäóòî Áåéêúð.
Ñúâñåì íàáëèçî áëåñíà îùå åäíà ñâåòêàâèöà è âúâ âúçäóõà ñå ðàçíåñå ìèðèñà íà îçîí. Ñëåä ìèã áóðÿòà íàëåòÿ âúðõó òÿõ. Íî òîçè ïúò íå áåøå äúæä. Áåøå ãðàäóøêà.
Çà íå ïîâå÷å îò íÿêîëêî ñåêóíäè âúðõó èì ñå èçñèïàõà òîíîâå ãðàäóøêà, ëåäåíèòå ïàð÷åòà áÿõà ñ ãîëåìèíà íà äðåáíè êàìú÷åòà. Ðàçíåñîõà ñå áîëåçíåíè âèêîâå, Ãàðàòè ïîáúðçà äà ïðèêðèå ëèöåòî ñè ñ ðúöå. Âÿòúðúò âèåøå ïîäèâÿë â óøèòå èì. Ãðàäóøêàòà áëúñêàøå ïî àñôàëòà, ïî ëèöàòà è òåëàòà èì.
Îáõâàíàò îò ïàíèêà, ñòèñíàë óæàñåíî î÷è, Äæåíñúí ñå ïîíåñå â áåçóìåí áÿã, êàòî ñå ïðåïúâàøå, áëúñêàøå ñå â îêîëíèòå è ñå âúðòåøå ïîñòîÿííî â êðúã. Íàé-íàêðàÿ èçëåçå èçâúí ïúòÿ è âîéíèöèòå îò êàìèîíåòêàòà èçñòðåëÿõà ïîíå åäíà äóçèíà êóðøóìè ïðåç ãðàäóøêàòà - çà ïî-ñèãóðíî. "Ñáîãîì, Äæåíñúí - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Èñêðåíî ñúæàëÿâàì, ÷îâå÷å".
Ïîñëå ãðàäóøêàòà ïîñòåïåííî ñå ðàçðåäè îò ãúñòè ïîðîè äúæä, êîèòî ïðîíèçâàõà õúëìà, ïî êîéòî ñå êàòåðåõà, êúñîâåòå ëåä ïîä êðàêàòà èì ñå òîïÿõà â ðó÷åé÷åòàòà. Îùå åäíà âúëíà îò ëåäåíè êúñîâå ñå ñòîâàðè âúðõó òÿõ è ñëåä òîâà ãðàäóøêàòà îòíîâî ïðåìèíà â äúæä, à íåáåòî ïðîäúëæàâàøå äà ñå ðàçäèðà îò ãðúìîòåâèöè.
- Äÿâîë äà ãî âçåìå! - èçðåâà Ïàðêúð, êàòî çàñòèãàøå ñ øèðîêè êðà÷êè Ãàðàòè. Ëèöåòî ìó áåøå ïîêðèòî ñ ÷åðâåíè ïåòíà, ïðèëè÷àøå íà óäàâåí âîäåí ïëúõ. - Ãàðàòè, çà ìåí âå÷å íÿìà ñúìíåíèå...
-... äà, ÷å òîâà å íàé-øèáàíèÿ ùàò îò âñè÷êèòå ïåòäåñåò è åäèí - äîâúðøè Ãàðàòè. - Õàéäå, èäè ñè íàìîêðè ãëàâàòà.
Ïàðêúð èçâè ãëàâà íàçàä, îòâîðè øèðîêî óñòàòà ñè è îñòàâè äúæäà äà âàëè âúòðå.
- Òîâà è ïðàâÿ, ÷îâå÷å, ïðîêëåò äà ñúì!
Ãàðàòè ñå ïðåâè ñðåùó âÿòúðà è çàñòèãíà Ìàêâðàéñ.
- Êàê òè ñå ñòðóâà, à? - ïîïèòà òîé.
Ìàêâðàéñ ïîòðåïåðà è îáâè òÿëîòî ñè ñ ðúöå.
- ×å ïîáåäàòà å îùå ïî-äàëå÷. Êàê ìè ñå èñêà ñàìî äà ñå ïîêàæå ñëúíöåòî.
- Íÿìà äà å çà äúëãî - îòâúðíà Ãàðàòè, íî ãðåøåøå. Â ÷åòèðè ÷àñà ñëåäîáåä îùå ïðîäúëæàâàøå äà âàëè.
Äåñåòà ãëàâà
"Çíàåòå ëè çàùî ìå íàðè÷àò Ãðàôà?
Çàùîòî ñúì ãðàôîìàí! Õà-õà-õà!
Ãðàôúò
Óëèöà Ñåçàì"
Íÿìàøå çàëåç, äîêàòî íàâëèçàõà â ñâîÿòà âòîðà íîù íà ïúòÿ. Êúì ÷åòèðè è ïîëîâèíà ïðîëèâíèÿò äúæä íàìàëÿ äî ëåê, õëàäåí ðúìåæ. Ðúìåæúò ïðîäúëæè äî îñåì ÷àñà. Ïîñëå îáëàöèòå çàïî÷íàõà äà ñå âäèãàò è íàä òÿõ ñå ïîêàçàõà ÿðêè, ñòóäåíè, òðåïêàùè çâåçäè.
Ãàðàòè ñå çàãúðíà ïî-ïëúòíî â ïîäãèçíàëèòå ñè äðåõè è ñè ïîìèñëè, ÷å íå ñå íóæäàå îò âåòðîïîêàçàòåë çà äà îïðåäåëè ïîñîêàòà íà âÿòúðà. Êàïðèçíàòà ïðîëåò èì áå îòíåëà íàòðóïàíàòà ïðåç äåíÿ òîïëèíà, ñÿêàø áå èçäúðïàëà íÿêîé ñòàð êèëèì èçïîä êðàêàòà èì.
Ìîæå áè òúëïàòà ñúùî îòäàâàøå òîïëèíà. Èçëú÷åíà òîïëèíà èëè íåùî ïîäîáíî. Âñå ïîâå÷å õîðà ñå âèæäàõà îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ. Ïðèñâèòè â äðåõèòå ñè çà äà ñå ïîñãðåÿò, òå áÿõà äîñòà ïî-íåîáùèòåëíè. Ïðîñëåäÿâàõà ìúë÷àëèâî ìèíàâàùèòå ïîêðàé òÿõ Ó÷àñòíèöè è ïîñëå áúðçàõà êúì ñëåäâàùèÿ íàáëþäàòåëåí ïóíêò. Àêî æàäóâàõà äà âèäÿò êðúâ, î÷àêâàíèÿòà èì îñòàíàõà èçëúãàíè. Ñëåä Äæåíñúí îòïàäíàõà ñàìî äâå ìîì÷åòà, êàòî è äâåòå íàïðàâî ñå ñòðîïîëèõà â íåñâÿñò. Ñ òîâà áðîÿ èì ñå íàìàëè íàïîëîâèíà. Íå... âñúùíîñò, ìàëêî ïîâå÷å îò ïîëîâèíà. Ïåòäåñåò îòïàäíàëè, îñòàâàõà îùå ÷åòèðåñåò è äåâåò.
Ãàðàòè âúðâåøå ñàì. Ïðåêàëåíî ñòóäåíî ìó áåøå, çà äà ìó ñå äîñïè. Ñòèñíàë áå çäðàâî óñòíè, çà äà íå ãóáè òîïëèíà ïðåç óñòàòà ñè. Îëñîí ñúùî áåøå íÿêúäå îòçàä, òóê-òàì èìàøå çàëàãàíèÿ, ÷å Îëñîí ùå å ïåòäåñåòàòà æåðòâà ïîëó÷èëà êàðòîí. Íå ïîçíàõà. ×åñòà äà ñòàíå þáèëåéíà æåðòâà ïîëó÷è íîìåð 13, Ðîäæúð Ôåíúì. Íåùàñòíèÿò íîìåð 13. Ãàðàòè âå÷å ñìÿòàøå, ÷å Îëñîí ùå âúðâè áåçêðàéíî. Áåøå ñå ñêðèë íà áåçîïàñíî ìÿñòî, äàëå÷ îò âñÿêàêâà áîëêà. Èìàøå íÿêàêâà ïîåòè÷íà ïðàâäà â èäåÿòà äà ïîáåäè Îëñîí. Äîðè âå÷å ñè ïðåäñòàâÿøå çàãëàâèÿòà âúâ âåñòíèöèòå:
ÄÚËÃÀÒÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ ÑÏÅ×ÅËÅÍÀ ÎÒ ÌÚÐÒÂÅÖ!
Ïðúñòèòå íà êðàêàòà ìó áÿõà èçòðúïíàëè. Òîé ãè ðàçäâèæè â òÿñíîòî ïðîñòðàíñòâî íà îáóâêèòå, íî íå ïî÷óâñòâà íèùî. Èñòèíñêàòà áîëêà âå÷å íå áåøå â ïðúñòèòå. Áîëêàòà ñå áå ïðåìåñòèëà â äúãèòå íà õîäèëàòà. Ïðè âñÿêà ñòúïêà ñÿêàø â ãëåçåíèòå ìó ñå çàáèâàõà íàãîðåùåíè êëèíîâå. Ñïîìíè ñè çà åäèí ðàçêàç, êîéòî îáè÷àøå äà ìó ÷åòå ìàéêà ìó êàòî áåøå ìàëúê. Òàì ñå ðàçêàçâàøå çà åäíà ìîðñêà ñèðåíà, êîÿòî èñêàëà äà ñòàíå æåíà. Îáà÷å èìàëà îïàøêà è åäíà äîáðà ôåÿ, èëè íÿêîé äðóã é êàçàë, ÷å àêî íàèñòèíà ïîèñêà, àìà ñòðàøíî ìíîãî, ùå é ïîðàñòàò êðàêà. Âñÿêà ñòúïêà ïî òâúðäàòà çåìÿ ùå å êàòî äà õîäè ïî íàîñòðåíè íîæîâå, íî çàòîâà ïúê ùå ñè èìà êðàêà. È òÿ êàçàëà :"Äà, ñúãëàñíà ñúì" è òàêà çàïî÷íàëà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Â åäíà ÷åðóïêà îò ëåøíèê...
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
- ×óõ âè - ñîïíà ñå ðàçäðàçíåíî Ãàðàòè è óñêîðè êðà÷êà.
Ãîðàòà òóê áåøå ïî-ðÿäêà. Ñåâåðíèòå ðàéîíè íà ùàòà âå÷å áÿõà çàä òÿõ. Ìèíàõà ïðåç äâå ïðèòèõíàëè ãðàä÷åòà, ïúòÿò ãè ïðîðÿçâàøå îòêðàé äî êðàé, õîðàòà ãè ãëåäàõà ìúë÷àëèâî îò òðîòîàðèòå, ïîä ðàçñåÿíàòà îò ñëàáèÿ äúæä ñâåòëèíà íà óëè÷íèòå ëàìïè. Íèêîé íå âèêàøå. Ãàðàòè ðåøè, ÷å å îò ñòóäà. Òâúðäå ñòóäåíî è òâúðäå âëàæíî å, äà íå çàáðàâÿ ÷å, Èñóñå Õðèñòå, íàä ãëàâàòà ìó îòíîâî âèñè ïðåäóïðåæäåíèå è àêî òîâà íå å øèáàíà ðàáîòà, òî êàêâî å.
Êðàêàòà ìó îòíîâî çàïî÷íàõà äà çàáàâÿò ñâîÿ õîä è òîé ñ ìúêà ñè íàëîæè äà óñêîðè êðà÷êà. Íÿêúäå äàëå÷ ïðåä íåãî Áàðêîâè÷ êàçà íåùî è ïîñëå ñå ðàçñìÿ ñúñ ñâîÿ äðåçãàâ, íåïðèÿòåí ñìÿõ. Ïî÷òè âåäíàãà ñå ÷ó îòãîâîðà íà Ìàêâðàéñ: "Ìëúêâàé, óáèåöî". Áàðêîâè÷ êàçà íà Ìàêâðàéñ äà âúðâè ïî äÿâîëèòå è ïîñëå ïîòúíà â ïîäòèñíàòî ìúë÷àíèå. Ãàðàòè ñå óñìèõíà îòïàäíàëî â ìðàêà.
Áåøå èçîñòàíàë ïî÷òè íà îïàøêàòà íà êîëîíàòà è ñ íåîõîòà îñúçíà, ÷å îòíîâî âúðâè áëèçî äî Ñòåáèíñ. Èìàøå íåùî â Ñòåáèíñ, êîåòî ñèëíî ãî çàèíòðèãóâàøå. Íî Ãàðàòè ðåøè, ÷å íå ìó ïóêà ÷àê òîëêîâà çà òîâà íåùî. Âðåìå áåøå äà ïðåñòàíå äà ñå ÷óäè çà ðàçíè íåùà. Â òîâà íÿìàøå íèêàêúâ ñìèñúë. Øèáàíà ðàáîòà, êàòî âñè÷êî îñòàíàëî.
Â ìðàêà ïðåä òÿõ ãðååøå îãðîìíà, ëóìèíåñöåíòíà ñòðåëà. Ñèÿíèå êàòî îò çúë äóõ. Èçâåäíúæ íÿêàêúâ äóõîâ îðêåñòúð çàñâèðè ìàðø. Ñúäåéêè ïî çâóêà, îðêåñòúðúò áåøå äîñòà ãîëÿì. Ïîñëåäâàõà øóìíè îâàöèè. Âúçäóõúò ñå èçïúëíè ñ ëåòÿùè ïðåäìåòè è çà ìèã íà Ãàðàòè ìó ìèíà íàëóäíè÷àâàòà ìèñúë, ÷å å çàâàëÿë ñíÿã. Íî íå áåøå ñíÿã. Ëåòÿõà êîíôåòè. Òóê ñìåíÿõà øîñåòàòà. Ñòàðèÿò è íîâèÿò ïúò ñå ïðåñè÷àõà ïîä ïðàâ úãúë è îãðîìåí ïúòåí çíàê ñúîáùàâàøå, ÷å äî Îëäàóí îñòàâàò ñàìî øåñòíàäåñåò ìèëè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà êàê â íåãî ñå íàäèãà âúëíåíèå, äîðè ãîðäîñò. Ïîçíàâàøå äîáðå ïúòÿ ñëåä Îëäòàóí. Êàòî äëàíèòå íà ðúöåòå ñè.
- Èçãëåæäà ÷å òîâà å òâîÿò êðàé. Íå ñúì ñèãóðåí, íî ìàé å òàêà.
Ãàðàòè ïîäñêî÷è. Áåøå Ñòåáèíñ, ñÿêàø áå ïîâäèãíàë ïîêðèâàëîòî íà ìèñëèòå ìó è áå íàäíèêíàë âúòðå.
- Êàêâî?
- Òè íå ñè ëè îò òîçè êðàé?
- Íå ñúâñåì. Íèêîãà ïðåäè íå ñúì ñòúïâàë íà ñåâåð îò Ãðèéíáúø, òóê ñúì çà ïðúâ ïúò. Ðÿäêî èäâàìå íàñàì.
Äóõîâèÿ îðêåñòúð îñòàíà íàçàä, ôàíôàðèòå è êëàðèíåòèòå ïðîäúëæàâàõà äà õâúðëÿò ìåêè îòáëÿñúöè â ìîêðàòà íîù.
- Íî âñå ïàê ùå ìèíåì ïðåç òâîÿ ðîäåí ãðàä, íàëè?
- Íå. Íî ùå ìèíåì íàáëèçî.
Ñòåáèíñ èçñóìòÿ. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì êðàêàòà ìó è ñ èçíåíàäà óñòàíîâè, ÷å Ñòåáèíñ å ñâàëèë ñâîèòå òåíèñ ìàðàòîíêè è ñåãà íîñè ÷èôò ìîêàñèíè îò ìåêà êîæà. Áåøå çàòúêíàë ìàðàòîíêèòå â ïîÿñà ñè.
- Íîñÿ ãè çà âñåêè ñëó÷àé - ðå÷å Ñòåáèíñ. - Íî ìèñëÿ, ÷å ìîêàñèíèòå ùå ìè ñâúðøàò ðàáîòà äî êðàÿ.
- Àõà.
Ìèíàõà ïîêðàé åäíà ðàäèîòðàíñëàöèîííà êóëà, êîÿòî ñòúð÷åøå ñàìîòíî íàñðåä ïîëåòî. Íà âúðõà ïóëñèðàøå êàòî ñúðöå ìúíè÷êà ÷åðâåíà ñâåòëèíêà.
- Î÷àêâàø ñêîðî äà âèäèø ëþáèìàòà, à?
- Äà, òàêà å - îòâúðíà Ãàðàòè.
- È ïîñëå êàêâî?
- Êàêâî ëè? - Ãàðàòè ñâè ðàìåíå. - Ïðåäïîëàãàì, ùå ïðîäúëæà íàòàòúê. Îñâåí àêî âñè÷êè îñòàíàëè íå ñòå òàêà ëþáåçíè äà ñè ïîëó÷èòå êàðòîíèòå, äî òîçè ìîìåíò.
- Î, íå ìèñëÿ - îòâúðíà ñúñ çàìå÷òàíà óñìèâêà Ñòåáèíñ. - Îòêúäå ñè òîëêîâà ñèãóðåí, ÷å íÿìà äà îòïàäíåø? Ñëåä êàòî ãè âèäèø?
- ×îâå÷å, âå÷å â íèùî íå ñúì ñèãóðåí - ðå÷å Ãàðàòè. - Íå çíàåõ ìíîãî êàòî ïî÷íàõìå, íî ñåãà çíàì îùå ïî-ìàëêî.
- Ìèñëèø ëè, ÷å âñå îùå èìàø øàíñ?
- È òîâà íå çíàì. Íå çíàì äîðè çàùî ñè ãóáÿ âðåìåòî äà ïðèêàçâàì ñ òåá. Âñå åäíî äà ãîâîðèø ñ îáëàê äèì.
Äàëå÷ íàïðåä ïîëèöåéñêè ñèðåíè çàâèõà â íîùòà.
Íÿêîé å óñïÿë äà ïðåìèíå ïðåç ïîëèöåéñêèÿ êîðäîí, êîéòî íàòàòúê ñòàâà ïî-ðåõàâ - îáÿñíè Ñòåáèíñ. - Òóêàøíèòå çÿïà÷è çàïî÷âàò äà ñòàâàò íåñïîêîéíè, Ãàðàòè. Ïîìèñëè ñè ñàìî êîëêî õîðà òàì íàïðåä ÷àêàò äà òå çúðíàò.
- È òåáå ñúùî.
- È ìåíå ñúùî - ñúãëàñè ñå Ñòåáèíñ è ïîòúíà â ïðîäúëæèòåëíî ìúë÷àíèå. ßêàòà íà ðèçàòà ìó áå óâèñíàëà è ñå ïîëþøâàøå. - Óäèâèòåëåí å íà÷èíà ïî êîéòî óìà óïðàâëÿâà òÿëîòî - íàé-ñåòíå ïðîãîâîðè òîé. - Óäèâèòåëíî å êàê âçèìà âñè÷êî â ñâîè ðúöå, êàê ïîåìà êîìàíäâàíåòî. Äà âçåìåì çà ïðèìåð åäíà äîìàêèíÿ - íà äåí òÿ èçìèíàâà ñðåäíî øåñòíàäåñåò ìèëè, êàòî ïî÷íå îò õëàäèëíèòå âèòðèíè â ñóïåðìàðêåòà è ñâúðøè ñ ùàíäîâåòå çà äðåõè, äðúíêóëêè è ïðî÷èå. Ñ óäîâîëñòâèå ñè âäèãà êðàêàòà íà ìàñàòà â êðàÿ íà ðàáîòíèÿ äåí, íî â íèêàêúâ ñëó÷àé íå å èçòîùåíà. Ïðåäïðèåìà÷èòå, äåòî çâúíÿò ïî âðàòèòå íà õîðàòà ñúñ ñèãóðíîñò äîñòèãàò äî äâàäåñåò ìèëè íà äåí. Ó÷åíèöèòå îò ãèìíàçèÿòà ïî âðåìå íà òðåíèðîâêè çà ôóòáîëíîòî ïúðâåíñòâî ìîãàò äà èçìèíàò äâàäåñåò-äâåäåñåò è ïåò ìèëè... è òî ñàìî çà åäèí äåí - îò çàêóñêà äî âå÷åðÿ. Âñè÷êè òå ñå óìîðÿâàò, íî íèêîé íå å èçòîùåí.
- Àõà.
- Íî ïðåäñòàâè ñè, ÷å êàæåì íà ñúùàòà òàçè äîìàêèíÿ - "äíåñ òðÿáâà äà èçìèíåø øåñòíàäåñåò ìèëè è òîãàâà ùå ïîëó÷èø îáÿä".
Ãàðàòè êèìíà ðàçáèðàùî.
- È âìåñòî äà å óìîðåíà, òÿ ùå å èçòîùåíà.
Ñòåáèíñ íå îòãîâîðè. Ãàðàòè áå çàâëàäÿí îò ïåðâåðçíîòî ÷óâñòâî, ÷å Ñòåáèíñ å îñòàíàë ðàçî÷àðîâàí îò îòãîâîðà ìó.
- Å... íÿìà ëè äà å?
- Àç ìèñëÿ, ÷å òÿ ùå ñå âòóðíå äà ãè íàâúðòè ÷àñ ïî-ñêîðî, ñàìî äà íå èñïóñíå ñëåäîáåäíàòà ðàçâëåêàòåëíà ïðîãðàìà ïî òåëåâèçèÿòà. Óìîðåí ëè ñè, Ãàðàòè?
- Äà - êèìíà Ãàðàòè. - Óìîðåí ñúì.
- Èçòîùåí?
- Å, íàòàì îòèâàì.
- Íå, âñå îùå íå ñè òðúãíàë íàòàì, Ãàðàòè - òîé ïîñî÷è ñ ïðúñò êúì Îëñîí. - Òîâà çíà÷è äà ñè èçòîùåí. Òîé âå÷å å ñúâñåì áëèçî äî êðàÿ.
Ãàðàòè õâúðëè çàèíòðèãóâàí ïîãëåä êúì Îëñîí, ñÿêàø î÷àêâàøå äà òóïíå íà çåìÿòà ñëåä äóìèòå íà Ñòåáèíñ.
- Êàêâî èñêàø äà êàæåø?
- Ïîïèòàé òâîÿ øàíòàâ ïðèÿòåë Àðò Áåéêúð. Ìàãàðåòî íå îáè÷à äà òåãëè êàðóöàòà. Íî òî îáè÷à ìîðêîâè. Îêà÷âàìå åäèí ìîðêîâ ïðåä íîñà ìó. Ìàãàðåòî áåç ìîðêîâ ñå èçòîùàâà áúðçî. Ìàãàðåòî ñ ìîðêîâ îñòàâà äúëãî âðåìå èçìîðåíî. Ñõâàùàø ëè?
- Íå.
Ñòåáèíñ ñå óñìèõíà îòíîâî.
- Èìà âðåìå. Íàáëþäàâàé Îëñîí. Òîé âå÷å çàãóáè àïåòèòà ñè êúì ìîðêîâà. Îùå íå ãî å îñúçíàë, íî å òàêà. Íàáëþäàâàé Îëñîí, Ãàðàòè. Ìîæåø äà íàó÷èø ìíîãî îò íåãî.
Ãàðàòè âòðåí÷è ïîãëåä â Ñòåáèíñ, áåç äà å ñèãóðåí äîêîëêî ñåðèîçíî äà âúçïðèåìà äóìèòå ìó. Ñòåáèíñ ñå ðàçñìÿ ãðúìêî. Ñìåõúò ìó áå ïëúòåí è çâó÷åí - èçíåíàäâàù çâóê, êîéòî íàêàðà äðóãèòå Ó÷àñòíèöè äà ñå îãëåäàò ó÷óäåíè. - Õàéäå. Èäè è ñè ïîãîâîðè ñ íåãî, Ãàðàòè. È àêî òîé íå òè îòãîâîðè, ïðèáëèæè ñå äî íåãî è ãî ðàçãëåäàé âíèìàòåëíî. Íèêîãà íå å êúñíî ÷îâåê äà íàó÷è íåùî.
Ãàðàòè ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî.
- È òè êàçâàø, ÷å òîâà å åäèí âàæåí óðîê, òàêà ëè?
Ñòåáèíñ ïðåñòàíà äà ñå ñìåå. Òîé ñãðàá÷è Ãàðàòè çà êèòêàòà è ñòèñíà çäðàâî.
- Ìîæå áè íàé-âàæíèÿò óðîê, êîéòî íÿêîãà ñè ïîëó÷àâàë. Òàéíàòà çà æèâîòà è ñìúðòòà. Íàó÷èø ëè òîâà, âå÷å ìîæåø äà óìðåø ñïîêîéíî, Ãàðàòè. Èëè äà ïðåêàðàø îñòàòúêà îò æèâîòà ñè â áåçãðèæíî ïèÿíñòâî.
Ñòåáèíñ íàé-ñåòíå ãî ïóñíà. Ãàðàòè çàïî÷íà äà ìàñàæèðà áàâíî êèòêàòà ñè. Ñòåáèíñ èçãëåæäà íàïúëíî áå çàáðàâèë çà íåãî. Ãàðàòè ñå îòäàëå÷è ñ íåðâíà ñòúïêà è ïîå êúì Îëñîí.
Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å íÿêàêâà íåâèäèìà íèøêà ãî òåãëè êúì Îëñîí. Ïðèáëèæè ñå îòëÿâî è ñå îïèòà äà íàäíèêíå â ëèöåòî ìó.
Âåäíúæ êàòî ìàëúê Ãàðàòè íå ìîæà äà çàñïè öÿëà íîù îò åäèí ñòðàøåí ôèëì. Â ãëàâíàòà ðîëà èãðàåøå - êîé? Òðÿáâà äà å áèë Ðîáúðò Ìèò÷úì. Èãðàåøå ðîëÿòà íà ñâåùåíèê îò íÿêàêâà þæíÿøêà ñåêòà, êîéòî ñúùåâðåìåííî áå è ïñèõîïàò-óáèåö. Íåùî â ñèëóåòà íà Îëñîí íàïîìíÿøå çà íåãî. Ôèãóðàòà ìó ñå áå èçòúíèëà è ñúùåâðåìåííî èçäúëæèëà. Îò ìàñèâíàòà äåõèäðàòàöèÿ êîæàòà ìó ñå áå íàïóêàëà. Î÷èòå ìó áÿõà õëúòíàëè íàâúòðå â îðáèòèòå. Êîñàòà ìó ñå ðàçâÿâàøå, êàòî ïîäóõâàíà îò âÿòúðà öàðåâèöà.
"Òîé íå å íèùî ïîâå÷å îò åäèí ðîáîò, îò åäèí àâòîìàò. Âúçìîæíî ëè å âñå îùå íÿêúäå âúòðå äà ñå å ñêðèë èñòèíñêèÿ Îëñîí? Íå. Íÿìà ãî. Ñèãóðåí ñúì, ÷å îíÿ Îëñîí, êîéòî ñåäåøå ñ íàñ íà òðåâàòà, øåãóâàøå ñå è íè ðàçêàçâàøå çà ìîì÷åòà, äåòî ñå âöåïåíèëî íà ñòàðòà è îùå òàì ïîëó÷èëî êàðòîí, òîçè Îëñîí âå÷å ãî íÿìà. Òîâà òóê å ñàìî åäíà áåçæèçíåíà ìàòåðèÿ."
- Îëñîí? - ïðîøåïíà òîé.
Îëñîí ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè. Ïðèëè÷àøå íà ïðèçðà÷íà êúùà íà äâà êðàêà. Îëñîí ñå áåøå çàìúðñèë. Îò íåãî ìèðèøåøå ëîøî.
- Îëñîí, ìîæåø ëè äà ãîâîðèø?
Îëñîí ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè. Ëèöåòî ìó áå ïîòúíàëî â ìðàê, íî òîé ñå äâèæåøå, äà, òîé ñå äâèæåøå. Èìàøå íåùî âúòðå, íåùî ïðîäúëæàâàøå äà òèêòàêà, îòíîâî è îòíîâî, íî...
Íåùî, äà, òàì èìàøå íåùî, íî êàêâî?
Çàïî÷íàõà äà èçêà÷âàò ïîðåäíèÿ õúëì. Ãàðàòè äèøàøå âñå ïî-ó÷åñòåíî è èçìú÷åíî, êàòî çàïúõòÿíî êó÷å. Îò ìîêðèòå ìó äðåõè ñå íàäèãàõà òúíêè ñòðóéêè ïàðà. Äîëó ïîä òÿõ ñå âèæäàøå ðåêà, êîÿòî ñå èçâèâàøå â ìðàêà êàòî ñðåáðèñòà çìèÿ. Òîé ñè ïîìèñëè, ÷å ìîæå áè òîâà å Ñòèëóîòúð. Ñòèëóîòúð ìèíàâàøå íàáëèçî êðàé Îëäòàóí. Êðàé ïúòÿ ñå ðàçíåñîõà íÿêîëêî ëèøåíè îò åíòóñèàçúì ïîäâèêâàíèÿ. Îòòàòúê, íà îòâúäíàòà ñòðàíà íà ðå÷íàòà äîëèíà (à ìîæå áè òîâà áå ðåêà Ïåíúáñêîò?) ñå ãóøåõà ìúíè÷êè ñâåòëèíêè. Îëäòàóí. Îùå ïî-íàòàòúê äðóãè ñâåòëèíêè âåðîÿòíî îáîçíà÷àâàõà Ìèëôîðä è Áðåäëè. Îëäòàóí. Çíà÷è âñå ïàê ñòèãíàõà äî Îëäòàóí.
- Îëñîí - ðå÷å òîé. - Òîâà å Îëäòàóí. Òåçè ñâåòëèíè ñà íà Îëäòàóí. Âå÷å ñìå áëèçî, ïðîÿòåëþ.
Îëñîí íå îòãîâîðè. È èçâåäíúæ Ãàðàòè ñå ñåòè, êàêâî áå îíîâà ïîäñúçíàòåëíî íåùî, êîåòî ïðåç öÿëîòî âðåìå ìó ñå èçïëúçâàøå. Íå áåøå êîé çíàå êîëêî âàæíî. Ñàìî äåòî Îëñîí ìó ïðèëè÷àøå íà Ëåòÿùèÿ õîëàíäåö, êîéòî ïðîäúëæàâà äà ñå íîñè ïî âúëíèòå äúëãî ñëåä êàòî îñòàíàëèÿ åêèïàæ å èç÷åçíàë.
Ñïóñíàõà ñå ñ áúðçà êðà÷êà íàäîëó ïî äúëãèÿ ñêëîí, ïîñëåäâà íèç îò îñòðè çàâîè è ñëåä òîâà ïðåñÿêîõà íÿêàêúâ ìîñò, ïîä êîéòî àêî ñå ñúäè ïî òàáåëàòà ìèíàâàøå ðåêà "Ìèéäîó". Íà îòâúäíàòà ñòðàíà íà ìîñòà çúðíàõà ïîðåäíèÿ íàäïèñ:
ÑÒÐÚÌÅÍ ÑÊËÎÍ ÊÀÌÈÎÍÈÒÅ ÄÀ ÏÐÅÌÈÍÀÒ ÍÀ ÏÎ-ÍÈÑÊÀ ÏÐÅÄÀÂÊÀ!
Íàîêîëî ñå ðàçíåñîõà èçìú÷åíè ñòåíàíèÿ.
Õúëìúò íàèñòèíà áåøå ñòðúìåí. Èçäèãàøå ñå âèñîêî íàä òÿõ êàòî ïèñòà çà áîáñëåé. Âúðõúò íå áåøå äàëå÷ - äîðè â ìðàêà ñå âèæäàøå ÿñíî. Íî ñêëîíîâåòå íà õúëìà áÿõà óæàñíî ñòðúìíè.
Ïîåõà íàãîðå.
Ãàðàòè íàâåäå òÿëî íàïðåä è ïî÷óâñòâà, ÷å âñå ïî-òðóäíî êîíòðîëèðà ðèòúìà íà äèøàíåòî ñè. "Ãîðå íà âúðõà ùå äèøàì êàòî ïîáåñíÿëî êó÷å - ïîìèñëè ñè òîé - ... àêî ñòèãíà äî âúðõà." ×óâñòâàøå, ÷å â êðàêàòà ìó ñå íàäèãà øóìåí ïðîòåñò. Çàïî÷âàøå íÿêúäå îò áåäðàòà ìó è ñå ñïóñêàøå íàäîëó. Êðàêàòà ìó íàïðàâî êðåùÿõà, ÷å ïîâå÷å íÿìà äà âúðøàò òàçè ëàéíàðñêà ðàáîòà.
"Ùå ÿ âúðøèòå - ðå÷å èì Ãàðàòè. - Èëè ùå ÿ âúðøèòå, èëè ùå óìðåòå".
"Íå íè ïóêà - îòâúðíàõà êðàêàòà. - Íå íè ïóêà àêî óìðåì, óìðåì, óìðåì".
Ìóñêóëèòå ìó ïîñòåïåííî ñå ðàçìåêâàõà è îòïóñêàõà, êàòî èçõâúðëåíà íà ïÿñúêà ìåäóçà. Òðåïåðåõà îò áåçïîìîùíîñò. Ãúð÷åõà ñå, êàòî èçãóáèëè êîíòðîë êóêëè íà êîíöè.
Îòëÿâî è îòäÿñíî çàâàëÿõà ïðåäóïðåæäåíèÿ è Ãàðàòè îñúçíà, ÷å íå ñëåä äúëãî è òîé ùå ïîëó÷è. Íå îòêúñâàøå âòðåí÷åí ïîãëåä îò Îëñîí, ìú÷åéêè ñå äà íàãîäè ðèòúìà ñè êúì íåãîâèÿ. Äâàìàòà çàåäíî ùå ñå èçêà÷àò íà âúðõà è òîãàâà ùå íàêàðà Îëñîí äà ìó èçäàäå òàéíàòà ñè. Ïîñëå âñè÷êî ùå å êàòî íà øåãà è íÿìà äà ñå íàëàãà äà ñå ïðèòåñíÿâà çà Ñòåáèíñ, Ìàêâðàéñ, çà Äæåí è áàùà é, íå, äîðè íÿìà äà ñå òðåâîæè çà Ôðèêè Ä'Àëåñèî, äåòî ñè ðàçìàçà ÷åðåïà êàòî øîêîëàäîâà ïàñòà íà øîñå íîìåð 1.
Êîëêî ëè îñòàâàõà? Ñòî êðà÷êè? Ïåòäåñåò?
Äèøàøå âñå ïî-çàäúõàíî.
Ðàçíåñîõà ñå ïúðâèòå èçñòðåëè. Ïîñëåäâà äúëúã, áîëåçíåí ïèñúê, êîéòî áå çàãëóøåí îò íîâè èçñòðåëè. Â ïîäíîæèåòî íà âúðõà ïàäíà îùå åäíà æåðòâà. Ãàðàòè íå ìîæåøå äà âèäè íèùî â òúìíîòî. Óñåùàøå êàê ïóëñúò áëúñêà ëóäî â ñëåïîî÷èÿòà ìó. Ïåò ïàðè íå äàâàøå âå÷å êîé å ïîðåäíàòà æåðòâà. Òîâà íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî èìàøå çíà÷åíèå áåøå áîëêàòà, ðàçäèðàùàòà áîëêà â êðàêàòà è ãúðäèòå.
Ñêëîíúò ñòàíà ïî-ïîëåãàò, ïîñëå ðàâåí è íàêðàÿ çàïî÷íà äà ñå ñïóñêà ïîä êðàêàòà ìó. Ïúòÿò íàäîëó ñúñåì íå áå òàêà ñòðúìåí. Íàêëîíúò áå ïîäõîäÿù çà âúñòàíîâÿâàíå íà äèøàíåòî. Íî íå ãî íàïóñêàøå íåïðèÿòíàòà ìåêîâàòîñò â ìóñêóëèòå. "Êðàêàòà ìè âñåêè ìèã ùå êîëàáèðàò - ïîìèñëè ñè ðàâíîäóøíî Ãàðàòè. - Íèêîãà íå ùå óñïåÿò äà ìå îòâåäàò äî Ôðèïîðò. Ìèñëÿ, ÷å äîðè íÿìà äà ñòèãíà äî Îëäòàóí. Ìàé âå÷å å âðåìå äà óìðà".
Â òîçè ìèã íÿêàêúâ çâóê çàïî÷íà äà ïóëñèðà â íîùòà, äèâàøêè è íåîáóçäàí. Òîâà áåøå ãëàñ, ìíîãî ãëàñîâå, êîèòî ïîâòàðÿõà îòíîâî è îòíîâî:
Ãàðàòè! Ãàðàòè! Ãàðàòè! Ãàðàòè! Ãàðàòè!
Ãëàñúò ïðèíàäëåæåøå íà Ãîñïîä Áîã, èëè íà áàùà ìó, äîøúë äà ãî ïîãóáè, ïðåäè äà íàó÷è òàéíàòà, òàéíàòà, òàéíàòà íà...
Êàòî ãðúìîòåâèöà: ÃÀÐÀÒÈ! ÃÀÐÀÒÈ! ÃÀÐÀÒÈ!
Íå áåøå áàùà ìó, íèòî Ãîñïîä Áîã. Òîâà, êîåòî âèêàøå èìåòî ìó â ïúëåí ñèíõðîí áå öåëèÿò ëè÷åí ñúñòàâ íà îëäòàóíñêàòà ãèìíàçèÿ. Â ìèãà, â êîéòî çúðíàõà áëåäîòî ìó, èçòîùåíî ëèöå, ó÷åíèöèòå ñïðÿõà äà ñêàíäèðàò è èçáóõíàõà âúâ âúçòîðæåíè âúçãëàñè. Âååõà ñå çíàìåíà è íàäïèñè. Ìîì÷åòàòà ñâèðåõà îãëóøèòåëíî è öåëóâàõà âúçõèòåíè ñâîèòå ìîìè÷åòà. Ãàðàòè âäèãíà ðúöå, ìàõàøå, êèìàøå óñìèõíàò è íåçàáåëÿçàíî ñå ïðîêðàäâàøå âñå ïî-áëèçî äî Îëñîí.
- Îëñîí - ïðîøåïíà òîé. - Îëñîí.
Â î÷èòå íà Îëñîí ñÿêàø ïðîáëåñíà íåùî. Íÿêàêúâ äàëå÷åí è ñëàá ïðèçíàê íà æèâîò, êàòî ïîñëåäíà èñêðà â îòäàâíà èçòîùåí àêóìóëàòîð.
- Êàæè ìè êàê, Îëñîí - ïðîøåïíà òîé. - Êàæè ìè, êàêâî äà íàïðàâÿ.
Ìîìè÷åòàòà è ìîì÷åòàòà îò ãèìíàçèÿòà (Áîæè÷êî, íèìà íÿêîãà è àç ñúì õîäèë íà ó÷èëèùå, íå áåøå ëè òîâà ñúí?) áÿõà îñòàíàëè çàä òÿõ, íî ïðîäúëæàâàõà äà êðåùÿò åêçàëòèðàíî.
Î÷èòå íà Îëñîí ñå çàâúðòÿõà áàâíî â îðáèòèòå, ñÿêàø áÿõà ðúæäÿñàëè è ñå íóæäàåõà îò ñìàçâàíå. Îñòàòà ìó ñå ðàçòâîðè ñ ïóêîò.
- Òîâà å -ïðîøåïíà åíòóñèàçèðàíî Ãàðàòè. - Ãîâîðè. Ãîâîðè ñ ìåí, Îëñîí. Êàæè ìè. Êàæè ìè.
- Àõ - ïðîèçíåñå Îëñîí. - Àõ. Àõ.
Ãàðàòè ñå ïðèáëèæè ïî-áëèçêî. Òîé ïîñòàâè ðúêà íà ðàìåíåòå ìó è ñå ïîòîïè â àðîìàòà íà ïîò, óðèíà è ôåöåñ.
- Ìîëÿ òå - íÿñòîÿ òîé. - Ïîìú÷è ñå.
- Ãðà. Áî. Áîã. Ãðàäèíàòà íà Áîãà...
- Ãðàäèíàòà íà Áîãà - ïîâòîðè îáúðêàí Ãàðàòè. - Êàêâî èñêàø äà êàæåø çà Áîæåñòâåíàòà ãðàäèíà, Îëñîí?
- Ïúëíà å. Ñ áóðåíè - äîâúðøè ñ ïå÷àëåí ãðàñ Îëñîí. Ãëàâàòà ìó êëþìíà íà ãúðäèòå. - Àç.
Ãàðàòè ìúë÷åøå. Íå ìîæåøå äà ãîâîðè. Èçêà÷âàõà ïîðåäíèÿ õúëì è äèøàíåòî ìó îòíîâî ñå çàòðóäíè. Îëñîí ñÿêàø âúîáùå íå äèøàøå.
- Àç. Íå. Èñêàì. Äà. Óìðà - çàâúðøè Îëñîí.
Ãàðàòè íå îòäåëÿøå ïîãëåä îò èçòåðçàíîòî ëèöå íà Îëñîí. Ñ íåèìîâåðíà ìúêà Îëñîí çàâúðòÿ î÷è êúì íåãî.
- À? - òîé áàâíî âäèãíà ãëàâà. - Ãà. Ãà. Ãàðàòè?
- Äà, àç ñúì.
- Êîëêî å ÷àñà?
Ãàðàòè áå íàâèë è ñâåðèë ÷àñîâíèêà ñè ïî-ðàíî. Åäèí Ãîñïîä çíàå çàùî.
- Äåâåò áåç ÷åòâúðò.
- Òî. Òîë. Òîëêîâà ðàìî? - íà îïóñòîøåíîòî ëèöå íà Îëñîí ñå èçïèñà áëåäà èçíåíàäà.
- Îëñîí... - òîé ãî ðàçòúðñè çà ðàìîòî è öÿëîòî òÿëî íà Îëñîí ñå ðàçëþëÿ êàòî ïðàíå íà âÿòúð. - Çà êàêâî å âñè÷êî òîâà? - Ãàðàòè ñå çàäàâè îò íåíàäåéíî çàâëàäÿëîòî ãî áåçóìèå. - Çà êàêâî å âñè÷êî òîâà, Àëôè?
Îëñîí õâúðëè íà Ãàðàòè çàìèñëåí ïîãëåä.
- Ãàðàòè - ïðîøåïíà òîé. Äúõúò ìó áå êàòî ïîëúõ îò êëîàêà.
- Êàêâî?
- Êîëêî å ÷àñà?
- Ïî äÿâîëèòå! - èçêðåùÿ ìó Ãàðàòè. Òîé áúðçî ñå îãëåäà, íî Ñòåáèíñ íå âäèãàøå ïîãëåä îò çåìÿòà. Äîðè è äà ñå ïðèñìèâàøå íà Ãàðàòè, áåøå ïðåêàëåíî òúìíî çà äà âèäè.
- Ãàðàòè?
- Êàêâî? - îòâúðíà ñ òèõ ãëàñ Ãàðàòè.
- Ãî. Ãîñïîä äà íè å íà ïîìîù.
Îëñîí âäèãíà âèñîêî ãëàâà. Òîé ïîå âñòðàíè îò ïúòÿ. Âå÷å âúðâåøå ïî äîïúëíèòåëíîòî ïëàòíî.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 70!
Îëñîí äîðè íå çàáàâè. Â ïîõîäêàòà ìó èìàøå íÿêàêâî îò÷àÿíî äîñòîéíñòâî. Òúëïàòà ïðèòèõíà. Ãëåäàõà ãî ñ øèðîêî îòâîðåíè î÷è.
Îëñîí ïðîäúëæè âñå òàêà óâåðåíî. Òîé ñòèãíà íà îòâúäíèÿ êðàé íà ïëàòíîòî è âïè ðúöå â êàðîñåðèÿòà íà êàìèîíåòêàòà. Ñëåä òîâà çàïî÷íà äà ñå íàáèðà ìú÷èòåëíî íàãîðå.
- Îëñîí! - èçâèêà Åéáðúõàì, èçóìåí. - Õåé, òîâà å Õåíê Îëñîí!
Âîéíèöèòå âäèãíàõà ïóøêè â ïåðôåêòíà êâàðòåòíà õàðìîíèÿ. Îëñîí ñãðàá÷è äóëîòî íà íàé-áëèçêàòà êàðàáèíà è ãî äðúïíà ñÿêàø å êëå÷êà íà ñëàäîëåä. Ïóøêàòà èçòðàêà íà ïúòÿ. Ìîì÷åòàòà îòñêà÷èõà óæàñåíè, êàòî ÷å ëè áÿõà âèäÿëè ãúðìÿùà çìèÿ.
Â ñëåäíèÿ ìèã åäíà îò îñòàíàëèòå òðè êàðàáèíè èçãúðìÿ. Ãàðàòè ñúâñåì ÿñíî âèäÿ ïëàìúêà, êîéòî èçëåçå îò äóëîòî. Ðèçàòà íà ãúðáà íà Îëñîí ïîäñêî÷è çà ìèã - êóðøóìúò áå ïðîáèë ãúðäèòå è áå èçëÿçúë íà äðóãàòà ñòðàíà.
Îëñîí íå ñïðÿ. Òîé ñå ïîêàòåðè íà ïëàòôîðìàòà è ñãðàá÷è ïóøêàòà, îò êîÿòî òîêó-ùî ãî áÿõà ïðîñòðåëÿëè. Íàñî÷è ÿ â íåáåòî ìèã ïðåäè äà ãðúìíå ïîâòîðíî.
- Äðúæ ãè, Îëñîí! - èçêðåùÿ ñ ïîäèâÿë ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Äðúæ ãè, Îëñîí! Óáèé ãè! Óáèé ãè!
Åäíîâðåìåííî ãðúìíàõà äâå êàðàáèíè è îò ñòðàøíèÿ óäàð íà åäðîêàëèáðåíèòå êóðøóìè Îëñîí îòõâúð÷à íàçàä. Òîé ñå ïðîñíà ïî ãðúá ñ ðàçïåðåíè ðúöå, êàòî ðàçïúíàò íà êðúñò. Îãðîìíî ÷åðíî ïåòíî çååøå íà êîðåìà ìó. Îùå òðè êóðøóìà ñå çàáèõà â íåãî. Âîéíèêúò, êîéòî Îëñîí áå ðàçîðúæèë (íàïðàçíî), èçâàäè íîâà êàðàáèíà íÿêúäå îòâúòðå.
Îëñîí ñå íàäèãíà. Òîé ïðèòèñíà êîðåìà ñè ñ ðúöå è âïåðè ñïîêîåí ïîãëåä â çàñòèíàëèòå ñðåùó íåãî âîéíèöè. Âîéíèöèòå ñúùî íå îòêúñâàõà î÷è îò íåãî.
- Êîïåëåòà òàêèâà! - èçõëèïà Ìàêâðàéñ. - Ìðúñíè êîïåëåòà!
Îëñîí íàïðàâè îïèò äà ñòàíå. Îùå åäèí çàëï îò êóðøóìè ãî ïðèêîâà íà ïúòÿ.
Çàä ãúðáà íà Ãàðàòè ñå ðàçíåñå ñòðàíåí çâóê. Íå ñå íàëàãàøå äà ïîãëåæäà, çà äà ðàçáåðå ÷å òîâà å Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ ñå ñìååøå òèõî.
Îëñîí îòíîâî ñå íàäèãíà. Êàðàáèíèòå áÿõà íàñî÷åíè êúì íåãî, íî âîéíèöèòå íå ñòðåëÿõà. Ñèëóåòèòå èì âúðõó ïëàòôîðìàòà áÿõà ïî÷òè êàòî îãðîìíè ïèòàíêè.
Áàâíî, ìú÷èòåëíî Îëñîí ñå èçïðàâè íà êðàêà, ïðèòèñíàë êîðåìà ñè ñ ðúöå. Ñïðÿ ñå çà ìèã, ñÿêàø äóøåøå ñ íîñ çà äà îïðåäåëè ïîñîêàòà è ïîñëå ñå çàëþëÿ íàêúäåòî âúðâÿõà îñòàíàëèòå.
- Ìàõíåòå ãî! - äðåçãàâî èçêðåùÿ íå÷èé óæàñåí ãëàñ. - Çà Áîãà, ìàõíåòå ãî îòòóê!
Ïîäîáíî íà ëèãàâè çåëåíèêàâè âëå÷óãè ñå òî÷åõà ÷åðâàòà íà Îëñîí ìåæäó çäðàâî ñòèñíàòèòå ìó ïðúñòè. Òå ñå ïîëþøâàõà íàäîëó ìåæäó êðàêàòà ìó êàòî êðåìâèðøè è çâó÷íî ïîøëÿïâàõà íà âñÿêà êðà÷êà. Òîé ñå ñïðÿ, íàâåäå ñå, ñÿêàø äà ãè ïðèáåðå (äà ãè ïðèáåðå, Áîæè÷êî -  ìèñëåøå ñè Ãàðàòè îáõâàíàò îò óæàñ è ïî÷óäà) è ïîñëå ïîâúðíà âîäîïàä îò æëú÷êà è êðúâ. Ñëåä òîâà çàêðà÷è îòíîâî, ïðåâèò îäâå. Ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå ïðèçðà÷íî ñïîêîéíî.
- Î, ìèëè Áîæå! - âúçêëèêíà Åéáðúõúì è ñå èçâúðíà êúì Ãàðàòè, ïðèòèñíàë óñòàòà ñè ñ ðúêà. Ëèöåòî ìó áåøå ìúðòâåøêè áëåäî, î÷èòå ìó èçöúêëåíè è ïúëíè ñ óæàñ è ñòðàõ. - Î, Áîæè÷êî, Ðåé, êîëêî å óæàñíî âñè÷êî! - Åéáðúõúì ïîâúðíà. Îò óñòàòà ìó ìó ñÿêàø áëèêíà ïîìèÿ.
"Äîáðèÿò ñòàð Åéá ñå ðàçäåëè ñ õðàíèòåëíèòå ñè çàïàñè - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Íå ñïàçâàø ïðåïîðúêà 13, Åéá".
- Ïðîñòðåëÿõà ãî â êîðåìà - îáàäè ñå îòçàä Ñòåáèíñ. - Íàðî÷íî ãî íàïðàâèõà. Èñêàò äà îáåçêóðàæàò âñÿêàêâè ïî-íàòàòúøíè îïèòè çà ôðîíòàëíà êàâàëåðèéñêà àòàêà.
- Ðàçêàðàé ñå îòòóê - èçñúñêà Ãàðàòè. - Èíà÷å ùå òè èçáèÿ çúáèòå!
Ñòåëèíñ ïîáúðçà äà ñå îòäðúïíå íàçàä.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 88!
Ñìåõúò íà Ñòåáèíñ ãî çàëÿ êàòî ëåäåí äóø.
Îëñîí ïàäíà íà êîëåíå. Ãëàâàòà ìó ñå çàëþëÿ ìåæäó îïðÿíèòå â àñôàëòà ðúöå.
Ðàçíåñå ñå èçñòðåë è êóðøóìúò ðåêîøèðà â íàñòèëêàòà, ñàìî íà íÿêîëêî ñàíòèìåòðà îò ëÿâàòà ðúêà íà Îëñîí. Òîé íàïðàâè íå÷îâåøêè îïèò äà ñå èçïðàâè íà êðàêà. "Èãðàÿò ñè ñ íåãî - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Ñèãóðíî èì å óæàñíî ñêó÷íî è ñåãà èçïîëçâàò ñëó÷àÿ äà ñå ïîçàáàâëÿâàò. Çàáàâíî ëè âè å ñ Îëñîí? Ñìååòå ëè ñå ìîì÷åòà?"
Ãàðàòè âíåçàïíî ñå ðàçïëàêà. Òîé èçòè÷à ïðè Îëñîí, ïàäíà íà êîëåíå äî íåãî è ïðèòåãëè ïëàìíàëîòî ìó â òðåñêà ëèöå êúì ãúðäèòå ñè. Ïîñëå çàðèäà â íåãîâàòà ñïëúñòåíà è âìèðèñàíà êîñà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 61!
Ìàêâðàéñ ãî äúðïàøå. Îòíîâî Ìàêâðàéñ.
- Ñòàâàé, Ðåé, ñòàâàé, íå ìîæåø äà ìó ïîìîãíåø, çà Áîãà, ñòàâàé!
- Íå å ÷åñòíî! - ðåâåøå Ãàðàòè. Êðúâòà íà Îëñîí ñå áå ðàçìàçàëà ïî áóçèòå ìó. - Íå å ÷åñòíî!
- Çíàì. Òðúãâàé. Òðúãâàé.
Ãàðàòè ñå íàäèãíà. Äâàìàòà ñ Ìàêâðàéñ çàêðà÷èõà áúðçî çàäíåøêîì, áåç äà èçïóñêàò îò î÷è êîëåíè÷èëèÿ Îëñîí. Îëñîí áàâíî ñå èçïðàâè íà êðàêà. Ñòåøå ðàçêðà÷åí òî÷íî íàä îñåâàòà ëèíèÿ. Òîé âäèãíà ðúöå êúì íåáåòî. Ñðåä òúëïàòà ñå ðàçíåñå ñïîäàâåíà âúçäèøêà.
- ÀÇ ÑÃÐÅØÈÕ! - èçâèêà ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ Îëñîí è ïîñëå ñå ïðîñíà ìúðòúâ.
Âîéíèöèòå ìó ïóñíàõà îùå äâà êóðøóìà è ïîñëå ãî èçâëà÷èõà îò ïúòÿ.
- Äà, òàêà å.
Ïðåç ñëåäâàùèòå äåñåò ìèíóòè âúðâÿõà ìúë÷àëèâî. Ãàðàòè ñå âúçïîëçâàøå îò ñïîêîéñòâèåòî, êîåòî ìó âíóøàâàøå Ìàêâðàéñ.
- Çíàåø ëè, Ïèò, ìàé çàïî÷âàì äà ñúçèðàì íåùî âúâ âñè÷êî òîâà - íàé-ñåòíå ïðîãîâîðè òîé. - Èìà íÿêàêúâ ñöåíàðèé. Íå å òîëêîâà áåçñìèñëåíî, êîëêîòî èçãëåæäà íà ïðúâ ïîãëåä.
- Òàêà ëè? Íå ðàç÷èòàé íà òîâà.
- Íî òîé ãîâîðåøå ñ ìåí, Ïèò. Íå áåøå ìúðòúâ, äîêàòî íå ãî çàñòðåëÿõà. Áåøå æèâ - â òîçè ìîìåíò ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å òîâà å ïî-âàæíî îò âñè÷êî äðóãî, ñâúðçàíî ñ Îëñîí. Çà òîâà ïîâòîðè: - Æèâ.
- Ìèñëÿ, ÷å òîâà íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå - êèìíà óìîðåíî Ìàêâðàéñ. - Òîé å ñàìî åäèí íîìåð. Åäèí îò ìíîãîòî. Íîìåð ïåòäåñåò è òðè. Òîâà íå îçíà÷àâà íèùî äðóãî îñâåí ÷å ñìå ìàëêî ïî-áëèçî äî êðàÿ.
- Íå ìèñëèø òàêà.
- Íå ìè êàçâàé êàêâî ìèñëÿ è êàêâî íå ìèñëÿ! - ÿäîñà ñå Ìàêâðàéñ. - Ùî íå çàðåæåì òàÿ òåìà?
- Ìèñëÿ, ÷å ñìå íà òðèíàäåñåò ìèëè îò Îëäòàóí - ðå÷å Ãàðàòè.
- Ãîëÿìà ðàáîòà!
- Äà çíàåø êàêâî ñòàâà ñúñ Ñêðàì?
- Íå ñúì ìó äîìàøíèÿ ëåêàð! Ùî íå ñå ãðúìíåø?
- Êàêâî, ïî äÿâîëèòå, ñòàâà ñ òåá?
Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ íåóäúðæèìî.
- Âèæ ñàìî äîêúäå ñìå ÿ äîêàðàëè, à òè ìå ïèòàø êàêâî ñòàâà ñ ìåí! Àìè ïðèòåñíÿâàì ñå çà òàçãîäèøíèÿ áþäæåòåí äåôèöèò, åòî çà êàêâî ñå ïðèòåñíÿâàì! Òðåâîæà ñå çà öåíàòà íà æèòîòî â Þæíà Äàêîòà è òÿ íå ìè äàâà ìèðà. ×åðâàòà ìó íàïðàâî èçòåêîõà íàâúí, Ãàðàòè, íàêðàÿ âúðâåøå ñ èçòúðáóøåíè ÷åðâà è òîâà ìå ïðèòåñíÿâà, òîâà ìå ïðèòåñíÿâà... - òîé ìëúêíà è Ãàðàòè âèäÿ, ÷å ñ ìúêà ñå ñäúðæà äà íå ïîâúðíå. Ïîñëå ïðîäúëæè: - Ñêðàì å ñúâñåì çëå.
- Òàêà ëè?
- Êîëè Ïàðêúð ïèïíà ñ ðúêà ÷åëîòî ìó è êàçà, ÷å èçãàðÿ îò òðåñêà. Ãîâîðè íåñâúðçàíî. Ðàçïðàâÿ ðàçíè íåùà, çà æåíà ñè, çà Ôåíèêñ, çà îáè÷àèòå íà íàâàõèòå ïî îíèÿ ìåñòà, çà íÿêàêâè ðèòóàëíè êóêëè... òðóäíî ìó ñå ðàçáèðà.
- È îùå êîëêî ùå èçäúðæè?
- Êîé áè ìîãúë äà êàæå? Øàíñîâåòå ìó âñå îùå íå ñà ïî-ìàëêè îò íàøèòå. ßê å êàòî áèê è âëàãà âñè÷êî îò ñåáå ñè. Áîæè÷êî, êîëêî ñúì óìîðåí ñàìî!
- À Áàðêîâè÷?
- Ïðàâè ñå íà õèòðåö. Çíàå, ÷å ìíîãî îò íàñ æàäóâàò äà ãî âèäÿò êàê ïîëó÷àâà êàðòîí. Ðåøèë å íà âñÿêà öåíà äà ìå íàäæèâåå, òàçè ìàëêà ãàäèíêà. Õè÷ íå ìó õàðåñâà íà÷èíà, ïî êîéòî ñå äúðæà ñ íåãî. Àìà è íåãî ñè ãî áèâà, ëàéíîòî ìó ñ ëàéíî - Ìàêââðàéñ îòíîâî èçáóõíà â ñìÿõ. Íà Ãàðàòè òîâà õè÷ íå ìó ñå ïîíðàâè. - Àêî çíàåø êîëêî ãî å øóáå. Ñàìî ãëåäà êàê äà ñè ïåñòè ñèëèöèòå.
- Âñè÷êè ñìå òàêà.
- Âÿðíî. Îëäòàóí å íàáëèçî, çíà÷è. Òðèíàäåñåò ìèëè êàçâàø?
- Òî÷íî òàêà.
- Ìîæå ëè äà òè êàæà íåùî, Ãàðàòè?
- Äàâàé. Ùå ãî íîñÿ ñ ìåí äî ãðîá.
- Ìèñëÿ, ÷å ñè ïðàâ.
Íÿêîé â òúëïàòà èçñòðåëÿ ñèãíàëíà ðàêåòà è äâàìàòà ïîäñêî÷èõà îò íåî÷àêâàíèÿ çâóê. ×óõà ñå æåíñêè ïèñúöè. Åäúð ìúæàãà îò ïúðâèÿ ðåä èçôúôëè ñ ïúëíà ñ ïóêàíêè óñòà: "Ïî äÿâîëèòå!"
- Ïðè÷èíàòà âñè÷êî òîâà äà å òîëêîâà óæàñíî, - ðå÷å Ìàêâðàéñ - ñå êðèå â íåãîâàòà òðèâèàëíîñò. Ðàçáèðàø ëè? Ïðîäàäîõìå òåëàòà è çàìåíèõìå äóøèòå ñè çà åäíà òðèâèàëíîñò. Îëñîí áåøå òðèâèàëåí. Âÿðíî, áåøå è âåëèêîëåïåí, íî òåçè íåùà íå ñå èçêëþ÷âàò âçàèìíî. Òîé áåøå åäíîâðåìåííî âåëèêîëåïåí è òðèâèàëåí. Íî òàêà èëè èíà÷å, òîé çàãèíà êàòî ìèêðîá ïîä ìèêðîñêîï.
- Òè ñè ïî-ëîø äîðè îò Ñòåáèíñ.
- Áèõ èñêàë Ïðèñèëà äà ìå áåøå çàêîëèëà - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Òîãàâà ïîíå íÿìàøå äà ñå íàëàãà äà áúäà...
- Òðèâèàëåí - äîâúðøè âìåñòî íåãî Ãàðàòè.
- Äà. Ìèñëÿ ÷å...
- Âèæ êàêâî, èñêàì ìàëêî äà ïîäðåìíà, àêî ìîãà. Èìàø ëè íåùî ïðîòèâ?
- Íå ðàçáèðà ñå. Ñúæàëÿâàì - ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à îáèäåíî.
- Àç ñúæàëÿâàì - îòâúðíà Ãàðàòè. - Íå ãî âçèìàé íàâúòðå. Â êðàÿ íà êðàèùàòà...
- Âñè÷êî å òðèâèàëíî - äîâúðøè Ìàêâðàéñ. Òîé ñå ðàçñìÿ çà òðåòè ïúò ñ áåçóìíèÿ ñè ñìÿõ è ïîñëå ñå îòäàëå÷è. Íå çà ïúðâè ïúò îò íà÷àëîòî íà Äúëãàòà ðàçõîäêà Ãàðàòè ñúæàëè, ÷å ñå å ñïðèÿòåëèë ñ íåãî. Õè÷ íÿìàøå äà ìó å ëåñíî. Ïî-òî÷íî - õè÷ íå ìó áåøå ëåñíî.
×åðâàòà ìó ñå ðàçìúðäàõà áîëåçíåíî. Ñêîðî ùå ñå íàëîæè äà ãè èçïðàçíè. Ïðè òàçè ìèñúë òîé ñòèñíà çúáè íà óì. Õîðàòà ùå ãî ñî÷àò ñ ïðúñò è ùå ñå ñìåÿò. Òîé ùå ñòîâàðè ëàéíîòî íåéäå ïî ïúòÿ êàòî íÿêàêúâ ïîìèÿð è ñëåä òîâà çÿïà÷èòå ùå ñå èçòðåïÿò äà ãî ñòúðæàò è äà ãî ïðèáèðàò â áóòèëêè çà ñóâåíèðè. Â ìîìåíòà òîâà ìó èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî, íî òîé çíàåøå, ÷å òàêèâà íåùà ñå ñëó÷âàò.
Îëñîí, ñ èçòåêëè íàâúí ÷åðâà.
Ìàêâðàéñ è Ïðèñèëà è ôàáðèêàòà çà ïèæàìè.
Ñêðàì, ãîðÿù îò òðåñêà.
Åéáðúõúì... ïîñëåäíî íàääàâàíå, ïóáëèêà?
Ãàðàòè ñêëîíè ãëàâà. Òîé çàäðÿìà. Íî Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå.
Ïðåç ãîðè, õúëìîâå, ïðåç ïîëåòà è ïëàíèíè. Ïî ñêëîíîâå è ïîä ìîñòîâå è ïîêðàé ôîíòàíà íà ëþáèìàòà. Ãàðàòè ñå èçêèêîòè ìèñëåíî íà òåçè ñòðàííè ñëîâîñú÷åòàíèÿ. Êðàêàòà ìó òðîïîëÿõà ïî ïàâàæà, ñêúñàíàòà ïîäìåòêà øëÿïàøå íà âñÿêà êðà÷êà êàòî ðúæäÿñàëà êàïàíäóðà íà íÿêîÿ èçîñòàâåíà êúùà.
"Ìèñëÿ, çíà÷è ñúì. Ïúðâà ãîäèíà ëàòèíñêè. Ìúðòâè çâóöè îò åäèí ìúðòúâ åçèê. Äèíã-äîíã-êîòêà-â-êëàäåíåöà-ãîíã. Êîé ÿ áóòíà òàì? Ìàëêèÿò Äæåêè Ôëàì.
Ñúùåñòâóâàì, ñëåäîâàòåëíî ñúì."
Îùå åäíà ñèãíàëíà ðàêåòà. ×óõà ñå îäîáðèòåëíè âèêîâå è ðúêîïëÿñêàíèÿ. Äâèãàòåëÿò íà êàìèîíåòêàòà òèõè÷êî ïîòðàêâàøå, Ãàðàòè ñå çàñëóøà â ãëàñà, êîéòî ãî ïðåäóïðåæäàâàøå íåùî è ïîñëå çàäðÿìà.
"Òàòå, ìú÷íî ìè áåøå êàòî ñè îòèäå, íî ñëåä òîâà íå ìè ëèïñâàøå êîé çíàå êîëêî. Ñúæàëÿâàì. Íî íå òîâà å ïðè÷èíàòà äà ñúì òóê. Èçâèíÿâàé, Ñòåáèíñ, íî íå ñúì çàâëàäÿí îò ïîäñúçíàòåëíîòî æåëàíèå äà ñå ñàìîóáèÿ. Ñúæàëÿâàì, íî..."
Îòíîâî èçñòðåëè, òîé ñå ñòðåñíà, ñúáóäè ñå è âåäíàãà ïîñëåäâà ïîçíàòîòî òóïâàíå íà òðóïà. Îùå åäíî ìîì÷å íà ïúò äà ñå ñðåùíå ñ Èñóñ. Òúëïàòà èçêðåùÿ óæàñåíà è ïðîäúëæè ñ âúçòîðæåíè âúçãëàñè.
- Ãàðàòè! - èçâèêà íÿêàêâà æåíà. - Ðåé Ãàðàòè! - ãëàñúò é áåøå ðÿçúê, ïðîíèçèòåëåí. - Íèå ñìå ñ òåá, ìîì÷å! Íèå ñìå ñ òåá, Ðåé!
Ãëàñúò è ñå ïîíåñå íàä òúëïàòà è ñëåä íåãî ñå èçâúðíàõà ëþáîïèòíè çðèòåëè, çà äà âèäÿò "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí". Òóê-òàì íÿêîè ñå îïèòàõà äà ãî îñâèðêàò, íî áÿõà çàãëóøåíè îò àïëîäèñìåíòèòå.
Òúëïàòà îòíîâî çàïî÷íà äà ñêàíäèðà èìåòî ìó. Ãàðàòè ñëóøàøå, äîêàòî çâóêúò ñå ïðåâúðíà â êàêàôîíèÿ îò áåçñìèñëåíè øóìîâå, êîèòî íå çíà÷åõà íèùî çà íåãî.
Òîé ïîìàõà âÿëî ñ ðúêà è ïîòúíà â äðÿìêà.
Åäèíàäåñåòà ãëàâà
"Íàïðåä, çàäíèöè! Äà íå èñêàòå äà æèâååòå âå÷íî?"
Íåèçâåñòåí ñåðæàíò îò Ïúðâàòà Ñâåòîâíà Âîéíà
Â ïîëóíîù íàâëÿçîõà â Îëäòàóí. Øîñåòî íà íÿêîëêî ïúòè ñå ïðèñúåäèíÿâàøå êúì äðóãè ïúòèùà, íàêðàÿ ñå ñëÿõà ñ øîñå íîìåð 2 è ïî íåãî ñòèãíàõà äî öåíòúðà íà ãðàäà.
Çà Ðåé Ãàðàòè, öåëèÿò òîçè ïàñàæ áåøå êàòî íÿêàêúâ îáúðêàí, ñðåäíîùåí êîøìàð. Àïëîäèñìåíòèòå è âúçòîðæåíèòå âúçãëàñè íàðàñòâàõà, äîêàòî íàêðàÿ çàãëóøèõà âñÿêà ìèñúë. Ïîä ÿðêîòî óëè÷íî îñâåòëåíèå, êîåòî ãè êúïåøå â ñòðàííà îðàíæåâà ñâåòëèíà, íîùòà ñå ïðåâúðíà â îñëåïèòåëåí, ëèøåí îò ñÿíêà äåí. Íà òàçè ñâåòëèíà äîðè è íàé-ïðèÿòåëñêîòî ëèöå èçãëåæäàøå êàòî íàäèãíàëî ñå îò ãðîáèùàòà íåùî. Îò ïðîçîðöèòå íà âòîðèÿ è òðåòèÿ åòàæ ëåòÿõà êîíôåòè, âåñòíèöè è äúëãè ëåíòè òîàëåòíà õàðòèÿ. Ïðèëè÷àøå íà òðàäèöèîííèÿ íþéîðêñêè ïàðàä íà òåëåãðàôîïîùåíñêèòå ðàáîòíèöè.
Íèêîé íå óìðÿ â Îëäòàóí. Îðàíæåâàòà ñâåòëèíà íà ëàìïèòå èçáëåäíÿ, òúëïàòà ïîñòåïåííî íàìàëÿ è òå íàâëÿçîõà â êîðèòîòî íà ðåêà Ñòèëóîòúð, êúäåòî âå÷å ñå ðàæäàøå íîâèÿ äåí. Íàñòúïâàøå òðåòè ìàé. Îò êúì õàðòèåíàòà ôàáðèêà ïîëúõíà îñòðà ìèðèçìà. Ìèðèøåøå íà õèìèêàëè, íà äèì, íà çàìúðñåíà âîäà è íà çëîêîáíî äåáíåù ñòîìàøåí ðàê. Òóê ñå èçäèãàõà õúëìîâå îò ñòúðãîòèíè ïî-âèñîêè îò ñãðàäèòå â öåíòúðà íà ãðàäà. Ãðàìàäè îò äúðâåíè òðóïè ñòúð÷àõà â íåáåòî. Ãàðàòè îòíîâî ïîòúíà â ñâîèòå îáúðêàíè ñúíèùà çà òàêà æàäóâàíàòà ïî÷èâêà è èçêóïëåíèå è ñëåä èçâåñòåí ïåðèîä îò âðåìå, êîéòî ìó ñå ñòîðè öÿëà âå÷íîñò, íÿêîé çàïî÷íà äà ãî ðúãà â ðåáðàòà. Áåøå Ìàêâðàéñ.
- Ê'âî èìà?
- Èçëèçàìå íà ìàãèñòðàëàòà - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Èìàøå ðàçâúëíóâàí âèä. - Òàêà ïðåäàäîõà îòïðåä. Ïîñòðîèëè ñà êðàé ïúòÿ öÿëà åäíà øèáàíà ïðåäñòàâèòåëíà ðîòà. Ùå íè ïîñðåùíàò ñúñ ñàëþò îò ÷åòèðèñòîòèí ïóøêè!
- È åòî, ÷å â äîëèíàòà íà ñìúðòòà íàâëÿçîõà ÷åòèðèñòîòèíòå - ïðîìúðìîðè Ãàðàòè êàòî òúðêàøå ïîäïóõíàëèòå ñè î÷è. - Òàÿ íîù âå÷å ñå íàñèòèõ íà ñàëþòè îò òðè ïóøêè. Íå ìå èíòåðåñóâà. Îñòàâè ìå äà ñïÿ.
- Â òîâà å âúïðîñúò. Ñëåä êàòî òå äàäàò ñàëþò è íèå ùå èì äàäåì.
- è íèå ëè?
- Äà. ×åòèðåñåò è øåñò ÷îâåêà ùå èçïúðäèì ñ óñòà.
Ãàðàòè ñå óñìèõíà ñ ìúêà. Óñìèâêàòà çàìðúçíà íåóâåðåíî íà óñòíèòå ìó.
- Òîâà ëè ñòå íàìèñëèëè?
- Àõà. Âñúùíîñò... ìîæå è äà ñìå ïî-ìàëêî. Íÿêîè îò ìîì÷åòàòà ñà äîñòà çëå.
Ãàðàòè çà ìèã ñè ñïîìíè Îëñîí, æèâîòî îëèöåòâîðåíèå íà Ëåòÿùèÿ õîëàíäåö.
- Äîáðå, è àç ñúì â èãðàòà.
- Äà ñå ïîñúáåðåì, òîãàâà.
Ãàðàòè óñêîðè êðà÷êà. Äâàìàòà ñ Ìàêâðàéñ ñå ïðèáëèæèõà êúì ãðóïàòà íà Ïèúðñúí, Åéáðúõàì, Áåéêúð è Ñêðàì. Ìîì÷åòàòà ñ êîæåíèòå ÿêåòà îò àâàíãàðäà ñúùî áÿõà ïîèçîñòàíàëè.
- Áàðêîâè÷ ñ íàñ ëè å? - ïîïèòà Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ èçñóìòÿ. - Òîé ñìÿòà ÷å òîâà å íàé-âåëèêàòà èäåÿ îòêàêòî ñà èçìèñëèëè ïëàòåíèòå êåíåôè.
Ãàðàòè çàãúðíà ñ ðúöå èçìðúçíàëîòî ñè òÿëî è òèõè÷êî ñå èçêèêîòè.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å èì å ïðèãîòâèë ÿê ïúðäåæ.
Âå÷å ñå èçðàâíÿâàõà ñ ìàãèñòðàëàòà. Ãàðàòè ÿñíî âèæäàøå áàíêåòà îòäÿñíî è íàïðåä - âèñîêèòå óëè÷íè ëàìïè, êîèòî òóê ñâåòåõà â íåîíîâî-áÿëî. Îùå ïî-íàòàòúê, ìîæå áè íà îêîëî ïîëîâèí ìèëÿ ïúòÿò çàïî÷âàøå äà ñå èçäèãà íàãîðå.
- Åòî ÷å íàáëèæàâàìå - îáÿâè Ìàêâðàéñ.
- Êàòè! - íåíàäåéíî èçâèêà Ñêðàì è Ãàðàòè ïîäñêî÷è îò èçíåíàäà. - Îùå íå ñúì ñå ïðåäàë, Êàòè! - òîé îáúðíà íåâèæäàù ïîãëåä êúì Ãàðàòè, î÷èòå ìó áÿõà çà÷åðâåíè è âúçïàëåíè. Î÷åâèäíî íå ãî ïîçíà. Áóçèòå ìó ïëàìòÿõà, óñòíèòå ìó áÿõà íàïóêàíè.
- Õè÷ íå å äîáðå - ðå÷å èçâèíèòåëíî Áåéêúð, ñÿêàø òîé áå ïðè÷èíàòà çà áîëåñòòà íà Ñêðàì. - Îò âðåìå íà âðåìå ìó äàâàìå äà ïèå âîäà è ìó ñèïâàìå íà ãëàâàòà. Íî ìàíåðêàòà ìó å ïî÷òè ïðàçíà è àêî èñêà íîâà, òðÿáâà äà ãî íàïðàâè ñàì. Òàêîâà å ïðàâèëîòî.
- Ñêðàì - ðå÷å Ãàðàòè.
- Êîé ãîâîðè? - î÷èòå íà Ñêðàì ñå çàâúðòÿõà áÿñíî â îðáèòèòå.
- Àç. Ãàðàòè.
- Îõ. Äà ñè âèæäàë Êàòè?
- Íå - Ãàðàòè ñå ñâè îò ïðèòåñíåíèå. - Àç...
- Çàïî÷âà ñå - êàçà Ìàêâðàéñ. Âúçãëàñèòå îòíîâî íàðàñòíàõà è îò ìðàêà èçñêî÷è íÿêàêúâ ïðèçðà÷íî-çåëåí íàäïèñ:
ÌÅÆÄÓÙÀÒÑÊÎ 95  ÎÓÃÞÑÒÀ  ÏÎÐÒËÅÍÄ  ÏÎÐÒÑÌÚÒ  ÏÎÑÎÊÀ ÍÀ ÞÃ
- Åòî ãî - ïðîøåïíà Åéáðúõàì. - Ãîñïîä äà íè å íà ïîìîù è äà íè âîäè íà þã.
Ïúòÿò çàïî÷íà äà ñå èçäèãà ïîä êðàêàòà èì. Ïîñòåïåííî íàâëÿçîõà â ÿðêî îñâåòåíàòà îò íåîíîâèòå ëàìïè ìàãèñòðàëà. Íàñòèëêàòà òóê áå çíà÷èòåëíî ïî-ãëàäêà è Ãàðàòè îòíîâî ïî÷óâñòâà ïîçíàòîòî ðàäîñòíî âúëíåíèå.
Îò åäíàòà ñòðàíà íà ðàçêëîíà ñå áÿõà ïîäðåäèëè âîéíèöèòå îò ïðåäñòàâèòåëíàòà ðîòà, à çàä òÿõ òúëïàòà çðèòåëè. Ãâàðäåéöèòå ìúë÷àõà, ñòèñíàëè ïóøêèòå "çà ïî÷åñò". Ïàðàäíèòå èì óíèôîðìè áÿõà îñëåïèòåëíè, â ñðàâíåíèå ñ òÿõ âîéíèöèòå îò êàìèîíåòêàòà èìàõà ñúâñåì æàëúê âèä.
Êàòî ÷å ëè ñå èçäèãàõà íàä íÿêàêâî îãðîìíî è íåñïîêîéíî ìîðå îò áåçïîðÿäú÷åí øóì, íàãîðå êúì ïî-ñïîêîéíè ñëîåâå íà àòìîñôåðàòà. Åäèíñòâåíèòå çâóöè, êîèòî ñå ÷óâàõà, áÿõà øóìúò îò ñòúïêèòå èì è çàäúõàíî äèøàíå. Âõîäíàòà îòñå÷êà êúì ìàãèñòðàëàòà ñÿêàø áåøå áåçêðàéíà, ïî öÿëîòî ïðîòåæåíèå îò äâåòå ñòðàíè áÿõà ñòðîåíè âîéíèöè ñ àëåíè óíèôîðìè, ñòèñíàëè ïóøêèòå ñè "çà ïî÷åñò.
È ñëåä òîâà, íÿêúäå îò ìðàêà ñå ðàçíåñå ãëàñúò íà Ìàéîðà, óñèëåí îò âèñîêîãîâîðèòåëèòå:
- Íà ðåå-ìúê!
Øóì îò ñòîòèöè îðúæèÿ, êîèòî ñå óäðÿò â ïëúòòà.
- Çà ñòðååë-áà!
Ïðèêëàäúò å îïðÿí â ðàìîòî, äóëîòî ñî÷è êúì íåáåòî, ñÿêàø êðà÷àò ïîä ñòîìàíåíà àðêà. Âñè÷êè ñå ïðèñâèâàò ïðè ìèñúëòà çà ïðåäñòîÿùèòå èçñòðåëè, êîèòî ïàâëîâèÿò ðåôëåêñ âå÷å å ïðåâúðíàë çà òÿõ â ñèìâîë íà íåèçáåæíà ñìúðò.
- Îãúí!
×åòèðèñòîòèí ïóøêè â íîùòà, îãëóøèòåëíî, ðàçäèðàùî ìîçúêà. Ãàðàòè åäâà ñå ñäúðæà äà íå ñêðèå ëèöåòî ñè â øåïè.
- Îãúí!
Îòíîâî îñòðàòà, äðàçíåùà ìèðèçìà íà èçãîðÿë áàðóò è ñÿðà. Â êîÿ êíèãà ñòðåëÿõà íàä âîäàòà, çà äà íàêàðàò òåëàòà íà óäàâåíèòå äà èçïëóâàò?
- Ãëàâàòà ìè - èçïúøêà Ñêðàì. - Î Áîæè÷êî, áîëè ìå ãëàâàòà.
- Îãúí!
×åòèðèñòîòèí ïóøêè èçãúðìÿõà çà òðåòè è ïîñëåäåí ïúò. Ìàêâðàéñ ìèãíîâåíî ñå îáúðíà è çàêðà÷è çàäíåøêîì. Ëèöåòî ìó áå çà÷åðâåíî îò íàïðåæåíèå.
- Çà ñòðååë-áà!
×åòèðèäåñåò åçèêà îáëèçàõà ÷åòèðåñåò èçñúõíàëè óñòíè.
Ãàðàòè ïîå äúëáîêî äúõ è ñå ïîìú÷è äà ãî çàäúðæè.
- Îãúí!
Íàèñòèíà ïðîçâó÷à æàëêî. Åäèí íåìîùåí, ñëàá çâóê íà áåçïîìîùíîñò â ãîëåìèÿ ìðàê. Òàêà è íå ïîâòîðèõà. Êàìåííèòå ëèöà íà âîéíèöèòå îò ðîòàòà íå ïîòðåïíàõà, íî êàòî ÷å ëè ñå äîëàâÿøå íÿêàêúâ ñëàá íàìåê íà íåîäîáðåíèå.
- Î, ìàéíàòà ìó - ðå÷å Ìàêâðàéñ. Òîé ñå îáúðíà è çàêðà÷è íàïðåä ñ íàâåäåíà ãëàâà.
Ïúòÿò ñúâñåì ñå èçðàâíè. Âå÷å áÿõà íà ìàãèñòðàëàòà. Çà ìèã âèäÿõà äæèïúò íà Ìàéîðà äà ñå îòäàëå÷àâà íà þã - êðàòêî ïðîáëÿñâàíå íà íåîíîâè ñâåòëèíè â îãëåäàëíèòå î÷èëà - è ïîñëå òúëïàòà ñå ñãúñòè, íî ñåãà áåøå çíà÷èòåëíî ïî-äàëå÷å, çàùîòî ìàãèñòðàëàòà áåøå ÷åòèðè ëåíòè øèðîêà, äîðè ïåò - àêî ñå áðîè çàòðåâåíàòà èâèöà ïî ñðåäàòà.
Ãàðàòè ïîáúðçà äà ñâèå íàòàì è ñêîðî ñòúïè íà íèñêî ïîäñòðèãàíàòà òðåâà, ÷óâñòâàéêè êàê òðåâè÷êèòå ãàëÿò õîäèëàòà ìó ïðåç èçòúðêàíèòå ïîäìåòêè è êàê ëåêè÷êî ãúäåëè÷êàò ïðàñöèòå ìó. Íÿêîé ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Ìàãèñòðàëàòà ñå ïðîñòèðàøå ïðåä òÿõ, ðàâíà è ìîíîòîííà, çåëåíèíàòà ïî ñðåäàòà ñòåãíàòà â áåòîííåí ïàâàæ è âñè÷êî òîâà îáëÿíî â ñâåòëèíèòå íà âèñîêèòå íåîíîâè ëàìïè. Ñåíêèòå èì áÿõà ÷åðíè, äúëãè è ñ ÿñíè êîíòóðè, ñÿêàø íàä òÿõ ãðååøå ëÿòíà ëóíà.
Ãàðàòè âäèãíà ìàíåðêàòà, ïîå äúëáîêà ãëúòêà âîäà, ïîñëå çàâúðòÿ êàïà÷êàòà è îòíîâî ñå óíåñå â äðÿìêà. Äî Îóãþñòà îñòàâàõà îñåìäåñåò, ìîæå áè îñåìäåñåò è ÷åòèðè ìèëè. Âëàæíàòà òðåâà ïîä êðàêàòà ìó äåéñòâàøå óñïîêîÿâàùî...
Òîé ñå ïðåïúíà, ñ ìúêà ñå çàäúðæà äà íå ïàäíå è îòâîðè øèðîêî î÷è. Íÿêàêúâ ãëóïàê áåøå ïîñàäèë áîð÷åòà ïî ïðîòåæåíèå íà çàòðåâåíàòà èâèöà. Ñèãóðíî òàêà å íåîáõîäèìî, íî âñå ïàê íå ïðåêàëÿâàõà ëè? Â êðàÿ íà êðàèùàòà, êàê ùå ñå ðàçõîæäà ÷îâåê ïî òðåâè÷êàòà, àêî íà âñÿêà êðà÷êà...
Âåðîÿòíî íå ñà ãî èìàëè ïðåäâèä.
Ãàðàòè ñå ïðåìåñòè â ëÿâàòà ëåíòà, êúäåòî âúðâÿõà ïîâå÷åòî îò Ó÷àñòíèöèòå. Îùå äâå êàìèîíåòêè ñå áÿõà ïðèñúåäèíèëè êúì åñêîðòà ñëåä îòáèâêàòà çà Îðîíî, çà äà ìîãàò äà ïîêðèÿò îñòàíàëèòå ÷åòèðåñåò è øåñò ìîì÷åòà. "Íî èçãëåæäà, íå ñà ïðåäïîëàãàëè, ÷å ùå õîäèø ïî òðåâàòà. Åäíî íà íóëà çà òåá, Ãàðàòè, ñòàðè ïðèÿòåëþ. Íèùî îñîáåíî, ïðîñòî ïîðåäíîòî ìàëêî ðàçî÷àðîâàíèå. Âÿðíî, òðèâèàëíî. Ñàìî... íå ñìåé äà ñå íàäÿâàø íà íåùî èëè äà ðàç÷èòàø íà íåùî. Âðàòèòå ñå çàòâîðèõà. Åäíà ïî åäíà."
- Òàçè íîù ùå èçïîïàäàò - ðå÷å òîé. - Ùå èçïîïàäàò êàòî õëåáàðêè îò òàâàí.
- Íå ñúì òîëêîâà ñèãóðåí - îòâúðíà ñ óìîðåí ãëàñ Êîëè Ïàðêúð. Êàòî ÷å ëè áåøå ïîäòèñíàò.
- Çàùî íå?
- Òîâà å êàòî äà ïðåñÿâàø ïðúñò ïðåç ñèòî. Ìàëêèòå ïàð÷åòà ìèíàâàò ïî÷òè âåäíàãà. Ïîñëå ñå ðàçïàäàò ìàëêî ïî-ãîëåìèòå. Íî åäðèòå áóöè... - Ïàðêúð ñå óñìèõíà, â óñòàòà ìó èìàøå çàñúõíàëà ñëþíêà - òå ñà òåçè, êîèòî èìàò çíà÷åíèå.
- Íî, òîëêîâà ìíîãî âúðâÿõìå... âñå ïàê...
- Àç âñå îùå èñêàì äà æèâåÿ - ïðåêúñíà ãî ãðóáî Ïàðêúð. - Òàêà ÷å, íå ìè ãîâîðè ãëóïîñòè, Ãàðàòè. Òè è òâîÿò øàíòàâ ïðèÿòåë Ìàêâðàéñ ìîæåòå äà ñè âúðâèòå è äà ñè ðàçïðàâÿòå êàêâèòî èñêàòå âðåëè-íåêèïåëè, çà äà âè ìèíàâà ïî-ëåêî âðåìåòî. Íî íà ìåí òèÿ íå ìè ìèíàâàò. Çàùîòî êàêâîòî è äà ñòàâà - àç âñå îùå èñêàì äà æèâåÿ. Òîâà âàæè è çà äðóãèòå. È òå ùå óìðàò áàâíî. Ùå óìðàò åäèí ïî åäèí. Ìîæå è äà ïîëó÷à êàðòîí, íî òî÷íî â òîçè ìèã ñå ÷óâñòâàì ñÿêàø áèõ ìîãúë äà âúðâÿ ÷àê äî Íþ Îðëèúíç, ïðåäè äà ïàäíà íà êîëåíå ïðåä îíåçè ïèêëèâè ìèæèòóðêè ñ òÿõíàòà äåáèëíà êàìèîíåòêà.
- Íàèñòèíà ëè? - òîé ïî÷óâñòâà, ÷å ãî çàâëàäÿâà âúëíà íà îò÷àÿíèå. - Íàèñòèíà?
- Äà, íàèñòèíà. Òàêà ÷å, óñïîêîé ñå, Ãàðàòè. Èìà îùå ìíîãî äà âúðâèì - òîé ïîå ñ øèðîêà êðà÷êà êúì ìîì÷åòàòà ñ êîæåíè ÿêåòà - Ìàéê è Äæî, êîèòî âñå îùå âúðâÿõà íàé-îòïðåä. Ãàðàòè íàâåäå ãëàâà è îòíîâî ñå óíåñå â äðÿìêà.
Óìúò ìó ïîñòåïåííî ñå îòäåëè îò òÿëîòî, îãðîìíà íåçðÿùà êàìåðà, ïúëíà ñ íåçàñíåò ôèëì, êîÿòî íå ïðîïóñêàøå íèùî íàîêîëî, ñúñ ñâîÿ áåççâó÷åí, ãëàäêî ñìàçàí è âúðòÿù ñå äî áåçêðàéíîñò ìåõàíèçúì. Ïîñëå ñè ñïîìíè áàùà ñè, êðà÷åù ñ åäðè êðà÷êè, îáóò â çåëåíè ãóìåíè áîòóøè. Çàìèñëè ñå çà Äæèìè Îóåíñ, äåòî ãî óäàðè ñ ïðèêëàä â ÷åíåòî, çàùîòî òîâà áå èäåÿ íà Äæèìè, äà ñè ñúáëåêàò äðåõèòå è äà ñå îïèïâàò áåøå èäåÿ íà Äæèìè, äà òîâà áåøå èäåÿ íà Äæèìè. Ïðèêëàäúò îïèñà äúãà, íàñî÷åí òî÷íî íàòàì, ïîñëå áëèêíà êðúâ ("Ñúæàëÿâàì, Äæèìè, Áîæè÷êî, òðÿáâà äà òå ïðåâúðæåì!"), ïðàâî â áðàäàòà, ñëåä òîâà ìó ïîìîãíà äà ñå ïðèáåðå âêúùè... Äæèìè âèêàøå îò áîëêà... âèêàøå...
Ãàðàòè îòâîðè î÷è è ñå îãëåäà çàìàÿíî. Ëèöåòî ìó áå ïîêðèòî ñ ïîò, íåçàâèñèìî îò ñòóäåíàòà íîù. Íÿêîé âèêàøå. Äóëàòà íà êàðàáèíèòå áÿõà íàñî÷åíè êúì åäíà äðåáíà ôèãóðà. Ïðèëè÷àøå íà Áàðêîâè÷. Ïðîãúðìÿõà èçñòðåëè, â ïåðôåêòåí ñèíõðîí è äðåáíàòà ôèãóðà ñå ïðåìåòíà ïðåç äâå ëåíòè êàòî ÷óâàë ñ ïðàíå. Íî ëèöåòî íå áåøå íà Áàðêîâè÷. Â íåãî èìàøå ñïîêîéñòâèå, òî ïî÷èâàøå â ìèð.
Ãàðàòè ñå çàìèñëè, äàëè çà âñè÷êè òÿõ íÿìà äà å ïî-äîáðå, àêî óìðàò è ïîñëå ñå ñòðåñíà îò òàçè ìèñúë. Íî íå áåøå ëè âÿðíî? Íàèñòèíà áåçæàëîñòíà ìèñúë. Áîëêàòà â êðàêàòà ùå ñå óäâîè, äîðè óòðîè ïðåäè äà íàñòúïè êðàÿò, à òÿ äîðè ñåãà ìó ñå ñòðóâàøå íåïîíîñèìà. Íî äîðè áîëêàòà íå áåøå íàé-ëîøîòî. Íàé-ëîøîòî áåøå òîçè ïîñòîÿíåí àðîìàò íà ñìúðò, êîéòî íå ãî îñòàâÿøå íèòî çà ìèã. Êðÿñúöèòå íà òúëïàòà ñå áÿõà ïðåâúðíàëè â ïîñòîÿíåí ôîí íà ìèñëèòå ìó. Òîçè çâóê ãî óíàñÿøå. Òîé çàäðÿìà îòíîâî è òîçè ïúò ïðåä íåãî ñå ïîÿâè èçîáðàæåíèåòî íà Äæåí. Çà èçâåñòíî âðåìå ñúâñåì ÿ áå çàáðàâèë. "Ïî-äîáðå å äà äðåìåø, îòêîëêîòî äà ñïèø - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè". Áîëêàòà â êðàêàòà è õîäèëàòà ñÿêàø ïðèíàäëåæåøå íà íÿêîé äðóã, íÿêîé ñ êîéòî ãî ñâúðçâàøå äàëå÷íà è íåÿñíà âðúçêà è âå÷å áåç îñîáåíè óñèëèÿ ìîæåøå äà ðåãóëèðà ìèñëèòå ñè.
Áàâíî çàïî÷íà äà èçãðàæäà îáðàçà é. Ïúðâî íåéíèòå ìàëêè êðàêà. Íåéíèòå ñèëíè, íî èíà÷å æåíñòâåíè êðàêà - ñòðîéíè ãëåçåíè, îò êîèòî èçðàñòâàò çäðàâè, ñåëñêè áåäðà. Òúíêèÿò é êðúñò, åäðàòà è ñòåãíàòà ãðúä. Èíòåëèãåíòíèòå, çàêðúãëåíè ÷åðòè íà ëèöåòî é. Íåéíàòà ðóñà êîñà. Êîé çíàå çàùî, íàìèðàøå íåùî êóðâåíñêî â òàçè êîñà. Âåäíúæ äîðè é ãî êàçà, ïðîñòî ñå èçïóñíà è ïîñëå ñå óïëàøè, ÷å ùå ÿ ðàçãíåâè, íî òÿ âúîáùå íå îòãîâîðè. Ãàðàòè ñòèãíà äî èçâîäà, ÷å ñðàâíåíèåòî é å äîñòàâèëî óäîâîëñòâèå...
Òîçè ïúò ñå ñúáóäè îò âñå ïî-÷åñòèòå è ïî-áîëåçíåíè ñïàçìè â ÷åðâàòà ñè. Íàëîæè ñå äà ñòèñíå çúáè è äà âúðâè ïðÿêî ñèëè, äîêàòî áîëêàòà ïîíàìàëåå. Ñâåòåùèÿò öèôåðáëàò íà ÷àñîâíèêà ïîêàçâàøå åäèí.
"Î, Áîæå, ìîëÿ òå, íåêà íå ñå íàëîæè äà ñåðà ïðåä òîëêîâà ìíîãî õîðà! Ìîëÿ òå, Áîæå. Ùå òè äàì ïîëîâèíàòà îò îíîâà, êîåòî ïîëó÷à çà íàãðàäà, ñàìî, ìîëÿ òå, äàé ìè çàïåê. Ìîëÿ òå. Ìîëÿ òå. Ìî..."
×åðâàòà ìó ñå ñâèõà îòíîâî, ñèëíî è áîëåçíåíî, ìîæå áè çà äà ãî óâåðÿò, ÷å òÿëîòî ìó âñå îùå ôóíêöèîíèðà íîðìàëíî, íåçàâèñèìî îò òåæêèòå èçïèòàíèÿ, íà êîèòî å ïîäëîæåíà. Òîé ñ ìúêà èçäúðæà äî êðàÿ íà ïîðåäíèÿ áåçìèëîñòíî ÿðêî îñâåòåí ó÷àñòúê îò ïúòÿ. Ïîñëå ñ íåðâíè äâèæåíèÿ ñè ðàçêîï÷à êîëàíà, ïîêîëåáà ñå çà ìèã è ñëåä òîâà, ñ èçêðèâåíî îò ìúêà ëèöå ñâàëè ïàíòàëîíèòå, ïðèêðè ãåíèòàëèòå ñè ñ ðúêà è êëåêíà. Êîëåíàòà ìó èçïóêàõà åêñïëîçèâíî. Çàáðàâèëè äà âúðøàò äðóãî, îñâåí îíîâà, êîåòî âúðøåõà íåïðåñòàííî ïðåç ïîñëåäíèòå ÷àñîâå, ìóñêóëèòå íà áåäðàòà è ïðàñöèòå íàäàäîõà ïðîòåñòåí âîé êàòî ÷å ëè ãî çàïëàøâàõà, ÷å ùå ñå ñòåãíàò íà òîïêà.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
- Äæîí! Åé, Äæîíè, ïîãëåäíè îíîâà íåùàñòíî êîïåëå òàì!
Ïðúñòè, êîèòî ñî÷àò êúì íåãî â ìðàêà, äîíÿêúäå ñêðèòè, äîíÿêúäå âúîáðàæàåìè. Íÿêîëêî äæîáíè ôåíåð÷åòà áëåñíàõà è Ãàðàòè îò÷àÿíî çàâúðòÿ ãëàâà. Íèùî íå ìîæåøå äà áúäå ïî-ëîøî îò òîâà. Íèùî.
Òîé çàëèòíà íàçàä è ñå ïîäïðÿ ñ ðúêà çà äà íå ïàäíå ïî ãðúá.
Òúíúê, ìîìè÷åøêè ãëàñ: - Âèæäàì ÿ! Âèæäàì ìó îíàçè ðàáîòà!
Áåéêúð ìèíà íàáëèçî áåç äà ïîãëåäíå êúì íåãî.
Â åäèí óæàñÿâàù ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å âñè÷êî å áèëî íàïðàçî - ôàëøèâà òðåâîãà - íî ïîñëå ñå óñïîêîè. Äîðè âçå öåëèÿ ïðîöåñ ïîä êîíòðîë. Ïîñëå, ñ åäíà ïîñëåäíà âúçäèøêà íà îáëåê÷åíèå ñå íàäèãíà è ñå çàïðåïúâà íàïðåä, â íåùî ñðåäíî ìåæäó áúðç õîä è ïîäòè÷âàíå, ìú÷åéêè ñå ñúùåâðåìåííî äà ñè çàêîï÷àå ïàíòàëîíèòå. Ìàëêà ÷àñò îò íåãî áå îñòàíàëà òàì, íà ïúòÿ, äèìÿùà â ìðàêà, ïîä âòðåí÷åíèòå ïîãëåäè íà õèëÿäè çðèòåëè. "Äà ãî áóòèëèðàìå! Äà ãî óâèåì â ñàëôåòêà! Ëàéíîòî íà ÷îâåê, êîéòî å çàëîæèë æèâîòà ñè íà êàðòà! Åòî âèæ, Áåòè, íàëè òè êàçàõ, ÷å èìàì íåùî ñïåöèàëíî äà òè ïîêàæà... åé ãî òàì, ïîñòàâèëà ñúì ãî íàä ñòåðåîóðåäáàòà. Äâàéñåò ìèíóòè ïî-êúñíî ãî çàñòðåëÿõà..."
Òîé íàñòèãíà Ìàêâðàéñ è çàêðà÷è ðåäîì ñ íåãî, ñ íàâåäåíà ãëàâà.
- Òðóäíî ëè áåøå? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ. Â ãëàñà ìó ñå äîëàâÿøå âúçõèùåíèå.
- Óæàñíî òðóäíî - îòâúðíà Ãàðàòè è âúçäúõíà äúëáîêî. - Çíàåõ ñè, ÷å ñúì çàáðàâèë íåùî.
- Êàêâî?
- Îñòàâèõ ñè òîàëåòíàòà õàðòèÿ âêúùè.
Ìàêâðàéñ ñå èçêèñêà.
- Êàêòî îáè÷àøå äà êàçâà ñòàðàòà ìè áàáà, àêî ñè íÿìàø êî÷àí, ïîíå ùå òè å ïî-øèðîêî â ïàíòàëîíèòå.
Ãàðàòè èçáóõíà â èñêðåí, ÷èñòîñúðäå÷åí ñìÿõ, â êîéòî íå ñå äîëàâÿøå è ñëåäà îò èñòåðèÿ. Ïî÷óâñòâà ñå ïî-ëåê, ïî-ñâîáîäåí. Êàêòî è äà ñå ðàçâèÿò ñúáèòèÿòà, áåç ñúìíåíèå ùå ìó ñå íàëîæè îòíîâî äà ìèíå ïðåç òîâà.
- Ïîçäðàâëåíèÿ çà óñïåõà - êàçà ïðèñúåäèíèëèÿ ñå êúì òÿõ Áåéêúð.
- Èñóñå - âúçêëèêíà Ãàðàòè. - Àáå, ìîì÷åòà, ùî íå âçåìåòå äà ìè ïðàòèòå è íÿêîÿ êàðòè÷êà çà ïðàçíèêà, èëè íåùî ïîäîáíî?
- Ñòðàõîòíî çàáàâëåíèå å, êàòî ñå èìà ïðåäâèä æàäíàòà çà çðåëèùå ïóáëèêà - ïðîäúëæè Áåéêúð. - Ñëóøàé, òîêó-ùî íàó÷èõ íåùî. Íå çíàì äàëè äà âÿðâàì. Íå çíàì äîðè äàëè èñêàì äà ìó âÿðâàì.
- È êàêâî å òî? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Äæî è Ìàéê, íàëè ãè çíàåòå? Ìîì÷åòàòà ñ êîæåíèòå ÿêåòà, äåòî âñè÷êè ãè ìèñëåõà, ÷å ñè ïàäàò åäèí ïî äðóã. Òå ñà õîóïè. Ìèñëÿ, ÷å èìåííî òîâà ñå îïèòâàøå äà íè êàæå Ñêðàì, íî íèå òàêà è íå ãî ðàçáðàõìå. Íî... âèæäàòå ëè... òîâà, êîåòî ÷óõ, å ÷å ñà áðàòÿ.
Ãàðàòè çÿïíà îò óäèâëåíèå.
- Îòèäîõ íàïðåä - ïðîäúëæè Áåéêúð - è ãè îãëåäàõ âíèìàòåëíî. Ïðîêëåò äà ñúì, àêî òå íå ñè ïðèëè÷àò!
- Òîâà å çàáðàíåíî - ðå÷å ñ ãíåâåí ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Òîâà å àáñîëþòíî çàáðàíåíî! Ðîäèòåëèòå èì çàñëóæàâàò äà ãè îòâåäàò Áðèãàäèòå, çàäåòî ñà ïîçâîëèëè òàêîâà íåùî!
- Ïîçíàâàø ëè íÿêîè èíäèàíöè? - ïîïèòà ñ òèõ ãëàñ Áåéêúð.
- Íå, îñâåí àêî íå èäâàò îò Ïàñàéê - ðå÷å Ìàêâðàéñ. Âñå îùå áåøå ðàçãíåâåí.
- Â íàøèÿ êðàé èìà ðåçåðâàò çà ñåìèíîëè, íåäàëå÷ îòâúä ùàòñêàòà ãðàíèöà - ïðîäúëæè Áåéêúð. - Ñòðàííè õîðà ñà. Äóìè êàòî "îòãîâîðíîñò" èìàò ñúâñåì äðóãî çíà÷åíèå çà òÿõ. Òîâà ñà ãîðäè õîðà. È áåäíè. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å âñè÷êî òîâà âàæè ñ ïúëíà ñèëà êàêòî çà ñåìèíîëèòå, òàêà è çà õîóïèòå. È òå çíàÿò êàê äà óìðàò ñ ÷åñò.
- Òîâà íå ãè èçâèíÿâà - çàâúðòÿ ãëàâà Ìàêâðàéñ.
- Èäâàò îò Íþ Ìåêñèêî - ðå÷å Áåéêúð.
- Òîâà å áîãîõóëñòâî - îòñå÷å ñ êàòåãîðè÷åí ãëàñ Ìàêâðàéñ è Ãàðàòè áåøå ãîòîâ äà ñå ñúãëàñè ñ íåãî.
Ðàçãîâîðèòå îòíîâî ñå ïîîæèâèõà, äîíÿêúäå áëàãîäàðåíèå íà øóìúò íà òúëïàòà, íî êàêòî ïîäîçèðàøå Ãàðàòè, ïî-ñêîðî êàòî ñëåäñòâèå îò ìîíîòîííîñòòà íà ìàãèñòðàëàòà. Õúëìîâåòå áÿõà ïîëåãàòè è òîëêîâà èçäúëæåíè, ÷å ïî÷òè íå ïðèëè÷àõà íà õúëìîâå. Ó÷àñòíèöèòå ïðèäðåìâàõà, íÿêîè äîðè ïîõúðêâàõà. Âñè÷êè áÿõà çàòåãíàëè çäðàâî êîëàíèòå, êàòî ÷å ëè ñå ãîòâåõà çà ïðåäñòîÿùèòå òðóäíîñòè. Ñôîðìèðàíèòå ïî-ðàíî ìúíè÷êè êëåòêè îò ñúîáùåñòâà ïîñòåïåííî ñå ðàçòâàðÿõà íà òðîéêè, äâîéêè è ñàìîòíèöè.
Òúëïàòà áåøå òàçè, êîÿòî íå çíàåøå óìîðà. Ðåâåøå íåïðåñòàííî ñúñ ñâîÿ äðåçãàâ ãëàñ è ðàçìàõâàøå ïðîòèâíèòå ñè ïëàêàòè. Íàé-÷åñòî ñå ÷óâàøå èìåòî íà Ãàðàòè, íî îòäåëíè ãðóïè÷êè îò äðóãèòå ùàòè îò âðåìå íà âðåìå óñïÿâàõà äà èçðàçÿò ïîäêðåïàòà ñè çà Áàðêîâè÷, Ïèúðñúí èëè Óåéìàí. ×óâàõà ñå è äðóãè èìåíà, íî òå èç÷åçâàõà ñúñ ñêîðîñòòà, ñ êîÿòî ñå ãóáåõà åëåêòðè÷åñêèòå ñìóùåíèÿ íà òåëåâèçèîííèÿ åêðàí.
Îò âðåìå íà âðåìå íàä ãëàâèòå èì ðàçöúôâàõà ñ ïóêîò ñèãíàëíè ðàêåòè. Íÿêîé çàïðàòè íàãîðå öâåòíà äèìêà è òúëïàòà ñå ðàçáÿãà ñ óæàñ, êîãàòî äèìêàòà òóïíà íà áàíêåòà è ñ ïðîíèçèòåëíî ñâèñòåíå çàïî÷íà äà áúëâà îáëàöè îò ðîçîâ äèì â ìðàêà. Èìàøå è äðóãè âúëíóâàùè ìèãîâå. Åäèí ìúæ ñ ìåãàôîí â ðúêà èçïîëçâà ìîìåíòà íå ñàìî äà îáÿâè íà âñåîñëóøàíèå ïîäêðåïàòà ñè çà Ãàðàòè, íî è äà ïðåäëîæè êàíäèäàòóðàòà ñè çà Îáëàñòåí ïðåäñòàâèòåë. Íå ñëåä äúëãî çúðíàõà â òúëïàòà æåíà, êîÿòî áå ïðèòèñíàëà ëþáîâíî êúì ñåáå ñè æåëÿçíà êëåòêà ñ îãðîìíà ÷åðíà âðàíà. Ìîì÷åòàòà îò Óíèâåðñèòåòà â Íþ Õåìïøèð áÿõà íàïðàâèëè â òÿõíà ÷åñò æèâà ïèðàìèäà, à íåäàëå÷ îò òÿõ, áåççúá ìúæ ñ õëúòíàëè áóçè è êîñòþì òèï "÷è÷î Ñàì", ðàçìàõâàøå ïëàêàò, íà êîéòî ïèøåøå:
ÍÈÅ ÏÐÅÄÀÄÎÕÌÅ ÏÀÍÀÌÑÊÈß ÊÀÍÀË Â ËÀÏÈÒÅ ÍÀ ÊÎÌÓÍÈÑÒÈ×ÅÑÊÈÒÅ ÍÅÃÐÈ
Íî ïðåç îñòàíàëîòî âðåìå òúëïàòà èçãëåæäàøå ñêó÷íà è åäíîîáðàçíà êàòî ñàìàòà ìàãèñòðàëà.
Ãàðàòè îòíîâî ñå óíåñå â äðÿìêà è â ãëàâàòà ìó ñå çàâúðòÿõà ëþáîâíè è êîøìàðíè âèäåíèÿ. Â åäèí îò ìíîãîòî ñúíèùà, íÿêàêúâ íèñúê è êúíòÿù ãëàñ ïîâòàðÿøå îòíîâî è îòíîâî:"Èìàø ëè îïèò? Èìàø ëè îïèò? Èìàø ëè îïèò?" è òîé íå ìîæåøå äà îïðåäåëè äàëè òîâà áåøå ãëàñúò íà Ñòåáèíñ èëè íà Ìàéîðà.
Äâàíàäåñåòà ãëàâà
"Íà ïúòÿ ñå ïîäõëúçíàõ,
÷å ïúòÿ áåøå êàëåí.
È ëàêúòÿ ïðåâúðçàõ,
÷å áåøå òîé óäàðåí.
Åäíî-äâå-òðè, îòâàðÿì î÷è".
Äåòñêî ñòèõ÷å ïðè èãðà íà êðèåíèöà
Íÿêàê íåóñåòíî áåøå ñòàíàëî äåâåò ñóòðèíòà.
Ðåé Ãàðàòè èçâè ãëàâàòà ñè íàçàä, äîêàòî ìó èçïóêàõà âðàòíèòå ïðåøëåíè è ñè èçëÿ îòãîðå ìàíåðêàòà. Âúçäóõúò ñå áåøå ñòîïëèë, êîëêîòî äà íå èçëèçà ïàðà îò óñòàòà ìó è ëåäåíî ñòóäåíàòà âîäà ìàëêî ãî ïîðàçñúíè.
Òîé ïîòúðñè ñ î÷è äðóãàðèòå ñè ïî ñúäáà è ïúò. Áðàäàòà íà Ìàêâðàéñ áåøå ñòàíàëà ïî÷òè òîëêîâà ãúñòà, êîëêîòî êîñàòà ìó. Ëèöåòî íà Êîëè Ïàðêúð èìàøå èçïèò, íî ðåøèòåëåí âèä. Ñêðàì âå÷å íå áåøå òîëêîâà çà÷åðâåí, íî êàøëÿøå ïî÷òè íåïðåñòàííî - äúëáîêà, ðàçäèðàùà êàøëèöà, êîÿòî íàïîìíÿøå íà Ãàðàòè çà îòäàâíà îòìèíàëè âðåìåíà. Êîãàòî áåøå íà ïåò ïðåêàðà òåæêà ïíåâìîíèÿ.
Íîùòà ïðåìèíà â áåçêðàéíà ïîðåäèöà îò ñòðàííè èìåíà, èçïèñàíè íà îãðåíèòå îò óëè÷íèòå ëàìïè òàáåëè. Âåçè. Õåðìúí. Áàíãîð. Õàìïäåí. Óèíòúðïîðò. Âîéíèöèòå çàñòðåëÿõà ñàìî äâàìà Ó÷àñòíèöè è Ãàðàòè çàïî÷íà äà ðàçáèðà êîëêî ïðàâ å áèë Êîëè Ïàðêúð â ñâîÿòà òåîðèÿ.
Åòî ÷å îòíîâî íàñòúïâàøå äåí. Îòíîâî ñå îáðàçóâàõà ãðóïè÷êè, Ó÷àñòíèöèòå ñå øåãóâàõà åäèí ñ äðóã çà áðàäèòå, íî íå è çà êðàêàòà... íèêîãà çà êðàêàòà. Ïðåç íîùòà Ãàðàòè íà íÿêîëêî ïúòè ïî÷óâñòâà êàê ñå ïóêàò ïðèøêè íà äÿñíîòî ìó õîäèëî, íî ìåêèÿò ÷îðàï èçãëåæäà áå ïîñëóæèë êàòî ïðåäïàçåí áóôåð çà ðàíèòå îò ñóðîâà ïëúò. Òîêó ùî ïðåìèíàõà ïîêðàé òàáåëà ñ íàäïèñ:
ÎÓÃÞÑÒÀ 48      ÏÎÐÒËÅÍÄ 117
- Ïî-äàëå÷å å îòêîëêîòî êàçâàø - óêîðè ãî Ïèúðñúí. Ëèöåòî ìó áåøå óæàñíî èçìúðøàâÿëî, êîñàòà ìó ñå ïîêëàùàøå áåçæèçíåíî íàä ÷åëîòî.
- Äà íå ñúì õîäåùà ïúòíà êàðòà - ðå÷å Ãàðàòè.
- È âñå ïàê... òîâà å òâîÿò ùàò.
- Ðàçêàðàé ñå.
- Äîáðå äå, èçâèíÿâàé - â óìîðåíèÿ ãëàñ íà Ïèúðñúí íÿìàøå è ñëåäà îò îáèäà. - Ìàé÷èöå, íèêîãà íå áèõ ñå õâàíàë íà òàçè èãðà, äîðè è ñëåä ñòî õèëÿäè ãîäèíè.
- Íÿìà äà æèâååø òîëêîâà äúëãî.
- Âÿðíî - Ïèúðñúí ïîìðúêíà. - Íî, çíàåø ëè, ðåøèë ñúì íåùî. Àêî ñå óìîðÿ òîëêîâà, ÷å äà íå ìîãà äà âúðâÿ ïîâå÷å ùå ñå çàòè÷àì è ùå ñå õâúðëÿ â òúëïàòà. Íÿìà äà ïîñìåÿò äà ñòðåëÿò. Ìîæå áè òàêà ùå ñå èçìúêíà.
- Âñå åäíî äà ñêî÷èø â òðàìïëèí - îòâúðíà Ãàðàòè. - Ùå òå õâúðëÿò îáðàòíî íà øîñåòà ñàìî è ñàìî äà íå èçïóñíàò ìîìåíòà, â êîéòî ùå óìðåø. Íå ïîìíèø ëè êàêâî ñòàíà ñ Ïúðñè?
- Ïúðñè íå ìèñëåøå êàêâî ïðàâè. Ïðîñòî ñå ìú÷åøå äà ñå ñêðèå â ãîðàòà. È òå ãî íàïðàâèõà íà ïèõòèÿ - òîé õâúðëè ëþáîïèòåí ïîãëåä íà Ãàðàòè. - Íå ñè ëè óìîðåí, Ðåé?
- Íå, ïî äÿâîëèòå - Ãàðàòè âäèãíà èçòúíåëèòå ñè ðúöå ñ íàñìåøëèâî èçðàæåíèå. - Íå âèæäàø ëè, ÷å ñúì â öúôòÿùî çäðàâå?
- À àç õè÷ íå ñúì âúâ ôîðìà - ðå÷å Ïèúðñúí êàòî îáëèçà óñòíè. - Òðóäíî ìè å äîðè äà ìèñëÿ. ×óâñòâàì êðàêàòà ñè, ñÿêàø â òÿõ ñà çàáèòè õàðïóíè è...
Ìàêâðàéñ ïðèáëèæè îòçàä.
- Ñêðàì óìèðà - ïðîðÿçà ãè êàòî ñ íîæ ãëàñúò ìó.
- Êàêâî? - Ãàðàòè è Ïèúðñúí ïîäñêî÷èõà åäíîâðåìåííî.
- Èìà ïíåâìîíèÿ - ðå÷å èì Ìàêâðàéñ.
- È àç ñå ñòðàõóâàõ, ÷å å íåùî òàêîâà - êèìíà ñ ðàçáèðàíå Ãàðàòè.
- Îò ïåò êðà÷êè ñå ÷óâà êàê ìó ñâèðÿò äðîáîâåòå. Ñÿêàø Ãúëôñòðèéì ìèíàâà ïðåç òÿõ ïðè âñÿêî ïðèñòúïâàíå. Àêî è äíåñ å òàêà òîïëî íàïðàâî ùå èçãîðè.
- Íåùàñòíîòî êîïåëå - ðå÷å Ïèúðñúí è â ãëàñà ìó ÿñíî è áåçïîãðåøíî ñå äîëîâè îáëåê÷åíèå. - Ñèãóðåí ñúì, ÷å ìîæåøå äà íè íàäâúðâè âñè÷êèòå. À è å æåíåí íà òîâà îòãîðå. Êàêâî ùå ïðàâè æåíà ìó?
- Êàêâî áè ìîãëà äà ïðàâè? - ïîïèòà Ãàðàòè.
Âúðâÿõà äîñòà áëèçî äî òúëïàòà, áåç äà çàáåëÿçâàò ïðîòåãíàòèòå ðúöå, êîèòî ñå ìú÷åõà äà ãè äîêîñíàò - ñëåä íÿêîëêî áîëåçíåíè îäðàñêâàíèÿ ñ íîêòè, ïî÷òè ïîäñúçíàòåëíî ïîääúðæàõà íåîáõîäèìàòà äèñòàíöèÿ. Åäíî ìúíè÷êî ìîì÷å ïðîïëàêà, ÷å èñêà äà ñå ïðèáåðå âêúùè.
- Ãîâîðèõ ñ âñè÷êè îñòàíàëè - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Å, ïî÷òè âñè÷êè. Ìèñëÿ, ÷å ïîáåäèòåëÿò òðÿáâà äà íàïðàâè íåùî çà íåÿ.
- Êàêâî íàïðèìåð? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Òîâà ùå òðÿáâà äà ðåøàò ïîáåäèòåëÿò è æåíàòà íà Ñêðàì. È àêî êîïåëåòî íè èçìàìè, ùå ìó ñå ÿâèì îò îíÿ ñâÿò.
- Îêåé - êàçà Ïèúðñúí. - Êàêâî òîëêîâà èìà äà ñå ãóáè?
- Ðåé?
- Ñúãëàñåí. Ãîâîðè ëè ñ Ãàðè Áàðêîâè÷?
- Òàÿ óâÿõíàëà ïèøêà? Òîé è íà ðîäíàòà ñè ìàéêà íå áè íàïðàâèë èçêóñòâåíî äèøàíå, ïúê äîðè è äà ñå ãúð÷è â àãîíèÿ.
- Àç ùå ãîâîðÿ ñ íåãî - îáàäè ñå Ãàðàòè.
- Íèùî íÿìà äà ïîñòèãíåø.
- Âúïðåêè òîâà. Îùå ñåãà îòèâàì.
- Ðåé, çàùî íå ãîâîðèø è ñúñ Ñòåáèíñ? Òè ìàé ñè åäèíñòâåíèÿò, êîéòî å ãîâîðèë ñ íåãî.
Ãàðàòè ïîêëàòè ãëàâà. - Îùå ñåãà ìîãà äà òè êàæà êàêúâ ùå å îòãîâîðúò.
- Íå?
- Ùå ïîïèòà çàùî. È êîãàòî ñâúðøè ñ ôèëîñîôñêèòå ñè îáîáùåíèÿ, àç ñàìèÿò íÿìà äà çíàì âå÷å.
- Ïðîïóñíè ãî òîãàâà.
- Íå ìîæå - Ãàðàòè ïîå êúì äðåáíàòà, ïðåãúðáåíà ôèãóðà íà Áàðêîâè÷. - Òîé å åäèíñòâåíèÿò Ó÷àñòíèê, îñâåí Áàðêîâè÷, êîéòî å íàïúëíî óâåðåí ÷å ùå ñïå÷åëè.
Áàðêîâè÷ áåøå çàäðÿìàë. Ñ ïîëóçàòâîðåíè î÷è è áëåäè, ïîêðèòè ñ ìúõ áóçè òîé ïðèëè÷àøå íà èçíîñåí îò ïîñòîÿííà óïîòðåáà ïëþøåí ìå÷îê. Áåøå çàãóáèë øàïêàòà ñè íÿêúäå, èëè ÿ áå çàõâúðëèë.
- Áàðêîâè÷.
Áàðêîâè÷ ñå ñòðåñíà è îòâîðè î÷è.
- Ê'âî èìà? Êîé å òóê? Ãàðàòè?
- Äà. Ñëóøàé. Ñêðàì óìèðà.
- Êîé? À, äà. Îíÿ òàì, äåòî è ìîçúêà ìó å îò ìóñêóëè. Òàêà ìó ñå ïàäà.
- Èìà ïíåâìîíèÿ. Åäâà ëè ùå èçäúðæè äî ñëåäîáåä.
Áàðêîâè÷ áàâíî èçâúðòÿ ñâîèòå ÷åðíè, ëúñêàâè êàòî êîï÷åòà íà áàëòîí î÷è è ãè âïåðè â Ãàðàòè. Äà, òàçè ñóòðèí íàèñòèíà ïðèëè÷àøå íà îêàÿíîòî ïëþøåíî ìå÷å íà íÿêîå ïàëàâî, îâëàäÿíî îò ðàçðóøèòåëíè ñòðàñòè äåòå.
- ß âèæ, êàêâà ãðèæà ñå å èçïèñàëà íà ïðîñòîäóøíîòî òè ëèöå, Ãàðàòè. Êàêâî ñè íàìèñëèë?
- Àìè, íå çíàì äàëè çíàåø, ÷å òîé å æåíåí...
Î÷èòå íà Áàðêîâè÷ ñå èçöúêëèõà è ñÿêàø âñåêè ìèã ùÿõà äà èçñêî÷àò îò îðáèòèòå ñè.
- Æåíåí? ÆÅÍÅÍ? ÄÀ ÍÅ ÈÑÊÀØ ÄÀ ÌÈ ÊÀÆÅØ ×Å ÒÎÇÈ ÏÐÀÇÍÎÒÈÊÂÅÍÈÊ...
- Ìëêâàé, ãîâåäî! Ùå íè ÷óå!
- Õè÷ íå ìè ïóêà! Òîé å ëóä! - Áàðêîâè÷ õâúðëè ðàçãíåâåí ïîãëåä íà Ñêðàì. - ÊÀÊÂÎ ÑÈ ÌÈÑËÈØ ×Å ÏÐÀÂÈØ ÁÅ ÏÐÀÇÍÎÒÈÊÂÅÍÈÊ ÒÀÊÚÂ? ÄÀ ÍÅ ÌÈÑËÈØ ×Å ÑÈ ÈÃÐÀÅØ ÍÀ ÊÂÀÐÒÀËÅÍ ÏÈßÍÈÖÀ? - èçðåâà òîé ñ âñè÷êà ñèëà. Ñêðàì èçâúðíà ïîäïóõíàëèòå ñè î÷è êúì íåãî è ïîñëå ìó ïîìàõà âÿëî ñ ðúêà. Î÷åâèäíî áå ñìåòíàë Áàðêîâè÷ çà íÿêîé åíòóñèàçèðàí çðèòåë. Åéáðúõàì, êîéòî âúðâåøå áëèçî äî Ñêðàì, ðàçìàõà êúì Áàðêîâè÷ ñðåäåí ïðúñò. Áàðêîâè÷ ìó îòâúðíà ñúñ ñúùîòî è ïîñëå ñå îáúðíà êúì Ãàðàòè. Íà ëèöåòî ìó öúôòåøå óñìèâêà.
- Àààõ, êàêâà äîáðîòà - ðå÷å òîé. - Íàïðàâî ñå èçëú÷âà îò òúïîòî òè, ñåëÿíäóðñêî ëèöå. Êàêâî, äà íå ñè òðúãíàë ñ øàïêàòà äà ñúáèðàø ìèëîñòèíÿ çà áîëíîòî äðóãàð÷å? Àìà ÷å õèòðî.
- Çíà÷è áåç òåá, òàêà ëè? - ïîïèòà îñòðî Ãàðàòè. - Îêåé - òîé ïîíå÷è äà ñè òðúãíå.
Óñìèâêàòà íà Áàðêîâè÷ çàëÿ öÿëîòî ìó ëèöå. Òîé ñãðàá÷è Ãàðàòè çà ðúêàâà.
- Ïî÷àêàé. Ïî÷àêàé. Íå ñúì êàçàë íå, íàëè? Äà ñè ìå ÷óë äà êàçâàì íå?
- Íå...
- Íå, ðàçáèðà ñå, ÷å íå ñúì - Áàðêîâè÷ îòíîâî ñå óñìèõíà, íî òîçè ïúò ñå äîëàâÿøå íÿêàêâî îò÷àÿíèå. Íÿìàøå ÿ ïðåäèøíàòà íàïåðåíîñò. - Âèæ êàêâî, ìàé íàèñòèíà ñáúðêàõ â îòíîøåíèåòî ñè ñ âàñ. Íå èñêàõ äà ñòàíå òàêà. Äÿâîë äà ãî âçåìå, àç íå ñúì ÷àê òîëêîâà ëîø, àêî èìàø âúçìîæíîñò äà ìå îïîçíàåø, íî âñå îáúðêâàì íåùàòà â íà÷àëîòî è çàòîâà ìàëêî õîðà ñå çàâúðòàõà âêúùè. Ïðèÿòåëè îò ó÷èëèùå, èñêàì äà êàæà. Áîæè÷êî, íå çíàì çàùî ñòàâà òàêà. Àêî ñàìî èìàõìå âúçìîæíîñò äà ñå îïîçíàåì, ùåøå äà âèäèø, ÷å íå ñúì ïî-ëîø îò äðóãèòå, íî âèíàãè, àìà âèíàãè, â íà÷àëîòî îáúðêâàì íåùàòà. Èñêàì äà êàæà, ÷å ÷îâåê òðÿáâà äà ñè èìà ïðèÿòåëè, íàëè òàêà? Íèêàê íå å ïðèÿòíî äà ñè ñàì. Ìèëè Áîæå, ñèãóðåí ñúì ÷å ìå ðàçáèðàø! Òîçè ïðîêëåò Ðàíê. Îò íåãî çàïî÷íà âñè÷êî, Ãàðàòè. Êàçà, ÷å ùå ìè ñïóêà çàäíèêà. Íå çíàì çàùî, íî âñå íÿêîé íàîêîëî ãîðè îò æåëàíèå äà ìè ñïóêà çàäíèêà. Äîðè êàòî õîäèõ íà ó÷èëèùå âèíàãè íîñåõ ñúñ ñåáå ñè ñãúâàåì íîæ, çà äà ìîãà äà ñå ñïðàâÿ ñ òèÿ, äåòî èñêàò äà ìè ñïóêàò çàäíèêà. Òîçè ïðîêëåò Ðàíê. Íå èñêàõ äà ïóêíå, íå, â íèêàêúâ ñëó÷àé. Èñêàì äà êàæà, ïðè÷èíàòà íå áåøå â ìåí. Àìè âèå ãëåäàòå ñàìî êðàéíèÿ ðåçóëòàò, à âúîáùå íå çàáåëÿçâàòå, êîãàòî çàïëàøâàò... äà ìè ñïóêàò çàäíèêà... - Áàðêîâè÷ ïîòúíà â ìúë÷àíèå.
- Äà, ñòðóâà ìè ñå ÷å ñè ïðàâ - ðå÷å Ãàðàòè, îòâðàòåí îò ñîáñòâåíîòî ñè ëèöåìåðèå. Áàðêîâè÷ ñúñ ñèãóðíîñò ìîæåøå äà ïðèäàâà êàêúâòî ñè èñêà îòåíúê íà ñëó÷êàòà, íî Ãàðàòè ïîìíåøå ñúâñåì ÿñíî öåëèÿ èíöèäåíò. - Å, êàêâî ùå êàæåø ïî îíÿ âúïðîñ? Âëèçàø ëè â ñäåëêàòà?
- Àìà ðàçáèðà ñå, ðàçáèðà ñå - Áàðêîâè÷ ñòèñâà êîíâóëñèâíî ðúêàâà íà Ãàðàòè è ãî çàäúðïà, ñÿêàø äúðïàøå àâàðèéíàòà ñïèðà÷êà íà íÿêîé àâòîáóñ. - Ùå é ïðàùàì õëÿá ÷àê äî êðàÿ íà æèâîòà é. Èñêàõ ñàìî äà òè êàæà... äà òå íàêàðàì äà ðàçáåðåø... ÷îâåê òðÿáâà äà èìà ïðèÿòåëè... ÷îâåê òðÿáâà äà ñè èìà êîìïàíèÿ, íàëè òàêà? Êîé áè èñêàë äà óìðå çàîáèêîëåí îò îìðàçà, àêî ðàçáèðà ñå òðÿáâà äà óìðå, òàêà ãëåäàì àç íà íåùàòà. Àç... àç...
- Äîáðå, ðàçáðàõ - Ãàðàòè çàïî÷íà äà èçîñòàâà, ÷óâñòâàøå ñå êàòî ïîñëåäåí ñòðàõëèâåö, âñå îùå ìðàçåøå Áàðêîâè÷, íî ñúùåâðåìåííî, ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí ãî ñúæàëÿâàøå. - Áëàãîäàðÿ ìíîãî - òîâà, êîåòî íàé-ìíîãî ãî óïëàøè, áåøå ÷îâåøêîòî â Áàðêîâè÷. Åäèí äÿâîë çíàå çàùî èìåíî òîâà ãî ïëàøåøå.
Òîé ñúâñåì çàáàâè êðà÷êà, ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå è ïðåêàðà ñëåäâàùèòå äåñåò ìèíóòè â ïëàâíî èçîñòàâàíå êúì ñàìîòíî êðà÷åùèÿ íàé-îòçàä Ñòåáèíñ.
- Ðåé Ãàðàòè - ðå÷å Ñòåáèíñ . - ×åñòèò òðåòè ìàé, Ãàðàòè.
Ãàðàòè êèìíà ïðåäïàçëèâî.
- Ñúùîòî çà òåá.
- Òúêìî ñè áðîÿõ ïðúñòèòå íà êðàêàòà - çàãîâîðè ñ ïðèÿòåëñêè òîí Ñòåáèíñ. - Ïðåêðàñíà êîìïàíèÿ ñà, çàùîòî ñå äîïúëâàò ÷óäåñíî åäèí äðóã. Êàêâî ñè íàìèñëèë òîçè ïúò?
È òàêà, íàëîæè ñå îòíîâî Ãàðàòè äà ðàçêàçâà çà Ñêðàì è æåíà ìó è íÿêúäå ïî ñðåäàòà íà ðàçêàçà îùå åäíî ìîì÷å ïîëó÷è êàðòîí (íà ãúðáà íà èçòúðêàíîòî ìó äúíêîâî ÿêå áåøå íàïèñàíî ñ õèìèêàëêà: ÀÍÃÅËÈÒÅ ÍÀ ÀÄÀ) è âñè÷êî ïðèäîáè íÿêàêâà æàëêà è áåçñìèñëåíà îêðàñêà. Ñëåä êàòî ñâúðøè òîé çà÷àêà íàïðåãíàòî Ñòåáèíñ äà çàïî÷íå äà ðåæå ñúñ ñêàëïåë èäåÿòà ìó.
- Çàùî íå? - îòâúðíà äîáðîäóøíî Ñòåáíèñ. Òîé ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè è ñå óñìèõíà. Ãàðàòè çà ïðúâ ïúò âèäÿ, ÷å óìîðàòà ñè ïðîáèâàøå ïúò äîðè òóê, íà ëèöåòî íà Ñòåáèíñ.
- Çâó÷èø, ñÿêàø íÿìà êàêâî äà ãóáèø - ðå÷å òîé.
- Òîâà å âÿðíî - îòâúðíà ïðèâåòëèâî Ñòåáèíñ. - Íèêîé îò íàñ âñúùíîñò íÿìà êàêâî äà ãóáè. Òîëêîâà ïî-ëåñíî íè å äà äàâàìå.
Ãàðàòè ñå ïî÷óâñòâà óæàñíî ïîäòèñíàò. Ïðåêàëåíî ìíîãî èñòèíà èìàøå â äóìèòå íà Ñòåáèíñ. Îò òîâà æåñòúò èì êúì Ñêðàì ñàìî èçãëåæäàøå ïî-ìàëúê.
- Íå ìå ðàçáèðàé ïîãðåøíî, ñòàðè ìîé ïðîÿòåëþ Ãàðàòè. Ìîæå äà ñè ïàäàì ìàëêî ÷óäàê, íî íå ñúì ãàäíÿð. Àêî, âúçäúðæàéêè ñå îò ïîäîáíî îáåùàíèå ìîæåõ äà óñêîðÿ ãèáåëòà íà Ñêðàì, òî àç ùÿõ äà ãî ñòîðÿ. Íî íå ìîãà. Íå ñúì ñúâñåì ñèãóðåí, íî ñòðóâà ìè ñå, ÷å âñÿêà Äúëãà ðàçõîäêà ñè èìà ïî íÿêîå íåùàñòíî êó÷å êàòî Ñêðàì è âèíàãè íàñòúïâà åäèí ìîìåíò, â êîéòî îáêðúæàâàùàòà ðåàëíîñò è ìîðàë çàïî÷âàò äà ãóáÿò çíà÷åíèå, îòñòúïâàéêè ìÿñòî íà ïîäîáíè æåñòîâå. Åäíî âðåìå, îùå ïðåäè Ïðîìÿíàòà è Áðèãàäèòå å èìàëî ìèëèîíåðè, êîèòî ïîêðàé âñè÷êî îñòàíàëî ñà ñå çàíèìàâàëè è ñúñ ñúçäàâàíå íà áëàãîòâîðèòåëíè ôîíäàöèè è áèáëèîòåêè è âñÿêàêâè ïîäîáíè ëàéíàðñêè äîáðèíè. Ìîðàëúò å äîñòà ñòðàííî íåùî, Ãàðàòè. Âñè÷êè ðîäèòåëè ñìÿòàò, ÷å èìåííî ñîáñòâåíèòå èì äåöà ùå âîþâàò çà òåõíèòå èäåàëè. Íî íèòî åäíî îò òåçè íåùàñòíè, èçãóáåíè ÷åäà - Ñòåáèíñ íàïðàâè øèðîê æåñò ñ ðúêà çà äà ïîñî÷è îñòàíàëèòå Ó÷àñòíèöè è ñå ðàçñìÿ, íî Ãàðàòè êîé çíàå çàùî ñè ïîìèñëè, ÷å äîëàâÿ â ãëàñà ìó òúãà - íÿìà äà îñòàâè ñëåä ñåáå ñè äîðè íÿêîå êîïåëå - òîé ñìèãíà íà Ãàðàòè. - Øîêèðàì ëè òå?
- Àç... ìèñëÿ ÷å íå.
- Òè è òâîÿò ïðèÿòåë Ìàêâðàéñ ðÿçêî ñå îòëè÷àâàòå îò òàçè íà ïðúâ ïîãëåä ðàçíîöâåòíà òàéôà, Ãàðàòè. Íå ìîãà äà ðàçáåðà êàê ñòå ïîïàäíàëè òóê. Ãîòîâ ñúì äà ñå îáçàëîæà, ÷å ïðè÷èíàòà å ïî-äúëáîêà, îòêîëêîòî ìèñëèø. Ñíîùè ìå âçå íà ñåðèîçíî, íàëè? Çà Îëñîí?
- Ìèñëÿ ÷å äà.
Ñòåáèíñ ñå èçñìÿ ñ íàñëàæäåíèå.
- Êîëêî ñè ïðîñòîäóøåí, Ðåé. Îëñîí íÿìàøå íèêàêâà òàéíà.
- Íå ìîæåø äà ìå óáåäèø, ÷å ñíîùè ñè ñå øåãóâàë.
- Î, äà. Òî÷íî òàêà áåøå.
Ãàðàòè ñå óñìèõíà íàïðåãíàòî.
- Çíàåø ëè êàêâî ìèñëÿ? Ìèñëÿ, ÷å ñíîùè ñè èìàë ïðîçðåíèå, à ñåãà ñå îïèòâàø äà ãî îòðå÷åø. Ìîæå áè ñè ñå óïëàøèë.
Î÷èòå íà Ñòåáèíñ ïîòúìíÿõà.
- Ìèñëè êàêâîòî ñè èñêàø, Ãàðàòè. Êàìáàíèòå áèÿò çà òâîåòî ïîãðåáåíèå. Âðúùàíå íàçàä íÿìà. Ïîëó÷è ñè çàñëóæåíîòî.
- À òè èñêàø äà îïîðî÷èø âñè÷êî. Ìîæå áè òî÷íî òîâà òè å ïðîáëåìúò. Óñïîêîÿâàø ñå êàòî ñè ìèñëèø, ÷å èãðàòà å ïðåäðåøåíà. Àìè àêî íå å? Òàçè ìèñúë íå òå ëè ïëàøè, Ñòåáèíñ?
- Îòëèòàé.
- Õàéäå, ïðèçíàé ñè.
- Íèùî íÿìà äà ïðèçíàÿ, îñâåí ÷å ñè àáñîëþòåí ãëóïàê. Èç÷åçâàé îòòóê è æèâåé â ùàñòëèâàòà èëþçèÿ, ÷å èãðàòà å ÷åñòíà - ëåêà ðóìåíèíà áå èçáèëà ïî áóçèòå íà Ñòåáèíñ. - Ïîçâîëèø ëè äà òå èçëúæàò îùå â íà÷àëîòî, âñÿêà èãðà ùå òè èçãëåæäà ÷åñòíà.
- Âå÷å ñå ïîäìîêðè - ðå÷å Ãàðàòè, íî ãëàñúò ìó íå áå äîñòàòú÷íî óáåäèòåëåí. Ñòåáèíñ ñå óñìèõíà ñ ïîçíàòàòà ñè óñìèâêà è íàâåäå ïîãëåä êúì êðàêàòà ñè.
Èçêà÷âàõà ñå íà îòâúäíèÿ êðàé íà íÿêàêâà ïðîñòîðíà íèçèíà è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãî îáëèâà ãîðåùà ïîò, äîêàòî áúðçàøå íàïðåä êúì ìÿñòîòî, êúäåòî Ìàêâðàéñ, Ïèúðñúí, Áåéêúð è Ñêðàì âúðâÿõà ñêóï÷åíè - èëè ïî-òî÷íî äðóãèòå ñå áÿõà ñêóï÷èëè â ïëúòíà ãðóïà îêîëî Ñêðàì. Ïðèëè÷àõà íà ðàçòðåâîæåíè ìàñàæèñòè, êðàé íÿêîé çàìàÿí îò áîé áîêñüîð.
- Êàê å òîé? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- Çàùî ïèòàø òÿõ? - íàñòîÿ Ñêðàì. Çâúíëèâèÿò ìó ãëàñ áå ïðèòèõíàë äî åäâà äîëîâèì øåïîò. Òðåñêàòà áå îòìèíàëà, îñòàâÿéêè ëèöåòî ìó âîñú÷íî áëåäî.
- Äîáðå, ùå ïèòàì òåá.
- À, íå å çëå - ðå÷å Ñêðàì. Òîé ñå èçêàøëÿ. Çâóêúò áåøå ïðèãëóøåí, áúëáóêàù, ñÿêàø èäâàøå èçïîä âîäà. - Íèêàê íå å çëå. Òîâà êîåòî ïðàâèòå çà Êàòè, ìîì÷åòà, å ïðîñòî ÷óäåñíî. Âñåêè îáè÷à ñàì äà ñå ñïðàâÿ ñ ïðîáëåìèòå ñè, íî â ñëó÷àÿ íÿìà äà ïðîÿâÿâàì èçëèøíà ãîðäîñò. Îñîáåíî êàòî ñå èìà ïðåäâèä îáñòàíîâêàòà.
- Íå ãîâîðè òîëêîâà ìíîãî - ïðåêúñíà ãî Ïèúðñúí. - Ùå ñå èçìîðèø.
- Êàêâî çíà÷åíèå? Ñåãà èëè ìàëêî ïî-êúñíî, êàêâî çíà÷åíèå èìà? - Ñêðàì ãè îãëåäà ñ ïðàçåí ïîãëåä è ïîñëå áàâíî ïîêëàòè ãëàâà. - Çàùî òðÿáâàøå äà ñå ðàçáîëÿâàì? Âñè÷êî âúðâåøå ìíîãî äîáðå. Áÿõ åäèí îò âúçìîæíèòå ôàâîðèòè. Îáè÷àì äà âúðâÿ, äîðè êîãàòî ñúì èçìîðåí. Äà ãëåäàì õîðàòà... äà äèøàì ÷èñò âúçäóõ... çàùî? Áîæèÿòà âîëÿ? Íèìà Ãîñïîä Áîã å ðåøèë òîâà?
- Íå çíàÿ - ðå÷å Åéáðàõàì.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà ñ îòâðàùåíèå, ÷å îòíîâî ãî çàâëàäÿâà î÷àðîâàíèåòî îò íåèçáåæíî íàáëèæàâàùàòà ñìúðò. Îïèòà ñå äà ñå îòúðñè îò íåãî. Íå áåøå ÷åñòíî. Íå, êîãàòî ñòàâàøå äóìà çà ïðèÿòåë.
- Êîëêî å ÷àñà? - ïîïèòà íåíàäåéíî Ñêðàì è Ãàðàòè ïîòðåïåðà, ñïîìíÿéêè ñè çà Îëñîí.
- Äåñåò è äåñåò - ðå÷å Áåéêúð.
- Áëèçî äâåñòà ìèëè ïî ïúòÿ - äîïúëíè Ìàêâðàéñ.
- Êðàêàòà ìè íå ñà óìîðåíè - êàçà Ñêðàì. - Òîâà ïîíå å íåùî.
Åäíî ìàëêî ìîì÷å âðåùåøå ñ ïúëíà ñèëà îò ïúðâèÿ ðåä íà òúëïàòà. Ãëàñúò ìó ñå ÷óâàøå ÿñíî ñðåä ïðèãëóøåíèÿ ðîïîò íà òúëïàòà.
- Õåé, ìàìî! Ïîãëåäíè ãî îíÿ ãîëåìèÿ! Âèæ ãî ñàìî êàêâà å ìàéìóíà, áå ìàìî! Ïîãëåäíè, ìàìî! Ãëåäàé!
Ãàðàòè ïëúçíà ïîãëåä â òúëïàòà è îòêðè ìîì÷åòî â ïúðâèÿ ðåä. Íîñåøå ôàíåëêà ñ íàäïèñ "Ðàíäè Ðîáîòúò" è ñå ëèãàâåøå ñ íÿêàêúâ ïîëóèçÿäåí ñàíäâè÷. Ñêðàì ìó ïîìàõà.
- Êàêâè íåâèííè ñúçäàíèÿ ñà äåöàòà - ðå÷å òîé. - Äà, íàäÿâàì ñå ñ Êàòè äà ñè èìàìå ìîì÷åíöå. È äâàìàòà èñêàìå ìîì÷å. Íÿìà äà èìàìå íèùî ïðîòèâ, àêî å ìîìè÷å, íî âñå ïàê ðàçáèðàòå... ìîì÷åòî... òî òè íîñè èìåòî è ãî ïðåäàâà ïî-íàòàòúê. Íå ÷å Ñêðàì å íÿêàêâî íåîáèêíîâåíî èìå - òîé ñå ðàçñìÿ è Ãàðàòè ñå ñåòè çà ðàçãîâîðà, êîéòî ïðîâåäå ñúñ Ñòåáèíñ ïðåäè ìàëêî - çà ìîðàëà è íàñëåäñòâåíîñòòà.
Åäèí ó÷àñòíèê ñ ÿðêî çà÷åðâåíè áóçè èçîñòàíà äî òÿõíàòà ãðóïà è äîíåñå ïîðåäíèÿ ñëóõ. Ìàéê, îò òàíäåìà Ìàéê è Äæî - ìîì÷åòàòà ñ êîæåíè ÿêåòà, å ïîëó÷èë ñòðàõîòíè ÷ðåâíè ñïàçìè.
Ñêðàì ïðîêàðà ðúêà ïðåç ÷åëîòî ñè. Ãúðäèòå ìó ñå ðàçòúðñèõà îò ìú÷èòåëíà êàøëèöà, íî òîé óñïÿ äà çàïàçè òåìïîòî.
- Òèÿ ìîì÷åòà ñà îò äðóã ñîé. Èäâàò îò ãîðàòà - ðå÷å òîé. - Àêî çíàåõ ïî-ðàíî ìîæå áè íÿìàøå äà ñå õâàíà íà òàÿ ðàáîòà. Òå ñà õîóïè.
- Äà - êèìíà Ïèúðñúí. - Âå÷å íè ãî êàçà.
Ñêðàì ãî ïîãëåäíà èçíåíàäàí.
- Òàêà ëè? Å, íÿìà çíà÷åíèå. Èçãëåæäà, ÷å ùå ñè èìàì äðóãàð÷å ïî ïúòÿ. ×óäÿ ñå ñàìî...
Íà ëèöåòî íà Ñêðàì ñå èçïèñà ðåøèòåëíî èçðàæåíèå. Òîé ïîñòåïåííî óñêîðè êðà÷êà. Ìèã ïî-êúñíî çàáàâè è ñå èçâúðíà êúì òÿõ. Ëèöåòî ìó îòíîâî áå ïðèäîáèëî ñïîêîéíèÿ ñè èçãëåä. Ãàðàòè íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è îò íåãî, çàâëàäÿí îò ãëåäêàòà.
- Ìîì÷åòà, íå ìèñëÿ ÷å ùå ñå ñðåùíåì ïîâå÷å - â ãëàñà íà Ñêðàì íÿìàøå íèùî äðóãî îñâåí äîñòîéíñòâî. - Ñáîãîì.
Ìàêâðàéñ ïðúâ ñå ñúâçå. - Ñáîãîì, ÷îâå÷å - èçâèêà õðèïëèâî òîé. - Íà äîáúð ïúò.
- Äà, óñïåõ - îáàäè ñå Ïèúðñúí è ïîñëå èçâúðíà ïîãëåä âñòðàíè.
Åéáðúõàì ñå îïèòà äà êàæå íåùî, íî íå ìîæà. Ëèöåòî ìó áå ïîáëåäíÿëî, óñòíèòå - èçêðèâåíè.
- Íå ãî âçèìàé íàâúòðå - èçâèêà Áåéêúð. Èìàøå óíåñåí âèä.
- Ñáîãîì - ñ ìúêà èçðå÷å ïðåç ñòèñíàòèòå ñè óñòíè Ãàðàòè. - Ñáîãîì, Ñêðàì, ëåê ïúò è ïðèÿòåí îòäèõ.
- Ïðèÿòåí îòäèõ? - Ñêðàì ñå óñìèõíà. - Èñòèíñêàòà Ðàçõîäêà ìîæå áè òåïúðâà ïðåäñòîè.
Òîé îòíîâî óñêîðè êðà÷êà, äîêàòî ñå èçðàâíè ñ Ìàéê è Äæî, êîèòî ïðîäúëæàâàõà äà âúðâÿò, ñêðèòè çàä çàâåñàòà íà ñâîèòå áåçñòðàñòíè ëèöà è èçòúðêàíè êîæåíè ÿêåòà. Ìàéê áå ïîçâîëèë íà ñïàçìèòå äà ãî ïðåâèÿò îäâå. Âúðâåøå, ïðèòèñíàë ñ ðúöå äîëíàòà ÷àñò íà êîðåìà ñè. Íåïðåñòàííî çàáúðçâàøå.
Ñêðàì çàãîâîðè ñ òÿõ.
Âñè÷êè ãè ãëåäàõà.
Òðèìàòà ïîòúíàõà â ïðîäúëæèòåëåí ðàçãîâîð.
- Êàêâî, ïî äÿâîëèòå, ñà íàìèñëèëè òèÿ? - ïðîøåïíà ñ óïëàøåí ãëàñ Ïèúðñúí.
Íåî÷àêâàíî êîíôåðåíöèÿòà ïðèêëþ÷è. Ñêðàì áàâíî ñå îòäàëå÷è îò Ìàéê è Äæî. Äîðè îò ðàçñòîÿíèå, Ãàðàòè ÿñíî ÷óâàøå íåãîâàòà äðåçãàâà, ëàåùà êàøëèöà. Âîéíèöèòå íàáëþäàâàõà âíèìàòåëíî òðèìàòà. Äæî ñòèñíà áðàò ñè çà ðàìîòî. Äâàìàòà ñå ñïîãëåäàõà. Ãàðàòè íå ìîæà äà ðàçëè÷è íèêàêâà åìîöèÿ âúâ âêàìåíåíèòå èì ëèöà. Ñëåä òîâà Ìàéê óñêîðè êðà÷êà è íàñòèãíà Ñêðàì.
Ñëåä ìèã äâàìàòà ðÿçêî ñìåíèõà ïîñîêàòà è ñå íàñî÷èõà êúì òúëïàòà, êîÿòî îñúçíàëà ôàòàëíîñòòà íà ïðåäñòÿùîòî çàïî÷íà äà ïèùè è äà ñå îòäðúïâà îò ïúòÿ èì, ñÿêàø áÿõà ïðîêàæåíè.
Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì Ïèúðñúí, êîéòî áå ïðåõàïàë óñòíè.
Äâåòå ìîì÷åòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ è êîãàòî ñòèãíàõà ïåðèëàòà, êîèòî îãðàæäàõà ïúòÿ, òå ñå èçâúðíàõà åäíîâðåìåííî ñ ëèöå êúì êàìèîíåòêàòà. Ðúöåòå èì ïîäñêî÷èõà â ñúâúðøåí ñèíõðîí, ñ âäèãíàò ñðåäåí ïðúñò íà âñÿêà äåñíèöà.
- ×óêàõ ìàéêà òè è íåÿ íàèñòèíà ñè ÿ áèâà! - èçâèêà ñ öÿëî ãúðëî Ñêðàì.
Ìàéê äîáàâè íåùî íà íåãîâèÿ ðîäåí åçèê.
Âúçòîðæåí âèê ñå îòêúñíà îò óñòíèòå íà Ó÷àñòíèöèòå è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñå çàäàâÿ â ñúëçè. Òúëïàòà áåøå ïîòúíàëà â ìúë÷àíèå. Ïðîñòðàíñòâîòî çàä Ìàéê è Ñêðàì áåøå îïóñòÿëî. Äâàìàòà ïîëó÷èõà âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå, òîãàâà ñåäíàõà ñúñ ñêðúñòåíè êðàêà íà àñôàëòà è ïîòúíàõà â çàäóøåâåí ðàçãîâîð. È òîâà áåøå íàé-ñòðàííîòî, ïîìèñëè ñè Ãàðàòè äîêàòî ìèíàâàõà êðàé òÿõ, çàùîòî Ñêðàì è Ìàéê íå ãîâîðåõà íà åäèí è ñúù åçèê.
Òîé íå ïîãëåäíà íàçàä. Íèêîé îò òÿõ íå ïîãëåäíà íàçàä, äîðè ñëåä êàòî âñè÷êî ñâúðøè.
- Êîéòî è äà ñïå÷åëè, ïî-äîáðå äà ñè ñäúðæè äóìàòà - îáàäè ñå Ìàêâðàéñ. - Ïî-äîáðå äà ñè ÿ ñäúðæè.
Íèêîé íå êàçà íèùî.
Òðèíàäåñåòà ãëàâà
"Äæîàí Ãðèéíáëúì, ñëåç âåäíàãà äîëó!"
Äæîíè Îëñúí
"Íîâàòà öåíà å ïðàâèëíà"
Äâà ñëåäîáåä.
- Ìàìèø ìå, ëàéíàð òàêúâ! - èçâèêà Åéáðúõàì.
- Íå òå ìàìÿ - îòâúðíà ñ êðîòúê ãëàñ Áåéêúð. - Äúëæèø ìè äîëàð è ÷åòèðåñåò, ãëóïàêî.
- Íà ìîøåííèöè íå ïëàùàì - Åéáðúõàì ñòèñíà ñ þìðóê ìîíåòàòà, êîÿòî ñè ïîäõâúðëÿøå.
- Àç ïúê íå èãðàÿ ñ òèïîâå, êîèòî ìå íàðè÷àò ñ ïîäîáíè èìåíà - ðå÷å ìðà÷íî Áåéêúð è ïîñëå ñå óõèëè. - Íî â ñëó÷àÿ ñ òåá, Åéá, ùå íàïðàâÿ åäíî èçêëþ÷åíèå. Òîëêîâà íà÷èíè ïîçíàâàø çà äà ñïå÷åëèø, ÷å ïðîñòî íå ìîãà äà ïîñòúïÿ èíà÷å.
- Ìëúêâàé è õâúðëÿé - ðå÷å Åéáðúõàì.
- Î, íå ìè äðúæ òàêúâ òîí - óêîðè ãî Áåéêúð è çàâúðòÿ î÷è. - ×å òîêó âèæ ñúì ïðèïàäíàë.
Ãàðàòè ñå ðàçñìÿ.
Åéáðúõàì ñìðúêíà âúçìóòåíî, õâúðëè ìîíåòàòà, ñãðàá÷è ÿ âúâ âúçäóõà è ÿ ïëåñíà íà îïàêîòî íà ðúêàòà ñè.
- Òâîé ðåä å.
- Îêåé - Áåéêúð õâúðëè íàãîðå ñâîÿòà ìîíåòà è ÿ óëîâè ëîâêî, ïðè êîåòî, Ãàðàòè áåøå ñèãóðåí, ÷å ÿ õâàíà çà ðúáà.
- Òè ïîêàçâàø ïðúâ - ðå÷å Áåéêúð.
- Íå-å. Ìèíàëèÿò ïúò àç ïîêàçâàõ ïðúâ.
- Î, ìëúêâàé, Åéá. Òðè ïúòè ïîäðåä àç ïîêàçâàõ ïðúâ, íî íèùî íå êàçàõ! Ìàé íàèñòèíà ìå ìàìèø.
Åéáðúõàì èçìúðìîðè íåùî íåäîâîëíî, ïîìèñëè çà ìèã è ñëåä òîâà îòêðè ìîíåòàòà. Áåøå "òóðà", èçîáðàçÿâàøå ðåêà "Ïîòîìàê" â ðàìêà îò ëàâðîâ âåíåö.
Áåéêúð ïîâäèãíà ëåêè÷êî ðúêà, íàäçúðíà îòäîëó è ñå óõèëè. È íåãîâàòà ìîíåòà áåøå "òóðà".
- Äúëæèø ìè äîëàð è ïåòäåñåò - ðå÷å òîé.
- Áîæè÷êî, àáå òè çà èäèîò ëè ìå ñìÿòàø? - èçâèêà Åéáðúõàì. - Ïðèçíàé ñè, ÷å ìå ìèñëèø äà èäèîò, íàëè å òàêà? Õàéäå, ïðèçíàé ñè! Óìíèÿò òàðèêàò, êîéòî èçïðàçâà äæîáà íà òúïèÿ ñåëÿíèí.
Áåéêúð ãî ãëåäàøå çàìèñëåí.
- Õàéäå, ïðèçíàé! - ïðîäúëæè äà âèêà Åéáðúõàì. - Ìîãà äà ãî ïîíåñà.
- Å, ñëåä êàòî íàñòîÿâàø, - êàçà íàé-íàêðàÿ Áåéêúð - íå áèõ êàçúë, ÷å ñè òúï ñåëÿíèí. Íî ÷å ñè áóäàëà, íÿìà íèêàêâî ñúìíåíèå. Ùî ñå îòíàñÿ äî èçïðàçâàíåòî íà äæîáà - òîé ïîñòàâè ðúêà íà ðàìîòî íà Åéáðúõàì - òóê, ñêúïè ìîé ïðèÿòåëþ, ñè àáñîëþòíî ïðàâ.
- Äîáðå - êèìíà ñ îãîð÷åí âèä Åéáðúõàì. - Èãðàåì íà äâîéíî, èëè íèùî. Íî òîçè ïúò òè ùå ïîêàçâàø ïðúâ.
Áåéêúð ïîãëåäíà êúì Ãàðàòè.
- Ðåé, òè áè ëè?
- Êàêâî? - Ãàðàòè ñå áåøå îòêúñíàë îò òåìàòà íà ðàçãîâîðà. Îïðåäåëåíî ÷óâñòâàøå íåùî ñòðàííî äà ñòàâà ñ ëåâèÿ ìó êðàê.
- Áè ëè èãðàë íà äâîéíî èëè íèùî ñ òîçè ïðèÿòåë?
- Çàùî íå? Â êðàÿ íà êðàèùàòà òîé å ïðåêàëåíî òúï çà äà ìîæå äà òå èçëúæå.
- Ãàðàòè, ìèñëåõ ÷å ñè ìè ïðèÿòåë - Åéáðúõàì ãî ãëåäàøå õëàäíî.
- Îêåé, äîëàð è ïåòäåñåò, äâîéíî èëè íèùî - ñúãëàñè ñå Áåéêúð è â òîçè ìèã ÷óäîâèùíà áîëêà ïðîðÿçà êðàêà íà Ãàðàòè, òîëêîâà ñèëíà, ÷å â ñðàâíåíèå ñ íåÿ âñè÷êè îñòàíàëè áîëêè îò ïîñëåäíèòå òðèéñåò ÷àñà íå áÿõà íèùî ïîâå÷å îò íåæåí øåïîò.
- Êðàêúò ìè, êðàêúò ìè, êðàêúò ìè! - èçïèùÿ Ãàðàòè, íåñïîñîáåí äà ñå êîíòðîëèðà.
- Î, Áîæè÷êî, Ãàðàòè - óñïÿ ñàìî äà êàæå Áåéêúð. Â ãëàñà ìó íå ñå äîëàâÿøå íèùî äðóãî îñâåí èçíåíàäà. Ñëåä òîâà ãî ïîäìèíà, èìàøå ÷óâñòâîòî ÷å âñè÷êè ãî ïîäìèíàõà, îñòàâÿéêè ãî çàä ñåáå ñè, äîêàòî ñòîåøå çàêîâàí íåïîäâèæíî, à ëåâèÿò ìó êðàê ñÿêàø áåøå îò ãðóáî èçäÿëàí ìðàìîð.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
"Áåç ïàíèêà! Ïàíèðàø ëè ñå, çàãóáåí ñè!"
Òîé ïðèñåäíà íà ïúòÿ, ëåâèÿò êðàê ñå èçïúíà áåç÷óâñòâåíî íàïðåä, ñÿêàø áå îò äúðâî. Ïîñëå çàïî÷íà äà ìàñàæèðà ìóñêóëèòå. Ñòèñêàøå çäðàâî ñ ðúöå, âñå åäíî ÷å ìåñåøå. Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å ïî-ñêîðî ìåñè ñëîíîâà êîñò.
- Ãàðàòè? - ïîâèêà ãî Ìàêâðàéñ. Ãëàñúò ìó áåøå èçïëàøåí... èëè ìîæå áè ñàìî òàêà ìó ñå ñòîðè? - Êàêâî èìà? Ñõâàùàíå ëè ïîëó÷è?
- Äà. Ïðåäïîëàãàì. Ïðîäúëæàâàé íàïðåä. Ùå ñå îïðàâÿ.
Âðåìå. Âðåìåòî çà íåãî ëåòåøå, íî çà âñè÷êè îñòàíàëè ñå áåøå çàáàâèëî è ñÿêàø ïúëçåøå, ñúñ ñêîðîñòòà íà íåçàáàâåí îòãîâîð ïðè áëèçêà èãðà íà ïúðâà áàçà*. Ìàêâðàéñ ìú÷èòåëíî áàâíî ñå âðúùàøå íà ìÿñòîòî ñè, ïúðâî ïîâäèãíà åäèíèÿ ñè êðàê, ïîñëå äðóãèÿ, ìÿðíàõà ñå èçíîñåíèòå ìó ïîäìåòêè, áëåñíà èçëúñêàíèÿ ìåòàë íà íàë÷åòàòà. Êðàé íåãî ïëàâíî ñå íîñåøå Áàðêîâè÷, ñúñ çàñòèíàëà íà ëèöåòî óñìèâêà. Îò òúëïàòà ïîëúõíà âúëíà íà íàïðåãíàòî î÷àêâàíå è ñúùî òàêà áàâíî ñå ðàçëÿ â äâå ïðîòèâîïîëîæíè ïîñîêè îò ìÿñòîòî, êúäåòî áåøå ñåäíàë, ïîäîáíî íà ïðåõâúðëÿùè êðàéáðåæíèòå ðèôîâå ðàçïåíåíè ãðåáåíè. "Âòîðîòî ìè ïðåäóïðåæäåíèå - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè - åòî, ÷å èäâà è âòîðîòî ïðåäóïðåæäåíèå, à ïðîêëåòèÿò ìè êðàê íå èñêà äà ïîìðúäíå. Õàéäå, ìúðäàé! Íå èñêàì äà ïîëó÷à êàðòîí, êàêâî ÷àêàø, ðàçìúðäàé ñå ïî äÿâîëèòå!"
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47!
"Äîáðå äå, ÷óâàì, êàêâî ñè ìèñëèòå âèå, ÷å ñúì ñå èçòåãíàë äà ñå ïå÷à íà ñëúíöåòî, òàêà ëè?"
Ïðåä÷óâñòâèåòî çà èäâàùàòà ñìúðò, èñòèíñêî è íåîñïîðèìî êàòî ôîòîãðàôèÿ, áàâíî ñå ïðîìúêâàøå â íåãî. Îïèòâàøå ñå äà ãî çàäóøè. Äà ãî ïàðàëèçèðà. Ãàðàòè ìó çàõëîïíà âðàòàòà ñ îò÷àÿíî õëàäíîêðúâèå. Ìóñêóëèòå íà áåäðîòî ìó ñå ãúð÷åõà â áîëåçíåíà àãîíèÿ, íî òîé áåøå òîëêîâà ñúñðåäîòî÷åí, ÷å ïî÷òè íå óñåùàøå áîëêàòà. Îñòàâàøå åäíà ìèíóòà. Íå, ïåòäåñåò ñåêóíäè, íå, ÷åòèðèäåñåò è ïåò, èçòè÷à, ìîåòî âðåìå ñâúðøâà.
Ñúñ çàñòèíàëî íà ëèöåòî îòíåñåíî, äîðè äúëáîêîìèñëåíî èçðàæåíèå, Ãàðàòè âêîï÷è ïðúñòè âúâ âòâúðäåíèòå êàòî êàìúê âúçëè íà ñõâàíàòèòå ñè ìóñêóëè. Çàïî÷íà äà ãè ìà÷êà. Äà ãè ñòèñêà. Êðåùåøå íà êðàêà ñè ìèñëåíî. Õàéäå, õàéäå, õàéäå, ïðîêëåòî íåùî. Ïðúñòèòå íà ðúêàòà ãî áîëÿõà, íî òîé è òîâà íå çàáåëÿçâàøå. Ïîêðàé íåãî ïðåìèíà Ñòåáèíñ è ïðîìúðìîðè íåùî. Ãàðàòè íå ìîæà äà ÷óå êàêâî. Ìîæå áè ìó ïîæåëàâàøå óñïåõ. È åòî ÷å îñòàíà ñàì, ñåäíàë íà ïðåñå÷åíàòà îñåâà ëèíèÿ, ìåæäó ïëàòíîòî çà òåæêè àâòîìîáèëè è ñêîðîñòíîòî ïëàòíî.
Âñè÷êè ñà ñè îòèøëè. Îïóñòÿë å ãðàäúò íà ðàäîñòòà, ïðèáðàë ñè å áàãàæà è ñè å çàìèíàë, íèêîé íå å îñòàíàë, îñâåí òîçè íåùàñòíèê Ãàðàòè, çà äà ñðåùíå î÷è â î÷è çàäàâàùàòà ñå ïóñòîòà îò ñìà÷êàíè øîêîëàäîâè îáâèâêè, èçáëåäíåëè ôàñîâå îò öèãàðè è ïðàçíè êîíñåðâåíè êóòèè.
Âñè÷êè ñà ñè îòèøëè, ñ èçêëþ÷åíèå íà åäèí åäèíñòâåí âîéíèê, ìëàä, ðóñ è êðàñèâ, ïî íÿêàêúâ ñâîé íà÷èí. Â åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêà ñðåáðèñòèÿ õðîíîìåòúð, â äðóãàòà äúðæè êàðàáèíà. Íÿìà ìèëîñò â ëèöåòî ìó.
- Ïðåäóïðåæäåíèå! Ïðåäóïðåæäåíèå 47! Òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå, 47!
Ìóñêóëúò íå äàâàøå íèêàêâè ïðèçíàöè íà îòïóñêàíå. Ãàðàòè òðÿáâàøå äà óìðå. Ñëåä âñè÷êî êîåòî ñå ñëó÷è, ñëåä êàòî ñè áåøå èçïîâðúùàë ÷åðâàòà, òîâà áå ïðîñòàòà èñòèíà, â êðàÿ íà èñòîðèÿòà.
Òîé ïóñíà âäúðäâåíèÿ ñè êðàê è ñå âòîðà÷è ñ ðàâíîäóøåí ïîãëåä âúâ âîéíèêà. Ïèòàøå ñå êîé ëè ùå ïîáåäè. ×óäåøå ñå äàëè Ìàêâðàéñ ùå èçäúðæè ïú-äúëãî îò Áàðêîâè÷. ×óäåøå ñå êàêâî ëè ùå ïî÷óâñòâà, êîãàòî êóðøóìúò ñå çàáèå â ÷åðåïà ìó, äàëè âíåçàïíî ùå ñå ñïóñíå ìðàê, èëè ùå óñåòè êàê ñå ðàçáèâàò íà ïàð÷åíöà ìèñëèòå ìó.
Áàâíî ñå èçíèçâàõà è ïîñëåäíèòå ñåêóíäè.
Ìóñêóëúò çàïî÷íà äà ñå îòïóñêà. Ñâåæà êðúâ íàõëó â êðúâîíîñíèòå ñúäîâå, ñÿêàø ãî ïðîäîáîõà õèëÿäè èãëè è çàåäíî ñ òÿõ äîéäå òîïëèíàòà. Ðóñèÿò âîéíèê ñ êðàñèâîòî ëèöå ïðèáðà õðîíîìåòúðà â äæîáà ñè. Óñòíèòå ìó ïîìðúäâàõà áåççâó÷íî äîêàòî îò÷èòàøå íà óì ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ñåêóíäè.
"Íî àç íå ìîãà äà ñòàíà - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - Ïúê è òîëêîâà å ïðèÿòíî äà ñè ñåäèø. Ïðîñòî ñè ñåäèø åé òàêà è îñòàâÿø òåëåôîíà äà çâúíè. Ïî äÿâîëèòå, çàùî òðÿáâà äà âäèãàì òåëåôîíà?"
Ãàðàòè îòïóñíà ãëàâà. Âîéíèêúò ñÿêàø ãî ãëåäàøå îò äàëå÷íèÿ êðàé íà òúìåí òóíåë, èëè èççàä ðúáà íà íÿêîé äúëáîê êëàäåíåö. Ñ íåâåðîÿòíî çàáàâåíè äâèæåíèÿ òîé ïîå êàðàáèíàòà ñ äâå ðúöå, ïîêàçàëåöà íà äÿñíàòà ìó ðúêà íåæíî ïîãàëè ñïóñúêà, ñëåä òîâà ñå èçâè îêîëî íåãî è äóëîòî çàïî÷íà äà ñå âäèãà. Ñ ëÿâàòà ñè ðúêà âîéíèêúò ñòèñêàøå çäðàâî ïîäëîæêàòà. Âåí÷àëåí ïðúñòåí ïðîáëåñíà íà ñëúíöåòî. Âñè÷êî ñòàâàøå áàâíî. Òîëêîâà áàâíî. Ñàìî... äàíî äà ïî÷àêàò íà òåëåôîíà.
"Òîâà å" - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè.
"Åòî òîâà å òî. Äà óìðåø"
Äåñíèÿò ïàëåö íà âîéíèêà ñå ïëúçíà è âäèãíà ïðåäïàçèòåëÿ. Òî÷íî çàä íåãî ñå áÿõà èçöúêëèëè òðè ñòðàííè íà âèä æåíè, òðè îðèñíèöè, êîèòî ÷àêàò äà ñå îáàäè îò äðóãèÿ êðàé íà ëèíèÿòà. "Áèõòå ëè ìå ïî÷àêàëè îùå ìàëêî íà òåëåôîíà, âåäíàãà ùîì óìðà ùå âè îáúðíà âíèìàíèå". Ñëúí÷åâà ñâåòëèíà, ñÿíêà, ñèíüî íåáå. Îáëàöè, êîèòî ñå íîñÿò íàä ìàãèñòðàëàòà. È ãúðáúò íà Ñòåáèíñ, êîéòî ñå ñòîïÿâàøå äàëå÷ íàïðåä, îáëå÷åí â ñìà÷êàíà, ïîêðèòà ñ åäðè ïåòíà îò ïîò ðèçà. Ñáîãîì, Ñòåáèíñ.
Â óøèòå ìó íåùî îãëóøèòåëíî áó÷åøå. Íÿìàøå ïðåäñòàâà, äàëè å âúîáðàæåíèåòî ìó, èëè íåãîâàòà èçîñòðåíà ÷óâñòâèòåëíîñò, èëè ïúê ñìúðòòà âå÷å ïîñÿãàøå êúì íåãî. Ïðåäïàçèòåëÿò ùðàêíà êàòî íàñòúïåíà â ãîðàòà ñú÷êà. Çâóêúò îò ñâèñòÿùèÿ ìåæäó çúáèòå ìó âúçäóõ áåøå ñâèðåíåòî íà âÿòúðà â òóíåëà. Ñúðöåòî ìó áëúñêàøå êàòî áàðàáàí. ×óâàøå ñå è íÿêàêúâ ïðîíèçèòåëåí çâúí, íå â óøèòå ìó, à â ïðîñòðàíñòâîòî ìåæäó òÿõ, êîéòî ñå èçäèãàøå íà ñïèðàëè - íàãîðå è íàãîðå è ìó ìèíà íàëóäíè÷àâàòà ìèñúë, ÷å âñúùíîñò òîâà å ãðîõîòúò íà ìîçú÷íèòå âúëíè...
Ñ åäíî ìú÷èòåëíî, êîíâóëñèâíî óñèëèå òîé ñå èçïðàâè íà êðàêà è ñúùåâðåìåííî íàäàäå ïèñúê. Ïîñëå ñå âòóðíà íàïðåä. Êðàêàòà ìó áÿõà íàïðàâåíè îò ïåðà. Ïðúñòúò íà âîéíèêà çàìðúçíà, ïðèòèñíàë ñïóñúêà è ïîáåëÿ îò íàïðåæåíèå. Òîé õâúðëè ïîãëåä íà çàêà÷åíèÿ íà êîëàíà ïîðòàòèâåí êîìïþòúð, êîéòî áå ñíàáäåí ñ ðàäàðíî óñòðîéñòâî. Ãàðàòè áå ïîïàäíàë âåäíúæ íà ñòàòèÿ çà òÿõ â "Ïîïþëúð Ìåêàíèêñ". Òàì ñå òâúðäåøå, ÷å êîìïþòðèòå áèëè â ñúñòîÿíèå äà èç÷èñëÿâàò ñêîðîñòòà íà âñåêè îòäåëåí Ó÷àñòíèê ñ òî÷íîñò äà ÷åòâúðòèÿ äåñåòè÷åí çíàê.
Ïðúñòúò íà âîéíèêà ñå îòïóñíà.
Ãàðàòè íàìàëè òåìïîòî äî áúðçà êðà÷êà, èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å óñòàòà ìó å ïúëíà ñ ïàìóê, ñúðöåòî ìó áëúñêàøå êàòî ïàðåí ÷óê â íàïðåãíàò äåí. ßðêè çâåçäè ïîäñêà÷àõà ïðåä î÷èòå ìó è â ïúðâèÿ ìîìåíò òîé ñè ïîìèñëè ñ óæàñ, ÷å âñåêè ìèã ùå èçãóáè ñúçíàíèå. Íî òîâà óñåùàíå ïðåìèíà. Êðàêàòà ìó êðåùÿõà áîëåçíåíî, ëèøåíè îò çàêîííîòî ñè ïðàâî íà ïî÷èâêà. Òîé ñòèñíà çúáè çà äà ñå ïðåáîðè ñ áîëêàòà. Ãîëåìèÿò ìóñêóë íà ëåâèÿ êðàê âñå îùå òðåâîæíî ïîòðúïâàøå, íî âå÷å íå ìó ñå íàëàãàøå äà êóöà. Ïîíå çàñåãà.
Òîé ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè. Áåøå 2:17 ñëåäîáåä. Ïðåç ñëåäâàùèÿ åäèí ÷àñ îò ñìúðòòà ùå ãî äåëÿò ñàìî äâå ñåêóíäè.
- Äîáðå äîøúë îòíîâî â ñòðàíàòà íà æèâèòå - ðå÷å Ñòåáèíñ, êîãàòî ñå èçðàâíè ñ íåãî.
- Áëàãîäàðÿ - îòâúðíà âäúðâåíî Ãàðàòè. Ïî÷óâñòâà, ÷å ãî çàëèâà âúëíà íà íåãîäîâàíèå. Ùÿõà äà ïðîäúëæàò äà âúðâÿò äîðè àêî òîé áå ïîëó÷èë êàðòîí. Íèêàêâî ñúëçè çà íåãî. Ñàìî åäíî èìå è íîìåð, êîèòî ùå âëÿçàò â îôèöèàëíèÿ ïðîòîêîë - ÃÀÐÀÒÈ, ÐÅÉÌÚÍÄ, #47, ÅËÈÌÈÍÈÐÀÍ ÍÀ 218-ÒÀÒÀ ÌÈËß. È íÿêîëêî ïðî÷óâñòâåíè ñòàòèè â ìåñòíèòå âåñòíèöè. ÃÀÐÀÒÈ Å ÌÚÐÒÚÂ, ÃÎÐÄÎÑÒÒÀ ÍÀ ÌÅÉÍ ÑÒÀÂÀ 61-ÂÀÒÀ ÆÅÐÒÂÀ!
- Íàäÿâàì ñå ÷å ùå ñïå÷åëÿ - ïðîìúðìîðè Ãàðàòè.
- Ìèñëèø ëè, ÷å ùå ìîæåø?
Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà ëèöåòî íà ðóñîêîñèÿ âîéíèê. Â íåãî èìàøå òîëêîâà ÷óâñòâî, êîëêîòî â ÷èíèÿ ñ êàðòîôè.
- Ñúìíÿâàì ñå - ðå÷å òîé. - Íàä ãëàâàòà ìè âèñÿò òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ. À òîâà çíà÷è, ÷å ñúì âå÷å âúí îò èãðàòà, íå ìèñëèø ëè?
- Ïîñëåäíîòî ïðåäóïðåæäåíèå ìîæåø äà ãî íàðå÷åø æúëò êàðòîí - îòâúðíà Ñòåáèíñ áåç äà îòêúñâà çàìèñëåí ïîãëåä îò êðàêàòà ñè.
Ãàðàòè îòíîâî óñêîðè êðà÷êà, äâåòå ñåêóíäè òåæàõà â äóøàòà ìó êàòî âîäåíè÷åí êàìúê. Ñëåäâàùèÿò ïúò íÿìà äà èìà ïðåäóïðåæäåíèÿ. Íèòî ïúê ùå èìà âðåìå íÿêîé äà êàæå:"Ñòåãíè ñå, Ãàðàòè, ÷å èíà÷å ëîøî òå ÷àêà".
Òîé íàñòèãíà Ìàêâðàéñ, êîéòî ñå îãëåæäàøå òðåâîæíî.
- Âå÷å ìèñëåõ, ÷å ñè âúí îò èãðàòà, äðóæå - ðå÷å Ìàêâðàéñ.
- È àç òàêà ìèñëåõ.
- Òîëêîâà áëèçî ëè áåøå?
- Íà äâå ñåêóíäè.
Ìàêâðàéñ ïîäñâèðíà áåççâó÷íî.
- Òî÷íî ñåãà çà íèùî íà ñâåòà íå áèõ ñå ñìåíèë ñ òåáå. Êàê òè å êðàêúò?
- Ïî-äîáðå. Èçâèíÿâàé, ñåãà íå ìîãà äà ãîâîðÿ. Ùå îòèäà çà ìàëêî íàïðåä.
- Íà Õàðêíåñ òîâà íå ìó ïîìîãíà.
Ãàðàòè ïîêëàòè ãëàâà.
- Òðÿáâà äà ñúì ñèãóðåí, ÷å ñå äâèæà ñ ïî-ãîëÿìà ñêîðîñò.
- Äîáðå. Èñêàø ëè êîìïàíèÿ?
- Àêî èìàø èçëèøíà åíåðãèÿ.
Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ.
- Îò ìåíå âðåìåòî, îò òåá ïàðèòå, ãúëúá÷å.
- Äà òðúãâàìå òîãàâà. ×å èíà÷å òîêó âèæ ïàê ñúì ñå îòïóñíàë.
Ãàðàòè óñêîðè êðà÷êà äîêàòî íàêðàÿ êðàêàòà ìó çàïî÷íàõà äà ñå áóíòóâàò è íå ñëåä äúëãî äâàìàòà ñ Ìàêâðàéñ âå÷å áÿõà â ÷åëíèòå ðåäèöè. Èìàøå ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî ìåæäó âòîðèÿ ïîäðåä - ìîì÷å ñúñ çëîáíî èçðàæåíèå íà èìå Õàðîëä Êóèíñ è ìîì÷åòî ñ êîæåíîòî ÿêå, ÷èéòî áðàò íàñêîðî áå çàãèíàë. Äæî. Îòáëèçî, ëèöåòî ìó èìàøå áðîíçîâ öâÿò. Î÷èòå ìó áÿõà âïåðåíè ðàâíîäóøíî â õîðèçîíòà. Ìíîæåñòâîòî öèïîâå ïî ÿêåòî ìó ïîäðúíêâàõà, ñÿêàø åäâà äîëîâèì çâóê îò äàëå÷íà ìóçèêà.
- Çäðàâåé, Äæî - êèìíà ìó Ìàêâðàéñ è åäâà ñå ñäúðæà äà íå ïîïèòà: "Êàê ñè ñåãà?"
- Çäðàñòè - îòâúðíà êðàòêî Äæî.
Çàäìèíàõà ãî è ïúòÿò íàïðåä áåøå òåõåí, ïðîñòîðíà äâóïîñî÷íà ëåíòà, èçïðúñêàíà ñ ïåòíà îò ìàñëî è ïðåñå÷åíà ïî ñðåäàòà îò çàòðåâåí ó÷àñòúê, à îò äâåòå ñòðàíè ñå èçäèãàøå ãúñòàòà ñòåíà íà òúëïàòà.
- Íàïðåä è âñå íàïðåä - èçðåöèòèðà Ìàêâðàéñ - Íàïðåä, õðèñòîâè âîéíè, âúâ ñâÿòà âîéíà. Äà ñè ãî ÷óâàë íÿêîãà òîâà, Ðåé?
- Êîëêî å ÷àñà?
Ìàêâðàéñ ñè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà.
- 2:20. Âèæ êàêâî, Ðåé, àêî âúçíàìåðÿâàø äà...
- Áîæè÷êî, íèìà ñàìî òîëêîâà? Àç ñè ìèñëåõ... - òîé ïî÷óâñòâà, ÷å â ãúðëîòî ìó ñå íàäèãà ïàíèêà. Íÿìàøå äà óñïåå. Òâúðäå áëèçî áå äî ðúáà.
- Âèæ êàêâî, àêî íåïðåñòàííî ñè ìèñëèø çà âðåìåòî, íàêðàÿ ïðîñòî ùå èçêóêóðèãàø, ùå ñå õâúðëèø â òúëïàòà è òàì ùå òå çàñòðåëÿò êàòî êó÷å. Ùå òå çàñòðåëÿò ñ èçïëåçåí åçèê è áúëâàùà îò óñòàòà ïÿíà. Îïèòàé ñå äà çàáðàâèø çà âðåìåòî.
- Íå ìîãà - âúòðå â íåãî âñè÷êî ñå áóøóâàøå, ÷óâñòâàøå, ÷å ìó ñå ãàäè, îáëèâàõà ãî ãîðåùè âúëíè. - Îëñîí... Ñêðàì... âñè÷êè òå ñà ìúðòâè. È Äåéâèäñúí å ìúðòúâ. È àç ìîãà äà óìðà, Ïèò. Ñåãà âå÷å âÿðâàì â òîâà. ×óâñòâàì, ÷å ñìúðòòà ìè äèøà âúâ âðàòà!
- Ìèñëè çà òâîåòî ìîìè÷å. Äæåí, èëè êàê áåøå òàì. Èëè çà ìàéêà òè. Çà ïðîêëåòàòà òè êîòêà. Èëè âúîáùå íå ìèñëè çà íèùî. Ïðîñòî ãè âäèãàé è ãè ñïóñêàé. Ïðîñòî ïðîäúëæàâàé äà âúðâèø ïî ïúòÿ. Ñúñðåäîòî÷è ñå âúðõó òîâà.
Ãàðàòè ñå áîðåøå äà íå çàãóáè êîíòðîë íàä ñåáå ñè. ×óâñòâàøå, ÷å ìàêàð è ñ ìúêà íàääåëÿâà. Íî è ñèëèòå ìó ñå èç÷åðïâàõà. Êðàêàòà ìó âå÷å íå ñå ïîä÷èíÿâàõà íà êîìàíäèòå îò ìîçúêà, èçãëåæäàõà ñòàðè è ìúæäóêàùè êàòî ïîëóèçãîðåëè êðóøêè.
- Íÿìà äà èçêàðà äúëãî - èçâèêà åäíà æåíà îò ïúðâèÿ ðåä.
- È òâîèòå öèöè íÿìà äà èçêàðàò äúëãî! - ñîïíà é ñå Ãàðàòè è òúëïàòà ãî ïîäêðåïè ñ øóìíè îâàöèè.
- Âñè÷êè ñà ìðúñíèöè - ïðîìúðìîðè Ãàðàòè. - Ìðúñíè ãàäîâå. Ïåðâåðçíè. Êîëêî å ÷àñà, Ìàêâðàéñ?
- Êàêâî áåøå ïúðâîòî íåùî, êîåòî íàïðàâè, êîãàòî ïîëó÷è ïèñìî, ÷å ñè óòâúðäåí? - ïîïèòà ñ òèõ ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Êàêâî íàïðàâè, êîãàòî ðàçáðà, ÷å ñè â èãðàòà?
Ãàðàòè ñáúð÷è âåæäè, èçòðè ÷åëî ñ îïàêîòî íà ðúêàòà ñè è ïîñëå íàïðàâè îïèò äà îòêúñíå ìèñëèòå ñè îò ïîòíîòî, èçïúëíåíî ñúñ çàòàåí óæàñ íàñòîÿùå è äà ñå âúðíå â îíÿ êðàòúê ìèã.
- Áÿõ ñàì. Ìàéêà ìè áåøå íà ðàáîòà. Áåøå ïåòúê ñëåäîáåä. Ïèñìîòî ëåæåøå â ïîùåíñêàòà êóòèÿ, ïîçíàõ ãî ïî êëåéìîòî îò Óèìèíãòúí, Äåóåúð. Êîé çíàå çàùî áÿõ ñèãóðåí, ÷å íå îòãîâàðÿì íà ôèçè÷åñêèòå, èëè ïñèõè÷åñêè èçèñêâàíèÿ. Íàëîæè ñå äà ãî ïðî÷åòà äâà ïúòè. Íå ïîëó÷èõ ïðèïàäúê îò ùàñòèå, íî âñå ïàê áÿõ äîâîëåí. Íàèñòèíà äîâîëåí. È óâåðåí. Òîãàâà êðàêàòà îùå íå ìå áîëÿõà, íèòî ïúê ÷óâñòâàõ ãúðáà ñè, ñÿêàø íÿêîé ãî å íàøàðèë ñ áóðãèÿ. Áÿõ åäèí îò ìèëèîíè. Âúîáùå íå ñè ïîìèñëèõ, ÷å ñúùîòî âàæè çà äåáåëàíàòà, äåòî ÿ ïîêàçâàò â öèðêà.
Òîé ìëúêíà çà ìèã, çàìèñëåí, âäúõâàù ñ ïúëíè ãúðäè àðîìàòà íà ðàííàòà ïðîëåò.
- Íå ìîæåõ äà ñå îòêàæà. Òâúðäå ìíîãî õîðà çíàåõà çà ìåí. Ìèñëÿ, ÷å ñúùîòî âàæè çà âñè÷êè îñòàíàëè. Çíàåø, ÷å âðúùàíå íàçàä íÿìà. Êîãàòî îòìèíà 15 àïðèë - ïðåäïîñëåäíàòà äàòà çà îôèöèàëåí îòêàç, â ìîÿ ÷åñò íàïðàâèõà òúðæåñòâåíà âå÷åðÿ â çàëàòà íà êìåòñòâîòî - òàì áÿõà âñè÷êèòå ìè ïðèÿòåëè è ñëåä êàòî ñå ïî÷åðïèõìå, çàâèêàõà: "Ðå÷! Èñêàìå ðå÷!" È òîãàâà ñå èçïðàâèõ è çàïî÷íàõ äà äðúíêàì ðàçíè ãëóïîñòè çà òîâà êàê ùå ñå ïîñòàðàÿ äà äàì íàé-äîáðîòî îò ñåáå ñè è âñè÷êè ðúêîïëÿñêàõà êàòî ëóäè. Ñÿêàø èì áÿõ ïîäíåñúë íà òåïñèÿ çëàòíà æèëà èëè íåùî ïîäîáíî. Ðàçáèðàø ëè?
- Äà, ðàçáèðàì - îòâúðíà Ìàêâðàéñ è ñå çàñìÿ, íî î÷èòå ìó îñòàíàõà ñåðèîçíè.
Íåíàäåéíî çàä òÿõ ïðîãúðìÿõà èçñòðåëè. Ãàðàòè ïîäñêî÷è êîíâóëñèâíî è åäâà íå çàìðúçíà íà ìÿñòî. Ñ íåèìîâåðíè óñèëèÿ ïðîäúëæè íàïðåä. "Òîçè ïúò ìè ïîìîãíà ñëåïèÿò èíñòèíêò" - ïîìèñëè ñè òîé. - Íî ñëåäâàùèÿò?"
- Ìàìà ìó ñòàðà - èçðóãà Ìàêâðàéñ. - Òîâà áåøå Äæî.
- Êîëêî å ÷àñà? - ïîïèòà Ãàðàòè è ïðåäè Ìàêâðàéñ äà óñïåå äà îòâúðíå ñè ñïîìíè, ÷å èìà ÷àñîâíèê íà ðúêàòà ñè. Áåøå 2:38. Áîæè÷êî. Ãðàíèöàòà îò äâå ñåêóíäè áåøå êàòî êàìáàíà íà øèÿòà.
- È íèêîé ëè íå ñå îïèòà äà òå ðàçóáåäè? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ. Áÿõà äàëå÷ ïðåä äðóãèòå, íàé-áëèçêèÿò - Õàðîëä Êóèíñ áåøå íà íå ïî-ìàëêî îò ñòî ÿðäà íàçàä. Åäèí îò âîéíèöèòå ñå ïðèáëèæè çà äà ãè äúðæè ïîä îêî. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà îáëåê÷åíèå, êîãàòî âèäÿ ÷å íå å ðóñèÿò. - Íèêîé ëè íå òå íàêàðà äà ñå âúçïîëçâàø îò ïðàâîòî ñè íà îòêàç?
- Â íà÷àëîòî íèêîé. Ìàéêà ìè è Äæåí è äîêòîð Ïàòåðñúí - òîé å áëèçúê ïðèÿòåë íà ìàìà, ïðåç ïîñëåäíèòå ïåò ãîäèíè äâàìàòà ïî÷òè íåïðåñòàííî ñà çàåäíî - òà âñè÷êè òå â íà÷àëîòî áÿõà íå ïî-ìàëêî ãîðäè îò ìåí. ×óâñòâàõà ñå ãîðäè, çàùîòî ìàêàð íå ìàëêî äåöà â ñòðàíàòà íàâúðøèëè äâàíàäåñåò äà ìèíàâàò íà òåñòîâåòå, ñàìî åäíî íà ïåòäåñåò áèâà îäîáðåíî. À òîâà îçíà÷àâà íÿêîëêî õèëÿäè äåöà, îò êîèòî ñàìî äâåñòà ñòèãàò íà ñòàðòà - ñòî îò òÿõ ñòàðòèðàò, äðóãèòå ñòî ñà ðåçåðâà. Ñàì çíàåø, êàêúâ å øàíñúò äà èçáåðàò èìåííî òåá.
- Ðàçáèðà ñå - èçòåãëÿò íè èìåíàòà îò íÿêàêúâ ãàäåí êîíòåéíåð. Ñòðàõîòíî òåëåâèçèîííî ïðåäñòàâëåíèå - ãëàñúò íà Ìàêâðàéñ ïîòðåïåðà.
- Äà. Ìàéîðúò èçòåãëÿ îòâúòðå äâåñòà èìåíà, íî íèùî ïîâå÷å. Íå çíàåø äàëè ñè èçáðàí çà Ó÷àñòíèê èëè ñè â ðåçåðâèòå.
- È íèêàêâè äîïúëíèòåëíè ñâåäåíèÿ äîêàòî íå ìèíå ôèíàëíàòà äàòà, íà êîÿòî áè ìîãúë äà ñå îòêàæåø - êèìíà Ìàêâðàéñ, íî ïî äóìèòå ìó íÿêîé áè ìîãúë äà ñè ïîìèñëè, ÷å òàçè ôèíàëíà äàòà å áèëà ïðåäè ìíîãî ãîäèíè, à íå ñàìî ïðåäè íÿêîëêî äíè. - Òàêà å. Èñêàò òå äà ðàçáúðêâàò êàðòèòå äî êðàÿ.
Íÿêîé â òúëïàòà òîêó ùî áå ïóñíàë öÿëà ôðîòèëèÿ îò ðàçíîöâåòíè áàëîíè. Èçäèãàõà ñå â íåáåòî êàòî äúãà îò æúëòè, ÷åðâåíè è çåëåíè öâåòîâå. Ñèëíèÿò þæåí âÿòúð áúðçî ãè îòíåñå äàëå÷ îò òÿõ.
- Ìèñëÿ ÷å ñè ïðàâ - ðå÷å Ãàðàòè. - Âñè÷êè ñåäÿõìå ïðåä òåëåâèçîðà, êîãàòî Ìàéîðúò èçòåãëÿøå èìåíàòà. Áÿõ íîìåð ñåäåìäåñåò è òðè. Íàïðàâî ïàäíàõ îò ñòîëà. Ïðîñòî íå ìîæåõ äà ïîâÿðâàì.
- Ìèñëåøå ñè, ÷å íå ñòàâà äóìà çà òåá, íàëè? - êëàòåøå ãëàâà Ìàêâðàéñ. - ×å òåçè íåùà âèíàãè ñå ñëó÷âàò ñ äðóãè.
- Äà, òî÷íî òàêîâà ÷óâñòâî. Ïîñëå âñè÷êè âïåðèõà ïîãëåäè â ìåí. Ñúâñåì ðàçëè÷íî áå îò òúðæåñòâåíàòà âå÷åðÿ, ñ ïîìïîçíèòå ðå÷è, òîðòàòà è êàêâî ëè íå îùå. Äæåí...
Òîé ìëúêíà. Çàùî äà íå ãî êàæå? Êîëêî íåùà áå êàçàë. Êàêâî çíà÷åíèå èìàøå. Íå ñëåä äúëãî èëè òîé, èëè Ìàêâðàéñ ùå å ìúðòúâ. Íàé-âåðîÿòíî è äâàìàòà.
- Äæåí êàçà, ÷å ùå íàïðàâè âñè÷êî çà ìåí, ÷å ùå èçïúëíè âñÿêî ìîå æåëàíèå, âèíàãè, êàêâîòî è äà å òî, ñàìî è ñàìî äà ñå îòêàæà íà ôèíàëíàòà äàòà - 31 àïðèë. Ðåêîõ é, ÷å òîâà ùå ìå íàêàðà äà ñå ïî÷óâñòâàì êàòî îïîðòþíèñò, êàòî æàëúê íåùàñòíèê, à òÿ ñå ðàçãíåâè è ìè îòâúðíà, ÷å ïî-äîáðå òîâà, îòêîëêîòî äà ñúì ìúðòúâ è ïîñëå ñå ðàçïëàêà. Ïëà÷åøå è ìå ìîëåøå - Ãàðàòè âäèãíà î÷è êúì Ìàêâðàéñ. - Íå çíàÿ. Áèõ íàïðàâèë çà íåÿ âñè÷êî. Íî íå è òîâà... òîâà íå ìîæåõ. Ñÿêàø â ãúðëîòî ìè áåøå çàñåäíàë êàìúê. Íå ñëåä äúëãî òÿ ðàçáðà, ÷å íÿìà äà êàæà:" Äà. Äîáðå. Ùå ñå îáàäÿ íà òåëåôîí 800." Èëè ïîíå çàïî÷íà äà ðàçáèðà. Ìîæå áè êàêòî è àç áÿõ çàïî÷íàë äà ðàçáèðàì, êîåòî - Áîãà ìè - íèêàê íå áåøå äîáðå.
Òîé ïðåãëúòíà.
- Ïîñëå äîéäå ðåä íà äîêòîð Ïàòåðñúí. Òîé å äèàãíîñòèê, èìà óæàñíî ëîãè÷åí óì. Ðå÷å ìè: "Âèæ êàêâî, Ãàðàòè. Àêî ñå âçåìå ïðåä âèä îñíîâíàòà ãðóïà è ðåçåðâèòå, øàíñîâåòå òè çà îöåëÿâàíå ñà ïåòäåñåò êúì åäíî. Íå ïîñòúïâàé òàêà ñ ìàéêà ñè, Ðåé." Äúðæàõ ñå âåæëèâî ñ íåãî äîêîëêîòî ìîæåõ, íî íàêðàÿ ìó êàçàõ äà ñå îìèòà. Êàçàõ ìó, ÷å íåãîâèòå øàíñîâå äà ñå îæåíè çà ìàìà ñúùî íå ñà ïî-äîáðè, íî ÷å íå ñúì ãî âèäÿë äà ñå îòêàçâà.
Ãàðàòè ïðàêàðà ðúêà ïðåç ñïëúñòåíàòà ñè êîñà. Âå÷å áåøå çàáðàâèë çà ãðàíèöàòà îò äâå ñåêóíäè.
- Áîæè÷êî, àêî çíàåø ñàìî êàê ñå ÿäîñà. Ïåíåøå ñå îò ãíÿâ è êðåùåøå, ÷å ùîì ñúì ðåøèë äà ðàçáèÿ ñúðöåòî íà ìàìà, òîâà ñè å ìîÿ ðàáîòà. Êàçà ìè, ÷å ñúì óïîðèò êàòî... ïúí, ìèñëÿ ÷å òî÷íî òàêà ìå íàðå÷å, ñèãóðíî òàêà ñè íàðè÷à ïàöèåíòèòå, èëè êîé çíàå êàêâî. Íå çíàÿ. Ïîïèòà ìå, äàëè ìè å õóáàâî êàòî ðàçáèâàì æèâîòà íà ìàìà è íà åäíî òîëêîâà äîáðî ìîìè÷å êàòî Äæåíèñ. Àç ïúê ìó îòâúðíàõ ñ íàé-íåîñïîðèìàòà ëîãèêà.
- Òàêà ëè? - óñìèõíà ñå Ìàêâðàéñ. - È êàêâà å òÿ?
- Êàçàõ ìó, ÷å àêî íå ñå ðàçêàðà ùå ãî ïðàñíà.
- À ìàéêà òè?
- Òÿ íå êàçà íèùî. Ìèñëÿ, ÷å íå ìè âÿðâàøå. À è ìèñúëòà çà îíîâà, êîåòî ìîãà äà ïîëó÷à, àêî ñïå÷åëÿ. Íàãðàäàòà - âñè÷êî, êîåòî ñè ïîèñêàø äî êðàÿ íà æèâîòà ñè - ìîæå áè òîâà ÿ áå çàñëåïèëî ïî íÿêàêúâ íà÷èí. Èìàõ áðàò - Äæåô. Òîé óìðÿ îò ïíåâìîíèÿ íà øåñò ãîäèíè - ìîæå è äà òè ïðîçâó÷è æåñòîêî, íî àêî íå áåøå óìðÿë íå çíàì êàê ùÿõìå äà ñâúðçâàìå äâàòà êðàÿ. È... âñå ìè ñå ñòðóâà, ÷å òÿ ñè ìèñëåøå: "Àêî òîé ñïå÷åëè, íàé-ñåòíå ùå ñå èçìúêíåì îò êàëòà". Ìàéîðúò å ÷óäåñåí ÷îâåê. Ñàìî òîâà ïîâòàðÿøå. "Ñèãóðíà ñúì, ÷å ùå òè ïîçâîëè äà íàïóñíåø èãðàòà, àêî ìó ðàçêàæåø çà íàñ." Íî òè ñàì çíàåø - îòêàæåø ëè ñå, èçõîäúò å ñàìî åäèí, êàêòî è àêî ãîâîðèø ïðîòèâ Äúëãàòà ðàçõîäêà. À ñëåä òîâà ìè ñå îáàäèõà ïî òåëåôîíà è ðàçáðàõ, ÷å ñúì èçáðàí çà Ó÷àñòíèê. ×å ñúì â îñíîâíàòà ãðóïà.
- Àç íå áÿõ.
- Íå áåøå?
- Íå. Äâàíàäåñåò îò îñíîâàíàòà ãðóïà ñå âúçïîëçâàõà îò ïðàâîòî íà îòêàç íà 31 àïðèë. Àç áÿõ ðåçåðâà íîìåð 12. Îáàäèõà ìè ñå â 11 âå÷åðòà, ïðåäè ÷åòèðè äåíà.
- Èñóñå! Òàêà ëè áèëî?
- À-õà. Ïðåäñòàâè ñè.
- È ñåãà... ñúæàëÿâàø ëè?
Ìàêâðàéñ ñâè ðàìåíå.
Ãàðàòè õâúðëè ïîãëåä íà öèôåðáëàòà. Áåøå 3:02. Âñè÷êî áåøå íàðåä. Ñÿíêàòà ìó, èçäúëæåíà îò ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå, ñå äâèæåøå ïî-óâåðåíî. Åäèí õóáàâ, âåäúð ïðîëåòåí äåí. Ñ êðàêàòà ìó âå÷å âñè÷êî áå íàðåä.
- Âñå îùå ëè ìèñëèø, ÷å ìîæåø ïðîñòî... äà ñåäíåø? - ïîïèòà òîé Ìàêâðàéñ. - Âå÷å íàäæèâÿ ïîâå÷åòî îò òÿõ. Ïî-òî÷íî øåéñåò è åäèí.
- Êîëêî ñúì íàäæèâÿë àç, èëè òè, òîâà íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå, ìèñëÿ. Èäâà åäèí ìîìåíò, â êîéòî ÷îâåê çàãóáâà æåëàíèå. Òîãàâà âå÷å íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå êàêâî ìèñëèø, ðàçáèðàø ëè? Íà âðåìåòî ìíîãî îáè÷àõ äà ìàöàì ñ ìàñëåíè áîè. Íå áèõ êàçàë, ÷å íå ìå áèâàøå. Ïîñëå åäèí ïðåêðàñåí äåí - áèíãî. Íå ñå óìîðèõ, ïðîñòî ñïðÿõ. Áèíãî. Íÿìàõ íèêàêâî æåëàíèå äà ïðîäúëæàâàì äîðè ìèíóòà ïîâå÷å. Ïðåäèøíàòà âå÷åð ñè ëåãíàõ è æåëàíèåòî äà ðèñóâàì áåøå â ìåí, à íà ñëåäâàùàòà ñóòðèí ãî íÿìàøå.
- Èçêóñòâîòî äà îñòàíåø æèâ åäâà ëè ìîæå äà ñå êâàëèôèöèðà êàòî õîáè.
- Òðóäíî ìè å äà ñå ñúãëàñÿ ñ òåá. À êàêâî ùå êàæåø çà ñêà÷à÷èòå îò âèñîêè ñêàëè? Çà ëîâöèòå íà õèùíèöè? Çà àëïèíèñòèòå? Àêî èñêàø ìîæåì äà âçåìåì çà ïðèìåð è íÿêîé çàòúïÿë ðàáîòíèê âúâ ôàáðèêà, êîéòî ñè ïðåêàðâà ñúáîòíèòå âå÷åðè êàòî òúðñè ñ êîé äà ñå ñáèå â áàðà. Âúâ âñè÷êè òåçè ïðèìåðè íèìà íå ñòàâà äóìà çà ïðåâðúùàíå íà èçêóñòâîòî äà îöåëååø â õîáè? Â çàáàâíà èãðà.
Ãàðàòè íå îòâúðíà.
- Òðÿáâà äà óñêîðèì êðà÷êà - ïðîäúëæè ñ òèõ ãëàñ Ìàêâðàéñ. - Ãóáèì ñêîðîñò. Íå ìîæåì äà ñè ãî ïîçâîëèì.
Ãàðàòè óñêîðè êðà÷êà.
- Áàùà ìè å ñúäðóæíèê â åäíî àâòîêèíî - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Çàïëàøè ìå, ÷å ùå ìå âúðæå è ùå ìå íàòèêà â ìàçåòî, àêî íå ñå îòêàæà äà ó÷àâñòâàì â Äúëãàòà ðàçõîäêà. Êàçà, ÷å íå ìó ïóêà îò íèêàêâè Áðèãàäè.
- È òè êàêâî íàïðàâè? Çàå ñå äà ãî óáåæäàâàø ëè?
- Íÿìàøå âðåìå çà òîâà. Êîãàòî ìè ñúîáùèõà ïî òåëåôîíà, ÷å ùå ó÷àâñòâàì, îñòàâàõà íå ïîâå÷å îò äåñåò ÷àñà. Îñèãóðèõà ìè ñàìîëåò è êîëà, äà ìå äîêàðà äî ëåòèùåòî íà Ïðåñêþ àéë. Áàùà ìè êðåùåøå è çàïëàøâàøå, à àç ñàìî ñè ñåäÿõ è êèìàõ ïîñëóøíî. Íå ñëåä äúëãî íà âðàòàòà ñå ïî÷óêà è êîãàòî ìàìà îòâîðè, íà ïðàãà ñòîÿõà äâàìà åäðè è ñòðàøíè íà âèä âîéíèöè. ×îâå÷å ìèëè, òîëêîâà ñòðàøíè áÿõà, ÷å ñèãóðíî ìîæåõà äà ñïðàò ÷àñîâíèê ñ ïîãëåä. Òàòå ãè ïîãëåäíà óïëàøåíî è ïîñëå ìè ðå÷å: "Ïèòè, ïî-äîáðå äà ñå êà÷èø ãîðå è äà ñè ïðèãîòâèø ñêàóòñêàòà ðàíèöà." Ìàêâðàéñ íàãëàñè ðàíèöàòà íà ãúðáà ñè è ñå ðàçñìÿ ïðè ñïîìåíà çà òàçè ñöåíà. - Íå ñëåä äúëãî âå÷å ëåòÿõìå ñúñ ñàìîëåòà, öÿëîòî ñåìåéñòâî, äîðè ìàëêàòà ìè ñåñòðè÷êà Êàòðèíà. Òÿ å ñàìî íà ÷åòèðè. Êàöíàõìå â òðè ñóòðèíòà è âåäíàãà ñëåä òîâà ïîåõìå êúì ñòàðòà. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å Êàòðèíà áåøå åäèíñòâåíàòà, êîÿòî íàèñòèíà ðàçáèðàøå êàêâî ñòàâà. Òÿ íåïðåñòàííî ïîâòàðÿøå: "Ïèò îòèâà íà ïðèêëþ÷åíèå". Ìàêâðàéñ íåñðú÷íî ïëåñíà ñ ðúöå. -  Íàñòàíèõà ãè â õîòåë â Ïðåñêþ àéë. Íå èñêàõà äà ñå ïðèáèðàò âêúùè, äîêàòî íå ïðèêëþ÷è âñè÷êî. Ïî êàêúâòî è íà÷èí äà ïðèêëþ÷è.
Ãàðàòè ñè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà. Áåøå 3:20.
- Áëàãîäàðÿ - ðå÷å òîé.
- Çàäåòî îòíîâî òè ñïàñèõ æèâîòà ëè? - Ìàêâðàéñ ñå ðàçñìÿ ùàñòëèâî.
- Äà, òî÷íî çà òîâà.
- Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å òîâà ìîæå äà ñå íàðå÷å óñëóãà?
- Íå çíàÿ - Ãàðàòè ñå çàìèñëè çà ìèã. - Ùå òè ïðèçíàÿ åäíî íåùî îáà÷å. Çà ìåí âå÷å íèùî íÿìà äà å êàêòî ïðåäè. Ñòàâà äóìà çà ìèêðîñêîïè÷íèÿ ðåçåðâ îò âðåìå, ñ êîéòî ðàçïîëàãàõ. Äîðè êîãàòî íàä ãëàâàòà òè íå âèñÿò íèêàêâè ïðåäóïðåæäåíèÿ, ìåæäó òåá è ñåí÷åñòèÿ ãðîá èìà ñàìî äâå ìèíóòè. Òîâà íèêàê íå å ìíîãî.
Ñÿêàø çà ïîòâúðæäåíèå íà êàçàíîòî, åêíàõà íÿêîëêî èçñòðåëà. Ïðîñòðåëÿíèÿò Ó÷àñòíèê ñå ïðîñíà ñ òúíúê, äðåçãàâ ïèñúê, êàòî ñãàùåíà çà âðàòà ïóéêà, ïðåäè äà ÿ çàêîëÿò. Îò òúëïàòà äîëåòÿ íèñúê, áàñîâ ñòîí, êîéòî áè ìîãúë äà áúäå èçðàç åäíîâðåìåííî íà óïëàõà, ïå÷àë, èëè ñåêñóàëíî óäîâîëñòâèå.
- Óæàñíî ìàëêî å - ñúãëàñè ñå Ìàêâðàéñ.
Äâàìàòà âúðâÿõà ðàìî äî ðàìî. Ñåíêèòå èì ñòàâàõà âñå ïî-äúëãè. Èç òúëïàòà âå÷å ñå ìÿðêàõà æèëåòêè, ñÿêàø íÿêîé ìàãüîñíèê ãè áå èçìúêíàë îò âúëøåáíàòà ñè øàïêà. Âåäíúæ Ãàðàòè ìÿðíà äîðè òúíè÷êèÿ ñèíêàâ äèì îò ëóëà è òîâà ìó íàâÿ ñëàäêè, óþòíè ñïîìåíè çà áàùà ìó. Åäèí ìúíè÷úê ïóäåë âíåçàïíî ñå îòñêóáíà îò ïðåãðúäêèòå íà ñòîïàíèíà ñè è ñå ïîíåñå ïî ïúòÿ. ×åðâåíàòà ìó íàéëîíîâà êàèøêà ñå âëà÷åøå ïî àñôàëòà çàä íåãî, ðîçîâèÿò ìó åçèê ñå ïîëþøâàøå, îò óñòàòà ìó òå÷åøå ïÿíà. Ïóäåëúò ñå ñïðÿ, ïîñëå çàïî÷íà áÿñíî äà ïðåñëåäâà îïàøêàòà ñè è áåøå çàñòðåëÿí, êîãàòî ñå õâúðëè ñúñ çàìàÿí ïîãëåä êúì Ïèúðñúí, êîéòî èçðóãà ãíåâíî âîéíèêà. Óäàðúò îò òåæêîêàëèáðåíèÿ êóðøóì ãî ïðåìåòíà ïî÷òè â êðàêàòà íà òúëïàòà è êó÷åòî îñòàíà äà ëåæè òàì, äèøàéêè òåæêî, ñ øèðîêî îòâîðåíè, íåâèæäàùè î÷è, íàñî÷åíè êúì íåáåòî. Íèêîé íå ñìååøå äà ïðèçíàå, ÷å êó÷åòî å íåãîâî. Íàé-íàêðàÿ åäíî ìàëêî ìîì÷åíöå ñå ïðîêðàäíà ïðåç ïîëèöåéñêèÿ êîðäîí, èçëåçå íà åäèíèÿ êðàé íà ïúòÿ, ñïðÿ ñå êðàé êó÷åòî è çàïëàêà. Êúì íåãî ñå ïðèáëèæè åäèí îò âîéíèöèòå. Ìàéêàòà íà ìîì÷åòî íàäàäå óïëàøåí ïèñúê â òúëïàòà. Çà åäèí óæàñÿâàù ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å âîéíèêúò ùå çàñòðåëÿ äåòåòî, êàêòî áå çàñòðåëÿë êó÷åòî, íî âîéíèêúò ïðîñòî èçáóòà ñ áåçäóøíî èçðàæåíèå ìîì÷åòî îáðàòíî â òúëïàòà.
Â 6:00 ñëåäîáåä ñëúíöåòî äîêîñíà õîðèçîíòà è íåáåòî ñå îáàãðè â îðàíæåâî. Çàõëàäíÿ. Ó÷àñòíèöèòå çàïî÷íàõà äà ïîâäèãàò ÿêè. Çðèòåëèòå ïîòðîïâàõà ñ êðàêà è òúðêàõà ðúöå.
Êîëè Ïàðêúð ðåãèñòðèðà ïîðåäíîòî ñè îïëàêâàíå îò ïðîêëåòîòî âðåìå íà ùàòà Ìåéí.
"Êúì äåâåò áåç ÷åòâúðò ùå ñòèãíåì Îóãþñòà - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè. - à îò òàì äî Ôðèïîðò å åäíà êðà÷êà." Ïðè òàçè ìèñúë ãî íàëåãíà äåïðåñèÿòà. È ïîñëå êàêâî? Ùå ÿ âèäèø çà äâå ìèíóòè, àêî ðàçáèðà ñå íå ÿ ïðîïóñíåø â òúëïàòà - Áîæå îïàçè. È ïîñëå êàêâî? Äà ñå îòêàæå?
Èçâåäíúæ ãî çàâëàäÿ ñòðàííàòà óâåðåíîñò, ÷å Äæåí è ìàéêà ìó íÿìà äà ñà òàì. Ñàìî äåöàòà îò ó÷èëèùå ùå ãî ÷àêàò, íåòúðïåëèâè äà çúðíàò îáëàäàíèÿ îò æàæäà çà ñàìîóáèéñòâî ÷óäàê, êîéòî å îòðàñíàë â òåõíèòå ðåäèöè. È Æåíñêèÿò êðúæîê. Òå ñúñ ñèãóðíîñò ùå ïðèñúñòâàò. ×ëåíîâåòå íà Æåíñêèÿ êðúæîê çà âçàèìîïîìîù ãî ïîêàíèõà íà ÷àé ñàìî äâà äíè ïðåäè íà÷àëîòî íà Äúëãàòà ðàçõîäêà. Â îíåçè äðåâíè âðåìåíà.
- Õàéäå âíèìàòåëíî äà ñå âúðíåì íàçàä - ïðåäëîæè Ìàêâðàéñ. - Ùå ãî íàïðàâèì áàâíî, äîêàòî íè íàñòèãíå Áåéêúð. Èñêàì â Îóãþñòà äà âëåçåì çàåäíî. Êàòî òðèìàòà ìóñêåòàðè. Êàêâî ùå êàæåø, Ãàðàòè?
- Ñúãëàñåí - êèìíà Ãàðàòè. Ïðåäëîæåíèåòî ìó ñå ñòîðè äîáðî.
Çàïî÷íàõà íåóñåòíî äà èçîñòàâàò è íå ñëåä äúëãî çëîáàðÿò Õàðîëä Êóèíñ îòíîâî ñå îçîâà íà÷åëî íà ïàðàäà. Ðàçáðàõà, ÷å ñà ñðåä ñâîè õîðà, êîãàòî Åéáðúõàì èì ïîäâèêíà ñ ìðà÷åí ãëàñ:
- Ðåøèõòå çíà÷è íàé-ñåòíå äà ñå âúðíåòå íà ñåëî ïðè áàáà è äÿäî?
- Èñóñå, àìà òîé íàèñòèíà ïðèëè÷à íà äÿäî - âúçêëèêíà Ìàêâðàéñ îáëåùèë î÷è â èçòåðçàíîòî, íåáðúñíàòî îò òðè äåíà ëèöå íà Åéáðúõàì. - Îñîáåíî íà òàçè ñâåòëèíà.
- Ïðåäè ìíîãî, ìíîãî ãîäèíè - ïîå â ñúùèÿ òîí Åéáðúõàì è çà ìèã èì ñå ñòîðè, ÷å íÿêàêúâ çúë äóõ ãî å îáñåáèë è ãîâîðè ïðåç óñòàòà ìó. - íàøèòå ïðàäåäè ñòúïèëè íà òîçè êîíòèíåíò... î, ïî äÿâîëèòå. Çàáðàâèõ îñòàíàëîòî. Òðÿáâàøå äà ãî íàó÷èì íàèçóñò â îñìè êëàñ ïî èñòîðèÿ, çà äà ïîëó÷èì øåñòèöà.
- Ëèöåòî íà íàøèÿ õðàáúð ïðàîòåö è äóøåâíîñòòà íà ñèôèëèñòè÷íàòà ìàéìóíà - òúæíî ïîêëàòè ãëàâà Ìàêâðàéñ. - Åéáðúõàì, îòêúäå òè äîéäå íàóì äî ãîâîðèø ïîäîáíè äèâîòèè?
- È ïðîêàðàõ ñè ïúò äîòóê - ðå÷å ñ ïðèïîâäèãíàò ãëàñ Åéáðúõàì. Òîé ïîíå÷è äà ïðîäúëæè, íî êàðàáèíèòå ãî èçïðåâàðèõà. Íå ÷óõà ïîçíàòîòî ñãðîìîëÿñâàíå íà òðóïà.
- Òîâà áåøå Ãàëàíò - ðå÷å Áåéêúð, êàòî ïîãëåäíà íàçàä. - Öÿë äåí âúðâè áåç äà äîéäå â ñúçíàíèå.
- Çíà÷è äîòóê ñè ïðîêàðà ïúò - ïîäõâúðëè Ãàðàòè è ñåòíå ñå ðàçñìÿ.
- Äà - êèìíà Åéáðúõàì, ïðîêàðà ðúêà íàãîðå ïî áóçàòà ñè è ðàçòúðêà ñ þìðóê åäíîòî îêî. - Ñåùàòå ëè ñå çà ñú÷èíåíèåòî?
Âñè÷êè êèìíàõà. Ñòàíäàðòíà ÷àñò îò ïñèõîëîãè÷åñêèÿ ïðåãëåä áåøå íàïèñâàíåòî íà ñú÷èíåíèå íà òåìà: "×óâñòâàòå ëè ñå ïîäãîòâåí äà âçåìåòå ó÷àñòèå â Äúëãàòà ðàçõîäêà?" Ãàðàòè âíåçàïíî óñåòè, ÷å íåùî òîïëî ñå ñòè÷à ïî äÿñíîòî ìó õîäèëî è ñå çà÷óäè äàëè å ãíîé, êðúâ, ïîò èëè ñìåñ îò âñè÷êî òîâà. Íå ÷óâñòâàøå íèêàêâà áîëêà, ìàêàð ÷îðàïúò ìó äà áå ñêúñàí.
- Àìè, - ïðîäúëæè Åéáðúõàì - àç íàïðèìåð íå ñå ÷óâñòâàõ ïîäãîòâåí äà ó÷àâñòâàì â êàêâîòî è äà áèëî. Ðåøåíèåòî äà ñå ÿâÿ íà èçïèò áåøå ñúâñåì ìîìåíòíî. Áÿõ òðúãíàë íà êèíî è ñëó÷àéíî ìèíàâàõ ïîêðàé ãèìíàñòè÷åñêèÿ ñàëîí, êúäåòî ïðîâåæäàõà èçïèòà. Çíàåòå, ÷å çà äà âè ïóñíàò âúòðå òðÿáâà äà ïîêàæåòå íà âðàòàòà Ðàçðåøèòåëíîòî çà ðàáîòà. Ñúâñåì ñëó÷àéíî íîñåõ ìîåòî â òîçè äåí. Àêî íå ãî áÿõ âçåë, åäâà ëè ùÿõ äà ñå ïîìúêíà îáðàòíî êúì êúùè çàðàäè íåãî. Ùÿõ äà ñè îòèäà íà êèíî è ñåãà íÿìàøå äà ñúì òóê, íà êðà÷êà îò ñìúðòòà è â òàêàâà âåñåëÿøêà êîìïàíèÿ.
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà ìúë÷àëèâî.
- Ìèíàõ íà ïðåãëåäà, íå ñðåùíàõ íèêàêâè ïðîáëåìè ïðè ñúáåñåäâàíåòî è ïîñëå ìè äàäîõà òåçè ïðîñëîâóòè òðè áåëè ëèñòà ñúñ ñïîìåíàòèÿ âúïðîñ îòãîðå. "Ìîëÿ îòãîâîðåòå íà ïîñòàâåíèÿ âúïðîñ ìàêñèìàëíî îáåêòèâíî è ÷åñòíî, êàòî èçïîëçâàòå íå ïîâå÷å îò 1500 äóìè". Áîæè÷êî ìèëè, ðåêîõ ñè àç. Âñè÷êî ïðåäè òîâà ìè ñå ñòîðè óæàñíî çàáàâíî. Íÿêîè îò âúïðîñèòå äîðè ìå íàêàðàõà äà ñå ðàçñìåÿ.
- Äà -  èìàòå ëè ÷åñòî çàïåê? - ðå÷å ñúñ ñóõ ãëàñ Áåéêúð. - Èëè ïúê - ÷åñòî ëè ïîëçâàòå î÷èñòèòåëíî?
- Äà, äà, ïîäîáíè äèâîòèè - ñúãëàñè ñå Åéáðúõàì. - Òîÿ òúï âúïðîñ çà î÷èñòèòåëíîòî ìè áå èçõâúð÷àë îò ãëàâàòà. Òà âñè÷êî òîâà âå÷å ãî áÿõ ìèíàë áåç ïðîáëåìè è åòî ÷å ïðåä ìåí ñòîåøå çàäà÷àòà äà íàïèøà ñú÷èíåíèå çà òîâà, äàëè ñå ÷óâñòâàì ïîäãîòâåí çà äà ó÷àâñòâàì. Íèùî íå ìè èäâàøå íà óì. È åòî ÷å íå ñëåä äúëãî ñå ïîÿâÿâà íÿêàêúâ òúïàíàð â àðìåéñêà óíèôîðìà è îáÿâÿâà íà âèñîê ãëàñ: "Îñòàâàò ïåò ìèíóòè. Àêî îáè÷àéòå, ïðèâúðøâàéòå âå÷å!" Ãðàáíàõ õèìèêàëêàòà è íàïèñàõ: "×óâñòâàì ñå ïîäãîòâåí çà äà ó÷àñòâàì â Äúëãàòà ðàçõîäêà çàùîòî àç ñúì åäèí íåùàñòåí êîïåëäàê è òîçè ñâÿò ùå å ìíîãî ïî-äîáúð àêî ìåíå ìå íÿìà, îñâåí àêî ðàçáèðà ñå íå ñïå÷åëÿ è ñòàíà áîãàò è â òàêúâ ñëó÷àé ùå ñè êóïÿ Âàí Ãî è ùå ñè ãî îêà÷à âúâ âñÿêà ñòàÿ íà ìîÿ ïàëàò è ùå ñè ïîðú÷àì øåéñåò êóðâè îò åêñòðà êëàñà è çà íèùî íÿìà äà ìè ïóêà." Ïîìèñëèõ ìàëêî âúðõó íàïèñàíîòî è ïîñëå äîáàâèõ â ïîñëåñëîâ: "Íà âñè÷êèòå øåéñåò êóðâè åêñòðà êëàñà ùå èì äàì ïåíñèè, êîãàòî îñòàðåÿò". Ñèãóðåí áÿõ, ÷å ìîåòî ñú÷èíåíèå íàïðàâî ùå èì ðàçãîíè ôàìèëèÿòà. È åòî ÷å ñëåä áëèçî ìåñåö - êîãàòî âå÷å ñúâñåì áÿõ çàáðàâèë çà èçïèòà - åäèí äåí ïîëó÷èõ ñúîáùåíèå, ÷å ñúì îäîáðåí. Çà ìàëêî äà ñè îñåðà äúíêèòå.
- Íî ïîñëå òè ìèíà, íàëè? - ïîïèòà ãî Êîëè Ïàðêúð.
- Äà, òðóäíî å äà ñå îáÿñíè. Èñòèíàòà å, ÷å âñè÷êè ãî ïîìèñëèõà çà øåãà. Ãàäæåòî íàñòîÿâàøå äà ñíèìà ïèñìîòî è äà ñè ãî èçêàðà íà ôàíåëêàòà, çàëèâàøå ñå îò ñìÿõ è íåïðåñòàííî ïîâòàðÿøå, ÷å òîâà áèëî ìàéòàïà íà âåêà. Òàêà áåøå è ñ âñè÷êè îñòàíàëè. Íåïðåñòàííî ìå òóïàõà ïî ðàìîòî è ìè ãîâîðåõà ðàçíè òúïîòèè îò ðîäà íà: "Õåé, Åéá, àáå âÿðíî ëè, ÷å ñè ñòèñíàë Ìàéîðà çà òàøàöèòå?" Íà âñè÷êè íè áåøå òîëêîâà ñìåøíî, ÷å íå ìè îñòàíà âðåìå äà ñå ñòðàõóâàì. Àêî èñêàòå âÿðâàéòå, ìîì÷åòà - Åéáðúõàì ñå óñìèõíà òúæíî ïðè òåçè äóìè - íàïðàâî ùÿõìå äà ñå ïîïèêàåì îò ñìÿõ. È âñè÷êè ñìÿòàõà, ÷å ùå ñòèñêàì Ìàéîðà çà òàøàöèòå äî ñàìèÿ êðàé. È àç òàêà ìèñëåõ. Ïîñëå, åäíà ñóòðèí ñå ñúáóäèõ è íàó÷èõ, ÷å ñúì â èãðàòà. Ïîëó÷èõ ñúîáùåíèå, ÷å ñúì â îñíîâíàòà ãðóïà, øåñòíàäåñåòè ïîäðåä îò êîíòåéíåðà, àêî òîâà âúîáùå èìà íÿêàêâî çíà÷åíèå. Òàêà ÷å, â êðàÿ íà êðàèùàòà èçëåçå, ÷å Ìàéîðúò å õíàâàë ìåí çà òàøàöèòå.
Ãðóïàòà ïðåä òÿõ íàäàäå ðàäîñòåí âúçãëàñ è Ãàðàòè âäèãíà ãëàâà. Îãðîìíà ñâåòëîîòðàçèòåëíà òàáåëà íàä òÿõ ãëàñåøå: ÎÓÃÞÑÒÀ 10 ÌÈËÈ
- Íàïðàâî äà ñè óìðåø îò ñìÿõ, íàëè? - ðå÷å Êîëè.
Åéáðúõàì ìó õâúðëè äúëúã ïîãëåä.
- Ïðàîòöèòå íè åäâà ëè ùÿõà äà ñå çàðàäâàò - ðå÷å ñ ãëóõ ãëàñ òîé.
×åòèðèíàäåñåòà ãëàâà
"È íå çàáðàâÿéòå: Àêî ïîìðúäíåòå ñ ðúêà,
èëè ñå îïèòàòå äà æåñòèêóëèðàòå ñ òÿëî,
èëè äà êàæåòå íåùî - â òàêúâ ñëó÷àé ùå çàãóáèòå
ñâîÿ øàíñ äà ïîëó÷èòå äåñåò õèëÿäè äîëàðà.
Íå çàáàâÿéòå òîâà. Óñïåõ!"
Äèê Êëàðê
"Ïèðàìèäà îò äåñåò õèëÿäè äîëàðà"
Ïî÷òè âñè÷êè áÿõà ñúãëàñíè, ÷å ñå íàìèðàò íà ãðàíèöàòà íà åìîöèîíàëíîòî èç÷åðïâàíå. "Íî èçãëåæäà - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè, äîêàòî êðà÷åõà â ìðàêà ïî øîñå íîìåð 202 íà îêîëî åäíà ìèëÿ ñëåä Îóãþñòà - íå áåøå ñúâñåì òàêà." Ïîäîáíî íà íåïðàâèëíî ñúõðàíÿâàíà êèòàðà, çàõâúðëåíà îò íÿêîé áåç÷óâñòâåí ìóçèêàíò, ñòðóíèòå íå áÿõà ñêúñàíè, à ñàìî ðàçñòðîåíè, îòïóñíàòè, õàîòè÷íè.
Îóãþñòà íå áåøå êàòî Îëäòàóí. Îëäòàóí ïðèëè÷àøå íà íÿêàêúâ èçðÿçàí îò êàðòîí, ôàëøèâ Íþ Éîðê. Îóãþñòà áåøå ñúâñåì íîâ ãðàä, ãðàä íà âåñåëè ãóëàéäæèè, íà íèêîãà íå ñâúðøâàùè êóïîíè, íà ïèÿíèöè ñ èçöúêëåíè î÷è, íà íàëóäíè÷àâè ÷óäàöè è óìîïîáúðêàíè ìàíèàöè.
×óõà è âèäÿõà Îóãþñòà ìíîãî ïðåäè äà ñòèãíàò â Îóãþñòà. Ïðåä î÷èòå íà Ãàðàòè îòíîâî ñå âðúùàøå êàðòèíàòà íà áëúñêàùè ñå â áðåãà âúëíè. Ðåâúò íà òúëïàòà ñå ÷óâàøå íà ïåò ìèëè îò ãðàäà. Íåáåòî ïðåä è íàä òÿõ ãðååøå â ÿðêîæúëòî ñèÿíèå, åäíîâðåìåííî ïëàøåùî è àïîêàëèïòè÷íî, è òîâà ïî íÿêàêúâ íà÷èí íàïîìíÿøå íà Ãàðàòè çà ñíèìêèòå, êîèòî áå âèæäàë â ó÷åáíèêà ïî èñòîðèÿ, ñíèìêè îò ãåðìàíñêèòå âúçäóøíè íàïàäåíèÿ íà èçòî÷íèÿ áðÿã íà ùàòèòå ïðåç ïîñëåäíèòå äíè íà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà.
Âñè÷êè ñå ñïîãëåäàõà óïëàøåíî è ñå ïðèòèñíàõà åäèí êúì äðóã, êàòî ìàëêè ìîì÷åòà çúðíàëè áëÿñúêà íà ñâåòêàâèöà, èëè êàòî ñòàäî êðàâè, çàñòèãíàòè îò âèåëèöà. Îãëóøèòåëíèÿò âîé íà Òúëïàòà áåøå òîëêîâà èíòåíçèâåí, ÷å ñÿêàø áå îöâåòåí â ÷åðâåíî. Áåøå êàòî ðàçäèðàù ñòîìàõà ãëàä. Ïðåä î÷èòå íà Ãàðàòè çà ìèã ñå ìÿðíà ñòðàõîâèòîòî èçîáðàæåíèå íà âåëèêèÿ Áîã Òúëïà, êîéòî ñå íàäèãà îò íåäðàòà íà Îóãþñòà íà ñâîèòå àëåíî÷åðâåíè ïèïàëà è ðàçêúñâà îñòàíàëèòå æèâè Ó÷àñòíèöè.
Ñàìèÿò ãðàä ñúùî áåøå ïîòîïåí, çàäóøåí è èçãîðåí. Â èçâåñòåí ñìèñúë Îóãþñòà íå ñúùåñòâóâàøå, íÿìàøå îõðàíåíè ëåëêè, íèòî õóáàâè ìîìè÷åòà, íèòî ïîìïîçíè ìúæàãè, íèòî ïîäìîêðåíè äå÷èöà, ðàçìàõâàùè ðîçîâè îáëàöè îò çàõàðåí ïàìóê. Íÿìàøå ãíåâíè èòàëèàíöè, êîèòî äà ãè çàìåðÿò ñ ðåçàíè äèíÿ íàïóê íà âñè÷êî. Îñòàíàëà áå ñàìî Òúëïàòà, ñúçäàíèå áåç òÿëî, áåç ãëàâà, áåç óì. Òúëïàòà íå áåøå íèùî äðóãî îñâåí Ãëàñ è Î÷è è íèùî ÷óäíî íÿìàøå â òîâà, ÷å Òúëïàòà áåøå åäíîâðåìåííî Áîã è Àíòèõðèñò. Ãàðàòè ãî ïî÷óâñòâà. Çíàåøå, ÷å è äðóãèòå ãî ÷óâñòâàò. Áåøå êàòî äà âúðâèø ìåæäó îãðîìíè åëåêòðè÷åñêè ñòúëáîâå, äà óñåùàø ïðåëèòàùèòå ìåæäó òÿõ çàðÿäè, îò êîèòî êîñàòà òè äà íàñòðúõâà, åçèêúò òè äà çàìèðà â óñòàòà, à îò î÷èòå òè äà õâúð÷àò èñêðè, âñåêè ïúò, ùîì ìèãíåø. Òúëïàòà æàäóâàøå çà óäîâîëñòâèå. Òúëïàòà æàäóâàøå çà ïî÷èòàíèå è ñòðàõ. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, Òúëïàòà áåøå îíàçè, çàðàäè êîÿòî ñå èçâúðøâàøå æåðòâîïðèíîøåíèåòî.
Êðàêàòà èì çàòúâàõà äà ãëåçåíèòå â êîíôåòè. Ãóáåõà ñå åäèí äðóã è ñå íàìèðàõà åäèí äðóã ïðåç ãúñòèÿ ïîðîé îò ðàçíîöâåòíè ãèðëÿíäè, èçðÿçàíè îò íàé-ðàçëè÷íè ñïèñàíèÿ. Ãàðàòè äðúïíà íàïîñîêè åäíà ãèðëÿíäà è ñå âòðåí÷è èçíåíàäàí â ðåêëàìàòà çà íàøóìåëèÿ ìåòîä íà ×àðëç Àòëàñ çà îòñëàáâàíå. Òîé ñãðàá÷è äðóãà è ñå èçïðàâè ëèöå â ëèöå ñ Äæîí Òðàâîëòà.
È âúâ âèõúðà íà çàáàâàòà, òúêìî êîãàòî áÿõà èçêà÷èëè ïúðâèÿ õúëì íà øîñå 202 è ïðåä òÿõ ñå ðàçêðè îáãðàäåíàòà îò ãúñòà òúëïà ìàãèñòðàëà è îïóñòåëèÿ ãðàä çàä íåÿ, òúêìî â òîçè èñòîðè÷åñêè ìèã äâà ìîùíè ïðîæåêòîðà ðàçöåïèõà ìðàêà è â ñâåòëèíàòà ñå ïîÿâè Ìàéîðúò, èçïðàâåí â áàâíî îòäàëå÷àâàùèÿ ñå äæèï, ñ âäèãíàòà çà ïîçäðàâ ðúêà, â êîÿòî ñòèñêàøå íåèçìåííèÿ æåçúë. Ïîãëåäúò ìó áåøå âïåðåí íàãîðå, ñÿêàø íå âèæäàøå è íå ÷óâàøå âðÿùîòî ìîðå îò òèòàíè÷íè ñòðàñòè, êîåòî áóøóâàøå íàîêîëî.
À Ó÷àñòíèöèòå - íå, ñòðóíèòå íå áÿõà ñêúñàíè, ñàìî ñå áÿõà ðàçñòðîèëè. Âñè÷êè êðåùÿõà âúçòîðæåíî, ñ ïðåñèïíàëè, åäâà äîëîâèìè ãëàñîâå, âñè÷êèòå òðèäåñåò è ñåäåì, êîèòî áÿõà îñòàíàëè. Òúëïàòà íå áè ìîãëà äà ÷óå òåçè êðÿñúöè, íî íåîáÿñíèìî êàê òÿ ãè ÷ó è ðàçáðà, ÷å è òàçè ãîäèíà çà ïîðåäåí ïúò ñå áå çàòâîðèë êðúãúò ìåæäó êóëòúò êúì ñìúðòòà è æåëàíèåòî äà ñå ñðåùíåø î÷è â î÷è ñ íåÿ. È â òîçè ìèã òúëïàòà îáåçóìÿ íàïúëíî è ïî ðåäèöèòå é ñå ïîíåñîõà ñïàçìè îò êîíâóëñèâíè íàïúíè. Ãàðàòè âíåçàïíî ïî÷óâñòâà îñòðà, ïðîíèçâàùà áîëêà â ëÿâàòà ãðúäíà ïîëîâèíà, íî íèùî íå ìîæåøå äà çàãëóøè âúçòîðæåíèÿ ìó âèê, äîðè ñúçíàíèåòî, ÷å å íà êðàÿ íà ñèëèòå ñè. Îò ãèáåë ãè ñïàñè åäèí Ó÷àñòíèê ñ òðåñêàâ ïîãëåä íà èìå Ìúëèãàí, êîéòî ñå îòïóñíà íà êîëåíå, ñúñ çàòâîðåíè î÷è è ïðèòèñíàòè êúì ñëåðîî÷èÿòà þìðóöè, ñÿêàø ñå ìú÷åøå äà çàäúðæè ñ ðúöå ìîçúêà ñè. Òîé ñå ïðîñíà íàïðåä ïî ëèöå, è âúðõúò íà íîñà ìó ñå îáåëè êàòî ðàçìåêíàò îò âîäà òåáåøèð ïî ÷åðíàòà äúñêà. "Êîëêî ñòðàííî - ïîìèñëè ñè â òîçè ìîìåíò Ãàðàòè - ìîæå äà ñå êàæå, ÷å íàïðàâî ñè å èçòúðêàë íîñà îò õîäåíå". À ñàìî ìèã ïî-êúñíî íà Ìúëèãàí ìó áå îêàçàíà ìèëîñòòà äà áúäå çàñòðåëÿí. Íî ñëåä òîçè ñëó÷àé Ó÷àñòíèöèòå ñïðÿõà äà êðåùÿò. Ãàðàòè áåøå óæàñíî óïëàøåí îò áîëêàòà â ãúðäèòå, êîÿòî ïî÷òè íå áå íàìàëÿëà. Îáåùà ñè òîâà äà å êðàÿò íà ëóäîñòòà.
- Áëèçî ëè ñìå âå÷å äî òâîåòî ìîìè÷å? - ïîïèòà ãî Ïàðêúð. Ãëàñúò ìó íå çâó÷åøå ïî-ìåêî, íî âñå ïàê ñåãà â íåãî ñå äîëàâÿøå ïðèÿòåëñêî îòíîøåíèå. Ãàðàòè áåøå çàïî÷íàë äà ãî õàðåñâà.
- Íà îêîëî ïåòäåñåò ìèëè. Ìîæå áè øåéñåò. Ãîðå-äîëó.
- Òè ñè åäèí ùàñòëèâ êîïåëäàê, Ãàðàòè - ðå÷å ñúñ çàâèñò Ïàðêúð.
- Ìèñëèø ëè? - òîé áåøå èçíåíàäàí îò òîâà îïðåäåëåíèå. Îáúðíà ñå äà âèäè äàëè Ïàðêúð íå ìó ñå ïîäèãðàâà. Íî Ïàðêúð ãî ãëåäàøå ñåðèîçíî.
- Ùå âèäèø ñâîåòî ìîìè÷å è ìàéêà ñè. À êîé ïî äÿâîëèòå ùå âèäÿ àç îòñåãà äî êðàÿ? Íèêîé äðóã îñâåí òåçè ïðàñåòà - òîé ðàçìàõà ñðåäåí ïðúñò êúì òúëïàòà, êîÿòî èçãëåæäà âúçïðèå æåñòòà ìó çà ïîçäðàâ è íàäàäå âúçòîðæåí ðåâ. - Ìú÷íî ìè å çà äîìà - ïðîäúëæè Ïàðêúð. - È ìå å ñòðàõ - òîé ñå îáúðíà íåíàäåéíî êúì òúëïàòà è çàðåâà: - Ïðàñåòà! Âèå ñòå ïðàñåòà! - îòâúðíàõà ìó ñ îùå ïî-âúçòîðæåíè êðÿñúöè.
- È ìåí ìå å ñòðàõ. È ìè å ìú÷íî çà äîìà. Àç... èñêàì äà êàæà íèå... òîé ïðåãëúòíà ðàçâúëíóâàíî. - Âñè÷êè íèå ñìå òâúðäå äàëå÷ îò êúùè. Ïúòÿò íè îòäàëå÷àâà. Ìîæå è äà ãè âèäÿ, íî íå ùå ìîãà äà ãè äîêîñíà.
- Ñïîðåä ïðàâèëàòà...
- Çíàì êàêâè ñà ïðàâèëàòà. Ìîãà äà ñå äîêîñâàì äî êîãîòî ñè èñêàì, ñòèãà äà íå íàïóñêàì î÷åðòàíèÿòà íà ïúòÿ. Íî íå å ñúùîòî. Ñÿêàø ìåæäó íàñ èìà ïðåãðàäà.
- Ëåñíî òè å äà ãè ðàçïðàâÿø òèÿ âðåëè-íåêèïåëè. Íàëè ïðè âñè÷êè ñëó÷àè ùå ãè âèäèø.
- Ìîæå áè îò òîâà ñàìî ùå ñå ïî÷óâñòâà ïî-çëå - íàìåñè ñå Ìàêâðàéñ. Áåøå ñå ïðèáëèæèë áåçøóìíî çàä òÿõ. Òúêìî ïðåñè÷àõà ÿðêî îñâåòåíèÿ æåëåçîïúòåí ïðåëåç, îòêúäåòî ñå îòáèâàøå ïúòÿ çà Óèíòðîï. Äúëãî ñëåä êàòî ãî ïðåñÿêîõà Ãàðàòè âèæäàøå ìèãàùîòî â òúìíèíàòà æúëòî îêî íà ïðåäóïðåäèòåëíèòå ñâèòëèíè, êîåòî òó ñå çàòâàðÿøå, òó ñå îòâàðÿøå, õâúðëÿéêè îòáëÿñúöè íàäàëå÷ ïî ïúòÿ.
- Âñè÷êè âèå ñòå ëóäè - îáÿâè ñ ÿñåí ãëàñ Ïàðêúð. - Ìàõàì ñå îòòóê - òîé óñêîðè êðà÷êà è íå ñëåä äúëãî ñå çàãóáè â ìðàêà ïðåä òÿõ.
- Òîé ñìÿòà, ÷å ñè ïàäàìå åäèí ïî äðóã - îáÿñíè ñ ðàçâåñåëåí ãëàñ Ìàêâðàéñ.
- Êàêâî! - Ãàðàòè âäèãíà èçíåíàäàíî ãëàâà.
- Íå å ÷àê òîëêîâà ëîøî ìîì÷å - îáÿñíè çàìèñëåíî Ìàêâðàéñ. Òîé õâúðëè íàñìåøëèâ ïîãëåä íà Ãàðàòè. - Ìîæå ïúê è äà å ïðàâ - íàïîëîâèíà. Ìîæå áè çàòîâà òå ñïàñèõ îäåâå. Ìîæå ïúê äà ñè ïàäàì ïî òåá.
- Ñ ëèöå êàòî ìîåòî? Ìèñëåõ, ÷å ïåðâåðçíèòå òèïîâå ñè ïàäàò ïî íåæíè÷êèòå ìîì÷åíöà - òîé ïî÷óâñòâà èçâåñòíî áåçïîêîéñòâî.
Èçâåäíúæ, êîëêîòî è øîêèðàùî äà áå òîâà, Ìàêâðàéñ êàçà:
- À òè áè ëè ìè ïîçâîëèë äà òå äîêîñíà?
Ãàðàòè ñå çàäàâè: - Êàêâî ïî äÿâîëèòå...
- Î, ìëúêâàé - ïðåêúñíà ãî Ìàêâðàéñ. - Äîêúäå ìèñëèø, ÷å ùå ñòèãíåø ñ òåçè ïðàâåäíè ëàéíàðùèíè? Äîðè íÿìàì íàìåðåíèå äà òå óñïîêîÿ, êàòî òè íàìåêíà, ÷å ìîæå áè ñå øåãóâàì. Êàêâî ùå êàæåø?
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãúðëîòî ìó å ïðåñúõíàëî. Â èíòåðåñ íà èñòèíàòà, äúëáîêî â ñåáå ñè òîé æåëàåøå äà ãî äîêîñíàò. Ìðúñíî èëè íå, òîâà áå çàãóáèëî çíà÷åíèå ñåãà, êîãàòî ñìúðòòà òðîïàøå íà ïðàãà. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî èìàøå çíà÷åíèå, áåøå Ìàêâðàéñ. Íî íå èñêàøå Ìàêâðàéñ äà å òîçè, êîéòî ãî äîêîñâà.
- Àìè, ïðåäïîëàãàì, ñëåä êàòî ìè ñïàñè æèâîòà...- Ãàðàòè ìëúêíà áåç äà çíàå êàêâî äà êàæå.
Ìàêâðàéñ èçáóõíà â ñìÿõ.
- È ñåãà ìå êàðàø äà ñå ÷óâñòâàì ìðúñíèê, çàùîòî ñè â äúëã êúì ìåí è íå ìîæåø äà ìè îòêàæåø, òàêà ëè?
- Ïðàâè êàêâîòî èñêàø - îòðÿçà ãî Ãàðàòè. - Íî ñòèãà ñè ìå ðàçèãðàâàë.
- Òîâà äà ëè çíà÷è?
- Êàêòî êàæåø! - èçâèêà Ãàðàòè. Ïèúðñúí, êîéòî îò èçâåñòíî âðåìå ãëåäàøå êàòî õèïíîòèçèðàí êðàêàòà ñè, ñå ñåïíà è âäèãíà ïîãëåä êúì òÿõ. - Êàêâîòî, ïî äÿâîëèòå, èñêàø! - êðåùåøå Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñìåå.
- Ñ òåá âñè÷êî å íàðåä, Ðåé. Ìîæåø äà íå ñå ñúìíÿâàø - òîé ãî ïîòóïà ïî ðàìîòî è èçîñòàíà íàçàä.
Ãàðàòè îáúðêàí ñå âòðåùè ñëåä íåãî.
- Èçãëåæäà, ÷å íå ìó ñòèãà - ðå÷å ñ óìîðåí ãëàñ Ïèúðñúí.
- Êàêâî?
- Âúðâèì ïðèáëèçèòåëíî äâåñòà è ïåòäåñåò ìèëè - èçïúøêà òîé. - Êðàêàòà ìè ñÿêàø ñà ïðîïèòè ñ îòðîâà. Ãúðáúò ìè ãîðè. À íà øèáàíèÿ íåùàñòíèê Ìàêâðàéñ òîâà íå ìó å äîñòàòú÷íî. Òîé å êàòî íÿêîé óìèðàù îò ãëàä, êîéòî ñå òúï÷å ñ î÷èñòèòåëíî.
- Îáè÷à äà èçïèòâà áîëêà, òîâà ëè èñêàø äà êàæåø?
- Èñóñå, à òè êàêâî ìèñëèø? Íà òàêèâà òðÿáâà äà èì îêà÷âàò òàáåëà: ÁÈÉ ÌÅ ÆÅÑÒÎÊÎ. ×óäÿ ñå êîëêî ëè ùå ìó òðÿáâà çà äà ñå çàäîâîëè.
- Íå çíàì - îòâúðíà Ãàðàòè. Ìèñëåøå äà äîáàâè îùå íåùî, íî Ïèúðñúí âå÷å íå ãî ÷óâàøå. Îòíîâî áåøå âïèë ïîãëåä â êðàêàòà ñè, à íà ëèöåòî ìó áåøå èçïèñàí óæàñ. Íÿêúäå ñè áåøå çàãóáèë îáóâêèòå. Ìðúñíîáåëèòå ìó ñïîðòíè ÷îðàïè îïèñâàõà áåëåçíèêàâè äúãè â ìðàêà.
Ìèíàõà ïîêðàé òàáåëà ñ íàäïèñ ËÓÈÑÒÚÍ 32 è ñàìî ñëåä ìèëÿ - ïîêðàé äðóãà, ñâåòåùà ñ ÿðêà åëåêòðè÷åñêà ñâåòëèíà, íà êîÿòî ïèøåøå ÃÀÐÀÒÈ 47.
Ãàðàòè èñêàøå äà ïîäðåìíå, íî íå ìîæåøå. Ñåòè ñå çà îïëàêâàíåòî íà Ïèúðñúí, ÷å ìó ãîðè ãúðáúò. Íåãîâèÿò ñîáñòâåí ãðúá áåøå êàòî åçåðî îò ëàâà. Ìóñêóëèòå íà çàäíàòà ñòðàíà íà êðàêàòà ìó áÿõà êàòî îòâîðåíè, ïëàìòÿùè ðàíè. Ïðåäèøíàòà èçòðúïíàëîñò íà êðàêàòà ñå áå ñòîïèëà â àäñêèòå ïëàìúöè íà áîëåçíåíà àãîíèÿ, êîÿòî ïî ñèëà íå ìîæåøå äà ñå ñðàâíè ñ íèùî äîñåãà. Íå èçïèòâàøå ãëàä, íî âúïðåêè òîâà èçÿäå íÿêîëêî êîíöåíòðàòà. Îãëåäà ñå - äðóãèòå Ó÷àñòíèöè áÿõà êàòî æèâè êðà÷åùè ñêåëåòè - óæàñè îò âðåìåòî íà êîíöåíòðàöèîííèòå ëàãåðè. Ãàðàòè íå èñêàøå äà ñòèãà äîòàì...íî, ñèãóðíî è òîé èçãëåæäàøå òàêà. Ïëúçíà ðúêà ïî ðåáðàòà ñè, êîèòî ñòúð÷àõà êàòî õðåáåòè.
- Îò èçâåñòíî âðåìå íå ñúì ÷óâàë ãëàñà íà Áàðêîâè÷ - îáúðíà ñå êúì Ïèúðñúí, ñ íàäåæäà äà ãî èçâàäè îò âöåïåíåíèåòî, êîåòî óæàñÿâàùî íàïîìíÿøå çà ïî÷èíàëèÿ Îëñîí.
- È àç. Íÿêîé êàçà, ÷å ìó ñå ñõâàíàë êðàêúò äîêàòî ñìå ìèíàâàëè ïðåç Îóãþñòà.
- Òàêà ëè?
- Òàêà êàçàõà.
Ãàðàòè âíåçàïíî ïî÷óâñòâà æåëàíèå äà çàáàâè õîä è äà ñè ïîãîâîðè ñ Áàðêîâè÷. Òðóäíî áå äà ãî îòêðèå â ìðàêà è äîêàòî ãî íàïðàâè ïîëó÷è åäíî ïðåäóïðåæäåíèå, íî íàé-ñåòíå ãî íàìåðè â äúíîòî íà ïîñëåäíèÿ åøàëîí. Áàðêîâè÷ ñèòíåøå ñúñ ñúñðåäîòî÷åíî èçðàæåíèå íà ëèöåòî. Áåøå ïðèòâîðèë êëåïà÷è è î÷èòå ìó ïðèëè÷àõà íà ïîãëåäíàòè îòêúì ðúáà ìîíåòè. ßêåòî ìó ñå áå çàãóáèëî íÿêúäå. Ãîâîðåøå ñè íåùî ñ òèõ, ìîíîòîíåí ãëàñ.
- Çäðàâåé, Áàðêîâè÷ - êàçà Ãàðàòè.
Áàðêîâè÷ ïîäñêî÷è îò èçíåíàäà, ïðåïúíà ñå è ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå... òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå.
- Âèäÿ ëè? - èçêðåùÿ òîé. - Âèäÿ ëè êàêâî íàïðàâè? Äîâîëíè ëè ñòå ñåãà - òè è òâîèòå ïîñðàíè äðóãàð÷åòà?
- Íå èçãëåæäàø äîáðå - ïðîäúëæè Ãàðàòè.
Áàðêîâè÷ ñå óñìèõíà ñ õèòðî èçðàæåíèå.
- Âñè÷êî òîâà å ÷àñò îò Ïëàíà. Ñïîìíÿø ëè ñè, êîãàòî òè êàçàõ çà Ïëàíà? Òîãàâà íå ìè ïîâÿðâà. È Îëñîí íå ìè ïîâÿðâà. Íèòî ïúê Äåéâèäñúí è Ãðèáúë - ãëàñúò íà Áàðêîâè÷ óòèõíà äî æëú÷åí øåïîò. - Ãàðàòè, íàëè òè êàçàõ, ÷å ùå òàíöóâàì íà òåõíèòå ãðîáîâå!
- Áîëè ëè òå êðàêúò? - ïîïèòà çàãðèæåíî Ãàðàòè. - Óæàñíî íåïðèÿòíî, íàëè?
- Îñòàíàõà ñàìî îùå òðèäåñåò è ïåò. Òàçè íîù ùå èçïîïàäàò âñè÷êèòå. Ùå âèäèø. Êîãàòî ñëúíöåòî èçãðåå íà ïúòÿ íÿìà äà èìà ïîâå÷å îò åäíà äóçèíà õîðà. Ùå âèäèø. Òè è òâîèòå ïðúäëüîâöè. Âñè÷êè ùå ñòå ìúðòâè íà ñóòðèíòà. Âñè÷êè ùå ñòå ìúðòâè â ïîëóíîù.
Ãàðàòè âíåçàïíî ñå ïî÷óâñòâà ñèëåí. Çíàåøå, ÷å ñêîðî Áàðêîâè÷ íÿìà äà ãî èìà. Èñêàøå äà ñå âòóðíå íàïðåä, âúïðåêè ïðîíèçâàùàòà áîëêà â ãúðáà, áúáðåöèòå è êðàêàòà, äà íàñòèãíå Ìàêâðàéñ è äà ìó êàæå, ÷å íå ñëåä äúëãî ùå ìîæå äà èçïúëíè îáåùàíèåòî ñè.
- Òè êàêâî ùå ïîèñêàø? - ïîïèòà ãðúìîãëàñíî Ãàðàòè. - Êîãàòî ñïå÷åëèø?
Ãàðàòè ðàçöúôíà â óñìèâêà, ñÿêàø åäâà áå äî÷àêàë òîçè âúïðîñ. Â áëåäàòà ñâåòëèíà íà íîùòà, ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå ðàçòâîðåíî îò íÿêàêâà íåâèäèìà è ñèëíà ðúêà. - Ùå ïîèñêàì ïðîòåçè çà êðàêàòà - ïðîøåïíà òîé. - Ùå ïîèñêàì ïðîòåçè çà êðàêàòà, Ãàðàòè. Ùå ãè íàêàðàì äà ìè îòðåæàò òåçè, ìàéíàòà èì, àêî íå ðàçáèðàò îò ìàéòàï. Ïîñëå ùå ìè ñëîæàò ïðîòåçèòå, à òåçè ùå ãè ïúõíà â ïåðàëíÿòà è ùå ãëåäàì êàê ñå âúðòÿò è âúðòÿò è âúðòÿò...
- Ìèñëåõ ñè, ÷å ùå ïîèñêàø äà èìàø ïðèÿòåëè - ïðåêúñíà ãî ñ òúæåí ãëàñ Ãàðàòè. Íî âúòðå â íåãî áóøóâàøå íåóäúðæèì, ðàäîñòåí òðèóìô.
- Ïðèÿòåëè ëè?
- Çàùîòî êàçà ÷å íÿìàø - Ãàðàòè ãî ãëåäàøå ñúñ ñúæàëåíèå. - Âñè÷êè íèå ùå ñìå äîâîëíè êàòî óìðåø. Íà íèêîãî íÿìà äà ëèïñâàø. Ìîæå áè ùå ìèíà ïðåç òðóïà òè, êàòî òå çàñòðåëÿò è ùå ñå èçïëþÿ âúðõó ïðúñíàòèÿ òè ìîçúê. Ìîæå áè ùå ãî ñòîðÿ. Ìîæå áè âñè÷êè íèå ùå ãî ñòîðèì - òîâà áåøå ëóäîñò, ëóäîñò, ãëàâàòà ìó ñÿêàø ëåòåøå â áåçòåãëîâíîñò, ÷óâñòâàøå ñå êàêòî òîãàâà, êîãàòî çàìàõíà ñ ïðèêëàäà êúì Äæèìè, êðúâòà... ïèñúêúò íà Äæèìè... ãëàâàòà ìó ãîðåøå îò äèâàøêîòî, ïðèìèòèâíî ïðàâîñúäèå, êîåòî áå ïðèëîæèë.
- Íå èñêàì äà ìå ìðàçèø - õëåí÷åøå Áàðêîâè÷. - Çàùî òîëêîâà ìíîãî ìå ìðàçèø? Ïðîñòî è àç íå èñêàì äà óìðà êàòî òåá. Çàùî ìå ìðàçèø? Èñêàø äà ìå íàêàðàø äà ñúæàëÿâàì, òàêà ëè? Äîáðå, ñúæàëÿâàì. Àç... àç...
- Âñè÷êè íèå ùå òè ïëþåì íà ìîçúêà - ðåäåøå ñ íàëóäíè÷àâ ãëàñ Ãàðàòè. - È òè ëè èñêàø äà ìå äîêîñíåø?
Áàðêîâè÷ ãî ïîãëåäíà ñ ïðåáëåäíÿëî ëèöå, î÷èòå ìó áÿõà ðàçøèðåíè è ïðàçíè.
- Àç... ñúæàëÿâàì - ïðîøåïíà Ãàðàòè. ×óâñòâàøå êðàêàòà ñè èçðàíåíè è ìðúñíè. Òîé ïîáúðçà äà ñå îòäàëå÷è îò Áàðêîâè÷. "Ïðîêëåò äà ñè, Ìàêâðàéñ. Çàùî ãî íàïðàâè? Çàùî?"
Èçâåäíúæ íîùòà ñå ðàçòúðñè îò èçñòðåëè, òîçè ïúò åäíîâðåìåííî ïàäíàõà äâå òåëà è åäèíèÿ îò òÿõ ñèãóðíî áåøå Áàðêîâè÷, ñèãóðíî áå òîé. È òîçè ïúò âèíàòà áåøå íåãîâà, òîé áåøå óáèåöúò.
Íî Áàðêîâè÷ ñå ñìååøå çàä íåãî. Áàðêîâè÷ ñå çàäúõâàøå îò ñìÿõ, âñå ïî-âèñîê è ïî-èñòåðè÷åí è ïî-ñèëåí äîðè îò ðåâúò íà òúëïàòà.
- Ãàðàòè! Ãààðàààòèèè! Ùå òàíöóâàì íà òâîÿ ãðîá, Ãàðàòè! Ùå òàíöóóóóâààà...
- Ìëúêâàé! - èçðåâà Åéáðúõàì. - Ìëúêâàé, íåùàñòíèêî!
Áàðêîâè÷ ñïðÿ, ïîñëå èçáóõíà â ïëà÷.
- Âúðâè ïî äÿâîëèòå - ïðîìúðìîðè Åéáðúõàì.
- Òè ñè âèíîâåí - ðå÷å óêîðèòåëíî Êîëè Ïàðêúð. - Òè ãî íàêàðà äà ñå ðàçïëà÷å, Åéá, ëîøî ìîì÷å. Ñåãà ùå ñå ïðèáåðå âêúùè è ùå ðàçêàæå íà ìàìà.
Áàðêîâè÷ ïðîäúëæàâàøå äà õëåí÷è. Çâóêúò áåøå èçòåðçàí, ëèøåí îò æèâîò è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å êîæàòà ìó íàñòðúõâà. Â íåãî íÿìàøå íèêàêâà íàäåæäà.
- Ùå ñå îïëà÷å ëè íà ìàìà íåïîñëóøíîòî ìè äåòåíöå? - èçâèêà îòçàä Êóèíñ. - Àõõ, Áàðêîâè÷, áîëè ëè ñåãà?
"Îñòàâåòå ãî íà ìèðà - êðåùåøå ìèñëåíî Ãàðàòè - îñòàâåòå ãî íà ìèðà, íÿìàòå íàïðåäñòàâà êîëêî áîëè." Íî ùî çà ëèöåìåðíè ìèñëè áÿõà òîâà? Òîé èñêàøå Áàðêîâè÷ äà óìðå. Íÿìà ñìèñúë äà ãî êðèå. Èñêàøå Áàðêîâè÷ äà ñå ïîáúðêà è äà èçäúõíå.
È Ñòåáèíñ ñèãóðíî âñå òàêà âúðâåøå îòçàä è èì ñå ïðèñìèâàøå â ìðàêà.
Òîé óñêîðè êðà÷êà è íàñòèãíà Ìàêâðàéñ, êîéòî êðåòàøå ïî êðàÿ íà ïúòÿ è ãëåäàøå ñ ïðàçåí ïîãëåä â òúëïàòà. Òúëïàòà íà ñâîé ðåä ãî ñëåäåøå ñ æèâ èíòåðåñ.
- Çàùî íå ìè ïîìîãíåø äà ðåøà? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
- Ãîòîâî. Êàêâî òðÿáâà äà ðåøèø?
- Êîé å â êëåòêàòà. Íèå èëè òå.
Ãàðàòè ñå ðàçñìÿ ñ óäîâîëñòâèå.
- È íèå è òå. À êëåòêàòà å ñîáñòâåíèÿ çâåðèëíèê íà Ìàéîðà.
Ìàêâðàéñ íå ñå ïðèñúåäèíè êúì ñìåõà íà Ãàðàòè.
- Áàðêîâè÷ ñêîðî ùå èçêóêà, íàëè?
- Äà, òàêà ìèñëÿ.
- Íå èñêàì ïîâå÷å äà ãëåäàì. Âñè÷êî òîâà å ãàäíî. Âñè÷êî å ëúæà. Ñòðîèø æèâîòà ñè íà íåùî... îïèðàø ñå íà íåùî... è ñëåä òîâà íå ãî èñêàø. Íå å ëè îòâðàòèòåëíî, ÷å âñè÷êè âåëèêè èñòèíè, âñúùíîñò ñà ãàäíè ëúæè?
- Íèêîãà íå ñúì ñå çàìèñëÿë ïî òîçè âúïðîñ. Ìîæåø ëè äà ñè ïðåäñòàâèø, ÷å âå÷å å ïî÷òè äåñåò ÷àñà?
- Âñå åäíî öÿë æèâîò äà òðåíèðàø îâ÷àðñêè ñêîê è êîãàòî íàé-ñåòíå îòèäåø íà îëèìïèàäà äà ñè êàæåø: "Çàùî, ïî äÿâîëèòå, òðÿáâà äà ïðåñêà÷àì òàÿ òúïà ëåòâà?"
- Àõà.
- Ñòàâà òè âñå åäíî, íàëè? - íàñòîÿâàøå Ìàêâðàéñ.
- Èìà íåùî âÿðíî â äóìèòå òè - ïðèçíà Ãàðàòè. Òîé ìëúêíà è ñå çàìèñëè. Îò èçâåñòíî âðåìå íåùî ãî ïðèòåñíÿâàøå. Êúì òÿõ ñå ïðèáëèæè Áåéêúð. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì íåãî, ïîñëå êúì Ìàêâðàéñ è ïîñëå îòíîâî êúì Áåéêúð. - Âèäÿõòå ëè Îëñîí... âèäÿõòå ëè êîñàòà ìó? Ïðåäè äà ñè ãî ïîëó÷è?
- Å êàêâî çà êîñàòà ìó? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Áåøå ïîñèâÿëà.
- Íå, òîâà å íåâúçìîæíî - ïîêëàòè ãëàâà Ìàêâðàééñ, íî èìàøå èçïëàøåí âèä. - Ñèãóðíî å îò ïðàõòà.
- Áåøå ïîñèâÿëà - ïîâòîðè Ãàðàòè. - Ñÿêàø îò íåçàïîìíåíè âðåìåíà ñìå íà òîçè ïúò. Çàðàäè êîñàòà íà Îëñîí ñè ïîìèñëèõ... ïîìèñëèõ ñè çà òîâà... íî ìîæå áè òîâà å íÿêàêúâ ñìàõíàò âèä áåçñìúðòèå - òàçè ìèñúë ìó ñå ñòîðè óæàñíî ïîäòèñêàùà. Òîé âïåðè î÷è â ìðàêà, ÷óâñòâàéêè êàê òîïëèÿ âÿòúð ïîëúõâà â ëèöåòî ìó.
- Âúðâÿ, âúðâÿõ, ùå âúðâÿ, ùÿõ äà âúðâÿ - èçðåöèòèðà Ìàêâðàéñ. - Äà ãî ïðåâåäà ëè íà ëàòèíñêè?
"Çàñòèíàëè ñìå âúâ âðåìåòî - ïîìèñëè ñè Ãàðàòè".
Êðàêàòà èì ñå äâèæåõà, íî òå ñòîÿõà íåïîäâèæíî. Â òúëïàòà ïðîáëåñíà îãúí÷å îò öèãàðà, îò âðåìå íà âðåìå ãè çàñëåïÿâàøå íÿêîé ïðîæåêòîð, èëè â íåáåòî ñå èçäèãàõà ôîéåðâåðêè, êîèòî ìîæåõà è äà ñà çâåçäè, ñòðàííî áëèçêè ñúçâåçäèÿ, êîèòî ìàðêèðàõà òÿõíîòî ñúùåñòâóâàíå â ìèíàëîòî è áúäåùåòî è ïðåâðúùàõà è äâåòå â íèùî.
- Áððð - ïîòðåïåðà Ãàðàòè. - ×îâåê ìîæå äà ñå ïîáúðêà.
- Âÿðíî - ñúãëàñè ñå Ïèúðñúí è ñëåä òîâà ñå èçñìÿ íåðâíî. Âúðâÿõà íàãîðå ïî ñêëîíà íà åäèí äúëúã, ïîëåãàò õúëì. Ïúòÿò òóê áåøå ñ áåòîííà íàñòèëêà, òâúðä ïîä êðàêàòà. Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å óñåùà âñÿêî êàìú÷å îòäîëó, ïðåç èçòúíåëèòå êàòî õàðòèÿ ïîäìåòêè. Âÿòúðúò òúðêàëÿøå ïî øîñåòî îáâèâêè îò øîêîëàä, òîðáè÷êè îò ïóêàíêè è äðóãè ëúñêàâè îòïàäúöè. Íà íÿêîè ìåñòî ñå íàëàãàøå äà ñè ïðîáèâàò ïúò ïðåç òÿõ.
"Íå å ÷åñòíî - ïîìèñëè ñè ñàìîñúæàëèòåëíî Ãàðàòè".
- Êàêâî íè ÷àêà íàïðåä? - îïèòà ñå äà çàâúðæå ðàçãîâîð Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè çàòâîðè î÷è è ñå ïîìú÷è äà ñè ïðåäñòàâè êàðòàòà íà ðàéîíà.
- Íå ìîãà äà ñè ïðèïîìíÿ âñè÷êè ìàëêè ãðàä÷åòà. Âúðâèì êúì Ëóèñòúí, òîâà å âòîðèÿ ïî ãîëåìèíà ãðàä â ùàòà, ïî-ãîëÿì å îò Îóãþñòà. Ùå ìèíåì ïî ãëàâíàòà óëèöà. Ïðåäè ñå êàçâàøå "Ëèñáúí ñòðèèò", íî ñåãà å "Êîòúð ìåìîðèàë àâåíþ". Ðåãè Êîòúð å åäèíñòâåíîòî ìîì÷å îò Ìåéí, êîåòî íÿêîãà å ïå÷åëèëî Äúëãà ðàçõîäêà. Òîâà å áèëî ïðåäè ìíîãî ãîäèíè.
- Òîé óìðÿ, íàëè? - ïîïèòà Áåéêúð.
- Äà. Ïî âðåìå íà Ðàçõîäêàòà ïîëó÷è êðúâîèçëèâ è îñëåïÿ ñ åäíîòî îêî. Ïîñëå ñå îêàçà, ÷å èìàë òðîìá â ìîçúêà. Ïî÷èíà åäíà ñåäìèöà ñëåä Ðàçõîäêàòà. Áèëî å äîñòà îòäàâíà - äîïúëíè Ãàðàòè, ñÿêàø äà îìàëîâàæè ôàêòà.
Èçâåñòíî âðåìå íèêîé íå ïðîãîâîðè. Ïîä êðàêàòà èì ïðàùÿõà õàðòèåíè îïàêîâêè ñ øóìà íà äàëå÷åí ãîðñêè ïîæàð. Â òúëïàòà èçáóõíà áîìáè÷êà. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì õîðèçîíòà, êúäåòî ñå âèæäàøå áëåäî ñèÿíèå, âåðîÿòíî îò ãðàäîâåòå-áëèçíàöè Ëóèñòúí è Îóáúðí - òîâà áåøå çåìÿòà íà Äþñå, Àóáàøîí è Ëåâàøå, çåìÿòà íà Nous parlons francais ici. Èçâåäíúæ Ãàðàòè áå çàâëàäÿí îò íåóäúðæèìîòî æåëàíèå äà ïúõíå â óñòàòà ñè îñâåæàâàùà äúâêà.
- À ñëåä Ëóèñòúí?
- Èçëèçàìå íà øîñå 196, ïîñëå ïî 126 ñòèãàìå Ôðèïîðò, êúäåòî ùå âèäÿ ìàìà è ìîåòî ìîìè÷å. Ñúùî òàì ùå èçëåçåì íà Þ.Ñ. íîìåð 1. È íà íåãî ùå ñè îñòàíåì äîêàòî âñè÷êî ñâúðøè.
- Ãîëåìèÿò àóòîáàí - ïðîìúðìîðè Ìàêâðàéñ.
- Äà.
Åêíàõà èçñòðåëè è âñè÷êè ïîäñêî÷èõà.
- Òîâà áåøå Áàðêîâè÷, èëè Êóèíñ - ðå÷å Ïèúðñúí. - Íå ñúì ñèãóðåí... åäèíèÿò îò äâàìàòà ïðîäúëæàâà äà âúðâè... òîâà å...
Ñìåõúò íà Áàðêîâè÷ ðàçöåïè ìðàêà, îñòúð, ïðîíèçèòåëåí çâóê, îò êîéòî íàñòðúõâàøå êîæàòà.
- Îùå íå, êóðâè òàêèâà! Îùå íå ñúì ñè îòèøúë! Îùå íååååå...
Ãëàñúò ìó ïðîäúëæàâàøå äà ñå èçäèãà è äà ñå èçäèãà. Áåøå êàòî ïîùóðÿëà ñèðåíà ïðè ïîæàð. Íåî÷àêâàíî Áàðêîâè÷ âêîï÷è ðúöå â ãðúêëÿíà ñè è çàïî÷íà äà ãî äåðå.
- Èñóñå ìèëè! - èçâèêà Ïèúðñúí è ïîâúðíà.
Âñè÷êè ñå îòäðúïíàõà óæàñåíè, åäíè íàïðåä, äðóãè íàçàä, à Áàðêîâè÷ ïðîäúëæàâàøå äà êðåùè è äà äåðå è äà âúðâè, ìúðòâåøêè áëåäîòî ìó ëèöå ãëåäàøå ïðàâî â íåáåòî, à óñòàòà ìó áå êàòî çèíàëà áåçäíà.
Ïîñëå ïîæàðíèÿò ñèãíàë çàïî÷íà äà óòèõâà è çàåäíî ñ íåãî óòèõíà è Áàðêîâè÷. Òîé ñå ñòðîïîëè è âîéíèöèòå ãî çàñòðåëÿõà, æèâ èëè ìîæå áè âå÷å óìðÿë.
Ãàðàòè ñå îáúðíà è îòíîâî çàêðà÷è ñ ëèöå íàïðåä. Èçïèòâàøå ñìúòíî îáëåê÷åíèå, ÷å íå å ïîëó÷èë ïðåäóïðåæäåíèå. Âèäÿ îòïå÷àòúêà íà ñîáñòâåíèÿ ñè óæàñ ïî ëèöàòà íà îêîëíèòå. Ðîëÿòà íà Áàðêîâè÷ áåøå ïðèêëþ÷èëà. Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å òàçè ñöåíêà íå ïðåäâåùàâà íèùî äîáðî çà îñòàíàëèòå æèâè, çà òÿõíîòî áúäåùå íà òîçè ìðà÷åí è ãàäåí ïúò.
- Íå ñå ÷óâñòâàì äîáðå - ðå÷å Ïèúðñúí ñ áåçñòðàñòåí ãëàñ. Òîé ñå íàïúíà äà ïîâúðíå è èçâåñòî âðåìå âúðâÿ ïðåâèò. - Îõ. Íèêàê íå ñúì äîáðå. Î, Áîæå. Íå ñå. ×óâñòâàì. Äîáðå. Îõ.
Ìàêâðàéñ ãëåäàøå ïðàâî ïðåä ñåáå ñè.
- Ìèñëÿ ñè... ÷å áèõ èñêàë äà ñúì ïîáúðêàí - ðå÷å çàìèñëåíî òîé.
Ñàìî Áåéêúð ìúë÷åøå. È òîâà áåøå ñòðàííî, çàùîòî íåíàäåéíî Ãàðàòè äîëîâè àðîìàòà íà ëóèçèàíñêè îðëîâ íîêúò. ×óâàøå ÿñíî êðÿêàíåòî íà æàáèòå îòêúì áëàòàòà. Äî óøèòå ìó äîñòèãàøå íåæíîòî áðúì÷åíå íà öèêàäèòå, êîèòî ñå ãîòâåõà äà ñå ñãóøàò â êëîíèòå íà êèïàðèñèòå, çà äà ïîòúíàò â äúëáîê, ñåäåìíàäåñåò ãîäèøåí, ëèøåí îò âñÿêàêâè ñúíîâèäåíèÿ ñúí. Ïðåä î÷èòå ìó áàâíî ñå ïîêëàùàøå â ñâîÿ ëþëååù ñòîë íà âåðàíäàòà ëåëÿòà íà Áåéêúð, ñêëîïèëà çàìå÷òàíî î÷è, óñìèõíàòà, çàñëóøàíà â åäâà äîëîâèìèÿ ðîìîí íà ãëàñîâå îò íåéíîòî ñòàðî ðàäèî "Ôèëêî", îáëèöîâàíî â èçòúðêàí è îáåëåí ïî êðàÿ ìàõàãîí. Ëþø-ëþø, ëþø-ëþþø, ëþø-ëþø. Çàäðÿìàëà, ñ óñìèâêà íà óñòà. Êàòî èçòåãíàëà ñå íà ñëúíöåòî êîòêà.
Ïåòíàäåñåòà ãëàâà
"Ïåò ïàðè íå äàâàì äàëè ïå÷åëèòå èëè ãóáèòå,
ñòèãà äà ïðîäúëæàâàòå äà ïå÷åëèòå".
Âèíñ Ëîìáàðäè
Áèâø òðåíüîð íà "Ãðèéí Áåé Ïàêúðñ"
Äåíÿò áàâíî ñå ïðîêðàäâàøå ïðåç áåëèÿ, ðàçìúòåí ñâÿò íà ìúãëàòà. Ãàðàòè îòíîâî âúðâåøå ñàì. Íÿìàøå íèêàêâà ïðåäñòàâà êîëêî îò òÿõ ñà ïîëó÷èëè êàðòîí ïðåç òàçè íîù. Ìîæå áè ïåò. Êðàêàòà ìó ñòðàäàõà îò ãëàâîáîëèå. Îò ñòðàõîòíà ìèãðåíà. ×óâñòâàøå êàê ñå ïîäóâàò âñåêè ïúò, êîãàòî ïðåíåñåøå òåæåñòòà ñè âúðõó òÿõ. Áîëåøå ãî çàäíèêà. Ãúðáúò ìó ãîðåøå â ëåäåí ïëàìúê. Íî êðàêàòà ìó èìàõà ãëàâîáîëèå è êðúâòà ñå ñúñèðâàøå â òÿõ è òå ñå ïîäóâàõà, çà äà çàïðèëè÷àò íàêðàÿ íà ñïàãåòè al dente.
È âúïðåêè âñè÷êî, â äóøàòà ìó ñå ñúáóæäàøå ïðèÿòíî âúëíåíèå - íàìèðàõà ñå ñàìî íà òðèíàäåñåò ìèëè îò Ôðèïîðò. Â ìîìåíòà ïðåñè÷àõà Ïîðòâèë è òúëïàòà åäâà ñå âèæäàøå ïðåç ãúñòàòà ìúãëà, íî âúïðåêè òîâà îùå îò Ëóèñòúí, çðèòåëèòå íåïðåñòàííî ïîâòàðÿõà èìåòî ìó. Ñÿêàø ïóëñèðàøå íÿêàêâî ãèãàíòñêî ñúðöå.å
"Ôðèïîðò è Äæåí" - ïîâòàðÿøå ñè òîé.
- Ãàðàòè? - ãëàñúò áåøå ïîçíàò, íî ïðîìåíåí îò óìîðàòà. Áåøå Ìàêâðàéñ. Â ëèöåòî ïðèëè÷àøå íà ÷åðåï ñ êîñà. Î÷èòå ìó ãëåäàõà òðåñêàâî. - Äîáðî óòðî - èçõðèïòÿ Ìàêâðàéñ. - Åòî ÷å äîæèâÿõìå äà ñå ïðåáîðèì è ñ òîçè äåí.
- Äà. Êîëêî îòïàäíàõà òàçè íîù, Ìàêâðàéñ?
- Øåñò - Ìàêâðàéñ èçìúêíà òóáè÷êà êîíöåíòðàò îò êîëàíà ñè è çàïî÷íà äà ñè ìàæå íà åçèêà ïàñòåò. Ðúöåòå ìó òðåïåðåõà íåóäúðæèìî. - Øåñò, ñëåä Áàðêîâè÷ - òîé ïúõíà òóáè÷êàòà îáðàòíî, ñ ìú÷èòåëíî-íåñèãóðíèòå äâèæåíèÿ íà ñòàðåö. - È Ïèúðñúí ñúùî.
- È òîé ëè?
- Îñòàíàõìå ñúâñåì ìàëêî, Ãàðàòè. Ñàìî äâàäåñåò è øåñò.
- Äà, íå ñìå ìíîãî - äà âúðâèø ïðåç ìúãëàòà áåøå êàòî äà ñå íîñèø â áåçòåãëîâíîñò ïðåç îáëàöè îò ïóõ.
- È íèå âå÷å ñìå ìàëêî. Ìóñêåòàðèòå. Àç, òè, Áåéêúð è Åéáðúõàì. Êîëè Ïàðêúð. È Ñòåáèíñ. Àêî ìîæåì äà ãî áðîèì. À è çàùî íå? Çàùî íå, ïî äÿâîëèòå? Õàéäå äà âêëþ÷èì è Ñòåáèíñ, Ãàðàòè. Øåñò ìóñêåòàðè è äâàäåñåò êîïèåíîñöè.
- Âñå îùå ëè ìèñëèø, ÷å àç ùå ñïå÷åëÿ?
- Ïðåç ïðîëåòòà ÷åñòî ëè ïàäàò ìúãëè ïî òåçè ìåñòà?
- Êàêâî çíà÷è òîâà?
- Íå, íå ìèñëÿ, ÷å ùå ñïå÷åëèø. Ïîáåäèòåëÿò ùå å Ñòåáèíñ, Ðåé. Íèùî íå ìîæå äà ãî ñúêðóøè, òâúðä å êàòî äèàìàíò. Ãîâîðè ñå, ÷å ñëåä êàòî îòïàäíàë Ñêðàì, âúâ Âåãàñ çàëàãàò çà íåãî ïðè äåâåò ñðåùó åäíî. Áîæè÷êî, ïî÷òè ñúùèÿ ñè å êàêòî áåøå íà ñòàðòà!
Ãàðàòè êèìíà, ñÿêàø áå î÷àêâàë òîâà. Òîé èçâàäè òóáè÷êàòà ñ êîíöåíòðàò îò áèôòåê è áàâíî ÿ çàñìóêà. Êàêâî ëè íå áè äàë ñåãà çà åäèí ñàíäâè÷ îò òåçè íà Ìàêâðàéñ.
Ìàêâðàéñ ïîäñìðúêíà è ñè èçáúðñà íîñà ñ îïàêîòî íà ðúêàòà.
- Íå òè ëè ñå ñòðóâà íÿêàê ñòðàííî? Äà êðà÷èø íà ðîäíà çåìÿ, ñëåä êàòî ñè ïðåæèâÿë âñè÷êî òîâà?
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà êàê â íåãî ñå ïðîáóæäà ïðèÿòíî âúëíåíèå.
- Íå - ðå÷å òîé. - Èçãëåæäà ìè êàòî íàé-åñòåñòâåíîòî íåùî íà ñâåòà.
Âúðâÿõà íàäîëó ïî õúëìà è Ãàðàòè áåøå âòðåí÷èë ïîãëåä â ñíåæíîáåëèÿ êèíîåêðàí íà íèùîòî.
- Ìúãëàòà ñå ñãúñòÿâà.
- Òîâà íå å ìúãëà - îòâúðíà Ãàðàòè  - Òîâà å äúæä.
Äúæäúò ñå ñèïåøå êðîòêî, ñÿêàø íÿìàøå íàìåðåíèå äà ñïèðà.
- Êúäå å Áåéêúð?
- Íÿêúäå îòçàä.
Áåç äà êàæå íèòî äóìà - äóìèòå áÿõà ñòàíàëè èçëèøíè - Ãàðàòè çàïî÷íà äà èçîñòàâà íàçàä. Ïúòÿò ìèíàâàøå ïîêðàé åäíî áåòîííî îñòðîâ÷å íà áåçîïàñíîñòòà, ïîêðàé Ïîðòâèëñêèÿ ãèìíàñòè÷åñêè öåíòúð, ñëåä òîâà ïîêðàé ìðà÷íà íà âèä ñãðàäà, êîÿòî ñå îêàçà ïðàâèòåëñòâåíî ó÷ðåæäåíèå ïî òúðãîâèÿòà, àêî ìîæåøå äà ñå âÿðâà íà íàäïèñà îòïðåä.
Â ìúãëàòà Ãàðàòè ïðîïóñíà Áåéêúð è íàêðàÿ ñå îçîâà ïðè Ñòåáèíñ. Òâúðä êàòî äèàìàíä, òàêà ãî áå îõàðàêòåðèçèðàë Ìàêâðàéñ. "Íî â òîçè äèàìàíä çàïî÷âàò äà ïðîçèðàò ìúíè÷êè öåïíàòèíè - ïîìèñëè ñè òîé." Â ìîìåíòà âúðâÿõà óñïîðåäíî íà áóéíàòà, çàìúðñåíà îò ïðîìèøëåíè îòïàäúöè ðåêà Àíäðîñêîãèí. Ïîäîáíî íà ñðåäíîâåêîâåí çàìúê ñå èçäèãàøå íà îòâúäíèÿ áðÿã â ìúãëàòà áåòîííèÿò ìàñèâ íà òåñêòèëíàòà ôàáðèêà íà  Ïîðòâèëñêàòà Ïëåòà÷íà Êîìïàíèÿ.
Ñòåáèíñ íå âäèãíà ïîãëåä îò êðàêàòà ñè, íî Ãàðàòè çíàåøå, ÷å å óñåòèë ïðèñúñòâèåòî ìó. Ìúë÷åøå óïîðèòî, îáõâàíàò îò ãëóïàâîòî äåòèíñêî æåëàíèå äà íàêàðà Ñòåáèíñ ïðúâ äà çàãîâîðè. Ïúòÿò îòíîâî ïðàâåøå çàâîé. Çà íÿêîëêî ìèíóòè, äîêàòî ïðåñè÷àõà ìîñòà íàä ðåêà Àíäðîñêîãèí, òúëïàòà îò äâåòå ñòðàíè íà ïúòÿ èç÷åçíà. Ðåêàòà áó÷åøå ïîä òÿõ, âîäàòà áåøå ÷åðíà è ïîêðèòî ñ ìðúñíîæúëòà ïÿíà.
- Å, êàêâî?
- Ïàçè ñè äúõà - ðå÷å Ãàðàòè. - Ñêîðî ùå òè òðÿáâà.
Ñòèãíàõà êðàÿ íà ìîñòà è òúëïàòà îòíîâî ãè îáãúðíà, à òå ïîåõà íàãîðå ïî Áðèêÿðä õèë. Õúëìúò áåøå äúëúã, ñòðúìåí, ïîêðèò ñ íàñèïè. Ðåêàòà ñå èçãóáè íÿêúäå âëÿâî ïîä òÿõ, à îòäÿñíî ñå èçäèãàøå ïî÷òè îòâåñåí ñêàò. Çðèòåëèòå ñå áÿõà ïîêàòåðèëè ïî äúðâåòàòà, äðóãè ñòîÿõà âêîï÷åíè â õðàñòèòå, èëè åäèí â äðóã - è âñè÷êè êðåùÿõà èìåòî íà Ãàðàòè. Ñïîìíè ñè, ÷å âåäíúæ áå èçëèçàë ñ ìîìè÷å, êîåòî æèâååøå â Áðèêÿðä õèë, êàçâàøå ñå Êåðúëàéí. Ñåãà âå÷å å îìúæåíà. Èìà äåòå. Àêî íå áåøå òîëêîâà ìëàä è íåîïèòåí, ìîæå áè òîãàâà ùåøå äà ìó ïîçâîëè äà ÿ èìà.
Íåäàëå÷ ïðåä íåãî, Ïàðêúð ïîâòàðÿøå íà âñÿêà êðà÷êà: "ïî äÿâîëèòå!", íî ãëàñúò ìó åäâà ñå äîëàâÿøå ñðåä øóìà íà òúëïàòà. Êðàêàòà íà Ãàðàòè òðåïåðåõà è çàïëàøâàõà âñåêè ìèã äà ñå ïðåâúðíàò â æåëå, íî òîâà áåøå ïîñëåäíèÿò ãîëÿì õúëì ïðåäè Ôðèïîðò. À ñëåä òîâà íèùî íÿìàøå äà èìà çíà÷åíèå. Àêî èñêà äà îòèäå â àäà, ìîæå äà îòèäå â àäà. Íàé-íàêðàÿ ñå èçêà÷èõà íà âúðõà (Êåðúëàéí èìàøå ñòðàõîòíè ãúðäè, íîñåøå òåñíè êàøìèðåíè ïóëîâåðè) è Ñòåáèíñ, ëåêî çàäúõàí îò èçêà÷âàíåòî, ïîâòîðè:
- Å, êàêâî?
Êàðàáèíèòå èçòðåùÿõà. Åäíî ìîì÷å íà èìå ×àðëè Ôèéëä îòïàäíà îò áîðáàòà.
- Å íèùî - ðå÷å Ãàðàòè. - Òúðñåõ Áåéêúð, à âìåñòî íåãî íàìåðèõ òåá. Ìàêâðàéñ ñìÿòà, ÷å òè ùå ñïå÷åëèø.
- Ìàêâðàéñ å èäèîò - êàçà íåáðåæíî Ñòåáèíñ. - Íàèñòèíà ëè âÿðâàø, ÷å ùå âèäèø òâîåòî ìîìè÷å, Ãàðàòè? Ñðåä âñè÷êèòå òåçè õîðà?
- Òÿ ùå å íàé-îòïðåä. Èìà ïðîïóñê.
- ×åíãåòàòà ùå ñè èìàò äîñòàòú÷íî ïðîáëåìè ñ òúëïàòà, çà äà èì å äî òâîåòî ìîìè÷å.
- Íå å âÿðíî - ïîêëàòè ãëàâà Ãàðàòè. Áåøå íåðâåí, çàùîòî Ñòåáèíñ áå èçðàçèë íà ãëàñ ñîáñòâåíèòå ìó îïàñåíèÿ. - Çàùî ãî êàçâàø?
- Âñúùíîñò, òè èñêàø äà âèäèø ìàéêà ñè.
- Êàêâî? - Ãàðàòè ïîäñêî÷è èçíåíàäàí.
- Íå ñìÿòàø ëè äà ñå îæåíèø çà íåÿ êàòî ïîðàñòåø, Ãàðàòè? Çà òîâà ìå÷òàÿò ïî÷òè âñè÷êè ìàëêè ìîì÷åòà.
- Òè ñè ëóä!
- Ëóä ëè ñúì?
- Äà!
- Êàêâî òå êàðà äà ìèñëèø, ÷å çàñëóæàâàø ïîáåäàòà, Ãàðàòè? Òè ñè åäèí âòîðîðàçðÿäåí èíòåëåêò, ñúñ âòîðîðàçðÿäíè ôèçè÷åñêè ñïîñîáíîñòè è âåðîÿòíî âòîðîðàçðÿäíî ëèáèäî. Ãàðàòè, ãîòîâ ñúì äà çàëîæà êó÷åòî ñè, ÷å íèêîãà íå ñè ïðîáâàë ñ òâîåòî ìîìè÷å.
- Çàòâàðÿé ñè ìðúñíàòà óñòà!
- Äåâñòâåí ñè, íàëè? À ìîæå áè ñè ïàäàø ïî ìîì÷åòà, à? Èëè è äâåòå? Íå ñå ñòðàõóâàé. Ìîæåø äà ñå èçïîâÿäàø íà ïàïà Ñòåáèíñ.
- Ùå òå íàäâúðâÿ, äîðè àêî òðÿáâà äà õîäÿ ÷àê äî Âèðäæèíèÿ, êîïåëäàê ñìîòàí! - Ãàðàòè öÿë ñå òðåñåøå îò ÿðîñò. Ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò íå áå èçïèòâàë òàêúâ óíèùîæèòåëåí ãíÿâ.
- Âñè÷êî å íàðåä - îïèòà ñå äà ãî óñïîêîè Ñòåáèíñ. - Ìîãà äà òå ðàçáåðà.
- Íà÷óêàé ãî íà ìàéêà ñè. Òè ñè...
- À, åòî åäíî èíòåðåñíî ïðåäëîæåíèå. Êàêâî òå íàêàðà äà ïðîèçíåñåø òåçè äóìè?
Çà ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ùå ñå õâúðëè âúðõó Ñòåáèíñ, èëè ùå ïðèïàäíå îò ÿðîñò, íî íå íàïðàâè íèòî åäíî îò äâåòå.
- Äîðè àêî òðÿáâà äà õîäÿ ÷àê äî Âèðäæèíèÿ - ïîâòîðè òîé. - Äîðè àêî ñå íàëîæè äà èçìèíà ñ òåçè äâà êðàêà öåëèÿ øèáàí ïúò, ÷àê äî Âèðäæèíèÿ.
Ñòåáèíñ ñå ïîâäèãíà íà ïðúñòè è ãî ïîãëåäíà ñúñ ñúíëèâà óñìèâêà.
- Àç ïúê ñúì ãîòîâ äà âúðâÿ ÷àê äî Ôëîðèäà, Ãàðàòè.
Ãàðàòè ðÿçêî ñå îòäðúïíà îò íåãî è ñå âïóñíà äà òúðñè Áåéêúð, óñåùàéêè êàê ãíåâúò è îìðàçàòà ñå ïðåâðúùàò â ïîäòèñêàù ñðàì. Óâåðåí áå, ÷å Ñòåáèíñ íå ãëåäà íà íåãî êàòî íà ñåðèîçíà ïðå÷êà. À ìîæå áè áåøå ïðàâ.
Áåéêúð âúðâåøå äî åäíî ìîì÷å, êîåòî Ãàðàòè íå ïîçíàâàøå. Ãëàâàòà ìó áå îòïóñíàòà, óñòíèòå ìó ìúðäàõà áåççâó÷íî.
- Åé, Áåéêúð - èçâèêà Ãàðàòè.
Áåéêúð âòðåí÷è íåâèæäàù ïîãëåä, ïîñëå ðàçòúðñè ãëàâà êàòî êó÷å, êîåòî ñå ïðîáóæäà îò ñúí.
- Ãàðàòè - ðå÷å òîé. - Òè ëè ñè?
- Äà, àç ñúì.
- Òúêìî ñúíóâàõ íÿêàêúâ óæàñåí ñúí - ñúâñåì êàòî èñòèíñêè áåøå. Êîëêî å ÷àñà?
Ãàðàòè ïîãëåäíà öèôåðáëàòà.
- Ïî÷òè ñåäåì áåç äâàéñåò.
- Êàê ìèñëèø, äàëè ïðåç öåëèÿ äåí ùå âàëè?
- Àìè... îõ! - Ãàðàòè ïîëèòíà íàïðåä è ñ ìúêà çàïàçè ðàâíîâåñèå. - Ïðîêëåòàòà ïîäìåòêà ñå îòêúñíà öÿëàòà!
- Íàïðàâî ãè õâúðëè è äâåòå îáóâêè - ïîñúâåòâà ãî Áåéêúð. - Ãâîçäåèòå ñêîðî ùå ñå ïîêàæàò îò äðóãàòà ñòðàíà. È òîãàâà ùå òè å îùå ïî-òðóäíî äà ïàçèø ðàâíîâåñèå.
Ãàðàòè ðèòíà ñ êðàê è îáóâêàòà òóïíà íåäàëå÷ îò òúëïàòà è îñòàíà äà ëåæè òàì êàòî ìàëêà, ñêúñàíà êóêëà. Òúëïàòà ïðîòåãíà àë÷íè ðúöå êúì íåÿ. Åäíà îò òÿõ çàäðàñêà ïî îáóâêàòà, äðóãà ÿ ñãðàá÷è è âåäíàãà ïîñëåäâà ÿðîñòíà áîðáà çà ïðèòåæàíèå. Äðóãàòà îáóâêà íå èñêàøå äà èçõâúð÷è, êðàêúò ìó ñå áå ïîäóë. Òîé êëåêíà, ïîëó÷è ñâîåòî ïðåäóïðåæäåíèå, ðàçâúðçà âðúçêàòà è èçó îáóâêàòà. Çàìèñëè ñå çà ìèã äàëè äà ÿ çàïðàòè â òúëïàòà, ñåòíå ðåøè äà ÿ îñòàâè äà ñå âúðãàëÿ íà ïúòÿ. Èçâåäíúæ ãî çàëÿ íåèìîâåðíà, èðàöèîíàëíà âúëíà íà îò÷àÿíèå è òîé ñè ïîìèñëè: "Çàãóáèõ ñè îáóâêèòå. Çàãóáèõ ñè îáóâêèòå".
Íàñòèëêàòà ïîä êðàêàòà ìó áåøå ïðîõëàäíà. Ðàçêúñàíèòå îñòàíêè îò ÷îðàïèòå ìó íå ñëåä äúëãî ñå íàìîêðèõà. È äâåòå õîäèëà èìàõà ñòðàíåí, ïîäïóõíàë âèä. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å îò÷àÿíèåòî ïðåìèíàâà â ìúêà çà òîâà, êîåòî å ñòàíàëî ñ êðàêàòà ìó. Òîé ïîáúðçà äà íàñòèãíå Áåéêúð, êîéòî ñúùî õîäåøå áîñ.
- Íà êðàÿ ñúì íà ñèëèòå ñè - ðå÷å ïðîñòè÷êî Áåéêúð.
- Âñè÷êè ñìå òàêà.
- Ìú÷èõ ñå äà ñè ñïîìíÿ âñè÷êè õóáàâè íåùà, êîèòî ñà ñå ñëó÷âàëè íÿêîãà ñ ìåí. Íàïðèìåð ïúðâèÿò ïúò, êîãàòî çàâåäîõ ìîìè÷å íà òàíöè è íÿêàêúâ äúðò ïðú÷ òàì íåïðåñòàííî ñå âðåøå â íàñ, äîêàòî íàêðàÿ àç ãî èçâåäîõ íàâúí è ìó íàñèíèõ çàäíèêà îò áîé. Àêî íå áåøå òîëêîâà ïèÿí åäâà ëè ùÿõ äà óñïåÿ. Íî ïîñëå ìîìè÷åòî ìå ãëåäàøå ñ òàêèâà î÷è, ñÿêàø ñúì íàé-âåëèêîòî íåùî ñëåä îòêðèâàíåòî íà äâèãàòåëÿ ñ âúòðåøíî ãîðåíå. Ïúðâèÿò ìè âåëîñèïåä. Ïúðâèÿò ïúò, êîãàòî ïðî÷åòîõ "Æåíàòà â áÿëî", íà Óèëêè Êîëèíç... òîâà å ëþáèìàòà ìè êíèãà, Ãàðàòè, äà çíàåø, àêî íÿêîé íÿêîãà òå ïîïèòà çà òîâà. Îáè÷àõ äà ñè ñåäÿ ïîëóçàäðÿìàë êðàé íÿêîÿ êàëíà ëîêâà ñ âúäèöà â ðúêà è äà ãëåäàì êàê ñå íèæàò íà êóêè÷êàòà ðèáêèòå. Èëè äà ñè ëåæà èçòåãíàò â øåçëîíãà çàõëóïåí ñ íÿêîå ñïèñàíèå. Ìèñëÿ ñè çà âñè÷êèòå òåçè íåùà, Ãàðàòè. Îò èçâåñòíî âðåìå íàñàì. Ñÿêàø ñúì íÿêîé èçêóôÿë ñòàðåö.
Óòðèííèÿò äúæä ñå ñòåëåøå íàîêîëî êàòî ñðåáúðíà ïåëåíà. Äîðè òúëïàòà áå ïîïðèòèõíàëà, ïîòúíàëà â ìèñëè. Âå÷å ñå âèæäàõà îòäåëíè ëèöà, ðàçìúòåíè, ñÿêàø çàä èçìîêðåí îò äúæäà ïðîçîðåö. Ëèöàòà áÿõà áëåäè, ñúñ çà÷åðâåíè î÷è è ðàçñåÿíè èçðàæåíèÿ ïîä ìîêðèòå øàïêè, êàïåùèòå ÷àäúðè è ðàçïúíàòèòå âåñòíèöè. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å îòâúòðå ãî ðàçäèðà äúëáîêà áîëêà, ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å ùå ìó îëåêíå àêî çàïî÷íå äà âèêà, íî íå ìîæåøå, îùå ïîâå÷å ÷å ìó ïðåäñòîåøå äà óñïîêîè Áåéêúð è äà ãî óáåäè, ÷å íÿìà íèùî ñòðàøíî â òîâà äà ñå óìðå. Êîé çíàå, ìîæå áè áåøå òàêà, à ìîæå áè íå.
- Íàäÿâàì ñå ÷å òàì íÿìà äà å òúìíî - ðå÷å Áåéêúð. - Òîâà å âñè÷êî, íà êîåòî ñå íàäÿâàì. ×å íÿìà äà å òúìíî. Íàäÿâàì ñå äà ìîãà äà ñè ñïîìíÿì. Óæàñíî áè áèëî, àêî âå÷íî ñå íîñÿ èç òîçè ìðàê áåç äà çíàÿ êîé ñúì, èëè êàêâî ïðàâÿ òóê è äàëè âúîáùå íÿêúäå èìà äðóã ñâÿò.
Ãàðàòè ïîíå÷è äà çàãîâîðè, íî ãî èçïðåâàðèõà êàðàáèíèòå. Áèçíåñúò ñå îæèâÿâàøå. Ïðàçíèÿò ïåðèîä, êîéòî Ïàðêúð òàêà òî÷íî áå ïðåäñêàçàë áåøå êúì ñâîÿ êðàé. Óñòíèòå íà Áåéêúð ñå ðàçòåãíàõà â ìú÷èòåëíà ãðèìàñà.
- Åòî îò òîâà íàé-ìíîãî ìå å ñòðàõ. Îò òîçè çâóê. Çàùî ñå ñúãëàñèõìå íà òàçè èãðà, Ãàðàòè? Òðÿáâà äà ñìå áèëè ïîáúðêàíè.
- Íå ìèñëÿ, ÷å èìà íÿêàêâà ëîãè÷íà ïðè÷èíà.
- Íèå ñìå êàòî ìèøêè, õâàíàòè â êàïàí.
Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå. Ïðîäúëæàâàøå è äúæäúò. Âúðâÿõà ïîêðàé ïîçíàòè çà Ãàðàòè ìåñòà - èçòúðáóøåíè áîðäåè, â êîèòî îòäàâíà íèêîé íå æèâååøå, íÿêàêâî èçîñòàâåíî åäíîñòàéíî ó÷èëèùå, îòäàâíà çàìåñòåíî îò íîâàòà Êîíñîëèäèðàíà ñãðàäà, ïòèöåôåðìè, èçãíèëè ïîâäèãíàòè íà òðóï÷åòà êàìèîíè, ïðÿñíî ðàçîðàíè íèâè. Ãàðàòè òðåïåðåøå îò âúëíåíèå. Ïúòÿò ñÿêàø ëåòåøå. Â êðàêàòà ìó ñå ïîÿâè íÿêàêâà íåïîçíàòà äîñåãà ñèëà. Íî àêî Ñòåáèíñ ñå îêàæåøå ïðàâ è íåÿ ÿ íÿìàøå òàì? Íå áèâà äà çàáðàâÿ òàçè âúçìîæíîñò, òðÿáâà äà å ãîòîâ äà ïîíåñå óäàðà.
Ïðåç èçòúíåëèòå ðåäèöè ñå ðàçíåñå ñëóõúò, ÷å åäíî ìîì÷å îò àâàíãàðäà ñå îïàñÿâàëî, ÷å èìà àïåíäèñèò.
Äåí èëè äâà ïî-ðàíî, Ãàðàòè âåðîÿòíî ùåøå äà å ïîòðåñåí ïðè òàçè íîâèíà, íî ñåãà íå ãî èíòåðåñóâàøå íèùî äðóãî îñâåí Äæåí è Ôðèïîðò. Ñòðåëêèòå íà ÷àñîâíèêà ñå íîñåõà â íÿêàêúâ áåçóìåí, ïîäèâÿë áÿã. Îñòàâàõà ñàìî ïåò ìèëè. Âå÷å áÿõà íàâëåçëè â êðàéãðàäñêàòà çîíà íà Ôðèïîðò. Íÿêúäå äàëå÷ íàïðåä, Äæåí è ìàéêà ìó âå÷å ãî î÷àêâàõà ïðåä Òúðãîâñêèÿ öåíòúð, êàêòî ñå áÿõà óãîâîðèëè ïðåäâàðèòåëíî.
Íåáåòî ìàëêî ïðîñâåòëÿ, íî âñå ïàê ñè îñòàíà ìðà÷íî. Äúæäúò ïðåìèíà â óïîðèò ðúìåæ. Ïúòÿò áåøå êàòî òúìíî îãëåäàëî, ÷åðåí ëåä, â êîéòî Ãàðàòè ïî÷òè áè ìîãúë äà ðàçãëåäà ðàçêðèâåíîòî îòðàæåíèå íà ñâîåòî ëèöå. Òîé ïðåêàðà ðúêà ïðåç ÷åëîòî ñè. Áåøå ãîðåùî, êàòî ïðè òðåñêà. Äæåí, î Äæåí. Òðÿáâà äà çíàåø, ÷å àç...
Ìîì÷åòî ñ áîëêè â êîðåìà áåøå íîìåð 59, Êëèíãåðìàí. Òîé çàïî÷íà äà êðåùè. Êðÿñúöèòå ìó íå ñëåä äúëãî ñòàíàõà ìîíîòîííè. Ãàðàòè ñè ñïîìíè çà åäèíñòâåíàòà Äúëãà ðàçõîäêà, êîÿòî áå âèæäàë - ñúùî âúâ Ôðèïîðò - è çà ìîì÷åòî, êîåòî êðåùåøå íà âñÿêà êðà÷êà ïî ñúùèÿ ìîíîòîíåí íà÷èí - "Íå ìîãà. Íå ìîãà. Íå ìîãà".
"Êëèíãåðìàí - ïîìèñëè ñè òîé - çàòâàðÿé ñè óñòàòà".
Íî Êëèíãåðìàí ïðèäúëæàâàøå äà âúðâè è ïðîäúëæàâàøå äà êðåùè, ïðèòèñíàë êîðåìà ñè ñ ðúöå, à ñòðåëêèòå íà ÷àñîâíèêà íà Ãàðàòè ïðîäúëæàâàõà äà ñå íîñÿò â áåçóìåí áÿã.Áåøå îñåì è ÷åòâúðò. "Íàëè ùå ñè òàì, Äæåí? Äîáðå. ×óäåñíî. Íå çíàÿ êàêâî ñè ìèñëèø ñåãà, íî çíàì, ÷å âñå îùå ñúì æèâ è ÷å èìàì íóæäà äà ñè òàì, äà ìè äàäåø çíàê, ìîæå áè. Ìîëÿ òå ñàìî, áúäè òàì. Áúäè òàì.
Îñåì è ïîëîâèíà.
- Íàé-ñåòíå íàáëèæàâàìå òîçè ïðîêëåò ãðàä, íàëè, Ãàðàòè? - èçïúøêà Ïàðêúð.
- Êàêâî òå èíòåðåñóâà? - çàÿäå ãî Ìàêâðàéñ. - Òåá òàì ñúñ ñèãóðíîñò íå òå ÷àêà ìîìè÷å.
- Ìåíå íàâñÿêúäå ìå ÷àêàò ìîìè÷åòà, òúïàêî - îòâúðíà Ïàðêúð. - Çúðíàò ëè âåäíúæ ëèöåòî ìè è âåäíàãà ñè ïîäìîêðÿò ãàùè÷êèòå.
Ëèöåòî, çà êîåòî ãîâîðåøå áåøå èçïèòî è ìúðøàâî, íèùî ïîâå÷å îò ñÿíêà íà ïðåäèøíîòî âåëè÷èå.
Îñåì, ÷åòèðåñåò è ïåò.
- Çàáàâè ìàëêî, ïðèÿòåë÷å - ïîäâèêíà Ìàêâðàéñ íà Ãàðàòè, êîéòî òúêìî ãî áå çàñòèãíàë è ñå ãîòâåøå äà ïðîäúëæè íàïðåä. - Ïàçè ñè ñèëèòå çà äîâå÷åðà.
- Íå ìîãà. Ñòåáèíñ êàçà, ÷å òÿ íÿìà äà å òàì. Êàçà, ÷å íÿìàëî äà ìîãàò äà é îñèãóðÿò ìÿñòî â ïúðâèÿ ðåä. Òðÿáâà äà ðàçáåðà. Òðÿáâà äà...
- Ñàìî ñå óñïîêîé, òîâà èñêàì îò òåáå. Ñòåáèíñ áè íàêàðàë è ðîäíàòà ñè ìàéêà äà èçïèå ÷àøà "Ëèçîë", ñòèãà òîâà äà ìó îñèãóðè ïîáåäàòà. Íå ãî ñëóøàé. Òÿ ùå å òàì. Àêî íå äðóãî, òîâà âè ñúçäàâà âðúçêè â îáùåñòâîòî.
- Íî...
- Íå ìè íîêàé, Ðåé. Çàáàâè òåìïîòî, çà äà æèâååø.
- Ðàçêàðàé ñå îòòóê, ñ òâîèòå òúïîòèè - èçðåâà ìó Ãàðàòè. Òîé îáëèçà óñòíè è âäèãíà ðàçòðåïåðàíà ðúêà êúì ëèöåòî ñè. - Àç... àç ñúæàëÿâàì. Ñòàíà áåç äà èñêàì. Îñâåí òîâà, Ñòåáèíñ êàçà, ÷å âñúùíîñò ñúì èñêàë äà âèäÿ ñàìî ìàéêà ñè.
- À òè íå èñêàø ëè äà ÿ âèäèø?
- Ðàçáèðà ñå, ÷å èñêàì äà ÿ âèäÿ! Êàêâî, ïî äÿâîëèòå, ñè ìèñëèø, ÷å àç... íå... äà... íå çíàì. Èìàõ ïðèÿòåë. Òîé è àç... íèå... íèå âåäíúæ ñè ñâàëèõìå äðåõèòå... è òÿ... òÿ...
- Ãàðàòè - êàçà Ìàêâðàéñ è ïîñòàâè ðúêà íà ðàìîòî ìó. Êëèíãåðìàí êðåùåøå óæàñíî ñèëíî. Íÿêîé îò âîäåùàòà ãðóïà ãî ïîïèòà äàëè èñêà åäèí "Àñïèðèí". Îñòàíàëèòå èçáóõíàõà â ñìÿõ. - Ãóáèø êîíòðîë âúðõó ñåáå ñè, Ãàðàòè. Óñïîêîé ñå. Íå ïðåìèíàâàé ÷åðòàòà.
- Ðàçêàðàé ìè ñå îò ãëàâàòà! - êðåñíà ìó Ãàðàòè. Òîé çàõàïà çäðàâî ñòèñíàòèÿ ñè þìðóê. Ñëåä èçâåñòíî âðåìå ïðîìúðìîðè: - Ïðîñòî ìå îñòàâè íà ìèðà.
- Äîáðå. Ðàçáðàíî.
Ìàêâðàéñ ïîå âñòðàíè. Ãàðàòè èñêàøå äà ãî ïîâèêà îáðàòíî, íî íå ìîæåøå.
Ïîñëå, çà ÷åòâúðòè ïîðåäåí ïúò, íàñòúïè äåâåò ñóòðèíòà. Çàâèõà íàëÿâî è òúëïàòà îòíîâî îñòàíà ïîä òÿõ, äîêàòî ïðåñè÷àõà íàäëåçà íà øîñå 295, ïðåäè äà âëÿçàò âúâ Ôðèïîðò. Äàëå÷ íàïðåä ñå ìÿðíà áàðúò íà Äàéúðè Äæîé, êúäåòî ñ Äæåí ïîíÿêîãà ñå îòáèâàõà ñëåä êèíî. Çàâèõà íàäÿñíî è èçëÿçîõà íà øîñå íîìåð 1, êîåòî íÿêîé íàðè÷àõà Ãîëåìèÿ àóòîáàí. Ãîëÿì, èëè ìàëúê, òîâà áåøå ïîñëåäíèÿ àóòîáàí. Ñòðåëêèòå íà ÷àñîâíèêà ñÿêàø ñå ãîòâåõà äà èçëåòÿò ïðè ñëåäâàùèÿ êðúã. Òî÷íî ïðåä òÿõ áåøå öåíòúðà. Îòäÿñíî ìàãàçèí "Óëìàí". Âèæäàøå ãî ñúâñåì ÿñíî - ìàñèâíà, ãðîçíà ñãðàäà, ñêðèòà çàä îãðîìíàòà ðåêëàìà. Îòíîâî âúðõó òÿõ âàëÿõà ãèðëÿíäè. Ìîêðè îò ñèïåùèÿ ñå äúæä, òå èìàõà áåçæèçíåí, íåðàäîñòåí âèä. Òúëïàòà ñå óâåëè÷àâàøå. Íÿêîé íàäó ãðàäñêàòà ïîæàðíà ñèðåíà è íåéíèÿò âîé ñå ñëÿ ñ âîÿ íà Êëèíãåðìàí. Êëèíãåðìàí è ñèðåíàòà íà ôðèïîðòñêàòà ïîæàðíà ïååõà êîøìàðåí äóåò.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å âåíèòå ìó ñå èçïúëâàò ñ íàïðåæåíèå, ñÿêàø ïî òÿõ òå÷åøå íàãîðåùåíà ìåä. Ñúðöåòî ìó áëúñêàøå ëóäî è êàòî ÷å ëè ñå ìåñòåøå - â ñòîìàõà, â ãúðëîòî, íàêðàÿ äîðè ìåæäó î÷èòå. Äâåñòà ÿðäà. Îòíîâî òúëïàòà ðåâåøå íåãîâîòî èìå (ÐÅÉ, ÐÅÉ, ÐÅÉ, ÄÎÊÐÀÉ ÙÅ ÆÈÂÅÉ!), íî âñå îùå íèêúäå íå ñå âèæäàøå ïîçíàòîòî ëèöå.
Òîé ñå ïðèáëèæè äî ëÿâàòà ñòðàíà íà ïúòÿ, äîêàòî çàêðèâåíèòå ïðúñòè ñå îêàçàõà ñàìî íà ñàíòèìåòðè îò íåãî - åäíà äúëãà, ìóðãàâà ðúêà äîðè óñïÿ äà îòêúñíå ïàð÷å îò ðèçàòà ìó è òîé îòñêî÷è óæàñåí, ñÿêàø ñå ìú÷åõà äà ãî íàïúõàò â ìåñîìåëà÷êà, à âîéíèöèòå íàñî÷èõà ïóøêèòå ñè êúì íåãî, ãîòîâè äà ãî ïðîñòðåëÿò ïðè íàé-ìàëêèÿ îïèò äà ñå ñêðèå â ðàçâúëíóâàíîòî ìíîæåñòâî. Îñòàâàõà ñàìî ñòî ÿðäà. Âèæäàøå ÿñíî êàôÿâàòà òàáåëà íà "Óëìàí", íî íÿìàøå è ñëåäà îò ìàéêà ìó, èëè Äæåí.
"Áîæè÷êî, î, Áîæå, Ñòåáèíñ ñèãóðíî å ïðàâ... è äîðè äà ñà òàì, êàê ùå ãè çàáåëåæà â òàçè îáåçóìÿëà, ìåíÿùà ëèöåòî ñè ìàñà?"
Îò óñòíèòå ìó ñå îòðîíè ñòîí, êàòî ÷å ëè ñå áå îòêúñíàëî ïàð÷å ìåñî. Òîé ñå ñïúíà è çà ìàëêî äà ñå ñòðîïîëè, êðàêàòà ìó òðåïåðåõà. Ñòåáèíñ ñèãóðíî áåøå ïðàâ. Èñêàøå ìó ñå äà ñïðå è ïîâå÷å äà íå ïðîäúëæàâà íèòî êðà÷êà. Ðàçî÷àðîâàíèåòî, ÷óâñòâîòî çà íåâúçâðàòèìà çàãóáà, âñè÷êî òîâà áå ïðåêàëåíî çà èçòåðçàíàòà ìó äóøà. Êàêúâ ñìèñúë èìàøå äà âúðâè? Êàêúâ ñìèñúë èìàøå âå÷å?
Ïîæàðíàòà ñèðåíà íå ñïèðàøå ñâîÿ âîé, Òúëïàòà ðåâåøå íåèñòîâî, Êëèíãåðìàí ïèùåøå äèâî, äúæäúò ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñèïå, à âúòðå â íåãî ìèñëèòå ñå áëúñêàõà êàòî îáåçóìåëè â òâúðäàòà ÷åðåïíà ñòåíà.
"Íå ìîãà äà ïðîäúëæà. Íå ìîãà, íå ìîãà, íå ìîãà. - êðàêàòà ìó ñå ïðåïúíàõà îòíîâî. - Êúäå ñúì? Äæåí? Äæåí?... ÄÆÅÍ!"
È òîãàâà ÿ âèäÿ. Ìàõàøå ìó ñúñ ñèíèÿ øàë, êîéòî é áå ïîäàðèë çà ðîæäåíèèÿ äåí, à êàïêèòå äúæä áëåñòÿõà â êîñèòå é êàòî ñêúïîöåííè êàìúíè. Äî íåÿ áåøå ìàéêà ìó, îáëå÷åíà â íåèçìåííîòî ÷åðíî ïàëòî. È äâåòå áÿõà ïðèòèñíàòè îò òúëïàòà è áåçïîìîùíî ñå ïîëþøâàõà íàïðåä-íàçàä. Íàä ðàìîòî íà Äæåí íàäçúðòàøå èäèîòñêîòî îêî íà òåëåâèçèîííàòà êàìåðà.
Ñÿêàø íåùî ñå ñêúñà íÿêúäå äúëáîêî â íåãî. Êàòî çåëåí ïîòîï ïëúçíà íàâúí îò òÿëîòî ìó íàòðóïàíàòà çàðàçà. Òîé ñå õâúðëè íàïðåä â ìú÷èòåëåí, íàêóöâàù áÿã. Ðàçêúñàíèòå ìó ÷îðàïè øëÿïàõà ïî ìîêðèÿ àñôàëò.
- Äæåí! Äæåí!
×óâàøå ìèñëèòå â ãëàâàòà ñè, íî íå è äóìèòå. Òåëåâèçèîííàòà êàìåðà ñå âïè àë÷íî â íåãî. Âðÿâàòà áåøå îãëóøèòåëíà. Âèäÿ êàê óñòíèòå é èçãîâàðÿò èìåòî ìó, òðÿáâà äà ñòèãíå äî íåÿ, òðÿáâà äà...
Íå÷èÿ ðúêà ãî ñïðÿ. Áåøå Ìàêâðàéñ. Åäèí âîéíèê îòïðàâÿøå è êúì äâàìàòà ïðåäóïðåæäåíèå ïðåç áåçïîëîâèÿ ìåãàôîí.
- Íå â òúëïàòà! - Ìàêâðàéñ áå ïðèáëèæèë óñòíè äî óõîòî íà Ãàðàòè è êðåùåøå ñ âñè÷êà ñèëà. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãëàâàòà ìó ñå öåïè îò áîëêà.
- Ïóñíè ìå!
- Íÿìà äà òè ïîçâîëÿ äà ñå ñàìîóáèåø, Ðåé!
- Ïóñíè ìå, ïðîêëåò äà ñè!
- Èñêàø äà óìðåø â ðúöåòå é? Íàëè òàêà?
Âðåìåòî ëåòåøå. Äæåí ïëà÷åøå. Âèæäàøå êàê ñå ñòè÷àò ñúëçèòå ïî ëèöåòî é. Òîé ñå èçòðúãíà îò õâàòêàòà íà Ìàêâðàéñ. È îòíîâî ñå õâúðëè êúì íåÿ. ×óâñòâàøå êàê â íåãî ñå íàäèãà íåóäúðæèìàòà âúëíà, âúëíà îò ãíÿâ è ïëà÷. Èñêàøå äà çàñïè. Èñêàøå äà çàñïè â íåéíèòå ïðåãðúäêè. Çàùîòî ÿ îáè÷àøå.
Ðåé, îáè÷àì òå.
Âèæäàøå ãî, èçïèñàíî íà ëèöåòî é.
Ìàêâðàéñ âñå îùå áå äî íåãî. Òåëåâèçèîííàòà êàìåðà íå ãè èçïóñêàøå. Íÿêúäå âñòðàíè ñå ìÿðíàõà ó÷åíèöèòå îò íåãîâèÿ êëàñ, áÿõà ðàçâåëè íàä ãëàâèòå ñè îãðîìíî çíàìå, çíàìå ñ íåãîâèÿ ëèê, óâåëè÷åí äî ðàçìåðèòå íà Ãîäçèëà, íåãîâèÿò ñîáñòâåí ëèê, êîéòî ìó ñå óñìèõâàøå, äîêàòî òîé ñàìèÿ ïëà÷åøå è ñå ïðîâèðàøå êúì íåÿ.
Âòîðî ïðåäóïðåæäåíèå - ïðîåõòÿ îò ìåãàôîíà, ñÿêàø áåøå Áîæèÿò ãëàñ.
Äæåí...
Òÿ ïðîòÿãàøå ðúöå êúì íåãî. Ðúöåòå èì ñå äîêîñíàõà. Íåéíèòå áÿõà ñòóäåíè. Ñúëçè â î÷èòå é...
Òîé ñãðàá÷è ðúöåòå. Åäíàòà ïðèíàäëåæåøå íà Äæåí, äðóãàòà - íà ìàéêà ìó. Äîêîñíà ãè. Ñâúðøè ñå.
Íå áåøå ñå ñâúðøèëî, çàùîòî â òîçè ìèã Ìàêâðàéñ ãî äðúïíà îòçàä, æåñòîêèÿò Ìàêâðàéñ.
- Ïóñíè ìå! Ïóñíè ìå!
- ×îâå÷å, òè íàèñòèíà ÿ ìðàçèø! - èçâèêà â óõîòî ìó Ìàêâðàéñ. - Êàêâî èñêàø? Äà óìðåø, îïðúñêâàéêè ãè â ñîáñòâåíàòà ñè êðúâ ëè? Òîâà ëè èñêàø? Çà Áîãà, òðúãâàé!
Òîé ñå äúðïàøå, íî Ìàêâðàéñ áåøå ïî-ñèëíèÿò. Ìîæå áè ïðàâîòî áåøå íà íåãîâà ñòðàíà. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì Äæåí - î÷èòå é áÿõà ðàçøèðåíè îò óïëàõà. Ìàéêà ìó ãî ïîáóòâàøå ñ ðúöå. Íà óñòíèòå íà Äæåí òîçè ïúò ñå ÷åòåøå:"Òðúãâàé! Òðúãâàé! Òðúãâàé!"
"Ðàçáèðà ñå, ÷å ùå òðúãíà - ïîìèñëè ñè òîé. - Íàëè ñúì "Ãîðäîñòòà íà Ìåéí." È â òîçè ìîìåíò ïî÷óâñòâà îìðàçà êúì íåÿ, ìàêàð ÷å âñè÷êî êîåòî áåùå íàïðàâèë, áå äà ÿ äîêîñíå, íåÿ è ìàéêà ìó - ñàìî òîâà ñè áå ïîçâîëèë.
Òðåòîòî ïðåäóïðåæäåíèå çà íåãî è Ìàêâðàéñ ñå ñòîâàðè êàòî ãðúìîòåâèöà, òúëïàòà ñå îòäðúïíà âñòðàíè è çà÷àêà ñ íåòúðïåíèå ïðîäúëæåíèåòî. Ïî ëèöàòà íà Äæåí è ìàéêà ìó ñå ÷åòåøå ïàíèêà. Ìàéêà ìó âäèãíà òðåïåðåùèòå ñè ðúöå è òîé ñè ñïîìíè çà Áàðêîâè÷, ÷èéòî ðúöå ñúñ ñúùèÿ óïëàøåí æåñò ñå áÿõà âäèãíàëè êúì øèÿòà, ìèã ïðåäè äà ñè ðàçêúñà ãðúêëÿíà.
- Àêî ùå ãî ïðàâèø, íàïðàâè ãî çàä ñëåäâàùèÿ úãúë, ëàéíî ñìà÷êàíî! - èçâèêà Ìàêâðàéñ.
Ãàðàòè çàïî÷íà äà òðåïåðè íåóäúðæèìî. Ìàêâðàéñ îòíîâî ãî áå ïîáåäèë. Ìàêâðàéñ áåøå ìíîãî ñèëåí.
- Äîáðå - ñúãëàñè ñå òîé, áåç äà çíàå äàëè Ìàêâðàéñ ãî ÷óâà. Ñëåä òîâà ïîå íàïðåä. - Äîáðå, äîáðå, ïóñíè ìå, ÷å ùå ìè ñ÷óïèø êëþ÷èöàòà - òîé èçõëèïà, çàêàøëÿ ñå è ñè èçáúðñà íîñà.
Ìàêâðàéñ îòïóñíà èçíóðåíèòå ñè ðúöå, íî îñòàíà íàáëèçî, ãîòîâ äà ãî ñãðàá÷è ïðè ïúðâàòà íåîáõîäèìîñò. Åäâà ñåãà Ãàðàòè ñå îáúðíà è ãè çàòúðñè, íî ïîçíàòèòå ëèöà ñå áÿõà èçãóáèëè â òúëïàòà. Ïîìèñëè ñè, ÷å íèêîãà íå ùå çàáðàâè çàðàæäàùàòà ñå â î÷èòå èì ïðåäñìúðòíà ïàíèêà, ÷óâñòâîòî çà óâåðåíîñò, çà ñïîêîéñòâèå, êîåòî èçâåäíúæ áå ïîòúïêàíî îò íåóìîëèìàòà è ñòðàøíà äåéñòâèòåëíîñò. Âñè÷êî, êîåòî ìó îñòàíà îò òàçè ñðåùà áå ìúíè÷êî ïàð÷å ñèí, êîïðèíåí ïëàò.
Îáúðíà ñå è çàêðà÷è íàïðåä áåç äà ïîãëåæäà âúðâÿùèÿ äî íåãî Ìàêâðàéñ, à ïðåäàòåëñêè òðåïåðåùèòå ìó êðàêà ãî îòíàñÿõà âñå ïî-äàëå÷ îò ãðàäà.
Øåñòíàäåñåòà ãëàâà
"Îò óñòàòà ìó øóðíà êðúâ! Ëèñòúí ñå çàëþëÿ! Êëåé ãî îáñèïâà ñ óäàðè!... ïðîáèâà çàùèòàòà ìó! Êëåé ãî äîâúðøâà! Ùå ãî óáèå! Äàìè è ãîñïîäà, Ëèñòúí ïàäíà! Ñúíè Ëèñòúí ïàäíà! Êëåé òàíöóâà... ìàõà ñ ðúöå... âèêà êúì òúëïàòà! Î, äàìè è ãîñïîäà, ïðîñòî íå çíàÿ êàê äà îïèøà òàçè ñöåíà!"
Ðàäèîêîìåíòàòîð
Âòîðàòà ñðåùà ìåæäó Êëåé è Ëèñòúí
Òþáèíñ áåøå ïîëóäÿë.
Òþáèíñ áåøå íèñè÷êî ìîì÷å ñ î÷èëà, è ëèöå ïîêðèòî ñ ëóíè÷êè. Íå áåøå êîé çíàå êîëêî îáùèòåëåí, íî áåøå ïðèÿòíî ìîì÷å, ïðåäè äà ñå ïîáúðêà.
- ÊÓÐÂÀ! - èçâèêà òîé êúì ñèïåùèÿ ñå äúæä. Âäèãíàë áå ëèöå íàãîðå è äúæäúò ñå ñòè÷àøå ïî ëèöåòî, ïî î÷èëàòà, ïî áóçèòå, ñâèâàøå ïîêðàé óñòàòà è êàïåøå îò áðàäè÷êàòà ìó. - ÊÓÐÂÀÒÀ ÍÀ ÂÀÂÈËÎÍ Å ÄÎØËÀ ÑÐÅÄ ÍÀÑ! Òß ÑÅÅ ËÚÆÈ ÏÎ ÓËÈÖÈÒÅ È ÏÎÂÄÈÃÀ ÊÐÀÊ ÄÎ ÍÀÄÃÐÎÁÍÈÒÅ ÊÀÌÚÍÈ! ÏÎÊÂÀÐÀ! ÏÎÊÂÀÐÀ! ÏÀÇÅÒÅ ÑÅ ÎÒ ÂÀÂÈËÎÍÑÊÀÒÀ ÊÓÐÂÀ! ÎÒ ÓÑÒÍÈÒÅ É ÊÀÏÅ ÌÅÄ, ÍÎ ÑÚÐÖÅÒÎ É Å ÏÚËÍÎ Ñ ÆËÚ× È ÃÎÐ×ÈËÊÀ...
- È îñâåí òîâà èìà òðèïåð - äîâúðøè ñ óìîðåí ãëàñ Êîëè Ïàðêúð. - Áîæè÷êî, òîÿ å ïî-çëå îò Êëèíãåðìàí! - òîé ïîâèøè ãëàñ. - Äà ïóêíåø äàíî, Òþáè!
- ÁÅÇÁÎÆÍÈÖÈ È ÐÀÇÂÐÀÒÍÈÖÈ! - äåðåøå ñå Òþáèíñ. - ÏÎÊÂÀÐÀ! ÁÅÇ×ÅÑÒÈÅ!
- Äà ìó ïèêàÿ â óñòàòà - ïðîìúðìîðè Ïàðêúð. - Àêî íå ìëúêíå ùå ãî óäóøà ñ ãîëè ðúöå - òîé äîêîñíà ñ èçìúðøàâåëè ïðúñòè ïîïóêàíèòå ñè óñòíè, ïîñëå ñâàëè ðúêà êúì êîëàíà è çàãóáè òðèéñåò ñåêóíäè äà îòêîï÷àå ìàíåðêàòà. Åäâà íå ÿ èçïóñíà, äîêàòî ÿ âäèãàøå êúì óñòàòà ñè è ñëåä òîâà ðàçñèïà ïî÷òè ïîëîâèíàòà. Îò î÷èòå ìó çàêàïàõà ñúëçè.
×àñúò áåøå òðè ñåäîáåä. Çàä òÿõ áÿõà îñòàíàëè Ïîðòëåíä è Þæåí Ïîðòëåíä. Ïðåäè îêîëî ïåòíàäåñåò ìèíóòè ìèíàõà ïîä åäèí ïîäãèçíàë îò äúæäà ïëàêàò, êîéòî îáÿâÿâàøå, ÷å äî ãðàíèöàòà ñ Íþ Õåìïøèð îñòàâàò ñàìî 44 ìèëè.
"Ñàìî - ìèñëåøå ñè Ãàðàòè. Ñàìî, êàêâà ãëóïàâà äóìà. Êîé èäèîò å ðåøèë, ÷å íà òîçè ñâÿò èìà íóæäà îò ïîäîáíè ãëóïàâè äóìè?"
Âúðâÿõà ðàìî äî ðàìî ñ Ìàêâðàéñ, íî ñëåä Ôðèïîðò Ìàêâðàéñ íå áåøå ïðîãîâàðÿë. Ãàðàòè ñúùî íå ñìååøå äà ãî çàãîâîðè. Îòíîâî áåøå â äúëã êúì íåãî è òîâà ãî ïîäòèñêàøå. Ïîäòèñêàøå ãî, çàùîòî çíàåøå, ÷å íÿìà äà èìà ñèëè äà ïîìîãíå íà Ìàêâðàéñ àêî ñå íàëîæè. Ñåãà âå÷å Äæåí è ìàéêà ìó áÿõà îñòàíàëè íàçàä. Íåâúçâðàòèìî è çàâèíàãè. Îñâåí àêî íå ïîáåäè. À òîé óæàñíî ìíîãî èñêàøå äà ïîáåäè.
Êîëêî ñòðàííî. Çà ïúðâè ïúò â æèâîòà ñè áåøå çàâëàäÿí îò æåëàíèå äà ïîáåäè. Äîðè íà ñòàðòà (âúâ âðåìåíà êîãàòî äèíîçàâðè ñà êðà÷åëè ïî çåìÿòà), êîãàòî âñå îùå áåøå ñâåæ è èçïúëíåí ñúñ ñèëè, íå ñè ñïîìíÿøå äà å èìàë òàêîâà ñèëíî æåëàíèå. Òîãàâà åäèíñòâåíîòî, êîåòî ãî äâèæåøå áåøå çîâúò íà ïðåäèçâèêàòåëñòâîòî. Íî îò äóëàòà íà ïóøêèòå íå èçëèçàõà ìàëêè ÷åðâåíè çíàìåíöà ñ íàäïèñ "ÁÓÌ!" Òîâà íå áåøå áåéçáîë, íèòî ðàëè, âñè÷êî òóê áåøå ñúâñåì ðåàëíî.
Íî äàëè ãî å ðàçáèðàë â íà÷àëîòî?
Îò ìèãà â êîéòî ðåøè, ÷å òðÿáâà äà ïîáåäè êðàêàòà ñÿêàø ãî çàáîëÿõà äâà ïúòè ïî-ñèëíî, à ïðè âñÿêî ïî-äúëáîêî ïîåìàíå íà âúçäóõ ãî ïðîíèçâàøå îñòðà áîëêà â ãúðäèòå. Óñåùàíåòî ÷å ãî òðåñå íàðàñòâàøå ñ âñåêè èçìèíàò ìèã - ìîæå áè ñå áå çàðàçèë îò Ñêðàì.
Èñêàøå äà ïîáåäè, íî äîðè è Ìàêâðàéñ íå áè ìîãúë äà ãî ïðåíåñå ïðåç âúîáðàæàåìàòà ôèíàëíà ëèíèÿ. Íå âÿðâàøå ÷å ùå óñïåå. Ñïîìíè ñè êàê â øåñòè êëàñ áå ñïå÷åëèë íà ó÷èëèùíàòà âèêòîðèíà ïî ãðàìàòèêà è ãî èçïðàòèõà äà ñå ÿâè íà îáëàñòíàòà âèêòîðèíà, íî òàì ïðåäñåäàòåë íà êîìèñèÿòà íå áåøå ìèñ Ïåòðè, êîÿòî âåëèêîäóøíî ìó ïîçâîëÿâàøå äà ñå ïîïðàâè âñåêè ïúòÿ, êîãàòî ñãðåøè. Ìåêóøàâàòà ìèñ Ïåòðè. Ñïîìíè ñè êàê ñòîåøå îáèäåí, íåâÿðâàù, äúëáîêî óâåðåí, ÷å òðÿáâà äà å ñòàíàëà ãðåøêà, íî íÿìàøå ãðåøêà. Ïðîñòî íå áåøå äîñòàòú÷íî äîáúð çà äà óñïåå, êàêòî è ñåãà. Íå áåøå äîñòàòú÷íî äîáúð çà äà èçäúðæè ïîâå÷å îò îñòàíàëèòå, ìàêàð ÷å áå íàäâúðâÿë íå ìàëêî îò òÿõ. Êðàêàòà ìó ïîñòåïåííî áÿõà ïðåìèíàëè ïðåç ñòàäèèòå íà ïúëíà áåç÷óâñòâåíîñò è ãíåâíî íåäîâîëñòâî è ñÿêàø îò èñòèíñêèÿ áóíò ãî äåëåøå ñàìî åäíà êðà÷êà.
Ñàìî òðèìà Ó÷àñòíèöè áÿõà îòïàäíàëè ñëåä êàòî íàïóñíàõà Ôðèïîðò. Åäèíèÿò áåøå íåùàñòíèêúò Êëèíãåðìàí. Ãàðàòè çíàåøå äîáðå êàêâî ñè ìèñëÿò îñòàíàëèòå. Òâúðäå ìíîãî êàðòîíè áÿõà ïîêàçàíè îò íà÷àëîòî íà Ðàçõîäêàòà çà äà ñå îòêàæàò òàêà ëåñíî, âñåêè åäèí îò òÿõ. Äî êðàÿ ãè äåëÿõà ñàìî äâàäåñåòèíà ñúïåðíèöè. Ñåãà âå÷å âñè÷êè ùå âúðâÿò äîêàòî òåëàòà è óìîâåòå èì ñå ðàçïàäíàò.
Ìèíàõà ïî ìîñò íàä øèðîêà, ñïîêîéíà ðåêà, ÷èÿòî ïîâúðõíîñò áåøå íàáðàçäåíà îò ñèïåùèÿ ñå äúæä. Åêíàõà èçñòðåëè, òúëïàòà èçðåâà âúçòîðæåíî è Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, êàê ëú÷úò íàäåæäà â ãëàâàòà ìó ñå ðàçøèðÿâà îùå ìàëêî.
- Êàê òè ñå ñòîðè òâîåòî ìîìè÷å?
Ãîâîðåøå Åéáðúõàì, êîéòî ïðèëè÷àøå íà ïîñëåäíèÿ îöåëÿë îò Áàòàíîâèÿ ìàðø. Ïî íÿêàêâà íåîáÿñíèìà ïðè÷èíà òîé áå çàõâúðëèë ÿêåòî è ðèçàòà ñè è îñòðèòå ìó ðåáðà ñòúð÷àõà èçïîä èçìúðøàâÿëîòî ìó, ãîëî òÿëî.
- Äîáðå - ðå÷å Ãàðàòè. - Íàäÿâàì ñå, ÷å ïàê ùå ñå âèäèì.
Åéáðúõàì ñå óñìèõíà.
- Íàäÿâàø ñå? Õà, è àç ñè ïðèïîìíèõ êàê ñå ïðîèçíàñÿ òàçè äóìà - òîâà ïðîçâó÷à ïî÷òè êàòî çàïëàõà. - Ïîñëåäíèÿò Òþáèíñ ëè áåøå?
Ãàðàòè íàïðåãíà ñëóõ. Íå ÷óâàøå íèùî, îñâåí íåïðåñòàííèÿ ðåâ íà òúëïàòà.
- Äà, èçãëåæäà Áîã ãî å ïðèáðàë. Ñèãóðíî Ïàðêúð ãî å óðî÷àñàë.
- Íåïðåñòàííî ñè ïîâòàðÿì, - ïðîäúëæè Åéáðúõàì - ÷å âñè÷êî, êîåòî ñå èñêà îò ìåíå å äà ïîñòàâÿì åäèíèÿ êðàê ïðåä äðóãèÿ.
- Àõà.
Åéáðúõàì èìàøå ïðèòåñíåí âèä.
- Âèæäàø ëè, Ãàðàòè, èìà íåùî... ìîæå áè ùå òè ïðîçâó÷è öèíè÷íî, íî òðÿáâà äà ãî êàæà...
- Êàêâî å òî?
Èçâåñòíî âðåìå Åéáðúõàì ìúë÷à. Áåøå îáóò ñ ìàñèâíè îêñôîðäñêè îáóâêè, êîèòî îòñòðàíè èçãëåæäàõà òåæêè è òðîìàâè (íåãîâèòå ñîáñòâåíè êðàêà áÿõà áîñè, ïðåìðúçíàëè è èçðàíåíè). Îáóâêèòå íà Åéáðúõàì òðîïàõà è ñå ïðîâëà÷âàõà ðèòìè÷íî ïî ãëàäêàòà íàñòèëêà íà ïúòÿ, êîéòî ñå áå ðàçøèðèë ñ îùå åäíà ëåíòà. Òúëïàòà òóê íå áåøå íèòî òîëêîâà øóìíà è íåóäúðæèìà, íèòî òîëêîâà áëèçî, êîëêîòî â Îóãþñòà.
Åéáðúõàì èçãëåæäàøå ïî-ïîäòèñíàò îò âñÿêîãà.
- Öèíè÷íî å, çíàì. Ïðîñòî íå çíàÿ êàê äà ãî êàæà.
Ãààðàòè âäèãíà ðàìåíå è ãî çàãëåäà îáúðêàí.
- Ìèñëÿ ÷å ïðîñòî òðÿáâà äà ãî êàæåø.
- Äîáðå, âèæ. Äîãîâîðèõìå ñå çà íåùî. Âñ÷êè, êîèòî ñìå îñòàíàëè.
- È êàêâî å òî?
- Àìè... íåùî êàòî... îáåùàíèå.
- Î, òàêà ëè?
- Äà íå ñè ïîìàãàìå åäèí íà äðóã. Îòñåãà íàòàòúê âñåêè äà ñå îïðàâÿ ñàì.
Ãàðàòè ñâåäå ïîãëåä êúì êðàêàòà ñè. Çà÷óäè ñå îòêîëêî ëè âðåìå âå÷å å ãëàäåí, è êîëêî ëè âðåìå îñòàâà äî ìèãà, â êîéòî ùå ïðèïàäíå îò ñëàáîñò. Ïîìèñëè ñè, ÷å îêñôîðäêèòå íà Åéáðúõàì ñà êàòî îáóâêèòå íà Ñòåáèíñ - òàêèâà ñèãóðíî áèõà èçäúðæàëè îòòóê ÷àê äî ìîñòà "Çëàòíè âðàòà" è íàé-ìíîãî äà èì ñå ñêúñà íÿêîÿ âðúçêà... ïîíå òàêà èçãëåæäàõà.
- Òîâà çâó÷è äîñòà áåçñúðäå÷íî - ðå÷å íàé-íàêðàÿ òîé.
- Òîâà êîåòî íè ïðåäñòîè íå å ïî-ìàëêî áåçñúðäå÷íî - Åéáðúõàì íå ñìååøå äà ãî ïîãëåäíå.
- Ãîâîðè ëè ñ âñè÷êè îñòàíàëè?
- Íå ñ âñè÷êè. Ñ ïîëîâèíàòà.
- Äà, íàèñòèíà å öèíè÷íî. Âèæäàì êîëêî òè å òðóäíî äà ãîâîðèø çà òîâà.
- È ñ âñåêè èçìèíàò ìèã ùå ñòàâà îùå ïî-òðóäíî.
- À äðóãèòå êàêâî êàçàõà? - áåçñìèñëåí âúïðîñ, êàêâî áèõà ìîãëè äà êàæàò?
- Ñúãëàñíè ñà.
Ãàðàòè ïîíå÷è äà êàæå íåùî, ïîñëå ñå îòêàçà. Ïîãëåäíà êúì âúðâÿùèÿ ïðåä òÿõ Áåéêúð. Áåéêúð ñå áå íàìåòíàë ñ ïîäãèçíàëîòî ñè îò äúæäà ÿêå. Ãëàâàòà ìó áåøå ñâåäåíà. Íà âñÿêà êðà÷êà íàêóöâàøå è ñå ìú÷åøå äà ùàäè ëåâèÿ êðàê, êîéòî èçãëåæäà ñå áå ñõâàíàë ëîøî.
- Çàùî ñè ñâàëè ðèçàòà? - îáúðíà ñå òîé êúì Åéáðúõàì.
- Ñúðáåøå ìå êîæàòà. Ìîæå áè ùÿõ äà ïîëó÷à îáðèâ, èëè íåùî ïîäîáíî. Ðèçàòà áåøå èçêóñòâåíà, à àç èçãëåæäà ñúì àëåðãè÷åí êúì ñèíòåòè÷íèòå òúêàíè, èëè äÿâîë çíàå êàêâî. Òà êàêâî ùå êàæåø, Ðåé?
- Ïðèëè÷àø ìè íà íÿêîé êàåù ñå ãðåøíèê.
- Êàêâî ùå êàæåø? Äà èëè íå?
- Èìàì äúëã êúì Ìàêâðàéñ - Ìàêâðàéñ áåøå íàáëèçî, íî ïî ëèöåòî ìó íå ìîæåøå äà ñå ïðî÷åòå äàëè å ÷óë êàçàíîòî, èëè íå. "Õàéäå, Ìàêâðàéñ - ïîìèñëè ñè òîé. - Êàæè ìó, ÷å íå òè äúëæà íèùî. Õàéäå, êîïåëå òàêîâà". Íî Ìàêâðàéñ ìúë÷åøå.
- Äîáðå, ñ âàñ ñúì - êàçà Ãàðàòè.
- Ïðèåòî.
"Àç ñúì æèâîòíî, íèùî äðóãî îñâåí åäíî ìðúñíî, óìîðåíî è çàòúïÿëî æèâîòíî. Òè ãî íàïðàâè. Òè ãî ïðîäàäå".
- Çàïàçâàìå ñè ïðàâîòî, àêî ñå îïèòàø äà ïîìîãíåø íà íÿêîé äà òè ïîïðå÷èì. Òîâà å â ïðîòèâîðå÷èå ñ ïðàâèëàòà. Íî âúïðåêè òîâà ùå ãî ñòîðèì. À òè ùå ñè íàðóøèë îáåùàíèåòî ñè.
- Íÿìà äà ñå îïèòâàì.
- Ñúùîòî ñå îòíàñÿ è çà òîçè, êîéòî ñå îïèòâà äà òè ïîìîãíå.
- Äà.
- Íå âëàãàìå íèùî ëè÷íî. Íàäÿâàì ñå, ÷å ãî ðàçáèðàø, Ãàðàòè. Íî êðàÿò âå÷å å áëèçî.
- Öÿëîòî öàðñòâî èëè ñìúðò.
- Òî÷íî òàêà.
- Íèùî ëè÷íî. Ïðîñòî îòíîâî ñìå â äæóíãëàòà.
Çà ìèã ñè ïîìèñëè, ÷å Åéáðúõàì ùå èçáóõíå, íî òîé ïîå äúëáîêî âúçäóõ è ñëåä òîâà âúçäúõíà ìèðîëþáèâî. Ìîæå áè áåøå ïðåêàëåíî óìîðåí, çà äà ñå ÿäîñà.
- Ñúãëàñåí ñè çíà÷è. Ðàç÷èòàì íà äóìàòà òè, Ðåé.
- Ìîæå áè ñåãà ìó å âðåìåòî äà òè îòâúðíà âèñîêîïàðíî, ÷å ùå ñäúðæà îáåùàíèåòî, çàùîòî äàäåíàòà äóìà çà ìåí å çàêîí - ðå÷å Ãàðàòè. - Íî ïðåäïî÷èòàì äà áúäà îòêðîâåí ñ òåá. Èñêàì äà òå âèäÿ êàê ïîëó÷àâàø ñâîÿ êàðòîí, Åéáðúõàì. È êîëêîòî ïî-ñêîðî, òîëêîâà ïî-äîáðå.
- Äîáðå - Åéáðúõàì îáëèçà óñòíè.
- Èìàø õóáàâè îáóâêè, Åéá.
- Äà, íî ñà äÿâîëñêè òåæêè. Èçäúðæàò íà äúëúã ïúò, íî ïúê ñà äîáàâú÷íî òåãëî.
- Çíà÷è íå ñòàâàò çà áëóñ, à?
Åéáðúõàì ñå ðàçñìÿ. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì Ìàêâðàéñ. Íèùî íå ñå ÷åòåøå ïî ëèöåòî ìó. Ìîæå áè ãè áåøå ÷óë. Ìîæå áè íå. Äúæäúò âàëåøå íà åäðè êàïêè, ïî-ñèëåí îò ïðåäè è ïî-ñòóäåí. Êîæàòà íà Åéáðúõàì áåøå ìúðòâåøêè áëåäà. Áåç ðèçà, òîé ïðèëè÷àøå íà èçáÿãàë çàòâîðíèê. Ãàðàòè ñå çà÷óäè, äàëè íÿêîé ñå å ñåòèë äà êàæå íà Åéáðúõàì, ÷å áåç ðèçà íà ñåáå ñè, íÿìà íèêàêúâ øàíñ äà ïðåæèâåå èäâàùàòà íîù. À âå÷å ñå ñïóñêàøå çäðà÷. Ìàêâðàéñ? ×ó ëè íè? Ïðîäàäîõ òå, Ìàêâðàéñ. Ìóñêåòàðè çàâèíàãè.
- Àõ, íå èñêàì äà óìðà ïî òîçè íà÷èí - ðå÷å Åéáðúõàì. Òîé ïëà÷åøå. - Íå ïðåä âñè÷êèòå òåçè õîðà, êîèòî òè êðåùÿò äà ñòàíåø, ñàìî çà ïðîâúðâèø îùå íÿêîëêî ìèëè. Âñè÷êî å òîëêîâà áåçñìèñëåíî. Ãàäíî è áåçñìèñëåíî. Â öÿëàòà òàçè ðàáîòà èìà òîëêîâà äîñòîéíñòâî, êîëêîòî â íÿêîé ìîíãîëåö, êîéòî ñàì ñè îòðÿçâà åçèêà è ïîñëå ñå íàñèðà îò áîëêà.
Ãàðàòè äàäå ñâîåòî îáåùàíèå äà íå îêàçâà íèêîìó ïîìîù â òðè è ïåòíàäåñåò. Ñàìî åäíî ìîì÷å ïîëó÷è êàðòîí äî øåñò âå÷åðòà. Íèêîé íå ãîâîðåøå. Ñÿêàø ìåæäó òÿõ áåøå ñêëþ÷åíî íÿêàêâî áåçìúëâíî ñïîðàçóìåíèå, äà ñå ïðåñòðóâàò ÷å íèùî íå ñå å ñëó÷èëî. Ãðóïè÷êèòå - èëè ïî-òî÷íî æàëêèòå îñòàòúöè îò ãðóïè - ñå ðàçïàäíàõà íàïúëíî. Âñè÷êè áÿõà ïîäêðåïèëè ïðåäëîæåíèåòî íà Åéáðúõàì. Ìàêâðàéñ. È Áåéêúð. Ñòåáèíñ äîðè ñå ðàçñìÿ è ïîïèòà Åéáðúõàì äàëè òðÿáâà äà ñè ñðåæå ïðúñòà, çà äà ïîäïèøå ñ êðúâ.
Âðåìåòî ðÿçêî çàñòóäÿ. Ãàðàòè çàïî÷íà äà ñå ÷óäè, äàëè íàèñòèíà ñúùåñòâóâà òàêîâà íåùî êàòî ñëúíöåòî èëè îíîâà ãîðå å ðîæáà íà íåãîâîòî âúîáðàæåíèå. Äîðè Äæåí ñå áå ïðâúðíàëà â ñúí - ëåòåí ñúí, îò åäíî ëÿòî, êîåòî íèêîãà íå å áèëî.
Íî êîëêîò è äà áå ñòðàííî, îáðàçúò íà áàùà ìó áåøå ïî-ÿðúê îòâñÿêîãà. Áàùà ìó, ñ áóéíèÿò ïåð÷åì, êîéòî òîé ñàìèÿò áå íàñëåäèë, è ìàñèâíèòå, øîôüîðñêè ðàìåíå. Èìàøå òåëîñëîæåíèå íà öåíòðàëåí çàùèòíèê. Ñïîìíÿøå ñè ÿñíî êàê áàùà ìó ãî âäèãàøå íà ðúöå, ëþëååøå ãî, öåëóâàøå ãî, èëè ðîøåøå êîñèòå ìó. Êàê ãî ãëåäàøå ñ îáè÷.
Åäâà ñåãà îñúçíà ñ òúãà, ÷å âúâ Ôðèïîðò ïî÷òè íå áå çàáåëÿçàë ìàéêà ñè, íî òÿ ñúùî áåøå òàì - îáëå÷åíà â èçòúðêàíîòî ñè, ÷åðíî ïàëòî, "çà îôèöèàëíè ñëó÷àè", ÷èÿòî ÿêà âèíàãè áåøå ïîêðèòà ñ ïúðõîò, êîëêîòî è âíèìàòåëíî äà ñè ìèåøå ìàéêà ìó êîñàòà. Ñèãóðíî ÿ áå íàðàíèë æåñòîêî, ñ òîâà ÷å áå ïðåäïî÷åë Äæåí ïðåä íåÿ. Ìîæå áè ãî áå íàïðàâèë íàðî÷íî. Íî ñåãà òîâà íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå. Çàùîòî áåøå ìèíàëî. À ïðåä íåãî ñå ðàçïëèòàøå áúäåùåòî, îùå ïðåäè äà áúäå çàïëåòåíî.
"Íàâëèçàø âñå ïî-íàäúëáîêî - ïîìèñëè ñè òîé. - Íàâúòðå íå å ïî-ïëèòêî, íàâúòðå å äúëáîêî, è íàêðàÿ òîêó âèæ ñè èçëÿçúë îò çàëèâà, çà äà çàïëóâàø â îêåàíà." À ïðåäè âñè÷êî èçãëåæäàøå òîëêîâà ïðîñòî. Äîðè ìàëêî ñìåøíî, íî êàêâî îò òîâà. Íàëè ðàçãîâàðÿ ñ Ìàêâðàéñ, è Ìàêâðàéñ ìó ïðèçíà, ÷å ïúðâèÿò ïúò ìó å ñïàñèë æèâîòà ñúâñåì áåç äà ñå çàìèñëÿ. Ïîñëå, âúâ Ôðèïîðò ãî å íàïðàâèë, çà äà íå ñòàíå ïðåä î÷èòå íà õóáàâè÷êî ìîìè÷å, êîåòî íèêîãà ïðåäè òîâà íå å âèæäàë. Òî÷íî êàêòî íå å âèæäàë áðåìåííàòà æåíà íà Ñêðàì. Áîëåçíåíî ìú÷íî ìó ñòàíà îò òåçè ìèñëè. Îòäàâíà íå áå ñå ñåùàë çà Ñêðàì. Ãëåäàøå íà Ìàêâðàéñ êàòî íà ïî-âúçðàñòåí è çðÿë îò íåãî. Çà÷óäè ñå çàùî òîé íå å óñïÿë äà ïîðàñòå.
À Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå. Êðàé òÿõ ñå íèæåõà ãðàäîâå.
Ãàðàòè ïîòúíà â óþòíîòî ñïîêîéñòâèå íà ìåëàíõîëèÿòà, îò êîåòî íåíàäåéíî ãî èçâàäèõà èçñòðåëèòå íà êàðàáèíèòå è ïðåñèïíàëèòå ïèñúöè íà òúëïàòà. Òîé ñå îãëåäà è ñ èçíåíàäà óñòàíîâè, ÷å Êîëè Ïàðêúð ñå å èçïðàâèë íà ïëàòôîðìàòà, ñòèñíàë ïóøêà â ðúêà.
Åäèí îò âîéíèöèòå ëåæåøå ïðîñíàò ïî ãðúá íà ïúòÿ, âïåðèë áåçæèçíåí ïîãëåä â íåáåòî. Íà ÷åëîòî ìó ñå âèæäàøå ìúíè÷êà ÷åðíà äóïêà, ñ îðåîë îò áàðóòíî èçãàðÿíå íàîêîëî.
- Ãàäíè êîïåëåòà! - êðåùåøå Ïàðêúð. Îñòàíàëèòå âîéíèöè áÿõà íàñêà÷àëè îò êàìèîíåòêàòà. Ïàðêúð ïîãëåäíà êúì èçóìåíèòå Ó÷àñòíèöè. - Õàéäå ìîì÷åòà! Íàñàì! Ìîæåì äà ãè...
Ó÷àñòíèöèòå, âêëþ÷èòåëíî è Ãàðàòè ñå áÿõà âòîðà÷èëè â Ïàðêúð, ñÿêàø èì ãîâîðåøå íà ÷óæä åçèê. Â òîçè ìîìåíò, åäèí îò âîéíèöèòå, êîéòî áå ñêî÷èë îòêúì çàäíàòà ñòðàíà íà ïëàòôîðìàòà, ïðîñòðåëÿ Êîëè Ïàðêúð â ãúðáà.
- Ïàðêúð! - èçïèùÿ Ìàêâðàéñ. Èçãëåæäà òîé åäèíñòâåí îñúçíàâàøå ñòàíàëîòî, îñúçíàâàøå âå÷å èçïëúçâàùèÿ ñå øàíñ. - Î, íå! Ïàðêúð!
Ïàðêúð èçõúðêà áîëåçíåíî, ñÿêàø ãî áÿõà óäàðèëè â ãúðáà ñ òîìàõàâêà. Êóðøóìúò ðàçêúñà ïðåäíàòà êîðåìíà ñòåíà è Ïàðêúð ñå çàëþëÿ íà ïëàòôîðìàòà, à îò ðàçöúôíàëàòà íà êîðåìà ìó ðàíà áëèêíàõà îêúðâàâåíè ÷åðâà è ïîòåêîõà íàäîëó ïî äæèíñèòå. Ðúêàòà ìó çàìðúçíà â ãíåâåí æåñò íàñðåä âúçäóõà, ñÿêàø ñå ãîòâåøå äà ïðîèçíåñå îáâèíèòåëíà ðå÷.
- Áîæå.
- Ïî äÿâîëèòå - èçðóãà Ïàðêúð.
Òîé èçñòðåëÿ äâà êóðøóìà â ïúòÿ ñ ïóøêàòà, êîÿòî áå îòíåë îò åäèí îò âîéíèöèòå. Êóðøóìèòå ðåêóøèðàõà è Ãàðàòè ÷ó, êàê åäèí îò òÿõ ïðåëåòÿ ñúâñåì áëèçî äî íåãî. Íÿêîé â òúëïàòà íàäàäå áîëåçíåí ïèñúê. Ïàðêúð ðàçòâîðè ðúöå è èçïóñíà ïóøêàòà. Òîé ñå çàâúðòÿ íà òîêîâå, ïî÷òè ïî âîåííîìó è ñëåä òîâà ñå ïðîñíà íà ïúòÿ, êúäåòî îñòàíà äà ëåæè, äèøàéêè ó÷åñòåíî, êàòî êó÷å, ïðåìàçàíî äî ñìúðò îò ìèíàâàùà êîëà. Î÷èòå ìó ÿðîñòíî ãîðÿõà. Òîé îòâîðè óñòà è ñå ïîìú÷è äà çàãîâîðè ïðåç áëèêàùàòà êðúâ.
- Âèå. Êî. Êîïå. Êîïåë. Êî - òàêà è óìðÿ, âïåðèë óíèùîæèòåëåí ïîãëåä â òÿõ, äîêàòî ìèíàâàõà êðàé íåãî.
- Êàêâî ñòàíà? - èçâèêà Ãàðàòè, áåç äà ñå îáðúùà êúì íÿêîé êîíêðåòíî. - Êàêâî ñòàíà ñ íåãî?
- Èçäåáíà ãè - ðå÷å Ìàêâðàéñ. - Åòî êàêâî ñòàíà. Ñèãóðíî å çíàåë, ÷å íÿìà äà èçäúðæè äî êðàÿ. - Èçäåáíà ãè è ãè õâàíà ïî áåëè ãàùè - ãëàñúò íà Ìàêâðàéñ áåøå ïðåñèïíàë. - Èñêàøå äà ãî ïîñëåäâàìå âñè÷êè, Ãàðàòè. Ìèñëÿ, ÷å ìîæåõìå äà ãî íàïðàâèì.
- Çà êàêâî ãîâîðèø? - ïîïèòà óïëàøåíî Ãàðàòè.
- Íå çíàåø ëè? - ïîãëåäíà ãî âúïðîñèòåëíî Ìàêâðàéñ. - Íàèñòèíà ëè íå çíàåø?
- Äà ãî ïîñëåäâàìå?... Íî çà êàêâî?...
- Î, çàáðàâè. Ïî-äîáðå çàáðàâè âñè÷êî.
Ìàêâðàéñ ñå îòäàëå÷è îò íåãî. Èçâåäíúæ Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ñå ðàçòðåïåðâà. Íå ìîæåøå äà ñïðå òðåïåðåíåòî. Íå ðàçáèðàøå çà êàêâî ãîâîðè Ìàêâðàéñ. Íå èñêàøå äà ðàçáåðå, çà êàêâî ãîâîðè Ìàêâðàéñ. Äîðè íå èñêàøå äà ñè ïîìèñëè çà íåãî.
À Ðàçõîäêàòà ïðîäúëæàâàøå.
Êúì äåâåò âå÷åðòà äúæäúò ñïðÿ, íî íà íåáåòî íå ñå âèæäàõà çâåçäè. Íèêîé íå áå îòïàäíàë ñëåä Ïàðêúð, íî ìàëêî ïî-êúñíî Åéáðúõàì çàïî÷íà äà ñòåíå ìú÷èòåëíî. Áåøå ìíîãî ñòóäåíî, íî íèêîé íå ìó ïðåäëîæè äà ìó óñëóæè ñ òîïëà äðåõà. Ãàðàòè ñå ïîìú÷è äà ìèñëè çà òîâà êàòî çà ïîåòè÷íà ñïðàâåäëèâîñò, íî ñàìî ñå ïî÷óâñòâà ïî-çëå. Âúòðå â íåãî áîëêàòà áå ïðåðàñòíàëà â áîëåñò, êîÿòî ñå íàäèãàøå îò èçãíèëèòå êóõèíè íà èçòåðçàíîòî ìó òÿëî êàòî îòðîâíà ãúáà. Êîëàíúò ñ ïðèïàñèòå áå ïî÷òè ïúëåí è òîé ñ ìúêà ñå íàñèëè äà ïîãúëíå òóáè÷êà ïàñòåò, áåç äà ïîâúðíå.
Áåéêúð, Åéáðúõàì è Ìàêâðàéñ. Êðúãúò îò ïðèÿòåëè ñå áåøå ñòåñíèë äî òåçè òðèìàòà. È Ñòåáèíñ - àêî òîé ìîæåøå äà áúäå ñìÿòàí çà ïðèÿòåë. Ïî-ñêîðî êîëåãà ïî ñúäáà. Èëè áîæåñòâî. Èëè äÿâîë. Èëè êàêâîòî è äà å. Çà÷óäè ñå, äàëè íÿêîé îò òÿõ ùå äîæèâåå çàðàíòà è äàëè òîé ñàìèÿò ùå å æèâ, çà äà ãî óñòàíîâè.
Çàìèñëåí çà òåçè è äðóãè íåùà òîé ïî÷òè ñå ñáëúñêà ñ Áåéêúð â ìðàêà. Â ðúêàòà íà Áåéêúð íåùî çâúííà.
- Êàêâî ïðàâèø? - ïîïèòà Ãàðàòè.
- À? - îòâúðíà çàìàÿíî Áåéêúð.
- Êàêâî ïðàâèø? - ïîâòîðè ñ òúðïåëèâ ãëàñ Ãàðàòè.
- Áðîÿ ñè äðåáíèòå.
- È êîëêî èìàø?
Áåéêúð ñòèñíà â þìðóê ìîíåòèòå è ñå óñìèõíà.
- Äîëàð è äâàäåñåò è äâà öåíòà - ðå÷å òîé.
- Öÿëî áîãàòñòâî - óõèëè ñå Ãàðàòè. - È êàêâî ùå ïðàâèø ñ íåãî?
Íî Áåéêúð íå ñå óñìèõâàøå. Î÷èòå ìó ãëåäàõà çàìå÷òàíî â ñòóäåíàòà íîù.
- Øà ñè ïîðú÷àì åäèí îò ãîëåìèòå - ðå÷å òîé. Þæíÿøêîòî ìó ïðîèçíîøåíèå ñå ÷óâàøå ïî-ÿñíî îò âñÿêîãà. - Ùå ñè ïîðú÷àì åäèí ñ îëîâíè ñòåíè, îòâúòðå îáëèöîâàí ñ ðîçîâà êîïðèíà è ñ áÿëà ñàòåíåíà âúçãëàâíè÷êà - òîé ïðåìèãíà ñ ÷åðíèòå ñè êàòî êëþ÷àëêè î÷è. - È íèêîãà íå ùå èçãíèÿ, òàêà ùå ñè ëåæà ÷àê äîêàòî ñâèðíàò òðúáèòå çà Âòîðîòî ïðèøåñòâèå. Îáëå÷åí â íåçàãíèâàùà ïëúò.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãî çàâëàäÿâà óæàñ.
- Áåéêúð? Äà íå ñè ñå ïîáúðêàë, áå ÷îâåê?
- Íÿìà äðóã íà÷èí äà ñå ñïàñèø. Ãëóïàâî å äà ñå îïèòâàø äîðè. Íå ìîæåø äà ñå ñïðàâèø ñ ãíèåíåòî. Íå è â òîçè ñâÿò. Ñ ëàéñíè ïî êðàÿ è îëîâíè ñòåíè - åòî òîâà å ðåöåïòàòà...
- Àêî âåäíàãà íå ñå îâëàäååø äî ñóòðèíòà ùå ñè ìúðòúâ.
Áåéêúð êèìíà. Êîæàòà ìó ñå áå èçïúíàëà íà ñêóëèòå è ìó ïðèäàâàøå âèä íà îãîëåí ÷åðåï. - Òîâà å ðåöåïòàòà. Èñêàõ äà óìðà. À òè íå èñêàøå ëè? Íå áåøå ëè òîâà ïðè÷èíàòà?
- Ìëúêâàé! - êðåñíà ìó Ãàðàòè. Îòíîâî áå çàïî÷íàë äà òðåïåðè.
Ïúòÿò ïîå ðÿçêî ïî ñòðúìíèíàòà è ïðåêúñíà ðàçãîâîðà èì. Ãàðàòè ñå íàêëîíè íàïðåä, åäíîâðåìåííî ðàçãîðåùåí è ïðåìðúçíàë, ãúðáúò ãî áîëåøå, áîëÿõà ãî ãúðäèòå. Óâåðåí áå, ÷å íå ñëåä äúëãî ìóñêóëèòå ïðîñòî ùå îòêàæàò äà ìó ñëóæàò. Çàìèñëè ñå çà áåéêúðîâèÿ êîâ÷åã ñ îëîâíè ñòåíè, çàïå÷àòàí â íàâå÷åðèåòî íà ïîðåäíîòî ìðà÷íî õèëÿäîëåòèå, ïîñëå èçâåäíúæ ñå çà÷óäè äàëè òîâà íå ùå å ïîñëåäíàòà ìó ðàçóìíà ìèñúë. Óïëàøè ñå è òðåñêàâî çàòúðñè íÿêîÿ äðóãà òåìà çà ðàçìèñúë.
Îòíîâî çàïî÷íàõà äà âàëÿò ïðåäóïðåæäåíèÿ. Âîéíèöèòå îò êàìèîíåòêàòà ãè ñëåäÿõà âíèìàòåëíî, îíçè, êîéòî Ïàðêúð çàñòðåëÿ âå÷å áå çàìåíåí îò äðóã. Òúëïàòà ãè àïëîäèðàøå ìîíîòîííî. Ãàðàòè ñå çà÷óäè êàêâî ëè ùå å äà ñè ëåæèø â íàé-ãîëÿìàòà, íàé-ïðàøíàòà áèáëèîòå÷íà òèøèíà îò âñè÷êè âúçìîæíè, ïîòúíàë âúâ âå÷åí ñúí ïîä âêî÷àíåíèòå êëåïà÷è, îáëå÷åí â åäèíñòâåíèÿ ñè îôèöèàëåí êîñòþì. Áåç òðåâîãè çà ïàðè, óñïåõ, ñòðàõ, ðàäîñò, áîëêà, ìúêà, ñåêñ èëè ëþáîâ. Àáñîëþòíà íóëà. Áåç áàùà, ìàéêà, ïðèÿòåëêà èëè ëþáîâíèöà. Ìúðòâèòå ñà ñèðàöè. Â êîìïàíèÿòà íà âå÷íàòà è àáñîëþòíî òèøèíà. Êðàé íà àãîíèÿòà íà äâèæåíèåòî, êðàé íà áåçñìèñëåíîòî âëà÷åíå ïî ïúòÿ. Ïîêîé çà òÿëîòî, íåïîäâèæíîñò è ðåä. Àáñîëþòíèÿ ìðàê íà ñìúðòòà.
Êàêâî ëè ùå å òîâà? Êàêâî ëè ùå å, ïî äÿâîëèòå?
È èçâåäíúæ ðàçêúñàíèòå îò áîëêà, àãîíèçèðàùè ìóñêóëè, ïîòòà, êîÿòî ñå ñòè÷àøå ïî ëèöåòî ìó, äîðè ñàìà ïî ñåáå ñè áîëêàòà - âñè÷êî òîâà ìó ñå ñòîðè óæàñíî ñëàäêî è ðåàëíî. Ãàðàòè íàïúíà ñèëè. Ñòèñíàë çúáè èçêà÷è âúðõà íà õúëìà è ïîñëå, çàäúõàí îò èçòîùåíèå, çàïî÷íà äà ñå ñïóñêà ïî îòâúäíàòà ñòðàíà.
Â 22:40 Ìàðòè Óåéìàí ïîëó÷è äóïêà â ÷åðåïà. Ãàðàòè áåøå çàáðàâèë íàïúëíî Óåéìàí, êîéòî íå áå ïðîãîâàðÿë ïðåç ïîñëåäíèòå äâàäåñåò è ÷åòèðè ÷àñà. Ñìúðòòà íà Óåéìàí íå ñå îòëè÷àâàøå ñ íèùî îñîáåíî. Ñòðîïîëè ñå è ãî çàñòðåëÿõà. Ïîñëå íÿêîé ïðîøåïíà, ÷å óáèòèÿò áèë Óåéìàí. À íÿêîé äðóã äîïúëíè: "Òîâà å îñåìäåñåò è òðåòèÿò, íàëè?" È òîâà áåøå âñè÷êî.
Â ïîëóíîù îò ãðàíèöàòà ñ Íþ Õåìïøèð ãè äåëÿõà ñàìî îñåì ìèëè. Ìèíàõà ïîêðàé åäíî àâòîêèíî, îãðîìíà, áÿëà îâàëíà ñãðàäà, êîÿòî èçïëóâà îò ìðàêà. Íà åêðàíà áëåñòåøå íàäïèñ: ÓÏÐÀÂÀÒÀ ÍÀ ÊÈÍÎÒÅÀÒÚÐÀ ÏÐÈÂÅÒÑÒÂÀ Ó×ÀÑÒÍÈÖÈÒÅ Â ÒÀÇÃÎÄÈØÍÀÒÀ ÄÚËÃÀ ÐÀÇÕÎÄÊÀ! Äâàéñåòèíà ìèíóòè ïî-êúñíî îòíîâî çàâàëÿ è Åéáðúõàì èçáóõíà â êàøëèöà - ñúùàòà âëàæíà, ëàåùà êàøëèöà, êîÿòî áå äîâúðøèëà Ñêðàì ìàëêî ïðåäè äà ñè ïîëó÷è êàðòîíà. Â åäèí ÷àñà äúæäúò ïðåðàñòíà â ïîðîé, êîéòî øèáàøå Ãàðàòè â î÷èòå è êàðàøå òÿëîòî ìó äà ñå ãúð÷è îò ñòóäåíà âúòðåøíà òðåñêà. Âÿòúðúò ãè áëúñêàøå â ãúðáà.
Â åäèí è ïåòíàäåñåò Áîáè Ñëåäæ íàïðàâè îïèò äà ñå ïðîìúêíå â òúëïàòà, ïîä ïðèêðèòèåòî íà òúìíèíàòà è ïîðîéíèÿ äúæä. Îòñòðàíèõà ãî áúðçî è åôåêòèâíî. Ãàðàòè ñå çà÷óäè äàëè òàçè ðàáîòà íå áåøå ñâúðøåíà îò ðóñèÿ âîéíèê, êîéòî â÷åðà çà ìàëêî äà èçïðàòè è íåãî. Çíàåøå, ÷å ðóñèÿò å íà ñìÿíà, çúðíàë áå ëèöåòî ìó íà ñâåòëèíàòà îò àâòîêèíîòî. Óæàñíî ñúæàëÿâàøå, ÷å Ïàðêúð íå áå çàñòðåëÿë íåãî, êîãàòî ñãðàá÷è ïóøêàòà.
Â äâà áåç äâàäåñåò Áåéêúð ïàäíà è ñè óäàðè ãëàâàòà â áîðäþðà. Áåç äà ñå çàìèñëè Ãàðàòè ïîíå÷è äà ìó ñå ïðèòå÷å íà ïîìîù. Íî åäíà íå çàãóáèëà âñå îùå ñèëàòà ñè ðúêà ãî ñãðàá÷è çà ðàìîòî. Îòíîâî Ìàêâðàéñ. Ðàçáèðà ñå, ÷å ùå å Ìàêâðàéñ.
- Íå - ïîêëàòè ãëàâà òîé. - Íèêàêâè ìóñêåòàðè ïîâå÷å. Ñåãà âå÷å èãðàåì íàèñòèíà.
Ïðîäúëæèõà áåç äà ïîãëåæäàò íàçàä.
Áåéêúð ïîëó÷è òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ è ñëåä òîâà ñÿêàø íàñòúïè áåçêðàéíà òèøèíà. Ãàðàòè ÷àêàøå äà ñå îáàäÿò êàðàáèíèòå è êîãàòî òîâà íå ñòàíà òîé ñè ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà. Èçìèíàëè áÿõà ïîâå÷å îò ÷åòèðè ìèíóòè. Ìàëêî ñëåä òîâà Áåéêúð ãè çàäìèíà è ïðîäúëæè íàïðåä áåç äà ñå îãëåæäà. ×åëîòî ìó áåøå ñöåïåíî è îò ðàíàòà êàïåøå êðúâ, íî î÷èòå ìó ãëåäàõà ñúâñåì ðàçóìíî. Èç÷åçíàë áå ïðàçíèÿò, ïî÷òè áåçóìåí ïîãëåä.
Ìàëêî ïðåäè äâà ïðåç íîùòà íàâëÿçîõà â òåðèòîðèÿòà íà Íþ Õåìïøèð ñðåä âúçìîæíî íàé-ãîëÿìîòî ñòúëïîòâîðåíèå îò íà÷àëîòî. Ïîñðåùíàõà ãè ñ îðúäåéíà êàíîíàäà. Â äúæäîâíîòî íåáå ðàçöúôíàõà ôîéåðâåðêè è îñâåòèõà ñ ïðèçðà÷íî ñèÿíèå òúëïÿùîòî ñå äîêúäåòî òè ñòèãà îêîòî ìíîæåñòâî. Íÿêîëêî âîåííè îðêåñòúðà ñâèðåõà íàé-ðàçëè÷íè ìàðøîâå. Àïëîäèñìåíòèòå áÿõà êàòî ãðúìîòåâèöè. Íàä ãëàâèòå èì ïëàìíàõà îãíüîâåòå íà ðàçíîöâåòíà èëþìèíàöèÿ, êîÿòî èçîáðàçÿâàøå ëèöåòî íà Ìàéîðà è íà Ãàðàòè ìó ñå ñòîðè, ÷å òîâà å Áîæèåòî ëèöå. Ïîñëåäâà ãî îãíåíîòî èçîáðàæåíèå íà íþõàìïøèðñêèÿ ïî÷åòåí ãóáåðíàòîð, ÷îâåê ïðîñëàâèë ñå ñ òîâà, ÷å å åäèí îò ìàëêîòî ó÷àâñòâàëè â àòàêàòà íà àòîìíàòà áàçà â Ñàíòÿãî ïðåç 1953. Çàãóáèë áå åäèíèÿ ñè êðàê îò ðàäèàöèîííî ïîðàæåíèå.
Ãàðàòè îòíîâî ïîòúíà â äðÿìêà. Ìèñëèòå ìó ñòàâàõà âñå ïî-ðàçáúðêàíè. Ôðèêè Ä'Àëåñèî ñå áåøå ñâèë â ìàëúê êîâ÷åã çàä ëþëååùèÿ ñå ñòîë íà áåéêúðîâàòà ëåëÿ. Òÿëîòî ìó áåøå êàòî íà îõðàíåíà ÷åøèðñêà êîòêà. Õèëåøå ñå ñ áåççúáàòà ñè óñòà. Òî÷íî ìåæäó ðóíòàâèòå ìó âåæäè, êîèòî íàäâèñâàõà íàä çåëåíèòå ìó, ìàëêî êðèâîãëåäè î÷è ñå âèæäàøå ñòàðà, îòäàâíà çàðàñòíàëà ðàíà îò áóõàëêà çà áåéçáîë. Î÷èòå ìó ïðîñëåäèõà ÷åðíèÿ ôóðãîí, â êîéòî îòêàðâàõà áàùàòà íà Ãàðàòè. Åäèí îò âîéíèöèòå, êîèòî ãî îõðàíÿâàõà áåøå ðóñèÿò. Áàùàòà íà Ãàðàòè íå íîñåøå íèùî äðóãî îñâåí ñëèïîâå. Äðóãèÿò âîéíèê ïîãëåäíà íàçàä ïðåç ðàìî è çà ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å òîâà å Ìàéîðà. Íî ïîñëå âèäÿ, ÷å å Ñòåáèíñ. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì êîâ÷åãà, íî ÷åøèðñêàòà êîòêà ñ ãëàâà íà Ôðèêè áåøå èç÷åçíàëà - îñòàíàëà áå ñàìî óõèëåíàòà óñòà, êîÿòî âèñåøå âúâ âúçäóõà, êàòî ëèòíàë ðåçàí îò äèíÿ...
Îòíîâî ãúðìÿõà ïóøêè, Áîæè÷êî, ñèãóðíî ñòðåëÿò ïî íåãî, ïî÷óâñòâà êàê êóðøóìèòå ñâèðÿò êðàé ãëàâàòà ìó, âñè÷êî ñâúðøè, ñâúðøè...
Òîé ñå ñåïíà, ñúáóäè ñå è ïðèòè÷à íÿêîëêî êðà÷êè íàïðåä, ðåæåùà áîëêà ãî ïðîíèçà îò õîäèëàòà ÷àê äî ñëàáèíèòå. Åäâà òîãàâà îñúçíà, ÷å ñòðåëÿò ïî íÿêîé äðóã è ÷å òîçè äðóã âå÷å å ìúðòúâ è ëåæè ïðîñíàò ïî î÷è íà ïúòÿ.
- Àâå Ìàðèÿ - ïðîìúðìîðè Ìàêâðàéñ.
- Ïúëíà ñ áëàãîäàò - îáàäè ñå çàä òÿõ Ñòåáèíñ. Áåøå ñå ïðèáëèæèë ñúâñåì äî òÿõ, çà äà å ïî-áëèçî äî óáèéñòâîòî è óñìèâêàòà ìó áåøå êàòî óñìèâêàòà íà ÷åøèðñêàòà êîòêà îò ñúíÿ íà Ãàðàòè. - Ïîìîãíè ìè äà ñïå÷åëÿ òîâà ñúñòåçàíèå.
- Ñòèãà - ïðåêúñíà ãî Ìàêâðàéñ. - Íå ñå ïðàâè íà ìúäúð çàäíèê.
- Çàäíèêúò ìè íå å ïî-ìúäúð îò òâîÿ - îòâúðíà ñ ïîëóçàñïàë ãëàñ Ñòåáèíñ.
Ìàêâðàéñ è Ñòåáèíñ ñå ðàçñìÿõà - ìàëêî íàïðåãíàòî.
- Äîáðå äå - ðå÷å Ñòåáèíñ. - Äî èçâåñòíà ñòåïåí.
- Âäèãàé ãè, ñïóñêàé ãè è ñè çàòâàðÿé óñòàòà - ïðîïÿ íàïåâíî Ìàêâðàéñ. Òîé ïðåêàðà ðàçòðåïåðàíà ðúêà ïðåç ëèöåòî ñè è ñå îòäàëå÷è ñ ïîãëåä âïåðåí ïðàâî íàïðåä, à ðàìåíåòå ìó áÿõà êàòî ïðåêúðøåí ëúê.
Îùå íÿêîé ïîëó÷è êàðòîí ïðåäè äà ñòàíå òðè ÷àñà - çàñòðåëÿõà ãî ïîä äúæäà, ïàäíàë íà êîëåíå â ìðàêà, íåäàëå÷ îò Ïîðòñìóò. Åéáðúõàì, êîéòî íå ñïèðàøå äà êàøëÿ, ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè â áåçíàäåæäíèÿ ïëàì íà òðåñêàòà, êàòî íÿêàêâî ìúðòâåøêî ñèÿíèå, êàòî ïàäàù â íåáåòî ìåòåîð. Êðàòúê è ÿðúê áëÿñúê, ïðåäè äà íàñòúïè ïúëíèÿò ìðàê - åòî êàêâî ãî ÷àêàøå.
Áåéêúð êðà÷åøå ñ íåñëîìèìà è ìðà÷íà óïîðèòîñò, ìú÷åéêè ñå äà ñå îòúðâå îò ïðåäóïðåæäåíèÿòà, ïðåäè äà ïîëó÷è íîâè. Ãàðàòè åäâà ãî ðàçëè÷àâàøå ïðåç ïîðîéíèÿ äúæä. Áåéêúð íàêóöâàøå è áåøå ñòèñíàë þìðóöè.
À Ìàêâðàéñ ïî÷òè ñå áåøå ïðåäàë. Ãàðàòè íå áåøå ñúâñåì ñèãóðåí êîãà å ñòàíàëî òîâà, ìîæå áè ñàìî ïðåäè ñåêóíäà, äîêàòî å ãëåäàë íà äðóãàòà ñòðàíà. Â åäèí ìèã òîé áåøå ïúëåí ñ åíåðãèÿ (Ãàðàòè ñè ñïîìíè ñ êàêâà ñèëà ãî ñòèñíà çà ðàìîòî, êîãàòî ïàäíà Áåéêúð), à â ñëåäâàùèÿ ñå áåøå ïðåãúðáèë êàòî íåìîùåí ñòàðåö. Òàçè ãëåäêà åäâà íå íàêàðà Ãàðàòè äà çàãóáè ïðèñúñòâèå íà äóõà.
Ñòåáèíñ ñè áåøå Ñòåáèíñ. Òîé âúðâåøå è âúðâåøå, íåóìîðåí êàòî îáóâêèòå íà Åéáðúõàì. Ìîæå áè ïîíàêóöâàøå ëåêî ñ åäèíèÿ êðàê, íî Ãàðàòè íå áåøå ñúâñåì ñèãóðåí.
Îò îñòàíàëèòå äåñåò, ïåòèìà ñÿêàø áÿõà ïîòúíàëè â îíçè ñâÿò íà íèùîòî, êîéòî ïðúâ áå îòêðèë Îëñîí - åäíà êðà÷êà îòâúä áîëêàòà è ñúçíàíèåòî çà òîâà, êîåòî èäâà. Âúðâÿõà ïðåç òúìíèíàòà è äúæäà êàòî ìðà÷íè äóõîâå è Ãàðàòè íå ñìååøå äà ïîãëåäíå êúì òÿõ. Òîâà áÿõà õîäåùè ìúðòúâöè.
Ìàëêî ïðåäè äà ñå çàçîðè, òðèìà îò òÿõ ïàäíàõà ïî÷òè åäíîâðåìåííî. Òúëïàòà ïîäå íîâ åíòóñèàçèðàí ðåâ, êîãàòî òåëàòà èì ñå çàòúðêàëÿõà ïîä êóðøóìèòå êàòî òðåñêè îò îòñå÷åíî äúðâî. Íà Ãàðàòè ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å òîâà å ñàìî íà÷àëîòî íà íÿêàêâà óæàñíà âåðèæíà ðåàêöèÿ, êîÿòî ìîæå áè ùå ïîêîñè âñè÷êè è ùå äîâåäå äî äúëãîî÷àêâàíèÿ êðàé. Íî íå ïîçíà. Ïîñëåäåí îò òàçè ãðóïà áåøå Åéáðúõàì, êîéòî ñå ñâëå÷å è ïðîäúëæè íàïðåä íà êîëåíå, à î÷èòå ìó ñå âçèðàõà íåâèæäàùî êúì êàìèîíåòêàòà è òúëïàòà çàä íåÿ, áåçóìíè è èçïúëíåíè ñ áîëêà. Òîâà áÿõà î÷è íà îâöà, êîÿòî ñå å çàêëåùèëà â òåëåíàòà îãðàäà. Ñëåä òîâà Åéáðúõàì ñå ñòðîïîëè ïî ëèöå. Òåæêèòå ìó îêñôîðäñêè îáóâêè òóïíàõà íà àñôàëòà è çàìðÿõà.
Íå ñëåä äúëãî ñå ïîÿâèõà ðàçìèòèòå îò âîäàòà î÷åðòàíèÿ íà çîðàòà. Çàïî÷íà ïîñëåäíèÿ äåí íà Ðàçõîäêàòà - ìîêúð è íàâúñåí. Âÿòúðúò ñå íîñåøå ïî îïóñòåëèÿ ïúò ïðåä òÿõ, êàòî çàáëóäåíî êó÷å, ïîäãîíåíî ïðåç íåïîçíàòè è ñòðàøíè ìåñòà.
ÒÐÅÒÀ ×ÀÑÒ
ÇÀÅÊÚÒ
Ñåäåìíàäåñåòà ãëàâà
"Ìàé÷èöå! Ìàé÷èöå! Ìàé÷èöå! Ìàé÷èöå!"
Ïðåïîäîáíèÿ Äæèì Äæîóíñ
â ìîìåíòà íà ñâîåòî ðåíåãàòñòâî.
Êîíöåíòðèðàíèòå õðàíè áÿõà ðàçäàäåíè çà ïåòè è ïîñëåäåí ïúò. Íåîáõîäèì áå ñàìî åäèí âîéíèê çà äà ñå èçâúðøè òàçè ìàíèïóëàöèÿ. Ñàìî äåâåòèìà Ó÷àñòíèöè áÿõà îñòàíàëè. Íÿêîé îò òÿõ ïîãëåäíàõà ñ ïðàçåí ïîãëåä êîëàíèòå ñ ïðèïàñè, êîèòî èì ïîäàâàõà, ñÿêàø ïðåç æèâîòà ñè íå áÿõà âèæäàëè íèùî ïîäîáíî è ïîñëå ðàçòâîðèõà ïðúñòè, çà äà ãè õâúðëÿò íà çåìÿòà, êàòî ÷å ëè ñà ãúð÷åùè ñå çìèè. Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñà èçìèíàëè ÷àñîâå, äîêàòî ðúöåòå ìó óñïåÿò äà ñå ñïðàâÿò ñúñ ñëîæíèÿ ðèòóàë ïî çàêîï÷àâàíåòî íà êîëàíà îêîëî êðúñòà. Ìèñúëòà çà ÿäåíå íàêàðà ñòîìàõà ìó äà ñå ñâèå â áîëåçíåíî îòâðàùåíèå.
Âúðâÿõà ðàìî äî ðàìî äâàìàòà ñúñ Ñòåáèíñ. "Ìîÿò àíãåë-õðàíèòåë" - òàêà ãî íàðè÷àøå â ìèñëèòå ñè Ãàðàòè. Òîé íàáëþäàâàøå ñúñ çàâèñò êàê Ñòåáèíñ ïîãëúùà ñ äîâîëíà óñìèâêà íÿêîëêî áèñêâèòè íàìàçàíè ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî. Äúâ÷åøå øóìíî. Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ìó ñå ïîâäèãà.
- Ê'âî èìà? - ïîïèòà ãî ñ ïúëíà óñòà Ñòåáèíñ. - Íå ìîæåø ëè äà ÿäåø?
- Òåáå êàêâî òå èíòåðåñóâà?
Ñòåáèíñ ïðåãëúòíà ñ âèäèìî çàòðóäíåíèå.
- Íå ìå èíòåðåñóâà. Àêî ïðèïàäíåø îò íåäîõðàíâàíå, òîëêîâà ïî-äîáðå çà ìåí.
- Ìèñëÿ, ÷å ùå óñïååì äà ñòèãíåì äî Ìàñà÷óçåòñ - îáàäè ñå ñ íåìîùåí ãëàñ Ìàêâðàéñ.
Ñòåáèíñ êèìíà.
- Ïúðâàòà Ðàçõîäêà, óñïÿëà äà ãî íàïðàâè îò ñåäåìíàäåñåò ãîäèíè íàñàì. Íàïðàâî ùå ïîùóðåÿò.
- Îòêúäå çíàåø òîëêîâà ìíîãî çà Äúëãàòà ðàçõîäêà? - ïîïèòà âíåçàïíî Ãàðàòè.
Ñòåáèíñ ñâè ðàìåíå.
- Èìà ãî â àðõèâèòå. Íèùî ñðàìíî íå å ñòàíàëî, ÷å äà ãî êðèÿò. Íå ñúì ëè ïðàâ?
- Êàêâî ùå íàïðàâèø àêî ñïå÷åëèø, Ñòåáèíñ? - ïîïèòà Ìàêâðàéñ.
Ñòåáèíñ ñå èçñìÿ. Â äúæäà, ñëàáîòî ìó, ïîêðèòî ñ ìúõ ëèöå ãðååøå îò öàðñòâåíîñò è ñèëà.
- Êàêâî ìèñëèø, ÷å ùå íàïðàâÿ? Ùå ñè êóïÿ ãîëÿì æúëò "Êàäèëàê" ñ ðîçîâ ïîêðèâ, è öâåòíè òåëåâèçîðè ñúñ ñòåðåîêîëîíè çà âñÿêà ñòàÿ íà êúùàòà?
- Àìè ïðåäïîëàãàì - ðå÷å Ìàêâðàéñ, - ÷å ùå ñïîíñîðèðàø ñ íÿêîÿ è äðóãà õèëÿäàðêà Äðóæåñòâîòî çà Óñúâúðøåíñòâàíå íà Æåñòîêîñòòà êúì Æèâîòíèòå.
- Åéáðúõàì ãëåäà êàòî îâöà - ïðåêúñíà ãè Ãàðàòè. - Êàòî îâöà, êîÿòà ñå å îïëåëà â òåëåíà îãðàäà. Åòî êàêâî ñè ìèñëÿ.
Ìèíàõà ïîä ïîðåäíèÿ óâèñíàë íàä ïúòÿ ïëàêàò, êîéòî îáÿâÿâàøå, ÷å äî ãðàíèöàòà ñ Ìàñà÷óçåòñ îñòàâàò ïåòíàäåñåò ìèëè - îò òàçè ñòðàíà, ïî ïðîòåæåíèåòî íà øîñå íîìåð 1 ó÷àñòúêúò îò Íþ Õåìïøèð áåøå äîñòà êúñ - êàòî òåñåí ðúêàâ, êîéòî ðàçäåëÿøå Ìåéí îò Ìàñà÷óçåö.
- Ãàðàòè, - ïîäå âåæëèâî Ñòåáèíñ - çàùî íå ñè ïðàâèë ñåêñ ñ ìàéêà òè?
- Ñúæàëÿâàì, íî íå íàòèñêàø ïðàâèëíèÿ áóòîí - Ãàðàòè âíèìàòåëíî èçìúêíà åäèí øîêîëàä îò êîëàíà è ãî íàïúõà öåëèÿ â óñòàòà ñè. Ñòîìàõúò ìó ñå ñâè ÿðîñòíî, íî òîé ñå íàñèëè äà ãî ïîãúëíå. È ñëåä êðàòêà, íî íàïðåãíàòà áîðáà ñúñ ñâîèòå âúòðåøíîñòè ðàçáðà, ÷å ùå óñïåå äà ãî çàäúðæè. - Ñèãóðåí ñúì, ÷å àêî ñå íàëîæè ìîãà äà âúðâÿ ïîíå îùå åäèí äåí, - ðå÷å òîé ñ áåçãðèæåí ãëàñ. - äîðè äâà, àêî ñå ñòèãíå äî òàì, ðàçáèðà ñå. Íàáèé ñè ãî â ãëàâàòà, Ñòåáèíñ. Çàðåæè æàëêèòå ñè îïèòè çà ïñèõîëîãè÷åñêà âîéíà. Íÿìà äà òè ìèíå íîìåðà. Ïî-äîáðå ñè õàïíè îùå åäíà áèñêâèòêà ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî.
Ëèöåòî íà Ñòåáèíñ ñå íàïðåãíà - çà åäèí êðàòúê ìèã, íî Ãàðàòè óñïÿ äà ãî âèäè. Áåøå óäàðèë ïðàâî â öåëòà. Ïî÷óâñòâà ÷å ãî çàâëàäÿâà âúîäóøåâëåíèå. Íàé-ñåòíå áå íàïèïàë ïðàâèëíèÿ êóðñ.
- Õàéäå, Ñòåáèíñ - êàçà òîé. - Ðàçêàæè íè çàùî ñè òóê. Òàêà è òàêà äúëãî íÿìà äà ñìå çàåäíî. Ðàçêàæè íè. Ùå ñè îñòàíå ìåæäó íàñ òðèìàòà, è áåç òîâà òå ðàçêðèõìå, ÷å íå ñè ñóïåðìåí.
Ñòåáèíñ îòâîðè óñòà è âíåçàïíî îòâúòðå áëèêíàõà áèñêâèòèòå ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî, êîèòî òîêó ùî áåøå ïîãúëíàë, ñúâñåì çàïàçåíè, ñÿêàø íåäîêîñíàòè îò ñòîìàøíèòå ñîêîâå. Òîé ñå çàëþëÿ è çà ïúðâè ïúò îò íà÷àëîòî íà Ðàçõîäêàòà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå.
Ãàðàòè óñåòè, ÷å êðúâòà ìó áëúñêà â ñëåïîî÷èÿòà.
- Õàéäå, Ñòåáèíñ. Îáëåê÷è ñå âå÷å. Âðåìå å äà íè ðàçêàæåø. Äúëæèø íè ãî.
Ëèöåòî íà Ñòåáíèñ áåøå ïðèäîáèëî öâåòà íà ñòàðî ñèðåíå, íî òîé ñúóìÿ äà çàïàçè ñàìîîáëàäàíèå.
- Çàùî ñúì òóê ëè? Òîâà ëè èñêàòå äà óçíàåòå?
Ìàêâðàéñ ãî ãëåäàøå ñ ëþáîïèòñòâî. Íèêîé íÿìàøå íàáëèçî, íà íÿêîëêî ìåòðà îò òÿõ Áåéêúð âúðâåøå ïî êðàÿ íà ïúòÿ âïåðèë áåçñìèñëåí ïîãëåä â òúëïàòà.
- Çàùî ñúì òóê, èëè çàùî âúðâÿ? Êîå îò äâåòå èñêàòå äà çíàåòå?
- Èñêàì äà çíàì âñè÷êî - ðå÷å Ãàðàòè. È òîâà áåøå ñàìàòà èñòèíà.
- Àç ñúì çàåêúò - ðå÷å Ñòåáèíñ. Äúæäúò ïðîäúëæàâàøå äà âàëè, åäðè êàïêè ñå ñòè÷àõà îò íîñîâåòå èì, èëè ñå ïîêëàùàõà íà óøèòå êàòî áèñåðíè îáèöè. Íåäàëå÷ ïðåä òÿõ åäíî áîñîíîãî ìîì÷å, ñ êðàêà îñåÿíè îò ðàçöúôíàëè è ïîäïóõíàëè âåíè, ñå ñâëå÷å íà êîëåíå, ïðîäúëæè äà ïúëçè íàïðåä, ïîêëàùàéêè êàòî îáåçóìÿë ãëàâà íàãîðå íàäîëó, ïîìú÷è ñå äà ñòàíå, ïàäíà è íàé-ñåòíå óñïÿ äà ñå èçïðàâè. Ñëåä òîâà ñå ïîíåñå â íåðâåí òðúñ. Ãàðàòè çàáåëÿçà ñ èçâåñòíà èçíåíàäà, ÷å òîâà å Ïàñòúð. Âñå îùå ñðåä òÿõ.
- Àç ñúì çàåêúò - ïîâòîðè Ñòåáèíñ. - Âèæäàë ñè ãè, Ãàðàòè. Îíåçè ìúíè÷êè, ñèâè, ìåòàëè÷åñêè çàéöè, êîèòî õðúòêèòå ïðåñëåäâàò íà êó÷åøêèòå íàäáÿãâàíèÿ. Êîëêîòî è áúðçî äà òè÷àò õðúòêèòå, íèêîãà íå óñïÿâàò äà íàñòèãíàò çàåêà. Çàùîòî çàåêúò íå å îò ïëúò è êðúâ, à òå ñà. Çàåêúò íå å íèùî ïîâå÷å îò ïàð÷å ìåòàë, çàêðåïåíî íà ïðú÷êà, êîåòî íà ñâîé ðåä å ñâúðçàíà ñúñ ñëîæíà ñèñòåìà îò çúá÷àòè êîëåëà è ïðåäàâêè. Íà âðåìåòî â Àíãëèÿ ñà èçïîëçâàëè çà òàçè öåë èñòèíñêè çàéöè, íî íå ðÿäêî êó÷åòàòà ñà óñïÿâàëè äà ãè õâàíàò. Íîâèÿò íà÷èí å ïî-ñèãóðåí.
- Òîé ìå íàäõèòðè.
Ñâåòëîñèíèòå î÷è íà Ñòåáèíñ ñå âòðåí÷èõà â äúæäà.
- Áè ìîãúë äà êàæåø... òîé ìå îìàãüîñà. Òîé ìå ïðåâúðíà â çàåê. Ñïîìíÿø ëè ñè çàåêà îò "Àëèñà â ñòðàíàòà íà ÷óäåñàòà"? Íî ìîæå è äà ñè ïðàâ, Ãàðàòè. Âðåìå å äà ïðåñòàíåì äà áúäåì çàéöè è ãðóõòÿùè ïðàñåòà è îâöå è äà ñå ïðåâúðíåì â õîðà... äîðè àêî ñ íèùî íå ñå îòëè÷àâàìå îò ïåðâåðçíèòå òèïîâå è îòïàäúöèòå, êîèòî ñè íàñòúïâàò êðàêàòà íà òåàòðàëíèÿ áàëêîí íà 42 óëèöà - î÷èòå íà Ñòåáèíñ áëåñòÿõà äèâî, òîé âïåðè ïîãëåä â Ãàðàòè è Ìàêâðàéñ è äâàìàòà ñå îòäðúïíàõà îò òîçè ïîãëåä. Ñòåáèíñ áåøå ïîëóäÿë. Â òîçè ìèã íèêîé îò òÿõ íå èçïèòâàøå è íàé-ìàëêî ñúìíåíèå. Ñòåáèíñ áåøå íàïúëíî ïîáúðêàí.
Íèñêèÿò ìó ãëàñ ïîñòåïåííî ïðåðàñòíà â áîëåçíåí êðÿñúê.
- Îòêúäå çíàì òîëêîâà ìíîãî çà Äúëãàòà ðàçõîäêà ëè? Çíàì âñè÷êî çà Äúëãàòà ðàçõîäêà! Òðÿáâà äà çíàì! Çàùîòî Ìàéîðà ìè å áàùà, Ãàðàòè! Òîé å ìîé áàùà!
Òúëïàòà ãè çàëèâàøå ñúñ ñâîÿ îãëóøèòåëåí, áåçóìåí ðåâ, êîéòî òåæåøå êàòî ïëàíèíà íà èçíóðåíèòå èì ïëåùè. Ìîæå áè àïëîäèðàõà òàêà âúçòîðæåíî äóìèòå íà Ñòåáèíñ, íî åäâà ëè ãî áÿõà ÷óëè. Åêíàõà èçñòðåëè. Åòî çàùî áåøå êðåùÿëà òúëïàòà. Êàðàáèíèòå èçòðåùÿõà è Ïàñòúð ñå ïðîñíà ìúðòúâ.
Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å íåùî ñå ðàçìúðäâà â êîðåìà è ñëàáèíèòå ìó.
- Î, Áîæè÷êî - âúçêëèêíà Ìàêâðàéñ. - Èñòèíà ëè å òîâà? - òîé îáëèçà ñ åçèê íàïóêàíèòå ñè óñòíè.
- Ñàìàòà èñòèíà - óñìèõíà ñå òîïëî Ñòåáèíñ. - Àç ñúì íåãîâî êîïåëå. Âèæäàòå ëè... ìèñëÿ ÷å òîé íå çíàå. Íå çíàå, ÷å ñúì íåãîâ ñèí. Åòî êúäå ñáúðêàõ. Ìàéîðúò å åäèí ïîõîòëèâ ìðúñíèê, åòî êàêúâ å òîé. Äîêîëêîòî çíàì, îñòàâèë å ïîíå äóçèíà êîïåëåòà çàä ñåáå ñè. Òîâà, êîåòî èñêàõ áå, äà ìó ãî èçâèêàì - è òî ïðåä öåëèÿ ñâÿò. Èçíåíàäà. Èçíåíàäà. È êîãàòî ñïå÷åëÿ Íàãðàäàòà, âúçíàìåðÿâàõ äà ïîèñêàì äà ìå çàâåäàò â êúùàòà íà áàùà ìè.
- Íî òîé çíàå âñè÷êî, òàêà ëè? - ïðîøåïíà Ìàêâðàéñ.
- Òîé ìå ïðåâúðíà â ñâîÿ çàåê. Ìúíè÷êèÿ ñèâ çàåê, êîéòî êàðà êó÷åòàòà äà òè÷àò âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî è... ïî-äàëå÷å. È äîêîëêîòî ìè ñå ñòðóâà óñïÿ. Âå÷å ñúì ñèãóðåí, ÷å ùå ñòèãíåì äî Ìàñà÷óçåòñ.
- À ñåãà? - ïîïèòà Ãàðàòè.
Ñòåáèíñ ñâè ðàìåíå.
- Â êðàÿ íà êðàèùàòà, çàåêúò ñå îêàçà îò ïëúò è êðúâ. Àç âúðâÿ. Àç ãîâîðÿ. È ïðåäïîëàãàì, àêî âñè÷êî òîâà íå ñâúðøè ñêîðî, ùå çàïî÷íà äà ïúëçÿ êàòî çåìíîâîäíî.
Ìèíàõà ïîä òåæêèòå êàáåëè íà äàëåêîïðîâîä. Íÿêîëêî ìúæå ñ êàòåðà÷åñêè îáóâêè ñå áÿõà ïîêà÷èëè íà ñòúëáîâåòå è ñå ïîêëàùàõà íàä òúëïàòà êàòî ãèãàíòñêè ïðèëåïè.
- Êîëêî å ÷àñà? - ïîïèòà Ñòåáèíñ. Ëèöåòî ìó ñÿêàø ñå áå ðàçìåêíàëî îò äúæäà. Òî ñå ïðåâúðíà â ëèöåòî íà Îëñîí, íà Åéáðúõàì, íà Áàðêîâè÷... ïîñëå, Áîæè÷êî, â ëèöåòî íà Ãàðàòè, áåçíàäåæäíî, èçòåðçàíî, íàâúñåíî è îçúáåíî ñàìî íà ñåáå ñè, ëèöå íà îòäàâíà èçãíèëà â íÿêîÿ çàáðàâåíà íèâà âðàíà.
- Äåñåò áåç äâàéñåò - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. Òîé ñå óõèëè - ïðèçðà÷íà èìèòàöèÿ íà íåãîâàòà äîáðå ïîçíàòà, öèíè÷íà óñìèâêà. - ×åñòèò ïåòè äåí, íà âñè÷êè âàñ, ãëóïàöè.
Ñòåáèíñ êèìíà.
- Ùå âàëè ëè ïðåç öåëèÿ äåí, Ãàðàòè?
- Äà, ñòðóâà ìè ñå. Ïîíå òàêà èçãëåæäà.
Ñòåáèíñ êèìíà ïîâòîðíî.
- È àç òàêà ìèñëÿ.
- Àìè, òîãàâà äà èçëåçåì äà ñå ïîðàçõîäèì â äúæäà - ïðåäëîæè íåíàäåéíî Ìàêâðàéñ.
- Äîáðå. Áëàãîäàðÿ çà ïîêàíàòà.
Ïðîäúëæèõà äà âúðâÿò íàïðåä, ïî÷òè â êðà÷êà, ìàêàð âñåêè îò òÿõ äà áå ïðåâèò îò áîëêàòà, êîÿòî ãî ðàçêúñâàøå îòâúòðå.
Êîãàòî íàé-ñåòíå ñòèãíàõà Ìàñà÷óçåòñ, áÿõà îñòàíàëè ñåäåì: Ãàðàòè, Áåéêúð, Ìàêâðàéñ, åäèí îëþëÿâàù ñå ñêåëåò íà èìå Äæîðäæ Ôèéëäúð, Áèë Õîóã ("ïðîèçíàñÿ ñå Õúô" - äîñòà ïî-ðàíî áå êàçàë íà Ãàðàòè), åäúð, ìóñêóëåñò Ó÷àñòíèê íà èìå Ìúëèãàí, êîéòî ñÿêàø òåïúðâà çàãðÿâàøå, è Ñòåáèíñ.
Ïèùíîòî, øóìíî ïðàçíåíñòâî ïî ïðåñè÷àíå íà ãðàíèöàòà áåøå îñòàíàëî äàëå÷ çàä òÿõ. Äúæäúò ïðîäúëæàâàøå äà âàëè âñå òàêà ìîíîòîííî. Âÿòúðúò ãè áëúñêàøå â ëèöàòà ñ íåóäúðæèìàòà ñèëà íà èäâàùàòà ïðîëåò. Òîé ïîìèòàøå øàïêè â òúëïàòà è ãè îòíàñÿøå êàòî ëåòÿùè ÷èíèè êúì ðàçìèòîòî â áÿëî íåáå.
Ñúâñåì ñêîðî - ïî÷òè âåäíàãà ñëåä íåî÷àêâàíîòî ïðèçíàíèå íà Ñòåáèíñ Ãàðàòè èçïèòà íÿêàêâî ñòðàííî îëåêâàíå íà öÿëîòî ñè ñúùåñòâî. Êðàêàòà ìó ñè ïðèïîìíèõà çà åäíîâðåìåøíàòà ñè ñèëà. Ïðèòúïèõà ñå áîëêèòå â ãúðáà è âðàòà. Ñÿêàø êàòåðåøå ïîñëåäíèòå ìåòðè îò ñòðúìíàòà ñêàëà ïðåäè äà ñå èçêà÷è íà âúðõà - âèñîêî íàä ãúñòàòà ìúãëà è ñèâèòå îáëàöè, ïîä ÿðêèòå, ñòóäåíè ëú÷è íà ñëúíöåòî è îñòðî ùèïåùèÿò, ðàçðåäåí âúçäóõ... êúäåòî åäèíñòâåíèÿ ïúò å íàäîëó è òî ñúñ ñêîðîñòòà íà ïîëåò.
Êàìèîíåòêàòà áåøå íåäàëå÷ ïðåä òÿõ. Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì ðóñèÿ âîéíèê, êîéòî áå ñåäíàë ïîä øèðîêèÿ, áðèçåíòîâ ÷àäúð. Ïîìú÷è ñå äà ñúñðåäîòî÷è öÿëàòà ñè áîëêà è ìúêà â îìðàçíîòî ëèöå. Ðóñèÿò ãî ãëåäàøå ñ áåçðàçëè÷èå.
Ãàðàòè ïðåìåñòè ïîãëåä êúì Áåéêúð è âèäÿ, ÷å íîñúò ìó êúðâè äîñòà ëîøî. Ëèöåòî ìó áåøå îìàçàíî ñ êðúâ, êîÿòî ñå ñòè÷àøå íàäîëó ïî áðàäè÷êàòà.
- Ùå óìðå, íàëè? - ïîïèòà Ñòåáèíñ.
- Ñèãóðíî - îòâúðíà Ìàêâðàéñ. - Ìíîãî õîðà óìðÿõà, òè íå ðàçáðà ëè?
Âÿòúðúò øèáàøå äúæäà ïðàâî â ëèöàòà èì è Ìàêâðàéñ ñå çàëþëÿ. Âåäíàãà ïîëó÷è ïðåäóïðåæäåíèå. Òúëïàòà íàäàäå âúçòîðæåí âèê, áåç÷óâñòâåíà è ãëóõà çà òåõíèòå ìúêè. Äíåñ ïîíå ôîéåðâåðêèòå áÿõà ïî-ìàëêî. Äúæäúò áåøå ïîïðå÷èë íà òåçè ëàéíàðñêè âåñåëèÿ.
Ïúòÿò ïðàâåøå øèðîê, ñòðúìåí çàâîé è Ãàðàòè óñåòè, ÷å ñúðöåòî ìó ïðåñêà÷à.
- Ìèëè Áîæå! - âúçêëèêíà ñ îòïàäíàë ãëàñ Ìúëèãàí.
Ïúòÿò ñå ñïóñêàøå ìåæäó äâà ñòðúìíè õúëìà. Ïðèëè÷àøå íà êëèñóðàòà ìåæäó äâå æåíñêè ãúðäè. Õúëìîâåòå áÿõà ïî÷åðíåëè îò íàðîä. Æèâè ñòåíè îò õîðà ñå èçäèãàõà íàä è îêîëî òÿõ, ñÿêàø âúðâÿõà ïðåç îãðîìåí ìðàâóíÿê.
Äæîðäæ Ôèéëäúð âíåçàïíî äîéäå íà ñåáå ñè. Îãîëåíàòà ìó êàòî ÷åðåï ãëàâà áàâíî ñå çàâúðòÿ íà èçìúðøàâåëèÿ âðàò.
- Èñêàò äà íè èçÿäàò - ïðîìúðìîðè òîé. - Åé ñåãè÷êà ùå ñå íàõâúðëÿò âúðõó íàñ è ùå íè èçÿäàò.
- Íå ñúì íà ñúùîòî ìíåíèå - îòâúðíà Ñòåáèíñ. - Äîñåãà íÿìà îïèñàí ñëó÷àé íà...
- Ùå íè èçÿäàò! Ùå íè èçÿäàò! Ùåíèèçÿäàò! ßäàò! ßäàò! Ùåíèèçÿäàòùåíèèçÿäàò... - Äæîðäæ Ôèéëäúð ñå çàâúðòÿ â êðúã ñ ðàçïåðåíè ðúöå. Â î÷èòå ìó ãîðåøå íåîïèñóåì óæàñ. Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ïðèëè÷à íà ïîáúðêàí ïåðñîíàæ îò âèäåîèãðà.
- Ùåíèèçÿäàòùåíèèçÿäàòùåíèèçÿäàò...
Êðåùåøå ñ öÿëî ãúðëî, íî Ãàðàòè åäâà ãî ÷óâàøå. Îãëóøèòåëíèÿ ðîïîò íà òúëïàòà ïî õúëìîâåòå ãè áëúñêàøå êàòî ÷óê. Ãàðàòè äîðè íå ìîæà äà ÷óå èçñòðåëèòå, êîãàòî íàé-íàêðàÿ Ôèéëäúð ïàäíà, ñàìî äèâèÿ ðåâ, êîéòî èçëåòÿ îò ãúðëîòî íà Òúëïàòà. Òÿëîòî íà Ôèéëäúð èçèãðà íÿêîëêî ñòúïêè îò ðóìáà â ñðåäàòà íà ïúòÿ, êðàêàòà ìó ïîäñêà÷àõà, òÿëîòî ñå ãúð÷åøå, ðúöåòå ñå èçâèâàõà. Ñëåä òîâà, î÷åâèäíî óìîðåí îò òàíöà, òîé ñåäíà ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè êðàêà è òàêà óìðÿ, ïîäïðÿë áðàäà íà ãúðäèòå ñè, êàòî íÿêîå óìîðåíî, ìàëêî ìîì÷å, íà êîåòî ìó ñå å äîñïàëî ïî âðåìå íà èãðà.
- Ãàðàòè - ïîâèêà ãî Áåéêúð. - Ãàðàòè, êðúâòà ìè èçòè÷à - ìíîãîëþäíèòå õúëìîâå áÿõà îñòàíàëè çàä òÿõ è Ãàðàòè ãî ÷óâàøå - ìàêàð íå ñúâñåì ÿñíî.
- Äà - îòâúðíà òîé. Ñ ìúêà ñå ñäúðæà äà ãîâîðè ñïîêîéíî. Íåùî âúòðå â Àðò Áåéêúð ñå áåøå ñêúñàëî è êúðâåøå. Îò íîñà ìó øóðòåøå àëåíî ìàñòèëî. Áóçèòå è øèÿòà ìó áÿõà òúìíî÷åðâåíè îò ñúñèðåíàòà ïî òÿõ êðúâ. Ñ êðúâ áåøå ïðîïèòà è ðèçàòà ìó.
- Íå å îïàñíî, íàëè? - ïîïèòà ãî Áåéêúð. Ïëà÷åøå îò ñòðàõ. Ðàçáèðàøå äîáðå, ÷å å îïàñíî.
- Íå, íå å îïàñíî - ðå÷å Ãàðàòè.
- Äúæäúò å òàêà ïðèÿòíî òîïúë - ðå÷å Áåéêúð. - Çíàÿ, ÷å òîâà å ñàìî äúæä. Íàëè å ñàìî äúæä, Ãàðàòè?
- Äà - êèìíà ñúñ ñâèòî ñúðöå Ãàðàòè.
- Áèõ èñêàë äà å ðàçìåñåí ñ ëåä - äîâúðøè Áåéêúð è ñå îòäàëå÷è. Ãàðàòè ãî ïðîñëåäè ñ ïîãëåä.
Áèë Õîóã ("ïðîèçíàñÿ ñå Õúô") ïîëó÷è êàðòîí â åäèíàäåñåò áåç ÷åòâúðò, à Ìúëèãàí â åäèíàäåñåò è ïîëîâèíà, ìèíóòà ñëåä êàòî åëèòíèÿ ëåòàòåëåí òèì íà "Êðèëàòèòå äÿâîëè" ðàçöåïè íåáåòî íàä òÿõ ñúñ ñâîèòå øåñò åëåêòðè÷åñêîñèíè Ô-111. Ãàðàòè î÷àêâàøå Áåéêúð äà èçïðåâàðè è äâàìàòà. Íî Áåéêúð ïðîäúëæàâàøå äà âúðâè, ìàêàð ïî÷òè öÿëàòà ãîðíà ÷àñò íà ðèçàòà ìó äà áå ïðîïèòà ñ êðúâ.
Ãàðàòè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å â ãëàâàòà ìó ñâèðè äæàç. Äåéâ Áðóáåê, Òåëîíèúñ Ìîíê, Êåíúíáîë Àäåðëè, - Çàáðàíåíèòå Øóìîòâîðöè, êîèòî âñåêè ïàçåøå ñêúòàíè íà ñèãóðíî ìÿñòî è ãè ïóñêàøå, êîãàòî êóïîíúò ñå ðàçâèõðè è ñå âäèãíå ïèÿíñêà âðÿâà.
Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñà ìèíàëè ìíîãî ãîäèíè îòêàêòî å áèë îáè÷àí, îòêàêòî å îáè÷àë. Íî ñåãà áå îñòàíàë ñàìî äæàçúò è íàðàñòâàùîòî äóìêàíå â ãëàâàòà, ìàéêà ìó áåøå ñàìî åäíî ñëàìåíî ÷ó÷åëî íàïúõàíî â êîæåíî ïàëòî, à Äæåí - êóêëà îò óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí. Âñè÷êî áåøå ìèíàëî. Äîðè è äà ñïå÷åëè, äîðè è äà íàäæèâåå Ìàêâðàéñ, Ñòåáèíñ è Áåéêúð, ìèíàëîòî ñè å ìèíàëî. Íèêîãà âå÷å íÿìà äà ñå âúðíå âêúùè.
Îò î÷èòå ìó ïîòåêîõà ñúëçè. Ïîãëåäúò ìó ñå çàìúãëè, òîé çàãóáè îðèåíòàöèÿ, ïðåïúíà ñå è ïàäíà. Ïúòíàòà íàñòèëêà áåøå òâúðäà è íåïðèÿòíî ñòóäåíà, íî ñúùåâðåìåííî ñÿêàø ñúçäàäåíà çà îòìîðà. Ãàðàòè ïîëó÷è äâå ïðåäóïðåæäåíèÿ, ïðåäè äà óñïåå äà ñå èçïðàâè, ñ ïîìîùòà íà ñåðèÿ îò íåóâåðåíè, ïàÿêîïîäîáíè äâèæåíèÿ. Íî âñå ïàê óñïÿ äà íàêàðà êðàêàòà ñè äà çàðàáîòÿò îòíîâî. Îò ñèëíèÿ íàïúí èçïóñíà ãàçîâå - äúëúã è ñòåðèëåí ïîâåé, êîéòî ñúñ ñèãóðíîñò íÿìàøå íèùî îáùî ñ êîÿòî è äà å ñâÿñòíà ïðúäíÿ.
Áåéêúð ñå íîñåøå íà çèã-çàã íàïðåä-íàçàä ïî ïúòÿ êàòî ïèÿíèöà. Ìàêâðàéñ è Ñòåáèíñ âúðâÿõà ïîäïðÿëè ãëàâè. Ãàðàòè âíåçàïíî áå çàâëàäÿí îò óâåðåíîñòòà, ÷å çàãîâîðíè÷àò ïðîòèâ íåãî ñ öåë äà ãî óáèÿò, êàêòî ìíîãî îòäàâíà íÿêîé íà èìå Áàðêîâè÷ óáè äðóã, áåç ëèöå, íî ñ íîìåð è èìå Ðàíê.
Òîé ñ ìúêà óñêîðè êðà÷êà è ñå èçðàâíè ñ òÿõ. Áåç äà ïðîìúëâÿò íèòî äðóìà, äâàìàòà ìó íàïðàâèõà ìÿñòî. (Òîêó ùî ñïðÿõòå äà ãîâîðèòå çà ìåí, íàëè? Íî ãîâîðåõòå. Äà íå ìèñëèòå, ÷å íå çíàÿ? Çà ãëóïàê ëè ìå âçåìàòå?). Âúïðåêè òîâà ñå ïî÷óâñòâà ïî-ñïîêîåí. Èñêàøå äà å ñ òÿõ, äà îñòàíå ñ òÿõ, äîêàòî óìðå.
* * *
Ìèíàõà ïîêðàé åäèí íàäïèñ, êîéòî êàòî ÷å ëè ñúáèðàøå ïðåä èçöúêëåíèòå î÷è íà Ãàðàòè öÿëîòî êðåùÿùî áåçóìèå íà âñåëåíàòà, âñè÷êèÿò âèäèîòåí ñìÿõ íà êîñìè÷åñêèòå ñôåðè, è íà íåãî ïèøåøå:
49 ÌÈËÈ ÄÎ ÁÎÑÒÚÍ! Ó×ÀÑÒÍÈÖÈ - ÙÅ ÓÑÏÅÅÒÅ!
Àêî èìàøå ñèëè, áè èçêðåùÿë îò ñìÿõ. Áîñòúí! Ñàìèÿò çâóê íà òàçè äóìà áåøå ìèòè÷åí, íåâåðîÿòåí, ïî ñâîÿòà ñúùíîñò.
- Ãàðàòè? - äî íåãî âúðâåøå Áåéêúð.
- Äà?
- Âúòðå ëè ñìå?
- Êàêâî?
- Âúòðå ëè ñìå? Ãàðàòè, ìîëÿ òå.
- Äà. Âúòðå ñìå. Âúòðå ñìå, Àðò - íÿìàøå è íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà çà êàêâî ãîâîðè Áåéêúð.
- Ñåãà ùå óìðà, Ãàðàòè.
- Äîáðå.
- Àêî ñïå÷åëèø, ùå íàïðàâèø ëè íåùî çà ìåí? Ñòðàõ ìå å äà ïèòàì äðóãèòå - Áåéêúð ìàõíà ñ ðúêà êúì îïóñòåëèÿ ïúò, ñÿêàø Ðàçõîäêàòà âñå îùå áå íàñåëåíà îò äåñåòêè Ó÷àñòíèöè. Çà åäèí óæàñåí ìèã Ãàðàòè ñè ïîìèñëè, ÷å ìîæå áè Áåéêúð å ïðàâ è âñè÷êè îñòàíàëè ïðîäúëæàâàò äà êðà÷àò ðåäîì ñ òÿõ, äóõîâå, êîèòî Áåéêúð âèæäà ÿñíî â òîçè ïðåäñìúðòåí ìèã.
- Êàêâîòî ïîæåëàåø.
Áåéêúð ïîñòàâè ðúêà íà ðàìîòî íà Ãàðàòè è òîé çàïëàêà íåóäúðæèìî. Èìàøå ÷óâñòâîòî ÷å ñúðöåòî ìó ùå èçõâðúêíå îò ãúðäèòå è ùå ñè èçòðèå ñúëçèòå.
- Ñ îëîâíè ñòåíè - ðå÷å Áåéêúð.
- Äà ïîâúðâèì îùå ìàëêî - îòâúðíà ïðåç ñúëçè Ãàðàòè. - Äà ïîâúðâèì îùå ìàëêî, Àðò.
- Íå... íå ìîãà.
- Äîáðå.
- Ìîæå áè ïàê ùå ñå âèäèì, ÷îâå÷å - ðå÷å Áåéêúð è èçáúðñà êðúâòà îò íîñà ñè.
Ãàðàòè íàâåäå ãëàâà è ïðîäúëæè äà ïëà÷å.
- Íå ãëåäàé êúì òÿõ, êàòî ãî ïðàâÿò - ðå÷å Áåéêúð. - Îáåùàé ìè òîâà.
Ãàðàòè êèìíà, íåñïîñîáåí äà ïðîãîâîðè.
- Áëàãîäàðÿ. Òè áåøå äîáúð ïðèÿòåë, Ãàðàòè - Áåéêúð íàïðàâè îïèò äà ñå óñìèõíå. Òîé ïðîòåãíà ñëåïåøêàòà äåñíèöà è Ãàðàòè ÿ ðàçòúðñè ñ äâå ðúöå.
- Â äðóãî âðåìå è íà äðóãî ìÿñòî - ðå÷å Áåéêúð.
Ãàðàòè ñêðè ëèöåòî ñè â øåïè è ïðîäúëæè íàïðåä, ïðåâèò îäâå. Òÿëîòî ìó ñå ðàçêúñâàøå îò ðèäàíèÿ, ïî-áîëåçíåíè îò âñè÷êî, êîåòî áå èçïèòàë äîñåãà íà Äúëãàòà ðàçõîäêà.
Íàäÿâàøå ñå äà íå ÷óå èçñòðåëèòå. Íî ãè ÷ó.
Îñåìíàäåñåòà ãëàâà
"Îáÿâÿâàì òàçãîäèøíàòà Äúëãà ðàçõîäêà çà çàêðèòà. Äàìè è ãîñïîäà - èìàì ÷åñòà äà âè ïðåäñòàâÿ ïîáåäèòåëÿ!"
Ìàéîðúò
Äî Áîñòúí îñòàâàõà ÷åòèðèäåñåò ìèëè.
- Ðàçêàæè íè íÿêîÿ èñòîðèÿ, Ãàðàòè - îáàäè ñå íåíàäåéíî Ñòåáèíñ. - Ðàçêàæè íè íåùî èíòåðåñíî, çà äà çàáðàâèì ãðèæèòå.
Èìàøå íåâåðîÿòíî ñúñòàðåí âèä - Ñòåáèíñ ñå áåøå ïðåâúðíàë â ñòàðåö.
- Äà - ïîêëàòè ãëàâà Ìàêâðàéñ. Òîé ñúùî èçãëåæäàøå ñòàð è ïîìúäðÿë. - Ðàçêàæè íåùî, Ãàðàòè.
Ãàðàòè ïðåìåñòè ïîãëåä îò åäèíèÿ íà äðóãèÿ, ïî íèùî íå ñè ïðèëè÷àõà òåçè äâå ëèöà, îñâåí ïî ñìúðòíàòà óìîðà, èçïèñàíà íà òÿõ. Òîé ñàìèÿò âå÷å ïàäàøå îò ñâîÿ âðúõ - òÿëîòî ìó ñå ðàçÿæäàøå îò ìú÷åùèòå ãî óæàñíè áîëêè.
Ãàðàòè çàòâîðè çà ìèã î÷è. Êîãàòî ãè îòâîðè, ñâåòúò áåøå ðàçäâîåí è òîé ñ ìúêà ãî çàäúðæà íà ôîêóñ.
- Äîáðå - êèìíà èì.
Ìàêâðàéñ ïëåñíà òðè ïúòè ñ ðàçòðåïåðàíèòå ñè îò ñëàáîñò ðúöå. Îò èçâåñòíî âðåìå âúðâåøå ñ òðè ïðåäóïðåæäåíèÿ, Ãàðàòè èìàøå åäíî, à Ñòåáèíñ íÿìàøå.
- Èìàëî åäíî âðåìå...
- Î, êîé, ïî äÿâîëèòå, èñêà äà ÷óå íÿêàêâà øèáàíà ïðèêàçêà? - ïîïèòà ãî Ñòåáèíñ.
Ìàêâðàéñ òèõè÷êî ñå èçêèêîòè.
- Ùå ñëóøàòå òîâà, êîåòî âè ðàçêàæà! - îçúáè ñå Ãàðàòè. - Èñêàòå ëè äà ñëóøàòå, èëè íå?
Ñòåáèíñ ñå ïðåïúíà â Ãàðàòè. È äâàìàòà ïîëó÷èõà ïðåäóïðåæäåíèÿ.
- Å, ïðåäïîëàãàì, ÷å ïðèêàçêà ùå å ïî-äîáðå îò íèùî - ðå÷å Ñòåáèíñ.
- Òîâà âúîáùå íå å ïðèêàçêà. Ñàìî çàùîòî äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâà â åäèí íåñúùåñòâóâàù ñâÿò, ñúâñåì íå çíà÷è, ÷å âè ðàçêàçâàì ïðèêàçêà. Òîâà íå çíà÷è...
- Ùå ðàçêàçâàø, èëè íÿìà äà ðàçêàçâàø? - ïðåêúñíà ãî çàÿäëèâî Ìàêâðàéñ.
- Òà èìàëî åäíî âðåìå - ïîäå îòíîâî Ãàðàòè - åäèí Áÿë ðèöàð, êîéòî òðúãíàë ïî øèðîêèÿ ñâÿò ñ òàéíà ìèñèÿ. Çàðÿçàë çàìúêà ñè è çàêðà÷èë ïðåç Îìàãüîñàíàòà ãîðà...
- Ðèöàðèòå íå õîäÿò, à ÿçäÿò íà êîí - âúçðàçè Ñòåáèíñ.
- Äîáðå äå, ÿçäèë ïðåç Îìàãüîñàíàòà ãîðà. ßçäèë. Ïîñëå ìó ñå ñëó÷èëè ìíîãî è íàé-ðàçëè÷íè ïðèêëþ÷åíèÿ. Íàëîæèëî ñå äà ñå áèå ñ êóïèùà òðîëè è òàëàñúìè è äà ïðåñëåäâà ãëóòíèöè ñ âúëöè. Õàðåñâà ëè âè? È íàé-íàêðàÿ ñå èçïðàâèë ïðåä êðàëñêèòå ïàëàòè è ïîèñêàë ðàçðåøåíèå, äà èçâåäå íà ðàçõîäêà Ãóåíäúëàéí, èçâåñòíàòà Ðóñîêîñà õóáàâèöà.
Ìàêâðàéñ ñå èçêèñêà.
- Íî êðàëÿò íå áèë íàâèò, çàùîòî ñìÿòàë, ÷å íÿìà íà ñâåòà äîñòîåí ãîäåíèê çà íåãîâàòà äúùåðÿ Ãóåí, ñâåòîâíîèçâåñòíàòà Ðóñîêîñà õóáàâèöà, àëà Ðóñîêîñàòà õóáàâèöà áèëà âëþáåíà â Áåëèÿ ðèöàð è çàïëàøèëà, ÷å ùå èçáÿãà â Äèâàòà ãîðà, àêî... àêî...- Ãàðàòè ïî÷óâñòâà, ÷å ãëàâàòà ìó ñå çàìàéâà, ïðåä î÷èòå ìó ñå ñïóñíà ÷åðíà ïåëåíà, ñòîðè ìó ñå, ÷å ïîëèòà. Ðåâúò íà òúëïàòà ãî çàëÿ êàòî ìîðñêè ïðèáîé, êîéòî ñÿêàø èäåøå ïðåç íÿêàêúâ äúëúã, êîíóñîâèäåí òóíåë. Ïîñëå âñè÷êî ïðåìèíà, íî ìíîãî áàâíî.
Îãëåäà ñå. Ìàêâðàéñ âúðâåøå ïðàâî êúì òúëïàòà, çàñïàë, îòïóñíàë ãëàâà íà ãúðäè.
- Åé! - èçâèêà Ãàðàòè. - Åé, Ïèò! Ïèò!
- Îñòàâè ãî íà ìèðà - êàçà Ñòåáèíñ. - Íàëè äàäå îáåùàíèå, êàòî âñè÷êè íàñ.
- Ìàéíàòà òè - îòâúðíà Ãàðàòè è ñå âòóðíà êúì Ìàêâðàéñ. Òîé ãî ñãðàá÷è çà ðàìåíåòå è ãî îáúðíà â ïðàâèëíà ïîñîêà. Ìàêâðàéñ âäèãíà ñúíåíî êëåïà÷è è ñå óñìèõíà.
- Íå, Ðåé. Âðåìå å äà ñåäíà.
- Íå! Â íèêàêúâ ñëó÷àé! - èçâèêà óæàñåíî Ãàðàòè.
Ìàêâðàéñ ãî ïîãëåäíà çà ìèã, óñìèõíà ñå ïîâòîðíî è ïîêëàòè ãëàâà. Ñëåä òîâà ñåäíà íà ïúòÿ ñ êðúñòîñàíè êðàêà. Ïðèëè÷àøå íà ìîíàõ, òîêó ùî ïðèêëþ÷èë ñ îáèêîëêàòà íà ñâåòà. Áåëåãúò íà áóçàòà ìó áåøå êàòî áÿëî ñèÿíèå â äúæäîâíèÿ ñóìðàê.
- ÍÅ! - èçêðåùÿ Ãàðàòè.
Òîé ñå îïèòà äà âäèãíå Ìàêâðàéñ, íî òÿëîòî ìó ñúâñåì áå çàãóáèëî ñèëè, à Ìàêâðàéñ áåøå óæàñíî òåæúê. Ìàêâðàéñ äîðè íå ãî ïîãëåäíà. Î÷èòå ìó áÿõà ñêëîïåíè. È èçâåäíúæ äâàìà âîéíèöè ãî èçäúðïàõà îò ðúöåòå ìó. Ñëåä òîâà îïðÿõà äóëàòà íà êàðàáèíèòå â ÷åëîòî íà Ìàêâðàéñ.
- ÍÅ! - èçêðåùÿ ïîâòîðíî Ãàðàòè. - ÌÅÍ! ÌÅÍ! ÌÅÍ ÇÀÑÒÐÅËßÉÒÅ!
Íî âìåñòî òîâà ïîëó÷è òðåòî ïðåäóïðåæäåíèå.
Ìàêâðàéñ îòâîðè î÷è è ñå óñìèõíà çà ïîñëåäåí ïúò. Â ñëåäâàùøÿ ìèã ñè îòèäå.
Íåèçâåñòíî êàê Ãàðàòè áåøå ïîåë îòíîâî íàïðåä. Ãëåäàøå ñ íåâèæäàù ïîãëåä êúì Ñòåáèíñ, êîéòî íà ñâîé ðåä ãî ðàçãëåæäàøå ñ ëþáîïèòñòâî. Ãàðàòè áåøå èçïúëíåí ñúñ ñòðàííà, êúíòÿùà ïðàçíèíà.
- Äîâúðøè ñè ïðèêàçêàòà - ðå÷å Ñòåáèíñ. - Äîâúðøè ñè ïðèêàçêàòà, Ãàðàòè.
- Íå - îòâúðíà Ãàðàòè. - Íÿìà äà ãî íàïðàâÿ.
- Îñòàâè òîãàâà - óñìèõíà ìó ñå ïîáåäîíîñíà Ñòåáèíñ. - Àêî íàèñòèíà èìà òàêèâà íåùà êàòî äóøà, òîãàâà òîé ñúñ ñèãóðíîñò å íÿêúäå íàáëèçî. Ùå óñïååø äà ãî íàñòèãíåø.
Ãàðàòè ïîãëåäíà êúì Ñòåáèíñ è êàçà: - Ñìÿòàì äà âúðâÿ äîêàòî òóïíåø íà çåìÿòà.
"Î, Ïèò " - ïîìèñëè ñè. Äîðè íå ìó áÿõà îñòàíàëè ñúëçè, çà äà çàïëà÷å.
- Òàêà ëè? - ïîïèòà Ñòåáèíñ. - Ùå âèäèì.
Â îñåì âå÷åðòà äîñòèãíàõà Äåíâúðñ è Ãàðàòè íàé-ñåòíå ðàçáðà. Êðàÿò áåøå áëèçî - Ñòåáèíñ íàèñòèíà áåøå íåïîáåäèì.
"Ïðåêàëåíî ìíîãî âðåìå îòäåëèõ äà ìèñëÿ çà òîâà. Ìàêâðàéñ, Áåéêúð, Åéáðúõàì... òå íå ìèñëåõà, òå ïðîñòî ãî ïðàâåõà. Ñÿêàø áåøå íåùî åñòåñòâåíî. È òî å íåùî åñòåñòâåíî. Â èçâåñòåí ñìèñúë òîâà å íàé-åñòåñòâåíîòî íåùî íà ñâåòà."
Òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñå âëà÷è, ñ èçïúêíàëè î÷è è øèðîêî îòâîðåíà óñòà, ïðåãëúùàéêè åäðèòå êàïêè äúæä. Â åäèí ìèã ìó ñå ñòîðè, ÷å ìÿðíà ïîçíàòî ëèöå, íÿêîé, êîéòî ïîçíàâàøå òîëêîâà äîáðå, êîëêîòî ñàìèÿ ñåáå ñè, íÿêîé, êîéòî ïëà÷åøå è ãî çîâåøå â òúìíèíàòà îòïðåä, áåçñìèñëåíî, çàùîòî òîé íå ìîæåøå äà ãî ñòèãíå.
Òðÿáâà äà êàæå íà Ñòåáèíñ. Ñòåáèíñ áåøå ìàëêî ïî-íàïðåä, òîé íàêóöâàøå è èçãëåæäàøå èçìúðøàâÿë. Ãàðàòè áåøå ìíîãî óìîðåí, íî âå÷å íå èçïèòâàøå ñòðàõ. Áåøå ñïîêîåí. ×óâñòâàøå ñå ÷óäåñíî. Òîé óñêîðè êðà÷êà è ñëîæè ðúêà íà ðàìîòî íà Ñòåáèíñ.
- Ñòåáèíñ - ïîâèêà ãî Ãàðàòè.
Ñòåáèíñ èçâúðíà ãëàâà è âïåðè â Ãàðàòè ÷èôò çàìúãëåíè î÷è, â êîèòî â ïúðâèÿ ìèã íå ñå âèæäàøå íèùî. Ñåòíå ãî ïîçíà, âäèãíà ðúêà è ñå âêîï÷è â ðèçàòà ìó. Òúëïàòà íàäàäå ÿðîñòåí ðåâ ïðè òîçè àãðåñèâåí æåñò, íî åäèíñòâåíî Ãàðàòè áåøå äîñòàòú÷íî áëèçî, çà äà âèäè óæàñà â î÷èòå íà Ñòåáèíñ, óæàñà è ìðàêà, è ñàìî Ãàðàòè çíàåøå, ÷å Ñòåáèíñ ñå áåøå âêîï÷èë â íåãî ñ ïîñëåäíà, îò÷àÿíà ìîëáà çà ñïàñåíèå.
- Îõ, Ãàðàòè - èçâèêà òîé è ïàäíà.
È ñåãà ðåâúò íà òúëïàòà áåøå àïîêàëèïòè÷åí. Òîâà áåøå ðåâúò íà ïàäàùè è ðàçöåïâàùè ñå ïëàíèíè, íà çåìíè òðóñîâå. Òîçè ðåâ ïðèòèñíà Ãàðàòè. Áè ìîãúë è äà ãî óáèå, íî Ãàðàòè íå ìîæåøå äà ãî ÷óå. Ãàðàòè ÷óâàøå ñàìî ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ.
- Ñòåáèíñ? - ïîâèêà òîé. Íàâåäå ñå è ïî íÿêàêúâ íà÷èí óñïÿ äà ãî ïðåîáúðíå. Ñòåáèíñ ïðîäúëæàâàøå äà ñå âçèðà â íåãî, íî îò÷àÿíèåòî áåøå èç÷åçíàëî. Ãëàâàòà ìó ñå ïîêëàùàøå áåçæèçíåíî.
Òîé ïîñòàâè ðúêà ïðåä óñòàòà íà Ñòåáèíñ.
- Ñòåáèíñ? - ïîâòîðè Ãàðàòè.
Íî Ñòåáèíñ áåøå ìúðòúâ.
Ãàðàòè çàãóáè èíòåðåñ. Òîé ñå èçïðàâè íà êðàêà è îòíîâî ïîå íàïðåä. Àïëîäèñìåíòèòå ñÿêàø èçâèðàõà îò íåäðàòà íà çåìÿòà, à íåáåòî áåøå èçïúëíåíî ñ ðàçíîöâåòíè ôîéåðâåðêè. Äàëå÷ íàïðåä, êúì íåãî ñå íîñåøå äæèï.
"Íèêàêâè êîëè íà ïúòÿ, ïðîêëåò ãëóïàêî. Òîâà å ïðåñòúïëåíèå, ìîãàò äà òå çàñòðåëÿò."
Ìàéîðúò ñòîåøå èçïðàâåí â äæèïà è îòäàâàøå ÷åñò. Ãîòîâ äà èçïúëíè ïúðâîòî æåëàíèå, âñÿêî æåëàíèå, êàêâîòî è äà å æåëàíèå, äîðè ïðåäñìúðòíî æåëàíèå. Íàãðàäàòà.
Çàä ãúðáà ìó, âîéíèöèòå çàñòðåëÿõà óìðåëèÿ Ñòåáèíñ è ñåãà íà ïúòÿ áåøå îñòàíàë ñàìî òîé, êðà÷åù íàïðåä êúì ìÿñòîòî, êúäåòî äæèïúò íà Ìàéîðà áå ñïðÿë íàïðåêî íà îñåâàòà ëèíèÿ è Ìàéîðúò ñëèçàøå, çà äà ñå îòïðàâè êúì íåãî, ñ âåæëèâî è íåïðîíèöàåìî ëèöå, çàä ãîëåìèòå îãëåäàëíè î÷èëà.
Ãàðàòè ïðèñòúïè âñòðàíè. Íå áåøå ñàì. Îòïðåä, ñúâñåì íàáëèçî, îòíîâî ñå áå ïîÿâèëà ÷åðíàòà ôèãóðà, òÿ ìó ìàõàøå ñ ðúêà è ãî çîâåøå äà ÿ ïîñëåäâà. Òîé ïîçíàâàøå òàçè ôèãóðà. Àêî ñå ïðèáëèæè îùå ìàëêî, ùå óñïåå äà çúðíå ÷åðòèòå íà ëèöåòî. Êîé ëè áå äðóãèÿò ïðîòèâíèê? Äàëè íå áåøå Áàðêîâè÷? Êîëè Ïàðêúð? Ïúðñè êàê-ìó-áåøå-èìåòî? Êîé áåøå òîâà?
- ÃÀÐÀÒÈ! - ðåâåøå íåèñòîâî òúëïàòà. - ÃÀÐÀÒÈ, ÃÀÐÀÒÈ, ÃÀÐÀÒÈ!
Äàëè íå áåøå Ñêðàì? Ãðèáúë? Äåéâèäñúí?
Åäíà ðúêà ñå îòïóñíà íà ðàìîòî ìó. Ãàðàòè ÿ îòáëúñíà íåòúðïåëèâî. ×åðíàòà ôèãóðà ãî çîâåøå, çîâåøå ãî â äúæäà, çîâåøå ãî äà ïðîäúëæè äà âúðâè, äà ïðîäúëæè äà èãðàå. Âðåìå áåøå äà çàïî÷íàò. Îùå òîëêîâà ìíîãî ïúò ãè ÷àêàøå.
Ãàðàòè âäèãíà ðúöå íàïðåä, ñÿêàø ïðîñåøå ïîäàÿíèå, è ñ íåâèæäàù âçîð ñå îòïðàâè êúì ÷åðíàòà ôèãóðà.
È êîãàòî ðúêàòà îòíîâî ãî äîêîñíà ïî ðàìîòî, òîé íàìåðè íåèçâåñòíî îòêúäå ñèëè è ñå çàòè÷à.
ïðåâîä îò àíãëèéñêè: Þëèÿí Ñòîéíîâ

*èçìèñëåí ãðàä îò ìàðñèàíñêàòà ñåðèÿ ðîìàíè íà Åäãàð Ðàéç Áúðîóç - áåë.ïðåâ.
+Çúë äóõ îëèöåòâîðÿâàù ñðåáðîëþáèåòî è àë÷íîñòòà - áåë.ïðåâ.
#Çàãëàâèå íà ðîìàí îò àìåð. ïèñ. Òîðòúí Óàéëäúð - áåë.ïðåâ.
&áîëåñòíî ñúñòîÿíèå, ïðè êîåòî ÷îâåê íå ìîæå äà çàñïè - áåë.ïðåâ.
^×óäàêà - áåë.ïðåâ.
&ïî Ôàðåíõàéò - áåë. ïðåâ.
*ïðè áåéçáîë - áåë.ïðåâ.